Skip to main content

Full text of "Patrologiae cursus completus: sive biblioteca universalis,integra uniformis ..."

See other formats


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 




PATROLOGI^ 

CURSUS COMPLEfUS 

8ITE 

BIBLIOTBBCA UNIVBRSALIS, INTEGRA, UNIFORlflS, COMMODA, OECONOMIGA, 

OMNIUM SS. PATRUM, BOGTORUM SGRIPTORUMQUE EGGLESIASTIGORUM 

QOI 

AB JEVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA 

floaobkdnt; 
RECDSIO CHR0N0L06ICA 

OMMUM QUiS EISTITERE MONUMENTORUM CAT110LIC£ TRADmONiS PER DUODECIM PRIORA 

ECCLESIifi SiECULA, 

lOITi B0ITI0IIE8 ACCUEAT18IIIIAS* INTER 8B COUQtJB NONNULLIS COD1GIB08 MANUSCRimS COLLATAS^ 

PSRQUAM OILIGKNTER CA8TI€ATA; 

OIS8BBTATIONIBD8, COM MENTARIIS LCCTlONlBtlSQVE TABIANTIMIS CONT«NBNTBB ILL08TRATA ; 

MINIBOS OPBBIBOS PO»T AHPU8SIMAS EDITIONES QDiS TBIBUS N0VIS8IM1S SJtCOUS DEBBNTOB AB80L0TA8 

OBTECTIS, AUCTA; 
IXI»ICIB0S PABTIC0LABIB08 ANALTTICiS, 8ING0L08 8IVB T0M08, SITB AUCT0BE8 ALIGOJOS HOMBNTI 

SOBSEQOENTIBUS, IKNIATA; 

eAPrrULIS INTBA IPSUM TEXTOM BITB OISPOSITIS, NECNON BT TITULI8 SI.N60LAB0M PACIMABOM HAB6INBM 80PEBI0BBH 

D18TINCUENT1BU8 SUBJECTAMQUB MATEBIAM 8ICNIFICANTIBUS* ADOBNATA; 

0PEBIBU8 COM DUBIIS TMM APOCBYPHIS, ALIQUA VBBO AUCTOBITATB IN OBDINB AD tBADITIOMBM 

bccle8IA8t;cam POLLENTIBUS» ampupicata; 

DOOBOS INDICIBOS CBNBBALIBOS LOCUPLETATA : ALTEBO SCILICBT RERUM» QOO CONSOLTO, QOIDQUID 
UNOSQOISQOE PATBOM IN QUODLIBBT THRMA SCBIPSEBIT UNO INTDITU GONSPICUTUB ; ALTBHO 

SCRlPtUKiC; SACRiE, bx quo lectobi compbribb sit obtium quimam patbes 

ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM L0CI8 SINGULOS 81NG0L0BUH LIBBOHOM 

SCBIPTUBiB TBXTUS COMMCNTATI SINT. 

BDmO ACeOBATlSSIMA, CirrBBISQOB OMNIBOS PACILB ANTCPONBNDA* 81 PEBPENDANTOB *. CBABACTBBUM MITIDITAS, 

CMARTiB QrALrtAS, INTBGRITAS TBXTUS^ PERFECTIO GORREGTIONIS « OPCRUM BECU80RUM TUM TAUIRTAS 

TUM NUMERUS, FORMA TOLUMIKUM PEBQOAH COMMODA SIBIQUB IN TOTO 0PEB18 DECUBSU COMSTaNTBR 

8IMILI8, PRSTII EXIGUITA8, PB^SBRTIMQUB ISTA COLLBCTIO, UNA, MBTRODlGA ET CnBONOLOOICAt 

SBXCENTORUM FBaGMENTOBUM OPUSCULORUHQUB HACTENUS HIC ILLIC SPARSOBUH , 

PRIMUM ADTEM IN NOSTRA BIBLIOTBEGA , El OPBBIBOS AO OMNBS JBTATES t 

U>COS» UMGUAS F0BMA8QUB PBBTINBNTIBUS , COADUNATCBOM. 

SERIES SECUNDA, 

m Wk PRODBUNT PATRHS, DOCrORKS S<:RIPTORES0UK ECCLESIiB LATIMiB 
A GREGORIO MAGNO AD INNOCENTIUM 111. 

ACCDRAWTE J.-P. MIGNE, 

MBUOTUG JB C&BU UMlVamSJI, 

SITB 

CtaikltJII COMPLHTOMCJIf Ilf BINGULOB SCIBlfTIJI BCCLK81A8TICJI EAIIOB BDITOBB. 



rATROLOGIABINA BDITIONB TYPIS MANDATA BST» ALIA NBMPBLATINA,AL1A OBiBCO-LATINA,— VBNBUNT 
MILLB BT TRBCBNTIS FRANCISSEXAGINTA ET DUCBNTA VOLUMINA BDITIONIS LATlNiB;0CTINGBNTI8 
KTMILLB TRBCBNTA GRiBCO^LATlNiB. — MBRB LATINA UNIVBRSOS AUCTORBS TUM 0CC1DBNTALB8, 
TLM 0BIBNTALB8 BQUIDBM AMPLBCTITUR ; HI AUTBM» IN BA| SOLA VBRSIONB LATIMA DONANTOB. 

'. ') i i i iiM i^ii iii ; i f i — : '':"■' 



PATROLOGI^ ■. TOM-US CXCIII. 

TEM. CEMOHtlS PRJEPOSITUS RFJGHERSPERGENSlS. GARNERUS CANONICUS S. ViCTORlS. 



BXGUDEBATUR ET VENIT APCD J.-P. mC.NE EDITOREM, 
m m DICTA D*AUBOISE, PROPE PORTAM LUTETIiE PARISIORUM VULGO DENFER NOMINATAM, 

8BU PBTIT>MOimOD6B. 

im 



IpD 



S^GULUM XII 



VEN. GERHOHI 



PBi£POSITI REIGHERSPIRGENSIS 



R. P. GARNERI 



CANONICI SANCTI VICTORIS PARISIENSIS 



OPERA OMNIA 



ACCURANTE J.-P. MIGNE 

IBIBLIOTHBCiC CLBRI CnilYBRSJS 

8IVE 
CmilUUll COMPLBTOBUM IH SIIfGULOS SCIENTIiE EGCLESUSTICJE BAMOS EDITOBB 



II II. Illl 

TOMUS PRIMUS 



YBNBUIIT 2 ,V0LU^9IA ^ Fi^^^GSS OA^UGIS/ 






EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J..P. MIGNE EDITOREM 
IN m MCTA D'AMBOISEy PROPE PORTAH Ll]TETIi£ PARISIORUM VULGO DENFER NOMINATAII 

SBO TEnT-HOIITROOGB 

185» 



ELENCHUS 



AtJCToatni Et oraKUM otn ni hoo tomo cxcm comtiiii»tuil 



B. P. GAHNERUSCANONIGDS HEGULARIS S. VlCTOftlS PAftlSIENSIS. 

Gregorianum. Col. • 9 

VEN. GERfiOHUS REICfiEllSPERGENSlS PRiEPOSlTUS. 



EpistolA. 

ComoaenUriAm in'psal' .«•. 



m 

61f 



••• ••• 

• • • • 

• • \ • 



Et typii MIGNE, au Pelil-MootroQfe« 



ANNO DOMINI MCLIVI 



R. P. GARNERI 

CANONICI REGCLARIS ET SUPERIORIS S. VICTORIS PARISIENSIS 

GREGORIANUM 

Hoc est allegoricffi omnium pene rerum in Bibliis contentanim Explanationes prompto 

ex universis D. Gregorii pap» scrlptis, pernecessariffi verbi divini prfficonibos 

et interpretibus, recens auct» notis Gregorianorum scriptorum 

8TUDI0 

F. JOANNIS PICARDI 

CANONICI REGULARIS S. YICTORIS PAF^^ENSIS. 

(Parislis» apnd Carolam Sevestrc, via Jacobca e recione Naturiiionim , in-iS, cam privilegio regis, 

anno io08.) 



EPISTOLA NUNCUPATORIA. 

Rnerettdo in Ckriito Patri et domino D. Dionym de Coolomp, 5. Yictori$ Parisiensii iummo priori ni* 
cario difmuimo S, 

IntermorttMm avomm memoriam reuovare^ vitamque ab iis acceptam quadantenus^ et pro virili reddere^ 
nemo^ nisi Camabas^ Ptolomeus Philopator, Agyrti^ ccBteraque hujusmodi parricidarum impiorum fex^ non 
asserueritdivinm pietatis esse. Quidni pietatis diviniB ? Etenmy si vota^ sacrificia^ supplicationes^ obsecratio^ 
nes, universaque ad Dei optimi maximi cultum facientia, vocemus divina : quantuium quoque honoris habitum 
parentibus nec inique divino decorabis tilulo : cum et D, Gregorio Theologo (i), pater sit Deus quispiam 
mortalis et creatus a Deo immortali et increato , liberique eum Dei vice habere deheant. Milto prceclara in 
hanc rem elog^ ethnicorum (%), ut verba splendido illustrem exemplo, Scytharum gentem agrestt fuisse tm- 
numiiateeferatam^ vetusadagium, c Malus Scytha, > testatur; (3) ferreum tameninhumanumque pectus^ aurea 
^ueedam in proavos humanitas sic obsederatt ut Dario Persarum regi , muliebres quotidianasque eorum fugas 
ei confictus detrectationem exprobranti per caduceatorem responderit animose rex Indathursus inter castera : 
f Sunt patema sepulcra ; quw age^ dum inveneritiSy tentate labefactare; et tunc inteUigetts} pugnaturi vobis' 
cum simus pro sepulturis necne : prius aulem (nisi nos ratio traxerit) tecum praslium non conferemus. > 
Sanctum eqtudem summeque laudandum barbari principis responsum et consilium^ qui voluit auspicari certa- 
men a relifiosa propugnatione btutorum avitorum^ quasi templorum divinis sacratorum numinibus^ sapien- 
ter prospictens exitum beUi^ secundo Marte /imefufum, cui religio in parentes^ clauicum cecinisset. At quanto 
animi corporibuSy tanto honorarii eorum tumuli, nempe libri ccelestibus conferti documentis preestant lapideis 
vei marmoreis sarcophagis nihil prceter cineres ut plurimum habentibus. Uli enim licet exsan^s^ nunquam 
tamen vhiradicum instar marcescunt : sed latenti quadam^ vivacique divini eloquii gratia, reltgiosis cordibum 
aut tntam reduetmt ccelestem^ aut producunt. Quidquid igitur studii^ benevolentice tmmanitatisque exhibemus 
9epuUris paterna servantibus ossa^ nec libris videtur denegandum. Unde Ricardus Aungervileus^ AMglus, a 
soto natau dictus Buriensis^ Dunelmensium in Anglia pontifex^ itisigni in sacra voiumina theologicaque 
scripta religione et affectu quam reverenter modesteque tractanda sint, in suo philobiblo his onmino veAis 
amnumet clertcos : c Non soium Deo prcestamus obsequium^ novorum librorum profparattdo volumina; 
sed et sacratee pietalis exercemus oficium^ si eosdem nunc illcese tractemus^ nunc locis tdoneis redditos illi' 
batee custodice commendemus, ut gaudeant puritate^ dum habentur in manibus; et quiescant secure^ dum in 
suis cubitibus reconduntur. Nimirum post vestes et vascula corpori dedicata Dominico^ sacri Hbri meren* 
tur konestius tractari : quibus toties irrogatur iniuria , quoties eos quis prcesumit attingere manu fceda. i 
Idem in jauecedente rubrica^ ut eruditi de re libraria bene mereri certatim gestiant , titulum postut : 
c Qmam sit meritorium novos iibros seribere^ et veteres renovare. » Et comprimis hac ratione suasit» c V«- 
rum^ quia quod servit mortalibus^ per prolapsum temporis^ mortalitatis dispettdium patitur^ necesse est vetu^ 
stale Utbefacta volumina innovatis successoribus itutaurari^ ut perpetuitas^ qum naturce repugnat indivuUiif 



8! 



Ad Viialianum. 

Arisiot. 8, Ethic.^ c. 15 et 9, c. 2; Plato. u De legib., et aliorum. 
(3) £x llero. Melpom. 

patrol. cxaii. 



^i^^ 



i1 GARNERl CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. i% 

concedatur privileyio speciei. Sicut emm librorum corpora ex commistione contrariorum compacta^ ium 
compositionis continuum sentiunt detrimentum, sic per prudentiam clericorum debet reperiri remedium^ per 
quod liber sacer solvens naturw debitum, hwreditarium obtineat substitutum , et simile umen fratri mortuo 
susdtetur^ verificeturifue statim illud Ecclesiastici xxx : c Mortuus est pater illius^et quasi non est mortuus ; 
similem emm sibi rdtquit post se. i Hcec Ricardus post 250 annos, in commendandam Hbrarite supellectUis 
curam. Quamquidema te(reverende Pater) Garnero nostro impensam^ meritissimo commemorabunt^ honori- 
ficeque commendabunt posteri : tt/, ^t supra quadringentos vixerit annos^ denuoque in sceculi proxime finiti 
principio tenuem quemdam visus stlj duxisse spiritum^ editionis languidulce operula :nunc^ tuo permissu^ 
istiusque vividioris typographice aura^ secunda pene spiret anima. Hinc palam est^ quod ad te longe jucun- 
dior redeat et ^ratior, quam Virbius Hippolytus Androgeusque^ Minois filius ad Msculapium :si lamen^{ut 
Naso vere cectnit) non 

Exit in immensum fecunda licentia vatum , 
Obligat liistorica nec sua veiba Ode. 

JUos si(fuidcm mortuos brevique morituros restituit vita mortali^aut^{ut nostri Adami refricem scite dictum^) 
morti vttali (i). Garnerus autem tua facultate reductus est ad lucem ne cimmeriis quidem tenebris obnubi- 
landam, Verum enimvero, vel si hoec abesset causa^ Gamerus tibi non adesset non acceptissimus. Cui etenim 
perplacet D. Greqorius papa^ qui displiceant lectiores sfirantioresque ejus flores , per hos sexdecim Gameri 
libellos^ ceu areotas circinati et dispositi ? Te autem Gregorio familiarissime uti, testatur ipsemet in tuis , 
iisque accuratis capitularibus concionibus subinde productuSy una cum sanctis Patribus tum prioris^ tum 
tetatis intermedias^ ita ut non abs re quis te animatam eorum dixerit bibliothecam^ ab eo facunde fecunde^ 
aue ad instar docti scribm evangelici profers de thesauro tuo nova et vetera {Matth. xiii). Sed et quod 
D. Hieronymus lugens in suo prwdicavit Nepotiano {de more enim inter sermones epulares varias priscorum 
theologorum sententias proferens^ asserebat nanc Tertulliano, istam Minutio^ iUam Cypriano , etc). Vt eo- 
dem jure^ sic necessario eidetn, quin prtBStantiorif tibi vertatur laudi^ si quis oculatior et oculatius, dicendi 
modum^ tempus, locum^ et quibus dicas norit^ composueritque. Pene me prmterierat, nec tamen prcetereunda 
Garneri tibi nuncupati causUf scUicet onus inferius iUo^ quod nunc invida quidem , et invita debiliori natura^ 
infracto tamen sustines animo. Quam vero gravis sit adducta causa^ demonstrat veterum coUatio. Nam /Eiius 
Lampridius Augustos Commodumf Antoninum HeUogabalum^ Alexandrum Severum; A^lius Spartianus 
Adrianum^ JElium Verum^ Didium Juliunum^ Severum^ Pescennium^ Nigrum; Julius CapitoUnus^ Antoni* 
num Pium^ Verum, Maximinos duos obtulere Augtutis^ probe gnari serenis legenda octi/ts, ab tts, quibus 
cfferebant propter eamdem^ quam ipsi qerebant^ imperii Romani majestatem. Taceo scriptores ecclesiasticos 
et biographos innumeros^ ne tn sole meridiano ridicule videar gracUem aceendere stipulam. Supremo tandem 
nec ignobiU nomine Gamerus sibi tuam conciUaturus est paternam gratiam , quod perscepe magni pendamut 
iUustria proavorum monimentaf quin et tantiUa ab iisdem reUcta, utpote quce nobis peroptatam reddant eo- 
rum vtcfiti, ttiMeiTifmiiit^tte solentur orbitatem. Sed vero, si quid feUcissime^ longe profecto felicius germa- 
niusque prasstant Ubri^ feliciores, vivaciores germanioresque parentum Uberi : cum formosiorem, prcestmtiO' 
remque eorumpartem, divinam sciUcet animam ingeniumque nobile referant. c Nec enim Uberi solo vuUu 
patrissant. » His igfitur de causis Garnerum tua potestaie in suo Gregoriano redivivum^ et ad te redeuntem 
iuscipe , R. P. ex ejus manibus^ qui est tuus in Christo fiUus obsequentissimus , (ttortt m^ canonicorum 
postretnus. 

F. Jnaunes Picardus. 
• 

(4) In prosa Octavae Nativitutis CiirJsti. 



CANDIDO LECTORIS. 



i)aid Ituic accessissel editioni dcccssisselve, fruslra te monendum arliilrabar. At, cum dcpreliefidissem 
"prioris edilionis perrara esse exemplaria , aninium manumque verti. Imprimis ergo scias id operis aiiiea 
excosnm mendosissime, adeo ut ssepiuscule ne duos quidem versus puros fuisset legere, tibi niinc eina- 
eulatius reddi. Sed nec dilliteor in hanc ali(]uot, quamvis leviuscuias irrcpsisse mendas , parlim incogi- 
tantia, partiui creb^primis lituris; ad quas in singulos versus suffundendas adegerunt me priscorum scri- 
barum notae annos ferme quinquaginta retent» a prioribus caicographis, posterioribus autem. Platonicis 
obsciiriores uumeris. Insuper cbarta plensque in locis infirmior, atramentique impotentior, quod parcc 
fuerat infusum, vitiosa prodigaliiate diffundebat in vicinorum characterum oblitterationem. Quae quidein 
Huiversa in contexlo et ora libri conglobata, multae fuerunt operae ipsis operis. Recentem diix) acc^ssio- 
uem. lu qua priroas tenet notatio locorum ex divinis codicitMis promptorum : ad quos comperiendos, 
diversas^ibliorum4ralationes oportuit consulere, ita lamen ut nec consultior redirem, cum in signatis 
locis nou offenderem eadem penitus quae apud D. Gregorium legebam. Interdum enim vocula, aut simplcx 
verbi eociipositi ponebatur loco. Cunique religiosius religioso huic negotio vacarem , non parum negotii 
lecit mihi varietas interpretationum, quibus V. Gregorium fuisse usum non semel adverti. Qiia de causa, 
vt sedatiori mente legeres, si quic sententia divina ab editione vulgata Donuihil discrepans proferrelur, 
designavi apud Septua^inta, Au£(ustinum,Cassiodorumque ita haberi. 

Praeter haec adjeci, m quo totius operis versabalur cardo, scilicet adnotationes ((fuarum nonnullSk: ab 
oculis operariorum alio Tcspeclantium, tibi abiere et mihi) librorum, homiliarum epistolarumque Grego- 
rianarum, ex quibus quasi vemantibus flosculis et ramis Garnerus noster mysticum stium cumpegit lo- 
piariura. Quod quidem aegce taiidem, sed confeci. Confcci, iiiquam, et aliquando tam aegre, ut iu horas, 
et codicem et stylum jamjam ablegaturus essem ad exti-einam residum classem^ ni succurrisset iniquam 
itmtam dlulumi iaboris jactunim« ob morosiorciu uoius et altcrius scnteutiae ioventionem. Quapropicr, 



15 GREGORIANUM. — JOAN. PiCARW PRiEFATIO. II 

fii inter hos emotse fermeqiie pnecipitaue roentis aestus aliquotfariara csespilarim, lector, liumana; maxiine 
conscius imbeciliilatis faciiiorem qiiaeso des veniam. 

Inter signandas Gregorii sententias« cum editione Nivelliana fuissem usus, posteaque comperissem a 
prioribos dissidere ob mutatas sectiones in libris Job, illam primo, istam secundo expressi numero. In 
quibus praeterea illud tibi venit observandum, ne, si in designato loco, seutentiam aliquoties mutilam vel 
interdsam repereris^ me statim de falsitate vel oscitantia appelles. Garnerus enim plerumque non pauca 
missa fecit consulto, quia vel ad enodandam propositae diclionis ambiguitatem uihil aut parum conduce- 
rent. Adde quod plusquam scmel mutarit orationis Gregorianae ordinem, ila ut prima posterius, poste- 
riora prius sumpscrit. Quae si aliquoties occursarint, marginale scholium praemonebiL 

In notandis capitulorum Biblicorum versiculis secutus sum editionem Lovauiensem anni 1572. Eorum- 
dem versiculorum non infrequentem praetermissionem dabis operario aliud in mente operanti; caetera, si 
lubet, et illi et mihi. Nihil enim humani profiteor a me alienum. Oe hujus vero Gregorian<e Anthologiae, 
fructu et suavitate dicam post secuodam pncfationis partem. Antequam illud te pervelim exoratum, 
ne, instar Polycratis matrem, me patris laborem insi^niori exornasse titulo causeris ; quod dixerim ejus 
opiis esse coelestium voluminum studiosis pernecessanum, ac ecclesiasticis. Neque enim meiim, sed Sixti 
Seneiisis, naris alioqui cmunctissimae est judicium. Bene vale, huncque sacrarum copiarum thesaurum 
imfaiide in ougorem Dei scientiarum Domini (ut Anna prophetissa 1 Reg. ii canit) gloiiam, laudem et 
boBorem. 



ELOGIUM DE HDJDS OPERIS PR^STANTIA ET DTILITATE. 

Ex libro quarto Bibliolhtccd sanctoe Sixti Senensis. 



Garnems (ssc enim v. c.) ctBnobii Victorini apud Parisios subprior, vir vitm sanctimonia^ et pia erudi^ 
iione clarus^collegit digessitque decentissimo ordine ex omnibus scriptis D, Gregorii papce libros sexdecim de 
allegoricis typis nominum ac rerum omnium in sacris titteris conteittarum, quos Enucleamenta Biblio! in- 
scripsit. Opus sane dignum^ quod a studiosis divin(e Scripturcc obviis exciptatur ulnis, Ejus initium est : 
« Deus aliquando in sacra Scriptura. i Claruit sub Ruperto Bavaro Romanorum rege^ anno Domini 1^00. 

Hactenus Sixtus. Ex cujus testimonio hsec expungcro verilatis studium coegit. Primo quod vocet Gar- 
uemm Parisiensem, cum tamen in priroa editione nihil adverterit quod id afTirmet, vel conjectandi fiduciam 
praebeat vel ansam, nisi forsan quod appelletur, subprior S. Vicloris Parisiensis. At quam fridda sit haic 
conjectura, ex boc uno, ut cxtera perstringam, elicitur, quod D. Bernardus sit patria ClaraevalTensis, quia 
coenobium Claraevallense administrarit. 

Tituhim Enuclamenla Biblia, deposui, reposito eo quem Garneri autographum praeferebat. 

Claruisse anno 1400 divinans scripsit non aflirmans, nempe qnod cerneret volumen evulffatum anno 
4518, et quidem aliena vigilantia. Calculus autem meus ducentis et aliquot excedit annis. Nam in continuo 
canonicomm nostromm laterculo incipiente ab anno 1500 deductoque ad nostra tempora nullus bujus 
nominis et bonoris occurrit. Baleus in centuria tertia Scriptorum Anglics recenset Nigellum Wierekerium 
monachum et praecentorem Cantuariensis Ecclesiae illustrem anno Christi 1200 delibasse ex Garneri viri- 
dario lib. i Florum his incipientem verbis : Sublimitas supernarum polestatum, Quod quidem reperies 
lib. 1, cap. 5, in Gregoriano Garneri nostri. 

Absaion nosier canonicus (nam Arnoldus Wion sui Ligni vitait pag, 885, Benedictinis inique commis- 
euit, ut 2\isLS fosius, si Dominus voliierit, effundemus), tandemque abbas canonicorum Sprenckeirs bacen- 
siuin in dioecesi Treverensi, Wierekerii coaetaneus, edidit Breviarium ejusdem Garneri serie alphabetica 
quod exstat ms. in nostra Bibliothcca. Cum igitur quadringentos posl annos duo ilii scriptores relique- 
rint posteritati epitomen Garneri, liquet eum sub undecimi s^culi auroram protulisse in solem hancce 
▼igiliam suam. 



F. JOANNIS PICARDI PRiEFATIO. 



Nescio an sanctorum Patrum quempiam tot scri* A displicuit^ ut qui meliora habent^ in minimis occu" 

r\r€S transtulerint, breviarint et deflorarint, quot pentur. 
Gregorium papam. Translatorum autem princeps Annum redemptionis humanae circiter octingen- 
fuit Anastasius, patriarcha Antiochenus, qui Gre- tesimum seutuagesimum iEIfredus Westsaxonum 



«ori 



;orio adbuc spirante, ejus Pastorale Graecis auribus rex tum probus, tum eruditus idem Pastorale in An- 

Jedit. Quam ob causam lib. x. Registri, epist.^, glicam vertil linguam; aliquando (ut ipsemet testa* 

modesle conqaerens iu scribitad Joannem Ravennae tur in proloauio, quod videbis in oalce Vitae ejusdem 

bypodiaconum : Quia dileclissimtg memorim Anatho- ab Assero dyreburnensi episcopo scriptae) verbum 

ints diaconus quwrenti ac jubenti Romano imperatori de verbo exprimens , interdum autem sensum ex sen- 

ii^nf«ReguUB PasIot^Ais dedii^ mgre suscepi. Quem <u, sicuti egomet didiceram a Peigmundo archiepi- 

sancli99hnus frater et coepiscopus meus Anastasius scopo meo et Assero antistite meo; nec non a Grim- 

Antiochenus in Grmcam linguam transtuHt. Et sieut baldo et Joanne mihi a sacris, A quibus posteaquam 

fmkhi scriptum est, ei vatde placuit; sed mihi valde librum ita didicisscm, ut penitus perciperem quemad* 



!5 



GARNERI CAN. RFXi. S. VICTORIS PARIS. 



\(> 



tnodum ad eju$ intelligentiam pervenire possem^ in A 
Anglicum $ermonem eum converti^ et ad unamquam- 
que epi$copii tedem in regno meo unum mtii, ^uper- 
que $inguio$ libro$ aureum $tylum qui e$t quinqua- 
ginta mancussarum, Fa ego pracipio in nomine Dei^ 
ne qui$ de libri$ hunc $tylum tollat, neqne librum de 
templo, cum $it incertum^ quandiu futuri $int tate$ 
eruditi prmsule$ quate$ nunc {hono$ Deo) ubique $unt. 
Magnificuin equidem vereque regium iElfredi opus, 
munus et decretum. Beatam tunc Angliam prsedi- 
care licebat, cujus rex pbilosopliare^ur. Ejus autem 
versionis ante quingentos prope aniios meminit 
Gnillelinus Sommerset, monaclius el bibliotliecarius 
coenobii Malmesburiensis, 1. iv JDe ge$ti$ regum An- 
glorum^ cap. 4, sub finem. 

Annos abhinc trecentos plus minusve eumdem 
Gallice loquentem Gallia nosira cirpit audire. Bi- 
bliotheca nostra ejiis vcrsionis exemplarms. servat. 
sed interpreiis desideratur nomen. 

Veniamits ad Dialogo$ totidem linguis dissonos. b 
Etenim Zacharias papa centum et quadraginta post 
Gregorii obitum annis, dedit Graecis legendos, ut 
auctores sunt Joan. Diaconiis 1. iv. Vitx ejusdem, 
cap. 75; Odo Cluniacensis florens aniioChristi 9i20, 
in sermone de S. Benedicto; Sigibertus Chronici 
8ui anno 7^2. 

Anglicos fuisse factos a Verefrico prasule Wigor- 
nensi, rege iElfredo imperante prodiderunt Asserus 
Syreburnensis, ejusdenr iOlfredi saccrdos, Fioren- 
tius Wigorniensis et Ingulpsius abbas Cmylandensis 
in Chron. Guillel. Soinmerset supra. Rogerus Hove- 
denus priori partc Annal, Anglicorum; Mutthaeus 
Parkerus in Antiquitat. Eccle$i(B Britannicm, Solus 
Baleus nostri aevi scriptor defert ifllfredo cent* 2, 
sui Catalog. Scripto. Britan. Gallico sermone dona- 
tos fuisse nec non quadraginta ejusdcm Gregorii 
liomilias evangelicas, duo codices calamo exarati 
lidejubent universis nostram bibliothecam lustra- 
turis. C 

Haec autem, maximeque de Dialogi$ Gregorianis 
iiotasse operae pretium duximus, quod Garnerus 
noster ab lis carpserit noiinulia quae alioqui vacii- 
lareiit nisi canam eoruin fidem conririnaierous, el 
4:ommentitia quorumdam conjectorum refcllcreraus. 
'Sunl enim qui de auctore, alii qui de rebus ab au- 
<^ore narralis dubitant. Huldrichus Coccius in sua 
«pistola iiuncupatoria ejusdem Gre^orii, Basileae 
evuigati anno 1511, his verbis et raliunculis dubi- 
Xi\i\& scribit. De Dialogis, in quibu$ Patrum Jtalias 
miracula recen$et, vix habeo quid pronuntiem^ ni$i 
•quod Gregorii e$$e dubitem^ adeo aenio et $erie^ et 
4>ratiom$ gravitatet et indu$tria di$tant a reiiqui$ 
ejus $cripti$. Dubietatem certe, si germcn luerit 
simplicis ipuorantiae, nemo noii toierabit. Sin vero 
iiaesitationis fucatse, nemo non damnabit. Huldri- 
chum posteriori laborasse palam est ex iiidice ab 
ipsomet composito, in quo signat Gregorium ha- 
l)uisse socium Petrum Diaconum. Ita enim scribit ^ 
in proloquio suorum Diatogorum. Ibi itaque cum ^ 
ulflictu$ valde et diu tacitM$ uderem^ dHectis$imu$ 
filiu$ meu$ Petru$ diaconu$ adfuit; qui mihi a pri- 
mcevo juventuti$ flore in amiciiii$ famiiiariter obstri- 
£tu$ e$t^ atque ad $acri verbi indaaationem $ociu$. 
Pr£terea in eodem indice docet lectorem perpla- 
cuisse Grefforio seniorum congressum. At Grego- 
ri«s lib. I uialog.^ c. 10, ita fatetur : Qmdam luim- 
que ad me deductu$ e$t unex pauper : atquet ut mild 
$enum coUocutio e$$e $emper amabili$ $olet^ $tudio$e 
hunc unde e$$et^ inqui$ivi. Huidrichus igitur bi ba- 
bebat suspe^^tos Gre^orii Dialogos, cur ex illis haec 
sclegit el in iiidicem collegit. Parva sunt, inquies; 
fateor, et flocci fjcerem, nisi ex parvis etiam uber- 
rimi fontes errerum scaturiissent aliquaiido. Verum 
liisce misftis ad graviora desccndo. lii illa sua epi- 
stola nuncupatoria testatur se totum opus D. Gre- 
gorii sic legisse, ut doctrinae illius quamdam syn- 
opsin exhibeat leciorL Si igitur legerit, ubi craut 



ejus oculi, cum in Dialoijh occtirrerunt haec testi- 
monia ad illum ciamitantia Dialogo$ esse allcujus 
papae Roniani? Cap. 8, 1. 1, illud reperitur : Eodem 
quoque tempore venerandu$ vir Ana$ta$iu$ (cuju$ su- 
periu$ memoriam feci) $anctas Romauce Ecclesim^ 
ctit, Deo auctore $ervio^ notaritt$ fuit. Lib. iii, cap. 
5 : Aga:pitu$ huju$ Romance Ecclesias pontifex^ eui^ 
Deo dispensante deurvio, ad Ju$tinianum^ etc. Rur- 
sus cap. 8 : Con$tantiu$ Aquiua: civitati$ epi$copui 
fuU, qui nuper prcedece$$ori$ mei tempore beatcs mt- 
wrics Joanni$ papoi defunctu$ e$t. Liori iv, cap. 30 : 
Julianu$ huju$ Romanrn Eccle$ia!f^ cui Deo auctore 
deservioy $ecundu$ dcfen$or^ etc. Iterum cap. 40 : 
Pa$ca$iu$ huju$ apo$toticas $edi$ diaconu$^ etc. Tan- 
dem ex his eliam Tyresiae apparet quenidam papa- 
ruin Romanorum Dialogo$ bau/uarov/sa^c compo- 
suisse. Gregorium vero esse genuiiinm auctorem 
non obscure patet ex I. n, c. 51, eorumdem, ubi 
dicit Leandrum Ispalitanum episcopum diidum sibi 
in amiciiiis familiariter fuisse junctuin. Ei cap. ^i 
ibidem addit : Eo quoque tempore (id est Justiniaiii 
Augusti temporibus, ut in principio capitis signat) 
quo pro exptendi$ responsis Eccte$i<B ad principem 
tran$mi$$u$ $um. Iterumque cap. 56 : Dum jussione 
pontificis mei in Con$tantinopolitana! urbi$ patatio 
re$ponsi$ eccte$ia$tici$ deservirem. Legallonem si- 
mul et amicitiam habitamGregor. refricat Leandro, 
sic proloquens in lib. Job : Dudum le frater beati$~ 
^ime, in Con$tantinopolitana urbe cogno$cen$^ cum me 
illic $edi$ apostoticas re$pon$a canstrinaerent^ et te 
illuc injuncta pro causi$ fideif regi$ Wi$igothorum 
Legatio perduxi$$et^ etc. Eo autem tempore et prin- 
cipe et episcopo, legalionem Constantinopoli quein- 

Suam obiisse Romanae Ecclesise nomine prseter D. 
regoriuiu si quis asseveret, alterum iiecessario 
comminiscetur ne cerebro suo. 

At,nequis veritaiis amantior locupletius desideret 
testinionium, duabus obsignatis tabeilis contendam 
rursus cum Huldricho. Prior quidem elicitur ex 
ejusdem veri>is ad finem circiter suae epistoUe : Ho- 
mili{e Evangetiorum quadraginta^ quas Dominici$ die- 
bu$ poputo prceteguntur^ cohtinent non sotum titterof^ 
verum ei optimarum rerum ob$ervatione$ cum $erii$ 
pii$que adliortationibu$, etc. Cum igitur extra omnem 
posuit aleam Gregorianas homilias, Diatogo$ simui 
exemit, et nobis redemit. Libri siquidem iv historias 
cap. 14, 15, 16, 19, 27, 37, reccnsitas Gregorius 
aflirmat se in homiliaribus ad populum concionibus 
letulisse. Primam quidem cap. 14 denarratam, vi- 
delicet servuli paralvtici repetit honiil. 15; secuii- 
dam Romulae et Reuemptae cap. <5, homil, 40; ter- 
tiam amitae suae Tarsillae c. 16, honiil. 58, fusius; 
quartam Stephani abbatis cap. 19, prolixiud homil. 
35. Quintam Theophanii comitis cap. 27, aniplius 
homil. 36; Theodori piieri cap. 37, homil. 19 et 
38. Est enim eadem prorsus historia : quam ciim 
recitaret homil. 19, adjecit eiim quidem ex mortis 
limine, non morbi doloribus revocatum. Homil. 
vero 58 dicit ante biennium post dira diuturnaque 
morbi cruciamenta decessisse. His connectam septi- 
mam et octavam : quas etsi Gregorius non dicat 
percensuisse in homiliis, eadem tamen verba, per- 
sonae loca, caeteraque historiae lumina perspicue do- 
monstrant esse ejusdem scriptoris. Septima igitur 
est de Chrysaorio, alias Chrysorio (tam varie scribi- 
tur) cap. 38, repetita homil.*12. Octava el postrema 
de Cassio Narniensi stricte quidem cap. 56, sed la- 
tissime descripla hom. 37. 

Altera adversus Huldrichum tabella obsi^nata pe- 
titur ex epistolis quas Gregorio tribuit. Epist. eiiim 
50, I. II, inter c^^tera Gregorius Maximiano Syra- 
cusano mandat : Fratre$ niei qui mecum vivtmt om- 
nimodo me compettunt aliqua de mira€uti$ Patrum 
quoB in Jtatia faeta audivtmu$^ $ub brevitate scribere. 
Ad quam rem sotatio ve$tr(B charitati$ vehementer tn- 
digeo^ ut ea qu<e vobi$ in memoriam redeunt^ quasque 
cognovisu vos contigitf mihi breviter indicetis. De 



17 



GREGORIANUM. — JOAN. PICARDI PRiEFATIO. 



fS 



dommo enim Nonnoso abbaUj qui juxta domnum 
Anasiasium de Peniumis /titl, aliqua relulisse te me- 
mim^ qwe eblivioni mandavi. Et hoc igitur^ et si qua 
snnt talia^ tuis peto epistolis imprimi el mihi sub ce- 
ieritate transmitti. 

Hocce suo Gregorius scripto palam dicit se par- 
turire dialogos, quos Huhtrichus genitos velut spu- 
rios abdicat. Haximianus Syracusanus rescriptis suis 
de Nonnoso, Auastasio, et" cseieris lib. i, c. 7, 8, el 
lib. ui, c. 36, I. IV, cap. 52, inscrtis iatentero Hul- 
drici detegit roalitiaui, vel crassissimam ignoran- 
liam. 

Uuic tandem concertationi dent bravium Paterius, 
D. Gregorii discipulus, et Faustus, D. Benedicti 
alumnus, Gregorii plane contemporaneus. Ille et> 
«iiim suadenle eodem Gregorio cudit delineatam sa- 
erae Scripturae expositionero, suorumque scriplo- 
nim excerplb quasi centonibus concretam. In qua, 
ul obiler vidi, Dialogos Gregorianos profert, nempe 
i7, inMatth. 70, in Lucam 53, in Joannem 42, 
iD I ad Corinth. Faustus autem in Yila S. Mauri. 

Apage igitur, Uuldrichc» calcuUim reducito, tibi- 
qie recedenti dubitatores, aut magis cachinnones 
ftoceedunto. IUi enim miracuJa in Gregorii Dialogis 
perscripu habent loco genrarum Sicularum et fabel- 
Lirura. Si (^jicias iliibalos viri roores, rejiciunt ni- 
miam simplicitatem et credulitatem. Belia respoii- 
sio, quasi vero universam ethices Chrislianae insti- 
tiitioiiem applane non didicisset, ut columbinse sim- 
|)iidtatis et Arcadicae stoliditatis eum latuerit discri* 
meii. Hauricio imperatori banc exprobraiiti, quid 
re-pondcrit Gregor. hic le{;ant adductum ex I. iv, 
epist. 31 : /a serenissimis jussionibus suis domino- 
rum pietas^ dum me de qmbusdam redarguere stur- 
duit^ parcendo^ minime pepercit. yam in eis urbanas 
simplicitatis vocabuloy me fatuum appellat : in Scri- 
ptura emm sacra cum in bona intelfigentia ponitur 
simplicitas^ sape prudentioe^ aut rectitudini sociatur. 
Unde etiam de beato Job scriptum est : c Erat vir 
simplex et rectus; > et beatus Paulus apostolus ad- 
monet^ dicens : « Estote simplices in malo^ et pru- 
denies in bono. t Et per semetipsam Veritas admo- 
netf duens : c Estote prudentes sicut serpentes, et 
simpiices skut coiumbas. > Esse vaide inutiie judi- 
cans^ si aul simplicitati prudeniiaj aut prudenliw 
stmpiicitasdesit. Quam igitur fuerit prudeiis, quam- 

2ue prodenti simplicitate cumulatus, nenio non vi- 
et; ^allem quae a probato fidelique historico exi^as, 
in illo est rej^ire^ scilicet diligenlissimum verita- 
tls stuilium, lugeniumque universo eoque peculiaii 
aflectii exutum ; iiam «juod ad diligentiam tidemque 
bistori» conducit, nihil diligeiUius fideliusque nar- 
rari potest <|uam quod in noslra provincia, nostro 
aevo, vei noliis aliisve cernentibus evem^rit. Isthxc 
autem minutula quantum fulciant Dialogica Gre^o* 
rii scripla, imprimis liber secundus (idem facit nihii 
aliud complectens, quam quae quatuor Benedicti 
ciiftcipuli retuleruut. In reliquis triiius, tantum legis 
irel Roma^ vel in coenobio Gregorii patrala, aut si 
quas paucula externa commiscentur, exposuerunt 
oculati tesles pluris quam auriti non tantum deceni, 
ut placet comico, sed mille. Qua fide el sedulitate, 
quid certius, quid accuratius et conditius exiget le* 
€tor nauseantissimus? Ut igitur imposterum sequiori 
penset lance cuncta istis Diaiogis inserta, caveat la* 
qneum ab auctore indicatum 1. ii in Job haecque 
¥erba eiiarrante : Nunquid faciem ejus accipitis et 
pro DeOy etc. Stuili^ inquit, cum prudentium facta 
conspiciunt^ hoic eis omnia repreltensibitia esse viden-' 
tur^ suceque imperitias aique infirmitatis obliti, tanlo 
utuntius de aiienis judicant, quanto sua profundius 
igmorant. Equidem perbelle Gre^orius. Ut enim sce- 
lerati nibii nisi non reprehensioiie tantum, sed et 
publiia dignum animadversione vel inediianlur vel 
uerptcraut, sic nibil a viris saiictis gesluin queunt 
legere tam integrum, lam solidum tamque inteme- 
ratum, cui noa iJiligaut genuinum : quautoque im- 



A pia eorum vita dissidet, tantoet jiidic'»um. Qiiapn»- 
pter, cum soia mirentur et sapiant terreslria, fit ut 
quidquid divinam illustret potenliam, ccelumque 
suspiciat, superbo despiciant aiiimo. Utinapi ad nes 
pervenissent Alfrici (qui et Alurieius dictus esl) 
Cantuariensis archiepiscopi qiiatuor libri in totidcm 
Gregor. Dialogos circa octavum et nongentesimum 
reparationis bumanae annum perscripti. Hiiic abundo 
haurircmus qux ad exhauriendas Gregorio masty- 
gum iberas nsenias large essent. Ific tamen absti- 
nenduin, ne in prxfatione non praefari, sed plane 
fari coarguamur. Istiusmodi enim eaque sancta et 
gravis conlroversia velitaiione tam levi nequaquam 
disceptatur, asperiori validiorique digna certamine. 
Dabit forie aliquando Deus Opt. Max. quod hic prx- 
meditare et prospicere coiitigit in serio procinctu 
viriliter praestare. QuamolMrem a molestissimo be- 
nigui lectoris praecavens taedio, unum atque alie- 
rum jungam, umbilicum appositurus. Majoribus 

B nostris tauto fuerein pretio hi Dialogi, ut singula- 
ria sitiendae parandaeque sanclimouiae iucitamenu 
hinc sumerent, et solidissima sustentaiidae fidei 
fulcra D. Uldaricus Augustae in Germania praesul, 
vitae innocentia, litteris, et ^enere pernobilis, sic 
esuriebat plusquam ambrosianam vel nectaream 
horum voluminum pertractationem, ut pierumqm; 
convivis suis (inquit Berno Augiensis cap. 21 \ita; 
ejusdem) manducantibus et bibentibus jejunus ma < 
neret. Erat enim ei cibus aut dulcis Psalmorum 
suavitas, aut sacrarum leclionum assiduitas : inter 
quas maxime delectabatur audire ex iv lib. S. Gre- 
gorii, qualiler muiti e corporibus exempti, in spi- 
ritu rapiebantur. Non repeto ex iisdem libris petita 
ab llaymone Hallicrstatensi (qui claruit anno 8d0) et 
citala 1, 111 De varietate tibrorum^ cap. 9 el 10. Gon- 
cilium Maguntiaci habitum (nou quidem sub Garolo 
MagiiO, Christi anno 815, vel Arnulpho imperatore» 
aiiiio 888) iOia/o^orum Gregorianorum salubri doctum 

G lectione, pra^monuit cap. 5, de foeditate graviuteque 
incesli cum lustrica (ilia perpetrati, iii hanc senlen- 
tiam. Quam detestabile et exsecrabiie scelus sit uni- 
cuique Cliristiano filiolam suam stuprare^ testatur 
sanctus Gregorius papa in Diaiogis suis, ubi refert 
quemdam liominem poiluisse filiotam suam, Et quia 
negiexit pamilentiam agere, subito miserabili morbo 
correptus exspiravil ; et sepuitum, non soium corpus 
scd etiam omne sepulcrum ignis invisibiiis consum- 
psit. Historiam vero summaiim relatam Gregorius 
inlegram denarrat lib. iv Dialog,, cap. 52. Porro iu 
velusto Pa^nitciitiali, prsetitulaio, Corrector et medi- 
cus, ofleiidi supenus concilii Magunliacensis tesli- 
moiiium, cum altero, cujus hoc erat summariuin : 
Quod poiniteniia possii aboiere peccata, etiamsi in ul- 
timo vilw spiritu poeniteat. Igitur vcl hi duo caRones 
desideraulur in supradictis Maguntiacensibus cou- 
ciliis, aut certe iliud a me productum necessario di- 
versum est, quiii potius intermediuui. Accessil Ti i- 

D buriensis coiicilii anno 895 babiti camm 17, ni rii^ 
dein calamum pervertisset polita cardinaiis Baroiiii 
manus, qui in uotis ad x Kal. Jan. Martyi ulogii Ro- 
mani tot graves canosque pi oducil auctores, ut Mel- 
chioris. Cani Gregoriomaslygis iion canum, sed plaiie 
puerile dictum judiciumque esse constet. Ad iinpu- 
giiandos Catholicae religionis adversariosf capitaies, 
hinc velut ex instructissimo armameutario tda de- 
uroinpsit Jouas Aurelianensis antistes respondens ca- 
lumniis Claudii Taurinensis iconomachi, proferens* 
que historiam Judaei, qui, licet infidelis, Christiano- 
rum tamen exemplo, adversus horreiida nociuina- 
que daemouum spectra sese impenetrabili crucis ar- 
muvit pectorali, Lantrancus Cautuariensis, Aigerus 
Cluniacensis, Guilmundus Aversanus, ut oblalranlis 
lierengarii blasphemas hiantesque fauces pra^roca- 
lent, confectam Gregorianorum Dialogorum verbis 
oifam injecere; ille quidein in lib. De sacram, aita- 
risy hic I. iii itidem De sacram. altar. Terlius Algc- 
rus L I De Sttcram,^ cap. 12, et 1. ii, c. 1 , ailcianl au* 



19 



GARNERI GAN. REG. S. VICTORIS PARIS. 



» 



ciorilates exl. IV Z)ta/oo., cap. 59. In hanc quidem 
rem eomplura non infructiiose possent aggeri, ni 
fructuosa, cum aflluunt, pierumque iiifruetuosa fie- 
rent, reluetareturque mei propositi raiio. Breviato- 
res igitur Spartana succingamus brevitate. 

Ooo, Cluniaci protocoenobiarcba , intra uniiis 
▼olaminis angustias conclusit summam xxx\ libro- 
rum in Job» anno ferme 920, ut Trithem. in cataiogo 
scriptoreccles., et Sixtus Scn. 1. iv. Biblioth, sanctte 
prodiderunt. 

Hiipertus abbas Tuiticnsis decem libris perstrin- 
\ii ad annum 1114 eadem Moralia, ul ipsemet tcr 
statur in epistola nuncupatoria sui operis De di" 
vinis officiis inquiens : Commentarwlum in Job Ubro- 
rum decem, abbreviatum ex abundantia sensuum 
alque dictorum B. Cregorii, elc. Adalberus, natione 
Anglus, professioiie monachus Spaldingensiscoeno- 
bii congregationis Cluniacensis (auctore Baleo cen- 
luria 2 Scriptor, Briian.)^ officio levita, composuit 
ex splendidioribus Moralium sententiis J. iv, conti- 
nuata tamen in illis numerorum nota, nuncupavit- 
que Speculumj ut ipsemet testis est in epistoia li- 
ininari ad Hairmannum presbyterum scribens . in- 
terea h/>copusculum, ob respirandi giatiam lectoris, 
in quatuor decrevi distinauere libros : Et quia ibidem 
humani generit vita muitimoda varietate depinqitur^ 
ejus tibuit vocabuljim appeltare Speculuii. Floruit 
bic scriptor sub annum 1160. Exemplar iilius operis 
quiescit in pluleis nostrae biblioihecue. 

Aiulfus Tornacensis, uionachus Bcnedictinus , 
digessit Collcclanea iii totius Novi Teslauieali enu- 
clealionem ex scriptis D. Gregor., qnx vidi excusa 
Luleliae anno 1515, in 4. Claruit anno 1200. 

Aiion^Tnus quispiam haud multo post Alulfum 
decerpsit triginia quinqiie libelios ex inlegris tri- 
ginta uuinque in Job, efflagitante ncscio quo veiie- 
rabili ratre, quem sic pr<xfatur : Poposcisti, Pater 
venerabitis et amabiiis valde, qui dignitalis gratia et 
excellenlia sanclitatis jubere potius quam poscere de- 
buisti^ quatenus aliquas ad adificationem inlerioris 
hominis multifarie fusas auetoritates ex Bibliis a 
sanctis Patribus productas in lumen^ vestroe cMarita- 
tis instinctUf in unum contrahere meditarer^ etc. 
Istam autem lucubratioucm appellavilPrompluartttm 
utriusque hominiSf et quidcm a siinili ; nam ut ibi- 
dem scribit quemadmodum in promptuario ea^ quce 
corpori suut necessaria^ prmparata^ ita hoc in codice 
qucRcunque necessaria sunt non solum homini exte- 
Tiori, quantum ad moreSt verum etiam homini inte- 
riori quantum ad virtutes^ mente soUicita prceparan" 
tur, Aiuiroillum subdidi, quoniam deeo meniionem 
facit in proloquio, et codicis apud nos scripti cani- 
ties palam ostendit fuisse Alulfo proximum. Ano- 
nymuin alterum buic anonymo subneciam. Soiet 
emm non esse ingrata cognominum viroium socie- 
tas,- sed et quia eo delapsa est oratio, ut seriis lu- 
dicra permisceam, quod'Hobertus Monteusis conti- 
nuator Sigiberti scripsit adannum 1175 exscribam : 
Et ut appareat muUiludo eorum qui interfuerunt (lo- 
quiiur de priino curiae concessu et splendido convi- 
vio ad quod Henricus secuudus Angliae rex accer- 
sierat universos optimalles diiionis Normannicae et 
Britannic«e) cum Wilhetmus de Sancto Joanne procu" 
raior NofmannitB^ et Withelmus lilius Hamonis se^ 
nescaUus Britanniis comederent iu quadam camera^ 
prohibuerunt ne qitis miles comederet^ qui non voca- 
retur Willehtmus ; et ejectis atiis de camera reman- 
serunt centum et decem mUites^ qui omnes vocaban^ 
tur Withelmi, exceptis atiis pturimis ejusdem nomi" 
nis qui comederunt in auta cum rege, Posterior igi- 
tur auonymus uoster in triginta quoque libros cur- 
tissimos contraxit latissimam Gregorianorum Mo- 
ratium commentationeiu,cujus hoc excerpsi initium 
ex nostro codice membraneo. In sidone figuratur 
stabititas in tege positorum^ in mari vita gentilium, 

Sinion AOlighemensis monachus (quod coenobii 
in Aiflighemio, solitudine Brabantini&: loparclii», 



A finitiroa Fiandriae ccepisse anno 1083 ffuctor esi 
Mever iu Cliron, Ftand.) eadem Gregoriana ethica 
collegit in decem libros trecentesimum abhinc an- 
num. Porro his compendiis lector id tantum expfr- 
scatur compendii quod longiusculum opus breviu»- 
cule percurrat, et quidem citra fastidiuin, et quod 
damnosins opiner, ordinalam certi argumenti per- 
tractationem, ita ut esurientis aniinae famem non 
compescat. 

Odoros tandem aetemumqu^ virides antliologo- 
rum flores odoremur, suavibusque eorum coloribus 
defectos reficiamus oculos. 

Paterius S. R. E. notarios Gregoriique discipulus, 
de quo Beda (neque enim sum nactus antiquiorem) 
in praifat. I. vii ad Cantica cant. Audivi quod Pa-- 
tertus^ beati papce Gre^orii disciputus^ de tota Scri" 
ptura sancta, quceque ttte per partes in suis operibu» 
exptanavit cottecta in unum votumen redegerit. Si 
consulamus amplissinios indices locorum sacrae 

£ Scripturae passim explanatorum rejectosque ad 
calcem Gregorii, non parva superest sylva quae ad 
reliquos Yeteris Instrumenti libros, scilicet Eccle- 
siastem, Ecclesiasticum , Sapientiam, Propbetas, 
Macbabaeos uberrimam subministret materiam. Prae- 
terquam quod in Novo Testamento, secunda etter- 
tia, Joannis Judaeque Epislolae sint inlactae. Qua- 
propter existiinarim Bedae dictum ovvfxdoxcx^ ^^" 
cipiendum. 

iledericus Italus, monachus coenobii S. Gre^orii 
papae, circiter annum 840 concinnavit ex scriptis 
B. Gregor. in Job. Sententiarum 1. i, ut scribit Ar- 
noldus Wion 1. ii. Ligni vit(B^ cap. 68. D. Isidorum 
Hispaleiisem episcopum ex Moratibus decerpsissc ui 
libros Senl, Yasaeus in Chron, refert. 

Taius (sic eniin Y. C. non Taio^ vel Tagio^ ut im- 
pressorum quamplurimi ) , cognomento Samuel , 
Csesar augusiae episcopus reliquit posteris Seiuen" 
tiarum 1. v ex D. Gregorii monimentis, pauculis D. 

^ Augustini admistis, selectarum quos obtulit. Qui- 

^ rico pra^suli Toletano eorumdem exactori, ut con- 
stat ex hac prima dedicatoriae epistolae periodo : 1/e- 
mor vestros benignissimoe petitionis^ nostrcsque devO" 
tissimce promissionisj hujus textum tibetti compertit 
sententiarum titutis prcenotatum^ vestrw sanctitati 
matui dirigendum, Quando autem id operis cuderit, 
extra rem non esse fore autumavi, si aperirem 
ejusdem verbis, cum et voiumen insigiiis notae, per- 
paucorum forulos obsideat : Taius igitur, ait Quirico 
in epist. antecedente : Opftme novit beatitudo vestia 
tempus ittud^ quo tortuosus anguis ore pestifero^ in 
quorumdam mentibtis virutenta seminum suorum 
sparserat zizania : fraudutentaqtie deceptione^ a tra- 
mite recti itineris tjressum semoverat mentium perdi" 
tarum. In quo qutdam homo pestifer atque insani 
cafitis froia tyrannidem sumens^ adsumptis sceteri» 
sui perversis fautoribus adverstis orthodoxum, ma- 
gnumqtieDei cuttorem Beccesuinthutn principem^frau* 

^ dutentia prmtendens motimina, superbe aduisu Chri» 

^ stianatn debettaturus aggreditur patriam, Hujus ita- 
que sceleris catua gens effera Wasconum Pyrenwi» 
montibus promota, diversis vastationibus Iberice pa-- 
triam poputando grassatur. Heu^ proh dotor! IHcendi 
studium catatnilatis intercipit magnitudo. Sed imi'^ 

• dem veniendum est ad id quod formidal oralio. In* 
noxius ifuippe sanguis effunditur: alii ungutis^non^ 
nutti mtssitibus^ pterique diversis jacuUs sauciatitur^ 
innumerabitis muttitudo captivorum abducitur^ im" 
mensa spotia subtrahuntur : temptis Dei infatutum 
heUum infertur^ sacra attaria destruuntur^ pterinue 
ex cterieatus officio ensibus obtruncantur^ atque iit- 
humata canibus avibusque exponuntur muttorum ca^ 
davera ocdsorum, elc. Sub hanc igiiur funestam 
cladem, Taius extenuandi moeroris gratia congessit 
Sententiarum libros quinque, ut pauTo post indicat, 
et quidem circiter annum 652. Hic est Taius, qui 
ultimo Chindasuindi Hiapaniae regis aiiiio, et Chri- 
sti (TiS, Romam piofectus cst ad perquireudos Mo^ 



GREGORIANUM. - JOAN. PICARDI PRJDFATIO. « 

If^f? ^^!?^ri*?^^"? *»*>r<>S'«* dWiiiilus undcmArini, nemo tameii ibit inflcias Garnenira eliani 



repertos retulit in Hispaniam ut consiat tum ex 
narratione mirabili prafixa Operibus D. Gregoni, 
luin ex fine concil. Tolet. vii, in qua narratione cum 
signanter dicatur Taiuro fuisse seque Angustini ac 
Gregorii studiosum, haud abs re suas coliectos di- 
ciis utriusque composuit, quarum hoc legi prin- 
cipium: Solus Deu$ in umetipso incommutabilit 
eu, elc. 

fieda Venerabilis (qui excessit anno 734 posl 
Cantica cant. sex libris proprioque iilustrau lu- 
minc, septimum et octavum juxu Trilhem. com- 
puutionem ( nam codices impressi unicum habent) 
^nientiosis Gregorii diclis compegit. Joannes 
Siucanpton, Bedae popularis, Vintoniensis, reiiquit 
posteris sententias ex Grefforianis Elhicis prom- 
PUs, serie digesus litteraria, numeris unoque li- 
l>ro contexUs; quarum hoc principium ponit cen- 
luriator Andus Abstinenlia. Solu$ tn illicitis, Ty- 
pographis Frobenianis Gregorium excudentibus b 
anno 1551 sex libros moraltbus Gregorii sermo- 
iiibus conflatos obtulit bibUotheca §. Leonardi, 
quia ipsissima erant Gregorii verba, fluldricus Coc- 
cius affirmat se non temere oniisisse. Scilicet ea de 
cansa fuerant omittendi. Horli quoque pensiles, 
silva, viridaria, fruteu, roseu, saliceu, caeterae- 
que locorum amoeniuies suo carereiit pietio, quod 
consteni iisdera plane rebus, sed aliunde aspor- 
latis. Doctis quuque nec satis laudatis vetenbus 
florilegis, vel minimam iiepotes gratiam mente 
persoherent. quod verbatim collectas selectasque 
eniditorum seiitentias in varias distribuerint cias- 
ses, nobisque reliquerint : sane adeo potens est or- 
dinis genius, ut rebus, etiam inconcinnis oruatam 
pariat conciniiiutem. 

Inler antbologos postremas tenet Uubertus Scul- 
teputaeus canonicus regularis £cclesiae Bethlehem 
dlclse ad muros Lovanienses; qui ex universis 



palmarium illis prxripuisse, quod studium 6t>- 
lumque collimarit ad litteraruni divinarum splen- 
didiorem quamdam lucem faciliorcni(|ue intelli- 
gentiam capescendam. Quae quidem divmae litterae 
quo sunt obscuriores, eo praedarior labor ad di- 
scutiendam earum caliginem insumptus. Garnerus 
igiturUm venuste sua disposuit, ut jurares alteram 
lectoribus addi mentem. Omnium enim propemo- 
dum rerum in Bibliis comprehensarum mystica 
enodaturus significaU, commodissimum duxit ini- 
tium ab earumdem conditore Deo optimo maximo ; 
cui et suos coelestcs subjungit spiriius, hisque 
proxime coelestem machinam, et siiij^ulas orbium 
mobilium lampades, moique passiones aeris inulli- 
plices et infinito mutabiliores fabulosis Protliec, 
Prometheo, Yertumnp, vel Empusa ; qiias quidem, 
nec non et caetera, quia praeposiius capitum iiidex 
lecturientibus exbibet, sileo. 

Dum aliquando mutuus sererem sermones cum 
quopiam insigni theologo de hujus operis evulga- 
tione, summariumqne exposuissem, respondit Jo- 
annem Benedictum, Parisienscm, theologum pr^e- 
sUntissimura, id laboriosius et latius anteverlisse; 
ut qui non rerum Untum et nominumf sed et ver- 
borum perplexa noUssetin concordantiis Biblicis* 
Ad quem ego : Ingeiiue fateor Joannis Bencdidi 
vigilias esse summe perfectas ingeuio, inuliaque 
elaboratas industria, vcrum non omiies his posse 
celerius juvari cum alius alio hebetioris sit ingenii 
tardiorisque judicii, ita ut tardius lal)oriosiusque 
excogitet, et excogitata morosius expromat. Imo 
frequenter contingit ut recte guis sentiat, sed quae 
sentit, polite, expedite et copiose nequeat eloqui. 
Nihil moror : possit quispiam permulu, eaque prx- 
clara, celeri (ingere cogiutione, yerumumen nemo, 
nisi effrons, dixerit haecce Unti facienda, quanU 
coelestia D. Gregorii, quin magis Spiritus saucli 



bre orii viridanis selegit, plexuit, serieque distiii- r. effaU ore Gregorii reddila. Nara Petrus, ejus dia- 



xit lilteraria suaveolentera sententiaruni fascicu- 
luni, dum iiitra Lovaiiiura receptus, ad vilaudam 
basreticoruin furentium et ubique Belgii grassaii- 
yum rabiem, cogeretur supersedere ab opere, quod 
inchoarat, de Divinse et humanae naturae vera co- 
gnitione. lli arutem flores prodierunt uiia cum 
ipso Gregorio cxcuso Lutctiae sumptibus Mi- 
\eUii. 

Universis autem breviatoribus ei anthoiogis quam 
longe Garnerus uoster antecellat, vel hinc potis- 
Sttoe Uquei quod magnoruiu operum epitomaU hoc 
sint ingenio saporeque coiidita, ut quod tuo sapiat 
palato, de^kipial meo, vixque compenilium profera- 
tur alicnjus dispendii liberum. 

Super baec, manifesUvimus, Gregorii contraoto- 
res» unicura ejus attigere opus, Garnerus, oniuia. 
yerum demus eos cuncU pervolasse : sunt Unien 
ingratiora eorum spicilegia, quod aptis et com 



conuset interlocutor dialogicus apud Joan. Dia- 
conum I. IV Vitae ejusdem, cap. 69, testatum reii- 
quit se frequenter Spiritum sanctum vidisse super 
caput D. Gregorii disserenlis. Ilinc est, ait idem 
Joan. eodem cap., quod consuetudinaliter Spiri- 
tus sanctus in specie columbae super Grefforii 
scribentls caput depingitur. Tandem ut verbulo 
respondeam meo tbeologo : non dilliteor omnes 
posse legere mysticas acceptiones, non Umen posso 
reddere um expedite, luculenter et copiose, quam 
hic uoster Garnerus ex ore Gregorii. £quidem in 
propalulo est coucionatores si in unius dictionis 
mysteriis enudaudis aliquantulura raorae facere ve- 
lint, habitiiros cumulale, quod eloquantur pro 
una concione ad frugiferaiu auditorum erudi- 
tionem. 

Anthologis tandem ctsi locum cedamus aliquem, 
haud Umen Garnero superioreiu. Licel enim qui- 



modatis lods minime repjsuerint, sed absque uUo jj busdam, tempore, saltem opeiosiute et induslria 
ordine (quem luenioriae sitius et scientiaium so- non vincilur, cum ex co possinl uberiores fruclus. 
lem roerito vocaverisj iapidum insUr, vel gleba- colligi, et ordiiialior disciplina pcrdisci. 
rum coacervariut : et certe licet composite cura- 



GARNERI CAN. REC. S. TICTORIS PARIS. 



R. P. GARNERI 

CANONICI UEGULARIS S. VICTORIS PARISIENSll 

GREGORIANI 
LIBER PRIMUS. 



1 CAPUT PRIMUM. 

DB DEO. 

(4*) DeQS aliquando in sacra Scriptura Duncapa- 
li^e, aiiquando ^ero essentialiier dicitur. Nuncu- 
patiYe enim dicilur, sicut scriptum est : Ecce consti" 
iui te deum Pharaonis (Exod. vii, i). Et sicut Moy- 
ses ait : Si quis hoc^ vel illud fecerit, applica illum 
ad deos {Exod. xxii, 8) ; videlicet ad sacerdotes. 
Qui mrsum dicit : Diis non detrahes {tbid. 28) , id 
est sacerdotibus. £t sicut Psalmista ait : Deus stetit 
fft syncgoga deorum^ iit medio autem deos dijudicat 
(Psa/. Lxxxi, i). Essentialiter autem Deusdicitur, 
sicut ad Hoysen dicitur : Ego sum Deus patris tui^ 
Deus Abraham^ Deus Isaac et Deus Jacob (Exod. 
111, 6). UndePaulusapostolus, volens nuncupativum 
Dei nomen ab essentiali discemere, de Redemptore 
nostro locntus cst, dicens : Quorum patres sunt et 
ex quibus Christus secundum carnem^ qui est super 
cmnia Deus benedictus in scecula (Rom, ix, 5). Qui 
enim nuncupative dicitur, Deus inter omnia ; qui 
Tero esseniialiter, Deus super omnia est ; quia et 
electus quisque vel in exemplo justitiae prserogando 
positus dici deus potest, sed iuter omnia, quoniam 
nuncupative Deus ; Chrisius autem Deus est super 
omnia, quia naturaliter Deus. 
2 CAPUT II. 

DE AMGELIS. 

(5) Novem esse angelorum ordines testante sacro 
eloquio didicimus, angelos videlicet, archangelos, 
virtutes, potestates, principatus, dominaliones, thro- 
nos, cherubim atque seraphim. Esse namque ange- 
los et arcbangelos, pene omnes sacri eloquii pagina 
lestantur. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut 
noium est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor 
quoque ordinum nomina Paulus apostolus ad Ephe- 
sios enumerat, dicens : Super omnem principatum^ 
et potestatem^ et virtutem et dominationem (Ephes. i, 
2i). Qui rursus ad Colossenses scribens, ait : Sive 
throni^ sive dominationes^ sive principatus^ sir^e po» 
testates (Coloss. i, i6). Dominationes vero, princi- 



A patua ac potestates, jam ad Ephesios loquens de- 
scripserat ; sed ea quoque Colosseosibus dicturust 
praemisit thronos de quibus necdum fuerat Ephesils 
locutus. Dum ergo illis quatuor, qux ad Ephesios 
dixit, id est principalibus, potestatibus, virtutibus 
atque dominatiouibus conjunguntur throni, quinque 
sunt ordines qui specialiter exprimuntur. jQuibus 
dum angeli et archangeli, chenibim atque seraphim 
adjuncta sunt, procul dubio novero esse angelorum 
ordines inveniuntur. Unde et tpsi angelo, qui primus 
est conditus, per prophetam dicitur : Tu signacu" 
lum simHitudinis^ plenus sapientiay perfectus decore^ 
in deliciis paradisi Dei fuisti (Euch. xxviii, i2). 
Ubi nolandum quod non ad similitudinem Dei fa- 
ctus, sed signaculum similitudiuls dicitur, ut quo 

^ in eo subttlior est natura, eo in HIo imago Dei si- 
milius Insinuetur expressa. Quo in loco mox subdi- 
tur. Omnis lapis pretiosus operimentum mum, sar-- 
diuSf topazius et jaspis, chrysolithus, onyx et beriUus^ 
sapphyruSy carbunculus, et smaragdus (ibid. i3). Ecoe 
novem dixit nomina lapidum, quae profecto novem 
sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordini- 
bus ille primus angelus ideo ornatus et opertus 
exstilit, quod, dum cuuctis agminibus angelorum 
praelatns est ex eorum comparatione darior fuiu 
Sclendum 3 autem quod angelorum vocabulum no- 
men est officii non naturae. Graeca etenim lingua an- 
gell nuntii; archangeli vero, summi nuiKtt vocantur. 
Nam sancti illi coelestis patriae splritus semper qul- 

Q dem sunt spiritus ; sed seroper vocari angeli ne- 
quaquam possunt. Quia tunc solum sunt angeli, 
cum per eos aliqua nuntiantur. Unde etiam per 
Psalmistam dicitur : Qui facit angelos suos spiritus 
(Psal. ciii, 4). Ac si patenter dicat : Qui eos, quos 
semper habet spiritus, etiam cum voluerit, angelos 
facit. li antem qui minlma nuntiant angeli; qui 
vero summa annuntiant, archangeli vocantur. Hinc 
est enim quod ad Mariam virginem non quilibet an- 
gelus; sed Gabriel archangelus mittitur (Luc. i, 26). 
Ad hoc quippe ministerium summum angelum ve- 



(V) £x hom. 8 in Ezech. 



(5) Hom. 51 in Evang. 



» 



GREG0R1A?(UM. - LIB. I. 



nire tfignitm fuerat, quod summaiD omnium uun- A pu*i est inlcr reliquos priorem eiistere ; domiuari 



tiabaL 

Qui idcirco etiam privatis nominibus censeutur, 
Bt signetur per irocabula etiam in operatione quid 
▼aleant. Neque enim in illa sancta civilate quam de 
irisione omoipoteniis Dei plena scientia perflcit, id- 
circo propria nomina sortiuntur, ne eorum per- 
•ome siDe nominibus sciri non possint ; sed, cum ad 
■os aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam no- 
Biai a roinisieriis trahnnt. Michael namque, ^iiif ut 
Demsf Gal>riel antem forlitudo Dei, Rapbael vero di- 
cttur medicina Dei. 

£t quoties mirae virtutis aliquid agitur, Midiaei 
mitti perhibetur, ut ex ipso actu et nomine detur 
inleHigi qnod nuHus potest facere quod facere pne- 



vero est etiam subjecios quosque possidere. 

£a ergo angelornm agmina quae mira potentia 
praeemineut, pro eo quod eis cstera ad obediendum 
subjecta sunt, dominaliones vocaniur. Tbroni quo- 
que illa agmina sunt vocata qiiibus ad frxercendum 
judicium seroper Deus omnipotens praesidet ; quia 
enim thronosLatino eloquio sedei dicimus, throni Dei 
dicli sunt ii qui lanta divinilatis gralia replentur, ut 
in eis Domiuus sedeat, et per eos sua judicia discer- 
nat. (Jnde et per Psalmistam dicitur : Sedes super 
thronum; quijudicas cequitatem {Psal, ix, 7, 5). Gheru- 
bim quoque plenitudo uientite dicilur. Et subliniioia 
illa agmina idcirco cherubim vocala sunl, quod lanlo 
perfectiori plena sunt scienlia, quanto clarilalem Dei 



▼alet Deas. Unde et ille antiquus hostis qui esse " vicinius coniemplantur, ui sccundum creaiurae mo- 

dumeo plene omnia scianl,quo visioniGondilorissui 
per meritum dignilalis appropinquanl. Seraphim 
5 etiam vocanlur illa sanctorum spiriluum agmina, 
quaeex singulari propinquilale Condiloris suiincom- 
parabili ardent amore. Seraphim namque ardentet 
vel incendentes vocantur quae, quod ila Deo conjun- 
cta sunl, ui inler haec et Deum nulli alii spiritus 
inlersinl, lanto magis ardentquanlo haec vicinius vi- 
denl. Quorum profecto flamma amor est, quod quo 
subtilius claritatem divinitalis ejus aspiciunl, eo 
validius in ejus amore flammescunt. Quia aute»r 
superna illa civiias ex aogelis et hominibus con- 
stat ; quam tautum credimus humanum genus as- 



Deo per superluam simtiis concupivit, dicens : /a 
cetlmm canscendam^ super astra cosli exaltabo solium 
wumm : sedebo in monU testamenti^ in lateribus aqui" 
iomis; ascendam super altituditiem nubium^ similie 
ero AUi$Mno (Isa» xiv, 13). Dum in fine mundi in 
sna Tirtate reiinquitur, exlremo supplicio perimen- 
dos com Michade archangelo praelialurus esse per- 
hibetur, sicut per loannem dicitur : Factum est 
fnreelimm cmm Mickaele archangelo (Apoc. xii, 7), ut 
qui se ad Dei similitodinem superbus exlulcrai, per 
Michaelem peremptus discat quia ad Dei siroilitu- 
dinem per superbiam nullus exsurgat. Ad Mariam 
quoqoe Gabriel mitlitur, qul Dei fortitudo nomina- 



tur. Illum quippe nuntiare veniebal, qui ad debel- r cend<^re, qiiantos illic conligit elecios angelos re- 

l^a&jAA aabS^a ^^«..^«^«^^ K. ■..._*!!- J; wvk«krk0ic<«A <<i/ti<t e/Mr>iBviiia«% Aot . Vfn#a««# t/Ufwfim^m ^a«M 



landas aerias potestales 4 humilis apparere digna- 
tos esL De quo per Psalmisum dicilur : Tollite 
porsas^ principes^ vestras^ et elevamini^ porta ater- 
maiee^ et nuroibit rex glorite. Quis est iste rex gloriwl 
Dominme fortis et poUns^ Dominus potens in prwlio 
iPtal. xxiu, 7, 8). £t rursum : Dominus virtutum 
ipseeU rexgloriee (ibid. IO).Per Deiergoforliludinem 
nuniiaodiis erat qui virtutum Dominus et potens in 
praelio ad debellandas poteslates veniebal. Raphael 
qooque inlerpretatur, ut diximus, medicina Dei, qui 
Tideiicet dum Tobiae ocolos quasi per oflicium cura- 
tionis tetigit, caeciutis ejus tenebras tersit (Tob. xii, 
15). 
Qoi ergo ad corandom miititur , dignus videli- 



roansisse, sicut scriptum esl : Statuit terminos gen- 
tium secundum numerum angelornm Dei (6) {Deut. 
XXVI, 8, juxia LXX) , quod, inquam,UnU illucascen- 
sura credilur mullitudo horoinum, quanta multilu- 
do remansit angelorum ; superest ut ipsi quoque 
homines qui ad cceleslem patriam redeunl, ex eis 
agminibus aliquid illuc reverlenles imitentur. 

Distinclae namque conversaliones hominum sin- 
gulornm agminum ordinibuscongruunl, el in eorum 
sorlem per conversationis similiiudinero depnUn- 
tur. Nam sunt plerique, qui parva capiuni, sed U* 
men haec eadem parva pie annunliare fratribus non 
desislunt. Isti iUque in angelorum numerum cur- 
runt. Et sunl nonnuUi qni divinae largiutis rounere 



cet fuit ot Dei medicina vocaretur. Virtutes vero vo- D refecti secretorum coelestium summa, el capere per- 



caotor iili nirairom spiritos, per quos signa et mi- 
racola frequentius fiunt. PulesUtes eiiam vocaniur 
fai qui hoc caeteris poteniios iu soo ordine percepe- 
ront, ut eorum diiioni virtules adversae subjeciae 
sint, quorom poiesute refrenantur, ne corda bomi- 
num untum lenlare praevaleant, qaanlum voiunt. 
Principatos eliam vocanior, qui ipsis quoque bonis 
aiigelorum spiritibos praesont, qui subjectis aliis, 
ilum quaeqiie sunt agenda disponuut, eis ad ex- 
pleiida diviiia ministeria principantur. Dominaiio* 
nes autem \ocantur, qui eliam potesUies principa- 
tuum dissimilitudine alla transcendunt. Nain princi- 



valenl et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archan- 
gelorum numerum depuUntur? Et sunt alii qui mi- 
ra fadunl, signa valenler operantur. Quo igitur isti 
nisi ad supemarum virlutum sortem et uumerum 
currunt? £t sunl nonnulli qui etiam de obsessis 
corporibus malignos spiritus fuganl, eosque virtute 
oralionis vi acceplae polesUlis ejiciunt. Quo iUque 
isli meritum suum, nisi inter potesUtum coilcsiium 
numcrum , sortiuntur ? Et sunt nonnuUi qui ac- 
cepiis virtutibus et electorum hominum mcriu 
transcenduiit ; cumque et bonis mcliorcs sunt , 
electis quoque fralribus principanlur. Qiio ergo 



(6) Ibi Planliniana editio habcl constituit , pro sUtuit, elsi Graccum verbum refragari videatur. 



n 



GARNERI CAN. REG 



bti sortem soam, nisi inler principatuum nume- 
rum, acceperunt? Et sunt nonnuUi, qui sic in se- 
metipsis cunctis vitiis, omnibos desideriis dominan- 
lur, ut ipso jure mundiiise inter homines Tocentur. 
tJnde et ad Moysen dicitur : Ecce con$tUui te detm 
PharaonU (Exod. vii, i). Quo ergo isti nisi inter 
nuroeros dominationum currunt ? Et sunt nonnulli, 
qui, dum sibimetipsis vigilanti cura dominantur , 
dum se sollicita inlentione discutiunt , divino ti- 
mori semper inhaerentes, haec in munere virtuiis 
accipiunt, ut judicare et alios possinl. Quorum pro- 
fccto menlibus, dum diviua contcmplatio semper 
pracsto est, in iis veiut in tbrono Dominus praesidens, 
aiiorum facia examinat, et cuncta mirabiiiter de 
sua sede dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui 
Conditoris sunt? ut quid nisi ad supernarum se- 
dium numeros ascribunlur? Per quosdum sancta 
Ecclesia regilur, plerumque de quibusdam suis in- 
firmis actibus eliani clecli judicantur. El sunl non- 
nulli , qui tania Dei ac proximi dileclione pleni 
gunl, ut cherubim jure nominentur. Quia enim, 
ut prsefali sumus, cherubim plenitudo scientiee dici- 
lur, el Paulodicenle : Didicimus quia plenitudo legis 
est charitas (Rom, xiii, 10), omnes qui Dei el pro- 
limi charilaie caBleris amplius pleni sunt, merito- 
rum suorum sortem inter cherubim numeros per- 
ceperunt. Et sunt nonnulli, qui supernae contein- 
plationis facibus acccnsi, in solo Gondiioris sui de- 
siderio auhelant, nil jam in hoc mundo cupiunl, 
solo aeternitalis amore pascunlur , lerrena qua&qiie 
abjiciunt > cuncta temporalia mente transcendunt , 
aniant et ardent, atque in ipso suo ardore requie • 
acunt. Amaiido ardent, loquendo et aliosacccndunt, 
et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore 
faciunt. Quid ergo istos nisi seraphim dixeriiu, 
quorum cor iii ignem conversum lucet et urit, quia 
el mentium oculos ad superna illuminant, et com- 
pungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant ? 
Qui ergo ita ad amorem Conditoris sui inflammali 
sunl, nonnisi inter seraphim numerum sortcm suae 
vocationis acceperunt. 

7 Sciendum prceterea est quod in Scriptura sacra 
angelorum vocabulo aliquando ipse Dominus /e- 
susChristus designatur, aliquando proicursor ipsius 
Joannes, aliquando prmdicatores sancti, aliquando 
sanct(B Ecclesim prwlati , aliquando Ecclesim <a- 
cerdoies. 

(7) Per angelum quippe intelligitur Chrislus sic- 
ut in libro beati Job, cum de afilictioue generis ho- 
manl loqoeretur Eliu, iutulit dicens : Si fuerit pro 
€0 angelus loquens unum de similibus^ ut annuntiet 
hominis (Bquiiatem^ miserebitur ejus {Job xxxiii, 25). 
Qois enim iste est angelos, nisi ille qui per prophe- 
tam dicitur magni consilii Angelus ? (Isa. ix, 5, juxta 
LXX.) Quia enim Graeca lingua evangelizarcdicitur 
denuntiare^ semetipsum annuntians Dominus Ange- 
lus vocatur. Et bene ait : Si fuerit pro eo angclus 



S. VICTORIS PARIS. M 

A loqttens , quia sicut ait Apostolus : Ei inlerpellat 
pro nobis (Rom. viii, 26). Sed quid pro nobis loqua* 
tur, audiamus tfnicm de similibus. Mos mediclnaa 
est, ot aliquando similibus, aliquando contrarla 
coiitrariis curet. Nam saepe calida calidis, frigida 
frigidis; saepe autem calida frigidis, frigida calidis 
curare consuevit. Veniens ergo ad nos desoper me- 
dicos noster, tantisqoe nos inveniens laborlbus 
pressos, qoiddam nobis simile, et quiddam contra- 
rium apposuit. Ad homines quippe homo venit, sed 
ad peccatores justus : Concordavit nobis veriute 
naturae, sed discordavit a nobis vigore justitiae. VI- 
tiosos enim homo corrigi non poterat, nisi per Deom. 
Videri aotem deboit qoi corrigebat, ot praebendo 
imitalionis formam ante actae maliliae motaret vitam» 

B sed videri ab homine non poterat Deos. Homo ergo 
factos est, ot videri potoisset. Jostos igitur alque 
invisibilis Dominos apparuit similis nobis homo vi- 
sibilis, ut dura videretur ex simili coraret ex josto ; 
et dom veritate generis concordaret conditioni, vir- 
tute artis 8 obviaret aegritudini. 

Quia ergo in carne veniens Dominus non culpam 
nostram ex vitio, non pcenam ex uecessitate susce- 
pit ; nulla cnim labe peccali poUulus, reatus nostri 
teneri conditione non potuit : atque ideo mortem 
nostram omni nccessiiate calcata, cum voluit, sponte 
snscenit, recte dicitur quod pro tanto homine, iste 
Angelus untim de similibus loquitur, quia nec ita 
natus, ut reliqui, nec ita mortuus, nec ita susciia- 

P tus. Non enim est operaiite coitu, sed superveniente 
Spiritu sancto conceptus. Natus autem matema vi- 
scera et fecunda exhibuit, et incorrupta servavit. 
Rursum nos omnes, com nolomos, morimor, qoia 
ad solvendom poenae debitum culpae nostrae condi- 
tione coarciamur. lUe autem^quia nulli admistusest 
culpae, nulli ei necessitate succubuit poenae, quia cul- 
pam nostram dommando subdidit, poenam nostram 
miserando suscepit, sicut ipse ait : Potestatem habeo 
ponendianimam meam : et potestatemhabeoiterumsu" 
mendi eam(Joan. x, 18). Quietiam praemisit : Nemo 
tollet eam a me, sed ego pono eam a meipso (ibid.). 
Rursum non ut reliqui suscitatus csl, quia nostra 
resurreclio in saeculi finem dilata est; illius vero die 
tertio celebrata. Et nos quidem per illum resurge* 

D mus; uam ipse per se. Neque enim qui Deos erat 
sicut nos ab alio, ut resuscitari potoisset, indigebat. 
In eo ergo ejus resorreclio disut a nostra, qood 
non per nosmetipsos resorgimos sicot ipse. Pro eo 
euim qood simpliciter bomioes sumus, superiori ad- 
jutorio, ut resorgere valeamos indigemos. Ille au- 
tem ejusdem resuscitationis vim cum Patre et san- 
cto Spiritu Deus exhiboit : qoam tamen solos in 
humanitate suscepit. Quia igitur Dominus vere na- 
tus, vere mortuus, vere resuscitatos, in omnibus ta- 
men distat a nobis magnitodine polenliae, sed sola 
concordat nobis veritate natorae : onde bene dicitur 
quod prc uobis iite Angelus «itKm de similibus ht 



(7) Ex lib. \xn in Job, c. ii. 



» GREGOfUANUH. — LIB. I. » 

quitur. Cum enim in cunctis operationibus sois im- A prasdicatum e$t gentibui, ereditum eU in hoc mundo. 



ineiisa nos irirtute transcendat , in uno lamen a no- 
his, id 6st in formae veritate non discrepet, per boc 
frm Robis Patvi loquitur : per quod semetipsum no* 
bis similem ostendit. Loqui quippe ejust Tel inter- 
pdlare, est seipsum pro hominibus bominem de- 
moustrare. 

9 (8) Per angelum qiioque spiritualiter Joannes 
firaeeursor et baptista Domini designatur, sicul ipse 
Dominus in Evangdio de ipso Joanne turbis loquens 
tf^atur dicens : Quid existi$ videre in de$erto ? Pro- 
phetmm ? Etiam dico vobi$ plu$quam prophetam. Jlic 
ett enim de quo $criptum e$t : Ecce ego mitto ange- 
ium meum ante faciem tuam qui praparabit viam 
tuam ohu te {Matth. xi; 7; Luc. yii, 25; Malach. 



auumptum e$t in gioria {1 Tim. iii, 16). Qui enim 
dispensationis mysterium poslquam apparuisse an- 
gelis dixit, praedicatum esse gentibus subdidit, pro- 
fecto angelorum nomine praniicatores sanctos, id 
estveritatis nuntios dcsignavit. Ilerum quoque an- 
gelorum nomine Ecclesiarum pr%iati desigiiantur. 
Unde in Apocalysi sua Joannes septem Ecclsiis scri- 
bens, angelis Ecclesiarum loquitur, id est praelatis 
populorum. Hinc propheta ait : Et angeli pacU 
amare flebunt {Ezech. xxxii, 7). 

{i^) Omnes quoque qui sacerdotii nonHne cen- 
sentur, angeli vocantur, prophela Malacbia lestante 
qui ait : Labia $acerdoti$ cu$todient $cientiam , et 
legem requirent ex ore eju$, quia angelui (11) Do- 



III, I). Qood eniin Graece aiigelus, bic Latine ntcn- " mini exercituum e$t (Maiach. ii, 7). Sed et unus- 
itiM dicitur. Recte ergo qui uuntiare supemum jii- 
dioem venerat, angelus vocatur, ut dignitaiem ser- 
▼et in Domine, quam explet in opcratione. 

(9) Rnrsum angelorum nomine sancti praedica- 
tores exprimuntur, sicut in libro beati Job cum Do- 
minas de antiqui hosiis damnalione loqueretur, ad- 
didit dicens : Cum $ublatu$ fuerit^ timebunt migeli^ 
et territi purgabuntur (Job xli, 16). Quid enim hic 
per augelos, nisi in extremo tempore supernae pa- 
trise nuntios accipere debemus? Qui, cum sublatus 
fuerit diabolus, timebunt, quia, advenieute districto 
Judice, tanto hinc pondere terroris excutitiir, ut 
sanctorum et praedicatorum fortitudo turbetur. Cum 
enim sublalus luerit, timebunt angeli, quia cum ju- q 
didi turbine rapitur, ii, qui in corporibus reperiri 
potuoint, immenso terrore concussi etiam supemae 
patriae nuntii contremiscunt. Quamvis enim jam 
forles aique perfecti sint, adhuc tamen quia in came 
sunt positi, in tanti terroris turbine non possunt 
nulla formidine coiicuti. Sed, cum Leviathan iste 
rapitur, cumque omnia in ejus interitu elementa 
qualiunlur, praedicatores sanctus quos, ut diximus, 
adbuc in suis corporibus illud tempus invenerit, 
spes de regni propinquitate lastiflcal, carais inflrmi- 
tas de irae ostensione perturbat. Erit ergo in eis ali- 
quo modo tremor laetus, et limor securus, quia et 
coelesti regno remunerari se certi sunt, et per taiiti 
tafi>inis metum, pro camis infirmitate contremi< 



quisque si, in quantum suflicit, in quantum gra- 
tiam superaae aspirationijs accepit, a praviiate pro- 
ximum revocat, si exhortari ad bene operandum 
curat; si aelemum regnuin yel supplicium erranti 
denunUatv 'cu^ vstt^ba^^ffActte ImtQtftialionis im- 
pendit;*profef t<v aA^elus emitit. 

. 11 CAPUT ,|n. • : * '\\ 

In Sciiptura $acra ccelorum nomine aliquando ordo 
iupemarum pote$tatum de^ignatur^ aiiquando <aii- 
cta Eccle^ia^ aiiquoHdo anima cuiu$libet recli^ a/t- 
quando C€sU$te judicium, aliquando divinum elo^ 
quium^ aliquando $ttMimi$ vita ^anctorum^ ali^ 
(fuando Judaici populi $acerdotium, vel Phari$m 
vel legi$ doctorei^ aliquando C€ele$ti$ vita, Quando 
autem plurali numero ponitur^ aliquando inteUi^ 
guntur angelici $piritu$^ aliquando $piritualiler 
$ancti apo$tolif aliquando auitibet prtedicatore^ 
ju$ti, aliquando perfecti quilihet homine$, 

(12) Coeti quippe nomine, sublimitas supemarum 
poteslaium inteliigitur, sicul ad bealum Job sub 
increpatione Elin loquitur, dicens : Su$pice ccelum 
et intuere, contemplare cethera, quod altior te $it 
{Job XXXV, 5). Quae verba quamvis beato Job 
scienti majora, nequaquam dici debuerint, vera ta- 
men sunt quae dicuntur. In ccelo enim, vel aetbere 
supemas possumus potcstates accipere divinis sem- 
per obtutibus inhaerentes. (15) Hoc ergo diceiis 
considerare pos admonet, ut cum angclicos spiritus 
longe adhuc a uobis distare conspicimus, ipsi Crea- 



scuDt. Qaomodo ergo tunc iniquorum conscientia ^ toii atque dominatori spirituum quanto discamus 

inferius agnoscamus. Ipsi siquidem 12 angeli spi- 
ritus Creatoris nostri potentiam plene coiilemplari 
non possunt ; de quibus tamen certum est quia no- 
bis eo ipso altiores sunt quo lapsi in infimis noo 
sunt, ut videlicet coliigamus quanto Deo inferiores 
existimus ; qui etiam creaturis sublimibus, sed longe 
illo inferioribus subjacemus. Dicit ergo : Su$cipe 
calumy et intuere, contemptare a!thera quod altior te 
$it. Ac si diccret : Vide qtianlum a divina celsilti- 
dine separaris, a cujus polentia etiam iUae potesta- 



concatitur, quando etiam justoram vita turbatur? 
Hi qni oderant adventum judicis, quid facient, si 
terrorem tanti judicii, etiam qui diligunt, expave- 
scant? Sed 10 qtiia in sanctis praedicatoribus hic 
pavore excoquitur, si qua in eis esse potuit rubigo 
vitioram, postquam dicitur : Ctctn sii^/al«« fuerit^ 
timebunt angeli; aple mox subdidit - Et territi pur- 
gabuntur (ibid,)» Hinc iteruin Paulus ait : Magnum 
$$t ptetatit $acramentum^ quod manife$tatum e$t in 
camey justificatum e$t in <ptn/ii, appamit angeli$^ 

(8)Hom. 6 in Evang. Matth. xi, 7; ct Luc. vu, 
«Set27. 
l^) fex lib. XXXIV in Job c. vii, xiv. 
(10) Hom. 6, in Evang.; l. v in Job, c. xxviu. 



(11) D. Gregor. per angelos posse inlelligi, san- 
ctos fioctores scribit. 
(li) Ex lib. XVI in Job, c. vin. 
(15) Haec sunt in medio capiiis. 



51 GARNCRI CAN. REG 

les homUiUlecontreniiscunt,quaeteiroiiien8a subli- 
niitate traiisceiidunt. Ct ^uanto ipso summo iufe- 
rior es, qut inferiorem te etiam inferioribus depre- 
hendis? 

(14) Rursum coeli nomine Ecclesia designatur 
sicut in Apocalypsi de diabolo sub draconis specie 
per loannem dicitur : El cauda ejus trahebai tertiam 
partem steltarnm cceli^ et misit eas in terram (Apoc, 
XI, i). Ocelum quippe est Ecclesia quae in hac nocto 
vita; prdesentis, dum in se innumeras sanctoruin vir- 
iutes conlinet, radianlibus desuper sideribus fulget. 
Sed draconis cauda in lerram stellas dejicit, quia 
illa Satana: extremitas per audaciam assumpti ho- 
minis erecta, quosdam quos velut electos Dei in 
Ecclesia invenit, obtinendo reprobos ostendit. Stel- 
las itaque de coelo in terram cadere est relicta iion- 
nuUos spe ccelestium iilo duce ad ambitum gloriae 
txcularis inhiare. Hinc iterum per eumdem Xoan- 
nem dicitur iFactum e$t gilentium in calo quasi di- 
mtdia horalApoc^ viii, I). (15) Coelum quippe Ec- 
clesia el^{i$id]pn)c4uri9a9^4um adaeterpgi subli- 
mia per Vuhl^vanhmefll *oaixte^pl|li(ttrb*4litendit, 
8urgei»Ves.ab jn|Iniis cogitatiouum tumuUus^premit, 
a^Q ji^ifaj^f •peoy]itiMdaW$!teptiu^ ^'acit^Qpod 
quidem siWtiunf \^ntempbtiOnte>*qqMa^* iocf^ita 
non potest esse perfectum, factum dimidia bora di- 
citur. Nolenti quippe animo, dum cogitatiouum tu- 
roultuosi strepitus se ingerunt, etiam jam sublimi- 
bus intendentem, rursum ad respicienda terreua 
cordid oculura Tiolenter trahunt. Corpus entm, f icut 
scriptum est, quod corrumpitur^ aggravat animam, 
et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogi- 
tantem {Sap. ix, 15). Bene ergo hoc silentium non 
integra, sed dimidia 13 hora describitur, quia hic 
contemplatio nequaquam perticitur, quamvis ar- 
denter inchoetur. 

(16) Iierum coeli nomine anima justiaccipitur, 
sicut sciiptum est: Cxlum mihi §ede$ e$t{ha. 
VII, 49). Alibi quippe scriptum est : Animu ju$ti 
$ede$ e$t $apienti(B. Testante ante Paule : Scimu$ 
Chri$lum Dei virtutem etDei $apientiam (1 Cor. i, 24). 
Quia ergo sapicntia est Deus, si Dei sedes est coe- 
lum, et anima justi sedes est sapientia;, coeium uti^ 
que est anima justi. 

(17) CoeU quoque nomine cceleste judicium intel- 
ligitur, sicut in libro beati Job» Domino ipsum inler- 
rogantc, scriptum est : Nunquid no$ti ordinem cceli^ 
€t pone$ rationem in terra? {Job xxiviii » 35.) 
Ordinem quippe coeli nosse est supernarum diKposi- 
tjonum occuitas pnedeslinationes videre. Rationem 
cjus in tcrra ponere est ante humana corda taUum 
secretorum causas aperire ; rationem videlicet cceii 
in terra ponere est supernorum judiciorum myste- 
ria vel consiJerando discutere, ut loquendo mani- 
festare. Quod utique facere in hac vita possumus, 
nuUus potest. Ut enim a parvis ad majora veniamus, 

(U) Ex c. XII, Ub. xxxii in Job, 115. 

(15) Ex lib. X iu Job, c. xii, \U. 

(16) £x c. XV, 1. XXIX in Job, 20 ; et Hom. 58 in 



. S. VICTORIS PARIS. 32 

A quis inteUigat quae esse ratio secretorum potest» 
quia saepe vir rectus a judicio non solum non judi- 
caius, sed etiam punitus redeat , et iniquus ejus 
adversarius, non solum non punitus, sed et victor 
abscedat?Quis inteUigat cur vivit alius insidians mor- 
sibus proximorum, et moritur aUus qui profulurus 
esset vitae multorum ; alius culmina putestatis asse- 
quitur, qui non nisi laedere sludet; alius tantum- 
modo laesos defendere concupiscit , et tameu ipse 
oppressus jacet ; alius vacare appetit, et innumeris . 
. negotiis implicatur ; alius negotiis impUcari deside- 
rat et coactus vacat; alius male inchoans, usque ad 
vitae suae terminum ad pejora protrahitur; aUus 
hene incipiens, per longitudinem temporum proficit 
ad augmenla meritorum ; alius celsitudinem liene 
^ vivendi appetere et vult et valet ; alius nec vult, nec 
valct; alius vult et non valct; alius valet et non 
vuUtQuis ergo ista judiciorum coeleslium secreta 
discutiai? Quis intelligat discretam lancem aequitatis 
occultae ? Ad cognoscendos 14 <iuippe judiciorum 
secretorum sinus nullus ascendit. Dicatur ergo ho- 
mini ut se nescire cognoscat ; nescientem vero se 
cognoscat ut timeat, iimcat ut humilietur, humiiie- 
tur ne praesumat in se, non prxsuiuat in se ut 
Couditoris sui auxUium requirat, et qui in se 0- 
dens mortuus est, aucloris sui audjutorium appe- 
tens vivat. Audiat itaque vir rectus jam quideiu se 
sciens, sed adhuc quse supra se sunt nesciens : 
Nunquid no$ti ordinem ccp/t, et pone$ rationem cju$ 
^ in terra, id est nunquid occultos ordines judiciorum 
'^ coelestium comprehendis, aut aperire humauis au- 
ribus sufHcis? Beatus igitur Job de judiciorum in- 
comprehensibilium investigatione requiritur, ac si 
aperte ei diceretur : Cuncta quae pateris, tanto tole- 
rare patientius debes, quanto secretorum coelestium 
ignarus, cur hoc pateris nescis. 

(18) Kursum coeli nomine divinum eloquium de- 
signatur, sicut in Psalmo scriptum est : Extendene 
ccelum $icut pellem^ qui tegis aqui$ $uperiora eju$ 
{P$aL ciii, 5). Qaid enim coeli nomine nisi sacra 
Scriplura signatur de qua nobis et sol sapientiae, et 
luna scicniiae et ex aniiquis Patribus stellae exem- 
plorum lucent. Quod sicut peUis extendUur, quia 
per scriptores suos carnis Ungua formatuin, ante 
D oculos noslros et per verba doctorum displicalur. 
Quid vero aquarum nomine, nisi sanctissimi aiige- 
lorum signantur chori ? De quibus scriplum est : 
Et aquce qum $uper c(bIo$ $unt^ laudent nonten Do^ 
mini (Dan^ iii, 79; P$aL cxLviii, 4). Hujus ergo 
coeli superiora Dominus aquis tegit, quia alta sacri 
eloquii, id est ea quae de natura diviuitatis, vel de 
aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc iiescicntibus 
soUs angelis in secreto sunl cognita. Coelum ergo 
hoc et coram nobis extenditur, et tamen aquis ejiis 
supeiiora conteguntur, quia et quaedam sacri elo- 
quii jam nobis per apertionein spiritus pateiit, et 

Evang. 
(17) Ex I. XXIX in Job, c. xviii, 52. 
(18)Hom. 9iufizecU. 



35 



CRECORIANUM. 



LIB. I. 



34 



qiixdain, qnx solis angelis possunt esse maniresta, A cipiim tolerare iimuerunl, infideliUitls concrema- 



nobis adhuc servantur occulta (19). Hinc est quod 
beatum Job Dominus Interrogat, dicens : Et getu 
de ealo quis genuit ? {Job xxxviii, 29.) Quid enim 
gela nisi lorpor perfldi» exprimitur? Coeliim vero 
sacnim eloquium inlelligitur, qiiod nobis diem in- 
telligenti;je aperiens sole nos justiti» illustrat, 15 
quod, dum nos Titae prxsentis uox contiiiet, stellis 
Dobis mandatorum ful^^et. 

(20) C<eli quoque nomine sublimis sanciorum 
Tita intelligitur, sicut scriplum est : Ascende ca- 
Inm^ei loquar (Deuf.xxiii, 2, juxta LXX). Non enim 
iosenslbili, sed rationabili creaturie loquebatur. De 
hoc iterum in Job iiiterroganle Doroino scriplum 
est : Et gelu de ceelo quis genuit? {Job xxxviii, ^.) 



tione coiisumpti sunt. Dicatur ergo : ignis Dei de^ 
scendit de ccelo et tactas oves puerosque consumpsitf 
id est a propositorum cordibus flamma invidiae 
corruil, quidquid boni in plebibus oriebaiur iiicen- 
dlt. 

(^) Coeli nomine coelestis vita designatur, sicut 
In libro beati Job de hypocrita dicitur : Si ascende- 
rit usque ad codlum superbia ejus^ et caput ejus nnbes 
tetigeril, quasi sterquilinium in fine perdetur {Job x, 
6). Superbia hypocriise usqiie ad co^lum asccndere 
dicitur, quando ejus elatio coelestem agere vilam 
videtur. Cujus eiiam caput quasi nubps langit, 
quando principalis pars, videlicet iniellectus eJQS 
sanctorum praecendeutium cose<inari meritis credi'* 



Quid enim in gelu nisi frigida et perfidise torpore ^ tur. Sed quasi sterquilinum in fine perdetur, quia 

in morte dum ad tormenta ducitur, stercoribus vi- 
liorum pleuus a malignis spiritibus conculcatar. 
Gaudia etenim vit« prsesentis qiiae iiijusli aestimant 
roagna bona justi stercora deputant. Unde scriptum 
cst : De stercore boum lapidabitur piger {Eccli, xxii, 
2). Is enimqui sequi Dominum nolucrit,,ab amore 
aeiernae vitae pigrescil. Et quoties rernm tempora* 
lium damno percotitur, ex his nlroium affligitur, 
qu% justi viri velut stercora contemnunt. Qui ergo 
ex terrenorum percussione atteritur, quid aliquld 
quam de boum stercore lapidatur? Et recte hypo- 
crita sterquilinio similis esse dicitur, quia, dom 
temporalcm gloriam appetit, modo per cogiiaiionem 
, apud semetipsum tumet, modo eamdcm glorlam 
' aliis invidet, et eliam alios veraciter babente irridet. 
Quot ergo vitiis plenus est, quasi tot stercoribus in 
conspectu aeternl judicis illlus pectus fetet. Dicatar 
ergo : Si ascenderit usque ad coelum superbia ejut^ 
etcaput ejus nubes tetigerit ; quasi slerquitinium in 
fine perdetur. Quia si coelestem vitam ageie se si- 
mulai, 17 ^^ 3^ iRtellectum suum esse similem 
veris priedicatoribus ostentat, quasi sterquilinlum 
tamen in fine perdetur, quia mens illius pro vitio- 
rum fetore damnabilur. 

(23) Coelorum autem nomine angeli designaiitnr, 
sicut ad beatum Job ab Eliu per irrisionem dicltur : 
Tu forsilan cum eo fabricalus es ccelos, qui sotidis^ 
simi quasi cere fusi sunt {Job xxxvii, 18). Quid enim 



coDslricta acctpiinus corda Judasorum? Quid vero 
hic alind coelum, nisi sublimis debet intelligi vita 
sanciomm? Coelum fuit Abraham, coelum Isaac, coe- 
lum Jacob. Sed quia persecutores Doinini pontifices 
Judaeonim perfidiae torpore frigidi de illorum Pa- 
irura progenie proccsserunt, quasl de coelo gelu 
exilt, quia de sublimi prole sanctorum processit 
frigida plebs infidelium. Cum enim de Abraham na- 
tus est Caiphas, quid aliud nisi gela de coelo pro- 
cessll? Quod tamen gelu idcirco Dominus genuisse 
didt, quia Judaeos, quos iiaturaliler ipse bonos con- 
didil, jnsto judicio per eorum malitiam frigidos a 
se exire permisit. (21) Dominus enim auctor est 
natune, non colpas. Genuit ergo creando naturali- 
ter, quos iniquos permisil vlvere tolerando patieu- 
ter. 

Iterum, coeli nomine Judaici populi sacerdotes, 
Tel Pharisaei» seu legis doctores exprimuntur, sicut 
In libro beati Job scriptum est : Ignis Dei descen- 
dit de codOy et tactas oves puerosque consumpsit {Job 
I, 16). Omnes qui praedicatioiiis officium in Syna- 
goga teouerurit coelum recte appellati sunt, quia ni- 
mirum sapere coelestia credebantur. Unde et Moy- 
ses, cum sacerdotes ac populum ad verba suae ad- 
monitionis excitaret, ait : Attende^ cmtum^ et to^ 
qumr, et audiat terra verba oris mei {Deut. xxxii, 1, 
juxta LXX). Per coelum videlicet significans ^raepo- 
ftitonim ordinem, per terram vero subditam plebem. 



Uoc igitur loco coelum sacerdotes, vel Pharisaeos, D per coelos, nisi hi qiii in coeiestibus sunt conditi. 



vei legis doctores iioii incouveiiienter accipimus, 
quia aiite oculos hominum, dum coelestibus ofllciis 
ioservirent, quasi desuper lucere videbantur. Sed 
qoia summopere in Redemptoris nostri adversitale 
commoti sunt, quasi ignis 16 de coelo cccidit, dum 
ad decipiendum imperitum populum ab his eliam 
qui vera docere putabantur, flamma invidiae exar- 
sit. Quid autem ia ovibus atque in pueris, nisi iii- 
Docentes quosque, sed tamen adhuc iufirmos, acci- 
pimus? Qui dom adversitatem Pharisaeorum ac priii- 



aogelici spirilus designantur? De quibus beue dicl- 
tur, ^f sotidissimi quasi wre fusi sunt, Natura 
namque aeris est rubigine diflicile consumi. Et vir- 
tutes angelicae, quae in divino aroore fixae perstite- 
runt, lapsis superbientibus angelis, hoc io muneie 
retributionis acceperunt, ut milla jam rubigiiie 
subripientis culpae mordeantur, ut iu contempla- 
tione Conditoris sine felicitalis fine permaneant, et 
iu hoc quod sunt cooditae, aeterna stabiiitate sub- 
sistant. 



(19) Ei c. XT, lib. XXIX in Job, post medium, 

m. 

{HD) Ib., paulo post principiuro. 



(2l)Exl. II, c. XIX. in Job, 126. 
{"ii) Ex I. x\v in Job, c. iii. 
(i5) £x I. xxvii in Job, c. xxiv. 



^ GARiNERI CAN. REG 

(24) Coelorum quoque nomine sancti specialiler ^ 
apostoli designanlur, sicut in Psalmo scriptum est : 
Cceli enarranl gloriam Dei, et opera manuum ejut 
annuntial firmamentum {Psal, xviii, i). Unde ite- 
niro in Job scriptum est : Spiritus ejui ornavit cos- 
/oj {Job, XXVI, 15). Tunc namque apostolos spiri- 
tus ejus ornavit, cum rcplevit. Quod Luca refe- 
rente didicimus, qiii ait : Factus ett repente de c^io 
sonus tanquam advenientit spiritui vehementis, et re- 
plevit lolam domum ubi erant sedentes. Et apparue- 
runt illis dispertita linguai tanquam ignis ; seditque 
supra singulos eorum, El repleti sunt omtus Spiritu 
sanctOj et casperunt loqui variis linguis^ protU Sj^ 
ritus sanctus dabat eloqui illis {Act, ii, 2 et 5). Ex 
eo ergu acceperunt ornamenia virtutis, quos im- 
roensa ante possederat foeditas timoris. Scimus B 
enim quod ilie apostolorum, id est coelorum primus, 
ante acceptam liujus Spiritus gratiam, quolies roori 
tirouit, vium negavit {Matth. xxvi, 69, 70). Qui non 
poenis, non afflictionibus, non terribili potestate 
cujusquaro, sed unius mancipii sola est interroga- 
tione prostratus (Luc. xxii, 55). Et quidero manci- 
pium, ne scxus flrmior terribile deraunstraret, an- 
cilla est iiiquirente tentatus : ctrursus,ut talis sexus 
infirmitas 18 etiaro oflicii soi deleclione vilesce- 
ret, non ab anciila tantum, sed ab anciila ostiaria 
requisitus {Joan, xviii, 17). Ecce quam vilis est ad 
teulandum persona requisita, ut aperte proderetur 
quanta eum tirooris inflrmitas possideret qui nec 
ante vocem osliariae anciliae subsisterct. Sed jam p 
hic paulo ante timidus, qualis post adventum Spi* 
ritiis exstiterit, quanta Dominuro auctorilate contra 
sacerdotes ac principes praedicaverit, Luca testante 
didicirous. Ille namque paulo ante timidus, jam lin- 
guis loquitur, coruscat roiraculis, infldelitatero sa- 
cerdotum ac principum libera voce increpat, ad 
praedicaiidum Jesum exempluro auctoritatero(|Ue 
caeteris praestat, ne in nomine Jesu loqui debeat 
verberibus prohibetur, nec tamen compescitur {Act» 
if, etc.). Sancti enim Spiritus virtute soiidatus hu- 
jus mundi altitudines, lil>ertalis calce dcprimebat, 
ut in imo esset cernere quidquid contra Greatoris 
gratiam altuin tumeret. Haec sunt ornamenta coelo- 
rum, haec sunt dona Spiritus quae diversis mani- 
festari virtutibus solent. De his etiam coelis in D 
Psalmo dictum est : Verbo Domini caUi (irmati 
$unt {Psal. XXXII, 6). De his quoque omamentis Spi- 
ritus subditur : Et spiritu oris ejus, omitu virtus eo^ 
rum {ibid,). Benc itaque dicitur, spiritus ejus or- 
navit caioSj quia praedicatores sancli, nisi promissa 
Paracliti dona perciperent, nullo fortitudinis decore 
claruissent. 

(25) Coelorum nomine quilibet sancti doctores 
designaiitur, sicut in Psaimo scribitur : Domtite, m- 



S. YICTORIS PAR:S. 3« 

clina ccelos tuos^ et descende {Psal. cxliii, 5). Qaid 
enim in coelis, nisi sanctos praedicatores accipimusf 
Curo enim inciinantur coeli, Doroinus descendit, quia 
cum eum in praedicatione sua sancti doctores atlra- 
hunt, divinitatis notilias nostris cordibus infun- 
ddnt.Nequaquam quippead nos Deus descenderet, si 
praedicatores ejus in contemplationis rigore inflexi- 
biles permanerent. (26) Si enim ea nobis praedicare 
vellentquae capiunt, cum superna coniemplattone 
debriantur, et noii magis scientiam suam quodam 
moderamine et sobrietate temperarent ; adboc aa- 
guato inldiigettUae tiiia illa svpemt fonlit fbseaU 
qms caperet? laciirTantur ergo coeli, ut desceudat 
Dominus, et nos in novae fidei luce nascamur. 

19(27)CoeIorumquoque nomineperfectorum men- 
tes designantur. Unde Eliu beato Job cum irrisione 
dicit : Tu forsitan cum eo fabticatus es coetos, qui «o* 
tidissimi quasi cere fusi sunt? (Jo6 xxxvii, 18.) 
Possunt uamque per ccelos electorum mentes ex- 
primiy a cunctis terrenis contagiis intimo amore su- 
spensae : quae, quamvis corpore degant in inflmis, U- 
men iam corde inhaerent sumrois, et veraciter dl- 
cunt : Nostra conversatio in ccetis est. (Philipp. iu» 
20). Qui solidissiroi ut aere fusi sunt, quia ab inte- 
gritate coeptae fortitudinis nulla mutabiUtalls rubi- 
gine consumuntur. 

CAPUT IV. 

DB FIRMAMENTO. 

In Scriptura sacra firmamenti nomine aliquando Re- 
demptor noster ^ aliquando confirmatio angelictB 
naturag post ruinam matorum designatur, 

(28) Firroamenli noroine Redemptor noster desi- 
gnatur, sicut per Ezechielem dicitur : Et similitudo 
super caput animalium firmamenti^ quasi aspectus 
cristalli horribitis, Et extenti super capita eorum de^ 
super (Ezech, i, 22). Quid cnim per firroaroentum, 
nisi per flguram noster Redemptor intelligitur verus 
Deus super omnia, et factus inter omnia homo per- 
fectus,inquonostra natura apudPatrem conflrmata 
est? De quo et per Psalmistaro prophetando dicitur : 
Fiat manus tua super virum dextera tuce^ et super 
/f/tum hominis quem confirmasti tibi {Psat, lxxix, 18). 
Humana eteniro natura priusquam a Creatore om- 
nium susciperetur, terra erat; nam flrmamentum 
non erat. Peccatori quippe homini dictum est : Terra 
ei, et interram t6ts(29) (Gen. iii, 19, juxta LXX). Ait 
postquam assumpta est ab auctore omniuro, atque 
in coelis sublevata et super angelos ducta, firroa- 
mentum facta est, quae terra fuit. Sed terra flrma* 
menium quod 20 aspicitur, cujns habeat similitudi* 
ncm subinfertur, cum dicitur, quasi aspectuscrystalti 
norribitis. Crystallum ex aqua congelascit, et«robu- 
stum fit. Scimus vero quanta sit aquae mobilitas. 
Corpus autem Redemptoris nostri, quia usque ad 



Ex I. XT1I in Job, c. xix. 

(25) Conjunge eiusdem Greg. explanatiouem ad iv 
psal. poenit. 13. Ex c. x, I. xxx iu Job. 

(26) Uaec sunt ante versiculi notati explicatio- 
nem. 



(27) Ex. 1. xxvii in lob, c. xxiv, circa me- 
dium. 

(28} Ex. hom. 7 in Ezcch. 

(29) Ibi vulgo legitur, redibis. 



37 GREGORIANUM 

nortem passionibus suLjacuil, aquse simile juxia \ 
aliquitl fuit, qoia uascendo, crcscendo, lacesscndo, 
tsuriaDdo, sitiendo, morieiido asque ad passionem 
soam per momenta temporum mobiiitcr decurrit. 
Cnjas cursum Propheta intuens ait : Exsultavii ut 
figas ad currendam viam etc. {PmL xviii, 6.) Sed 
quia per resurrectionis sus gloriam, ei ipsa sna 
eormptione, in incorruptionis rirtute coirvaluit, 
quasi crystalli more exaqua duruit, utin illoeihaec 
eadem natura esset, et ipsa jani, quae fuerat, coi- 
mptionis mutabilitas non esset. Aqua igitur in cry- 
stalluro versa est, quando corruplionis etiam infir- 
mitas per resurreclionem suam ad incorruptionis est 
irmilatem mutata. 

CAPUT V. 

DE SOLE. 

Jn Scriptura sacra cum figuratesol ponitur^ atiauando 
Dominus intelligitur^ aliquando persecutiOf nJiquan- 
do de re quaiibet manife$t<B visionis ostensio^ a/i- 
auaudo intelligentia sapientium^ aliquando fulgor 
boni operis vei fervor amoris Dei, aliquando lumen 
teritatis, aliquando prcsdicatorum elaritas^ a/t- 
quando tentationis ardor, 

(30) Solis DomineDominus significatur, sicut pcr 
propbetam dicilur : Etevatus est sol, et luna stetit in 
ordine suo (Uabae, iii, 11, juxta LXX). Elevato enim 
soie in ordine suo, luna statuiiur, quia, ascendente 
ad coelos Domino, sancta protinus Ecclesia in prac- 
dicalionis auctoritate roboratur. 

21 Hursum solis nomine, persecutio intelligitur, 
sicut in Evangelio Verilas dicit, quod nata sine radi- r 
cibus semina orto soie anienint (Matth, vui), quia 
▼idelicet verba vitae in corde terrenorum hominum, 
temporaliroomento virentiai superveniente pcrsecu- 
tionis ardore siccantur. 

Solis uomine, manifestx visionis ostensio desi- 
gnatur, sicut Propheta Dominum cunctorum ocuLis 
Apparentero denuntiat, dicens : In sole posuit taber- 
nacuiumsuum {Psal, xviii, 6.). Ac si diceret, hu- 
manltatis assumptx sacramentum in lumiiie mani- 
feste vlsionis ostendit. Et sicut eidem prophets di- 
Tina Yoce per Nathan dicitur : Tu fecisti in abscon- 
diio^ ego vero faciam verbum istud in conspectu om- 
m$ Israel^ et m conspectu solis {II Reg, xii, It), 
Quid enim per conspectum solis, nisi cognitionem 
i&slnaat manifestae visionis? Iterum solisnomine sa- D 
pieutium intellectus exprimitur, sicut in Apocaly- 
pti scriptumest: Quartus angelus effudit phialam 
9uam in solem, et datum est illi astu afficere homines 
€t igni {Apoc, xvi, 8). Phialam videlicet in solem ef- 
fandere est persecutionis suppiicia viris sapientiae 
tplendore fulgentibus irrogare. Et datum est illi ut 
aflBceret bomines «stu et igni, qula, dum sapientes 
viri crudatibus victi, male agendi errore tangun- 
lur, morum exemplo persuasi infirmi quique tem* 
poralibus desideriis inardcscunt. Ruinae namqiie 

(30) Ex hom. 29 in Evang. 
(51) Ex lib. XXII, in Job, c. iv. 
(32) Ex cap. V lib. in Job, citaii longe post princi* 
pium. 



. — LIB. I. 58 

foniuin argumenta praestant perdilionibus infirmo- 
runi. 

(.51) Rursus solis nomine claritas bont opcrisde- 
signatur, sicut pcr beatum Job dicitur: Si vidi so- 
lem^ cum fulgeret {Job xxxi, 26). Sol quippe in ful- 
gore est bonum opus in manifestaiione. Scriptum 
quippe est : Luceat lux vestra coram hominibus, ut 
videant opera vestra bona^ et glorificent Patrem w- 
strumquiin ccetis est (IfaU/r. v, 16). Et rursum: 
Sint lumbi vestri prmincli, et lucernce ardentes, (Luc, 
XII, 35). Quod enim hoc luco fulgenti sole, hoc in 
Evangeiio lucerna ardeute designatur. Bonum naro- 
que opus, cum in medio perfidorum lucet, iucerna 
ardet in nocte; cum vero in Ecciesia resplendet, 
sol fulget in die. Bonum opus, si adhuc lale est 
quod soli mali mirentur, lucerna videlicet 22 >>' 
nocte est ; si autem ita proficit, ut mirari a bonis 
ac perfectioribus possit, nimirum sol est iii die. Bo- 
num opus cum per aciivam vitam corporis lucet, 
qiiasi luccrnae more lumeu ex testa resplendet. Cum 
vcro per solam virtutem mentis in contemplatione 
attollitur, quasi inore solis de coelo veniens lux vi« 
detur, si vidi solem^ cum fulgeret, (52) Ac si aperte 
diceret : Opus ineum, etiam cum aliis exemplorum 
lucem tribueret, ad praesumptionis gloriam iion ac- 
cendi, quia dum eo extolli timui, ab iniuendoeo ocn- 
los averti. 

(55) Solis nomine lumen veritatis accipitur. Sic 
Sapientise libro perhibetur quod impii in extremo 
dte indieii cognita sua damnalione dicluri sunt : 
Erravimusa via veritatis, et lumen juslitice non luxit 
nobis^ et sol non ortus est nobis (Sap, y, 6). Ac si 
aperte dicant : Interni nobis luminis radius non 
refulsit. Unde et Psalmista de malignis spiriiibus 
loquens subdit dicens : Ortus est sol, et congregati 
sunt in cubitibus suis, etc. (Psat. ciii, 22). (3i) Quia 
videlicet veriiatis iQinine per cariiem appaiente a- 
delium mentibus daemones excussi, quasi ad cubilia 
sua sunt reversi, dum sola infidclium corda tenuc* 
riint. 

(25) Rursus solis nomine, praedicatorum clnHtas 
designatur, sicut per beatum Job dicitur : Qui prai- 
cipit soli^ et non oritur^ et stettas ctaudit quasi sub 
signacuto {Job ix, 7). Quid enim solis nomine, nisi 
claritas praedicatorum accipitur ? Unde et per Joan- 
nem dicitur : Factus est sol niger, ut saccus ct/tri- 
nus (Apoc. 6, 12). In extrcmo quippe tempore sol 
quasi cilicinus saccus ostendetur» quia fulgens vita 
prsedicantium ante reproborum cculos, aspera et 
despecta monstratur. Qui stellarum quoque cUri- 
tale figurantur, quia cum recta peccatoribus prae- 
dicaut, tenebras nostrae noctis illustrant. Unde et 
subtractis praedicatoribus per prophetam dicitur : 
Frohibitee sunt stettce ptuviarum (Jer. iii, 5). Quia 
vero sol per dicm fulget, et stellae obscuritates uo- 

(35) Ex lib. xxiy, in Job, cap. xii. 

(54) Ex lib. XXVII in Job, c. xviv. 

(55) Ex lib. IX in Job. c. m. ' 



3» GARNEHI CAN. REG. 

tis irradiant, et plerumque in sacro eloquio diet ap- a 
pellatione, aeterna patria, noctis autem nomine prae- 
sens viia signatur, prxdicatores sancti, ut sol no- 
strisoculis fiunt, cum conceptionem [a/. contempla- 
tionem] nobis verae lucis aperiunt, et velut, stelLe 
in tene1>ris lucent, 23 ^^^ P^^ activam vitam pro 
futuris nostris necessitatibus tcrrena disponuntur. 
Quasi in die ut sol coruscant, cum ad contem- 
plandam internae claritatis patriam» mentis nostrae 
aciem sublevanl, ct quasi stelke in nocte resplen- 
dent, quia, et cum terrena agunt, offensurum jam- 
jam que nostris operis pedem exemplo suse rectitu- 
dinis dirigunt. Scd, quia expulsis praedicatoribus, 
non fuit qui plebi ludaicae in perfidiae suas nocte 
remanenti resplenderet, vel claritatem conceptionis 
[al. contemplationis] osienderet, vei activae vitae lu- q 
men aperirct ; Veritas quippe. quse hanc repulsam 
dcseruil, subtracto praedicationis lumine, merito suae 
pravitatis excaecavit; recle dicitur: Qui prwcipit 
so/t, et non orttur ; et stellas claudit quasi $ub st- 
gnaculo. Oriri quippe ei solem nolult, a qua praedi- 
cantium animum divertit. Et quasi sub signaculo 
stcllas claudit, quia, dum praedicatores suos per si- 
leiitium i.itra semetipsos retinuit, caecis iniquorum 
scnsibus coeleste lumen abscondit. 

(36) Solis nomine tentationis ardor designatur, 
sicut per Moysen dicitur : Si fuerit inter vos homOj 
qui nocturno poUutus sit somnOf egredietur exlra 
castra, et non reverletur priusquam ad vesperam 
lavetur aqua; et post solis occasum regredietur in 
castra (Deut. x&iii, 10, 11). Nocturnum quippe ^ 
somnium est tentatio occulta, cum tenebrosa co- 
gitatione lurpe aliquid corde concipilur, quod ta- 
men cordis vel corporis opere non expletur. Sed 
somnio nocturno pollutus, egredi extra castra prae- 
cipitur quia videlicet dignum est, ut qui immunda 
cogitatione polluitur, indignum se cunctorum fide- 
lium sodetatibus arbitretur culpae suae meritum 
ante oculos ponat, et ex bonorum se aestimatione 
despiciat. Pollutum ergo extracastra exire est turpi 
impugnatione laltorantem sese ex continentium com- 
paratione despicere. Quid ad vesperam lavaturaqua, 
cum defectum suum conspiciens, ad poenitentiae 
lamenta convertitur, ut cineribus abluat omne quod 
in animo occulta inquinaiio accusat. Sed post occa- |\ 
sum solis ad castra redeat, quia defervescente ten- 
tttionis ardore necesse est ut iterum fiduciam erga 
bonorum societatem sumat. Post aquae quippe lava- 
tionem, occumbente sole ad castra revertitur : 24 
qui post poenitenliae lamenu, frigescente flaroma co- 
gitationis illicitae, ad fidelium merita praesumenda 
reparatur, ut jam se a caeteris longe esse non aesti- 
met qui munduni se per obitum intimi ardoris 
gaudet. 

CAPUT VI. 

DE LUNA. 

In Seriptura sacra lunm nomine aliquando sancta Ec- 

/36) Ex lib. X in Job, cap. xxxi. 
(57) Ex iib. XVII in Job, cap.x. 



S. VICTORIS PARIS. 



10 



clesia, aliquando fama boni operisp alupumdo ttui- 
torum mobiUtaSf aliquando mutabilttas tempO" 
ralitatis designantur, 

(57) Lunae nomine sancta Ecclesia expriinjtur, 
sicut per beaturo Habacuc dicitur : Elevatusestsol^ai 
luna stetit in ordine nco (Habac. iii, 11, juxta LIX). 
Elevato cnim sole, in ordine suo luna statuitur, 
quia ascendente ad coelos Domino, sancta protinus 
Ecclesia in praedicationis auctoritate roboratur.Paal- 
mista quoque sanctam Ecclesiam conspiciens iu 
perpetua perfectione mansuram sub appellatione 
lunae descripsit dicens : Luna perfecta in mtemum 
(Psal. Lxxxviu, 58). Quam, quia ad resurrectionis 
spem Dominica resurrectio roborat, recte subjun- 
gilur : Te$tis in ccelo fidelis (ibid.)» 

(58) Rursum lunae nomine fama boni operis in- 
teIIigitur,sicutperbeaturoJobdicitur : Sividi$olem^ 
cumfulgeret^et lunamincedentem c/are(Jo.6xxxi,26). 
Per solem quippe fulgentem fulgor boni operis; per 
lunam vero, opinio bonae operationis intelligitur. 
Post praemissum ergo solem, apte quoque inceden- 
tem clare lunam subdidit, quia videlicet post opus 
bonum fama laudabilis sequitur, per quam celebre 
nomen in hac praesentis vitae nocte possidetur. Si 
euim verumestquod quidam 25 putant,iunam illii- 
strationemperoccultum circulum a radio solis acci- 
pere, ut possit lucem nocturnis cursibus eihibere« 
ab hujus significationis ordine haec quoque suspicio 
non abborret. Fama quippe a bono opere vires ac- 
cipit et favoris gratiam quasi claritatem luminis as* 
pergit. Est aliud in luna» quod per similUudinem 
boiiam spargeiili famae conveniat : lux namque ejus 
etiam in tenebrarum tempore iter ambolantibiis os« 
tendit ; quia et dum de aliena vita, lux quae iUiut 
opinione clara cognoscitur ostenditur, huic quasi 
pergenti in itinere exempli luroen praebetur. Sed 
nonnunquam opus quod ab aliena opinione sumitur, 
minus mundo desiderio in animo formatur. Nam 
infirmse roentes, cura bona de aliis audiunt, ali- 
quaudo se ad operationero rectaro, non amore vir- 
tutis, sed dilectione laudis accendunt. Et profeclo 
liquetquod sicut natura solisest ut quaeque atligerit 
accendat et siccet, ita lunaris ignis est proprium ut 
quidquid contigerit, exurat quidem, sed exorendo 
humidum reddat. Ad vitam igitur bonam alios per 
amorem Dei aifectus recti operis, alios vero amor 
laudis inflainmat. Sed, cum recti operis aflectu ac- 
cendimur, qiiasi per ignem solis a vitiorum humore 
siccamur. Eum vero quem ad opus bonum laudis 
amor provocat, concupita fama quasi luna attingit, 
quia videlicet ejus anirouro et accendit et resolvit« 
Accendit scilicet ad exercitium operis, resolvit vero 
ad concupiscentiaro favoris. Plerumque tamen ad 
eiercenda bona opera aliena uos uliliter exempla 
persuadent. Et cum roente bumili opinionis alienae 
bona suscipinius, nostra vel ad melius boua perdu- 
cimus, vel ad bonum niala perroutamus. Cumque 

(58) Ex lib. XXII in Job, cap. v. 



41 



GREGORIANLH. — LIB. I. 



oos de vita proiimi, fam» spleador Irradisit, mens A influunt, quasi ad profereudas pluvias iu «oelum 



AO^rt, Ql praediximus, qu» ad oUineodum virtutis 
iter se dirigit, qnasi in innae luraeo gressus poniU 
Sed sicut ex aliena opiniene proficimus, sic plenim- 
qae, si laudibus lanue nostrae incendirour, a virtute 
vacaaroar ; quia dum delectatar animus in hoc quod 
de se extriuseciis baberi considerat , illud oblivi- 
sdtur ad qaad iotrorsas anlielabat. Sed quia san- 
ctom Tirum nec (ama laudabilis exlulit, clare ince- 
dantem lana minime acceodit. 

2Q (39) Lunae oomine stultorum inconslantia 
designatur, sicut per Salomonem dicitur : Sapiens 
tti $oi permanet, tiultui ut luna mutatur [Ecclu 
xivii, 42). 

(40) Iterum luns nomine mutabilitas temporali 



stellae producunlur, qus sic vitae suae meritrs lu- 
ceam ut in prsdicationis scrmone pluant. Annon 
in hoc CflDlo astrum pluvixMoses exdUvit,quidun 
de supernis emicuil, corda peccaiitium quasi iu 
arentem inferius terram sancta^ cxhortationis pluvia 
ad tibertatem germinis iofuditt Annon Isaias as- 
trum plavi^ ostensus est, qui in eo quod luceni 
veritalis praevidens lenuii , siocliatrn) inlidelium 
propheundo annunlians irrigavit ? Annon Jereraias 
el praphet« cajteri velul in coelo positi astra pluvi» 
fuenint, qui in praedicalionis culminc erecti, dum 
pravilalera peccanlium libere incr€|>arc ausi sunt^ 
quasi verborum gutlas obcaecationis humanae pul- 
verem rigando pre»serunl, qiiorum videlicet animas 



Utis designatur, sicut Joaooes io Apocalypsi ait : ^ ab hac corruptibili carne susceptas, quia ex pra»- 



Mulier^ amUta ioU et luna iub pedibui ejui {Apoc, 
XII, I). lo sole enim illustratio veriutis, in luna 
autero, quaemenstruis suppletionibus deficit, muUbi- 
iius temporaliutis accipitur.SaocUautemEcclesia, 
qnia superni lumiois spleodore protegitur, quasi 
sole vestitur. Quia vero cuncu temporalia despicit, 
lunam sub pedibus premit. 

CAPUT VIL 

OE STELLIS. 

In Scriptura iocra^ cum itella sinffutari numero po- 
nitur, Chriitui intelliMtur. Cum vero pturali nu- 
mero pcnitur^ atiquanao ipeciatiter prophetw anti- 
^t, vel apoitotiianctipreedicatorei^aliifuandoguo- 



senti viu superna judicia auferunt, qoasi a coeli fa- 
cie. Stella; pluviae subtrahuntur, et ad occultum 
aslra redeunt, dum peractis suis cursibus saocto- 
rum animae in thcsauris dispositionis ioiimx re- 
conduntur. Sed quia terra aresceret, si subductis 
steliis pluviae superna funditus fluenu cessarent, 
recte dicilur : Qui aufert itettai ptuvim^ et effundit 
imbrem ad instar gurgitum, Nam cum prophetas 
abstulit, eorum vice Domiiius apostolos misit qui 
in similitudine gurgiium pluerent, postquam, sub- 
ductis anliquis Patribus, exteriora legis praedica- 
roenu Ucuissent. Siellas ergo pluvia; abscondit, 
et ad instar gurgitum imbres (udit, quia, 28 



Jii^l/Xr^Tr^T^^iriaT»^^ '^ue C """> Pr«dicau..-es Jegis ad secreta et i..ii„.a retuUw 



ienebrii tucet, atiguando vero liypocritarum ficlio 
demonitratur, qui bona auw faciunt adpercipiendoi 
iaudes kominibui oitendunt. 

Stellx nomine Christus designatur, Joaniie alte- 
stante, a quo stella spiendida et matutioa vocatur. 
?ivus oamqae appareos post mortem matutioa 
nohis siella factus est, quia dum io semetipso exem- 
plara nobisresurrectionis praebuit, quae lux sequatur 
iodlcavit. 

(41) Stellarum quoqoe nomioe vel propbetae vel 
apostoli desigoaotur» sicut io libro beatiiob de Do- 
mioo 27 dicitur : Qui aufert iteUai ptutiWt et ef- 
fuadit imbrei ad imtar gurgitum {Job xxxvt, 27). 
Duo quippe io hac viu sunt geuera j^storum : Uoum 



per dicu sequentium uberior \is praedieationis cma- 
i»avit. 

(42) Rursum stellarum nomioe quorumlibet beoe 
viventium animae designantur, sicut in libro beati 
Job scriptum est : Ecce tuna non iptendet^ et itettce 
non iunt mundee in conspectu ejus {Joh xxv, £i).Quld 
enim per lunam nisi cuncta simul Ecclesia ? Quid 
per stcllas, nisi singulorum bene viventium anunae 
disignantur, qui inter pravorum homioum conver- 
sationes, dum magnis virtutibus eminent, quasi in 
teiebris noctis lucent ? Uode per Paulum quoque 
discipulis dicitur : Inter quos tucelis tanquam /u- 
minaria in mundo {Phitipp. ii, 15). Et itcrum : 
Steita enim ab stelia differt in ctaritate (/ Cor> xv« 



videlicet beoe viveotium , sed oulla doceotium ; ^41). Luna ergo non splendet, et stellae noo sunt 



a£iid vero recte viventium, et eadem recu docen- 
tioro, sicut et in ceeii facie aliae stellae prodeunt, 
quas nullae pluviae subsequuntur ; aliie prodeunt, 
quae arentem terram maghis imbribus infundunt. 
Igitur quoties in sancU Ecclesia.recte quidam vi- 
vunt, sed tameo praedicare eamdem reaitudioem 
nesduot, stelbe quidem suot, sed in sicciute aeris 
naUe, qaia per exeniplum bene viveudi lucem cae- 
teris praebeot , sed praedicatioois verbum pluere 
oeseiaot. Cum vero io ea quidam et recte vivunt, 
et aliis eamdem rectitudinem verbis praedicationis 

(59) Es lib. XXXIV in Job, cap xii. 

(40) Ex lib. XXXIV in Job, cap xii. 

(41) £x lib. XXVII in Job, cap. v. 

PatroIh CXCIU. 



roundae in couspectu ejus, quia nec sancU Ecclesia 
virtute propria tot miraculis emicat, oisi haoc prae- 
venientis gratiae duna perfundanl ; nec singulo- 
rum bene viventium mentes a peccatorum miracu- 
lis muiidae sunt, si remota pietate judicentur quia 
apud districti judicis oculos sua ununiqucmque cor- 
ruptibiliUs inquinat, iiisi haec quotidie gralia par- 
centis tergat. 

(43) Item stellarum nomine hypocrlurum flctio 
designatur, sicut per Joannem de diabolo dicitur : 
Misit draco caudam^ et traxit tertiam partem stet^ 



dium 



(42) Ex lib. XVII in Job, cap. x. 

(45) Ex lib. xxxu in Job, cap. xii, circa oie-; 



45 CARNERI CAN. REC. S. VICTORIS^PARIS. U 

iQrum eceiif et mi$it eas in terra {Apoe, xii, 4). Caa- A esse Lucirerura simul et vespenim vidit, per quod e; 



lum quippe est Ecclesia, qu^c iu liac nocie Tita; prae- 
seiitis, dum iu se innumeras Banctorum virtutes 
continet, quas radiantihus ilcsuper sideribus fulget. 
Sed draccvuis cauda in icrr:ini stellas dejicit, qoia 
SatanxexiremiiaSf per aiid;iciam assumpli homi- 
nis erecta, quosdam, quos velut electos I>ei in Ec- 
clesia invenit, obtinendo reprobos ostendit. Sielias 
iuque de coelo in terraro cadere est, relicta non- 
nullos spe coeleslium, illo duce ad ambitum gloriae 
saecQlaris inhiare. Hinc Daniel sub Antiochi specie 
de hac draconis cauda loquitur dicens : Dejecit de 
fortitudine^ et de ttellis, et conculcavit eas {Dan. 
VIII, iO). De fortitudine quippe ct de slellis dejicit, 
cum nonnnllos, et virtute opcris robustos, et luce 
jusiitiae resplendentes frangit. 

29 CAPUT YIII. 

»B LUCIFERO. 

In Seriptura sacra Luciferi nomine, aliquando uni» 
genitui Dei^ vet sermo divinus^ aliquando justi vita 
tntelligitur. 

(U) Luciferi nomine Unigeniius Dei designatur, 
«cut beatus Job de ipsius incarnalione requirit, 
dicens : Nunquid produces Luciferum in tempore 
^tto, et vesperum super filios terrw consurgere facies ? 
(Job xxiviii, 52.) Quid enim Luciferum intelligimus 
»isi Unigenitum Dei ? Pater quippe in suo teropore 
Luciferum produxit, quia sicut scriptum est : Cum 
venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum 
natum ex muUere^ factum sub lege^ ut eos qui sub 
iege erant redimeret {Gat. iv, 4). Qui natus ex Vir- 
fine velut Luciler^ inter tenebras nostne noctis 
ipparuit , quia, fugata obscuritate peccati, aeter- 
iMim nobis mane nuntiavit. Luciferum se inno- 
luit, qnia dilucuio ex morte surrcxit, et fulgors 
sni luminis, mortalilatis uostrae tetram caliginem 
tersit. 

(45) Potest autem LuciTeri nomine sermo divi- 
JDUS designari. Unus enim atqne idem sermo Dei est 
in ore praedicantis. Quem dum isti gaudendo au- 
4iunt, iili vero iuvidendo, clariutem Luciferi sibi 
in vesperi tenebras vertunt. Dum isti humiiiter vo- 
ccm sanctae pRsdicationis accipiunt , quasi ad 



alios ab iniquitate suscitari, et contra alios sopiri 
in iniquitate conipexit. 

(46) Iterum Luciferi nomine justi vita intcUigi • 
tur, sicut in libro beati Job dicitur : Et cum te con- 
sumptum putaverisj orieris ut Lucifer {Job xi, 17). 
Et recte Lucifero jusli viia comparatiir. Solem 
quippe prascurrens Lucifer nuntiat. Et quid nobit 
sanctorum innocentia nisi sequentis judicis dari- 
tatem clamat ? In corum naroque admiraiione con* 
spicimus quid de majestate veri hiniinis aestime- 
mus. Necdiim Redemptoris nostri patienliam vide- 
mus, sed taniura virtutem illius in electorum suo- 
rum moribus admiraraur. Quia ergo bonorum vita 
in consideralioiie sua oculis nostris vim verilati; 

R objicit, quasi clarus ad nos Lucifer ante solcm ve* 
nit. Dicat ergo Sopliar tenlato homini, etiam quast 
desfieranti dicat : Et cum le consumptum putaveris^ 
orieris ut Lucifer (47). Sxpe namque tot tentaroentd 
nos obsident, ut ipsa nos corum numerositas pene 
ad lapsum desperationis inclinet. Unde plerumquc 
mens in taedium vertitur, vix ipsa virtutis suae 
damna considerat, et tola dolens quasi jam et a 
sensu doioris aliena frangitur, et numerare non \a- 
let, quaiito cogitationum lumultu vastatur. Ruitu- 
ram se per momenta conspicit, eique, ne arma re- 
pugnationis arripiat, gravius mocror ipse contra- 
dicit. Circumductos quolibet oculos obscuritas ob- 
sidet, et cura visura tenebras semper impediant, 

^ mens tamen nil aliud quam tenebras videt. Sed 
apud misericordem judicem saspe hxc ipsa quae 
adnisum quoque orationis aggravat, pro nobissub- 
tilius justitia exorat. Nam moeroris nostri caligi« 
nem Conditor conspicit, et subtracti luroinis ra- 
dios refundit, ita ut ereeta protinus per dona mens 
\igeat quam paulo ante decertantia vitia superbiae 
calce deprimebant. Mox corporis pondus discutit, 
atque ad conteroplationis lumen post periurbationis 
suae tenebras erumpit. Mox in gaudium profectus 
attollitur ; et quae prius ititer teniamenta cadere ex 
desperatione cogebaiur, sine cogitaiionis certamioe 
prxsentia despicit, 31 sine dubitationis obsiaculo 
de ventura retributione conQdit. Justus ergo cum 
se consumptum putaverit, ut Lucifir oritur, quia 



stellaeiucem, oculos cordis ^periunt. Dum vero illi d mox ut tenebrescere tentationum caligine coeperi^ 



bene dicenti invident, et non salutis causam, sed 
daUauis gloriam quaerunt, prorumpente iniquitatis 
sua^ vespere, iii somnum Inortis oculos claudunt. 
Per oecuUum cr^o judicium is, qui electo est Lu- 
iifer^ reprobo aiulitori ilt vesper, quia exhortatione 
sancta qua bofii ad vitam redeunt, pravi deterius 
in culpa moriuniur. Unde bene per Paulum dicitur : 
Chri&ti bonus odor sumus Deo in his qui satvi fiunt^ 
et in bis qui pereunt {U Cor. ii, 15, 16) : aliis qui- 
dem odor roortis 30 i" mortem, altis autem odor 
vitae in vitam. Verbum itaque suum auditoribus 

Ex 1. XXIX in Job, cap. V, 17. 

Ex edd. 1. X, cap. ii. 

Cx 1. X in Job» cap. tii, loiige post nriuci; 



i 



ad lucem gratiae reformatur, et in se ipse monstrat 
diem justiliae, qui casurus paulo ante timuit noctem 
culpae. 

CAPUT IX. 

DE PLEIADIBUS. 

In Scriptura sacra Pleiadum nomine sancti omnn^ 
vel Novum Testamentum designatur 

(48) Pleiadum nomine sancti desiguantur : unde 

beatum Job Dominus requirit, dicens : Nunquid con- 

jungere valebis micantes stetlas Pleiades ? {Job xxxviii 

51.) Pleiades steliae ftiro tou irliuTTw^ id est a plu" 

pium, 20. 

(47) Haec snnt ante praedicta. 

(48) Ex I. XXIX in Job, cap. zvi, xxviii xxviu. 



45 GREGORIANUM. — LIB. I. 45 

raiiiaU vocaix sunt, ila aulem ?iciu£ sibi el divis» A i>so sunt omma (liom, xi, 36). Atque ut unitalem 



sunt comlitae, ut et simul sint el conjungi nequa- 
qnam possint, quatcnus vidnitate quadam conjun- 
cts siiit, sed tactu disjuncUe. Quid ergo micantes 
Pleiades, quae et scplero sunt, aliud quam sancios 
omnes denunliant : qui inler praesentis vitae tenc- 
bras Spiritus septirormis grati» nos liimine iilu- 
siranl, qui, ab Ipsa roundi origine usque ad qjus 
lerminum divcrsls leniporibus ad proplietanduni 
mlssi, juxta aliquid sibi conjuncti sunt, juxta ali- 
quid non conjuncti suni? Stells enim Pleiades, si- 
cut supra dictum vicinitate esU, sibi conjuiicue 
sunt et tacttt disjunclae, slroul quidem sit^ sunt, 
et tamen lucis su£ radios divisim fundunl. Ita saii- 
cti homines» aliis aique aliis ad praedicandum teni- 



poribtts apparentes, et disjuncti sunt per visionem 6 jungo. 



cjusdem Trinitalis t^^teiMlcrei pruLitms addidit : 
Ipsi gloTxa iu sascuin {ihid,}. Qui er^^ii non ipsis, 
sed ipsi sulnlidit, uniim DMuraliten itia secundum 
personas innetuit,quod sitperias Ipsitm dixit^ Quasi 
ergo et uno loco Mei^ilcii siia} siijit, quia de Deo 
conconliter seiaiunt, et tamen seroelipsas non tan- 
gunt, quia, sicut dicturo esl, per hujus roundi tero- 
poris divorsa patiuntur. Quod quia solius divin» 
virtutis est et disjunctis temporibus roissos in lidci 
praedic^tione cotijungere, 33 ^ dissimilibus virtuti^ 
buspraedictos, fulgore intentionis unire rcctedicitur : 
Nunquid conjunyere valebis micantes stellas Pleiades^ 
ac si dicat : Ul ego qui unus omnia iinpleo, atque 
in unitatis sensu, eiectoruro nientes implcjido con- 



suae imaglnis, et conjoncti per visionem meniis. 
Simul micant, quia unura praedicaiit, sed non se- 
metipsos tangunt, quia iii diversis temporibus 
patiuntur. Quam diversis temporibus Abel, Isaias et 
ioanDes apparuenint! divisi quidem fiierunt tem- 
pore, sed non praedicatioiic. Nam Abel Redemploris 
Dostri passionem signifieans 32 agnum in sacri- 
cio obtulit de cujus passioiie Isaias ait : Sicut agnus 
coram tondenU se^ obmutescet et non aperiet os suum 
(/so. Liii, 7j. De quo Joannes quoque ait : Ecce 
Agnus Dei^eccequi toiUt peceala mundi {Joan, i, 29), 
Ecce divisii quidcm teroporibus missi, et taroen 
coucorditer de Redemptoris nostri inuocentia seii- 



(iO) Pleiaduro quoquc nomine potest Testamcnti 
Novi gratia designari. Ipsx quippe steliae Pleiades, 
sicut et ^perius diximus, septem sunt. Tanto ergo 
Testaroenti Novi gratiam a|)ertius indicant, quanto 
cuncti liquido cernimus quod per illud fideles suoa 
Spiritus sanctus scptiformis rouneris lumine iliu- 
slrat. Redemptor autem noster in carne veniens, 
Pleiades junxit, quia operationes septiforrois Spi- 
ritus siroul in se, et cunclas ct manentes babuit. De 
quo per Lsaiain dicitur : Egredietur virga de radice 
Jesse^ et fios de radice ejus ascendet. Et requiescei 
et super eum Spirilus Domini^ Spiriius sapieniiw et 
intelieetus, Spirilus eonsHii et fortitudinis^ Spiritus 



tienies, eumdem agnum Joannes ostendendo, Isaias icientia et pietatis. Ei replebit eum Spiritus timore 
providendo, Abcl ofierendo locutus est; et quem Domini (Jsa. xi, 1, 2). De quo Zacharias ait: 



Joannes in ostentione, qucm Isaias in locutione, 
liunc Abel significando in manibus tenuit. Quia 
vero quomodo Piciades stellae de Redemptoris huma- 
niiate sibi conciiiant diiimus : nunc quomodo in 
ostendenda unitate Triiiitaiis concordiler luceant, 
demoDSiremus. Diversis quippe teroporibus huic 
mundo David, Isaias, et Pauhis apparuit, sed taroen 
iittlluseoruffi,aItcri diversurosentit,quia etsi semet- 
ipsos iion noverant facie, unum tamen didicerant 
d divioa cognitioue. 

David quippe ut auctorem omnium Deum in Tri- 
nitate ostenderel, dixit : Benedicat nos Deus^Deus no- 
aier^ benedicai no$ Deus (Psal lxvi, 7, 8); ac ne tertio 



Super lapidem unum septem oculi sunt (Zach. iii, 
9). Atque iterum : Et in candeiabro aureo lucernw 
ieptem {Zach, iv, S). Nullus vero horoinum opera- 
tiones sancti Spiritus simul oinnes habuit, njsi so- 
lus Mediator Dei et hominum, cujus est isdem Spi- 
ritus, qui de Patre antc s^ula procedit. Bene ergo 
dicitur : Superlapidem unum seplem ocutisuntf buic 
enim lapidi septein oculos habere est, simul oronom 
virlutum Spiritus septiforrois gratiae in operaiione 
retincre. Alius namque prophetiam, alius scien- 
tiam, alius virtutes, alius genera linguarum, alius 
iuterpretationem serroonum (/ Cor. xii, 8, il),juxta 
distributionem sancti Spiritus accepit; ad habenda 



Deum nominans, tres Deos dixisse puiaretur, illico j^ vero cuncta cjusdem Spiritus munera nemo pertin- 



unitatem ejusdem Trinitatis insiuuans addidit : Et 
metuam eum emnes fines terree (ibid,). Qui enim non 
eos, sed eum sobdidit, unum, tria qu» dixerat, 
intimavit. Isaias quoqne cum laudem de unitate 
Trinilatis aperlret, sernphin voces exprimens ait : 
SanctuM^ sanctus, sanctus {Isa. vi, 3). Ac ue tertio 
Deum nomiiians unitatem divinse substantiaescindere 
Tiderelur, adjunxit : Dominus Deus Sabaoth {ibid.). 
Quia ergo non Domini Dii, sed Dominus Deusaddit, 
onum existere, quod tertio sanctum vocaverat indi- 
cavit. Paulus quoque, ut operationem sauctae Tri- 
oiutis osteoderet, ait : Ex ipso^ per ipsum et in 



git. Atvero Gonditor noster innrma nostra snsci- 
piens, quia per divinilatis sua: potentiam siroul se 
liabere omiies sancti Spirilus virtutes edocuit, mi- 
canles Pleiades procul dubio jungit. Audiat itaque 
beatus Job: Nunquid conjungere valebis micaMes 
stellas Pleiades T Ac si aperte diceretur : Habere qux- 
libet luroina quarumdam virtutum potes ; sed oun- 
quid exercere simiil omnes operationes sancti Spi • 
ritussufiicis? M6ergb34 eonjungeotem Pleiades 
in cuuctis virtutibus contemplare, et tu de paucis 
ab elatione compescere. 



(49) £x lib. et capite citatis» longe post medium. 



^7 



GARNERI CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. 48 

CAPUT X. A pat, quia labores Ecdesise ad reqniem permtitat. 



DE ARCTUnO. 

In Scriptura sacra^ Arcluri namine aliquando tota 
simul Ecclesia, aliquando vetus lex designa- 
iur. 

(50) Arcturi nomine lota siraul Ecclesia inlelligi- 
lur : unde beatum Job Dominus interrogat dicens: 
Nunquid conjungere valebis micantes stellas Peiades^ 
aut gyrum Arcturipoteris dissipare ? (Job xixviu, 5.) 
Arcturus quippe ita nocturna tempora iilustrat, ui 
in coeli axe posiius per diversa se vertat, nec tamen 
occidat. Neque enim extra currens volvitur, sed in 
•loco situs in cunctis mundi partibus nequaquam 
casurus inclinalur. In Arcturo crgo qui per gyrum 
suum noctuma spatia non occasurus iilustrat, ne- 
quaquam parliculatim edita viia sanctorum, sed 
tota simul Ecdesia designatur, quae fatigationes 
quasUbet patitur, nec.tamen ad defectum propril 
status inclinatur. Gyrum laborum tolerat, sed tameii 
ad occasum cur temporibus nonfestinat. Neque enim 
ad ima poli Arcturus nocturno tempore ducilur ; 
sed dum ipse volvitnr nox finitur, quia nimirum 
dum sancla Ecclesia innumeris tribulationibus qua- 
tttur, prscsentis vitae umbra terminalur. Eaque staute 
nox praeterit, quia illa in sua incolumitate perdu- 
rante mortalilatis hujus vita percurrit. Est autem in 
Arcturo quod considerantius possumus intueri. In 
septem quippe stellis volvitur, et modo quidem tre» 
ad summa elevat, atque ad iroa quatuor inclinat. 



B 



Tunc et Pleiades plenius jungit, cum gyrum Arc- 
turi destruit, quia tunc nimirum sancti omnes etiam 
sibi visionis specie copulantur, quando in fine moudi 
sancta Ecclesia ab his quos nunc sustinet laboribus 
solvitur. Dicat ergo : Nunquid conjungere valebtM 
micantes stellas Pleiades, aut gyrum Arcturi poteris 
dissipare. Subaudis, ut ego, ^ui tunc sanctorum 
vitam etiam per speciem unio, cum gyrum uuiversa- 
lis Ecclesiae corporaliter solvo. Et quis hominum 
solius diviiiae hoc esse virtutis ignorat? Sed ut co- 
gnoscat homo quid ipse sit» memoretur assidue quid 
solus Dominus possit. 

(51) Potest quoque Arcturi nomine vetus lex in* 
telligi. Arcturus quippe ex parte aquilonis snrgit. 
Quacunque autem se per gyrum Arcturus verterit» 
Pleiades ostendit. Et cum lux diei jam viclna effi- 
citur, stellarum cjus ordo dlstenditur. Non imme- 
rito ergo per Arcturum, qua plaga frigoris surgil, 
36 lex designatur. Quasi enim ab aquilone lex 
veneratur, qu;e tanta subditos rigiditatis asperitate 
terebat. Nani cum pro culpis suis alios perdperet 
lapidibus obrui, alios gladii morte multari, plaga 
torpens, et velut a sole charilatis aliena praecepto- 
rum suorum plus premebat ex frigore quam ex 
calore nutriebat. Nec mirum quod per Arcturi se- 
ptem stellas Testamentum Yetus expriniitur, quia 
et in veneratioue legis dies septlmus exstitit vene* 
rabilis, et per hebdomadam iniegram constituti sa« 



modo quatuor superius erigit, et tres inferius pre- q crificii vota tendebantur. Quaqua autem se Arcturus 



mij. Sancta quoque Ecdesia cum modo in fidelibus 
Trinitatis uotitiam» modo autem fiddibus virtutes 
quatuor, id est prudentiam, fortiludinem, temperan- 
tiam, justitiairi praidicat, quasi rotatu praedicalionis 
35 status sui speciem quodammodo immutat. Nam 
cum quibusdam de operibus suis gloriantibus con- 
fidentiam proprii laboris evacuat,et fidem Trinitatis 
exaliat, quid aliud facit» uisi tres stellas Arcturusele- 
vai, quatuor incliuat? Et dum quosdam bona opera 
non habentes de sola fide praesumere prohibet, sed 
operari enixius quae praecepta sunl, jubel quid aliud 
Arcturus facit nisi quatuor stellas erigit, tres depo- 
iiit? Videamus quod Ires elevet, quatuor deponal. 
Ecce per Paulum contra fidem de operibus super- 
bientibus dicit : Si Abraham ex operibus justificatus ^ /» Scriptura sacra^ aeris nomine^ sttcutarium men- 



vertit, Pleiades, quae Testamentum Novum signifi- 
cant, ostendit, quia per omne quod Testamentum 
Vetus loquitur Teslamenti Novi opera nuntianlur. 
Sub textu enim litterae tegit mysterium propbetiae. 
Et quasi indinat se Arcturus cl demonstrat, quia» 
dum ad spiritalem intelleclum flectitur, significala 
per illud lux gratiae septiformis aperitur. Ei appro- 
pinquante diei luce stellarum ejus ordo ostendilur, 
quia postquam per semetipsam nobis veritas iuno* 
tuit, ab obsequiis carnalibus litterae praecepla la- 
xavit. 

CAPUT XL 

DB AERE. 



esty habet gloriam, ud non apud Dominum. Quid 
etiam Scriptura dicitf Credidit Abraham Deo^et rc- 
putatum est illi ad justitiam (R<mt. iv, 2 ; Genes, 
XV, 6). Videamus quomodo quatuor elevet, tres de- 
ponat. Ecce per lacobum de fide contra opera duper- 
Llentibus dicil : Sicut corpus sine spiritu emortuuth 
ejl, ita et fides sine operibus mortua est {Jac. ii, 26). 
Arcturus itaque vdlvitur, quia sancta Ecclesia juxta 
auditorum suofum mentes in diverso latere prxdi- 
cationis arte versatur. Arcturus volvitur, quia san- 
cta Ecdesia in no^tis hujus tribulationfbus rotalur. 
&e*d hunc Arcturi gyrum quandoque'Dominus dissi- 

(50) Ex lib. IX, cap. xui, i7. 

(51) £x lib. et cap. qitatis, post meaiur:^, 



tium mobilitas designatur^ sicui ab Eliu diciturm 

(52) Subito cogitur aer in nubes. Aer quippe ipsa 
sua tenuitate spargitnr, ut nulla firmitale solidetur 
{Job XXXVII, 21). Nubes aulem tanlo firmiores sunt 
quanto densiores. Quid ergo per aerem nisi mentes 
saecuUrium designantur, quae innumeris hujus vitas 
desideriis dedilae huc illucque more aeris fluidae di- 
sperguntur? Sed aer in nubes cogitur, cum fluxae 
mentes superni respectus gratia virtutis soliditate 
roborantur, ut intra iii sinum cordis recta 3(7 sen- 
tien^o se colligant, et in vanis cogitationibut non 
liquescant. 

(5Si) £x lib. xxvu in Job, cap. 25. 



49 



CAPUT XII. 

DE NUDIBUS. 



Jh Sefiptura iaera^ nubium Homine aliquando hu" 
mamilas Christi designatur^ aiiquando cali^o igno- 
ranlia, aiiquando $ancti prophetw^ ahqnando 
quilibet doctorei ianeti^ aliquando quiiibet justi^ 
atiquando mobiici quique, aliquando soliditai men- 
Ififiit, aliquando temporalia bona, aliquando cor 
iuperbum. 



(35) Nubis nominc caro Redemptoris accipilur 
skui per Psalmistam de ipso dicilur: Qui ponit nu- 
bem ascemum iuum {Piai. ciii, 5). Nnbeni quippc 
asceiisum suuro Domiims posuic, quia is qui divt- 
niztc ubique esc, came ad coelesCia ascendit* 

(54) Nubis nomiue caligo ignorantiae deslgnatur. 
Unde propbeta Ezecbiel Judaeorum crudelitatem 



CREGORIANUM. ~ LIB. I. 5€ 

A nubei (Job xxxvii, 11). Quid cnim ekcli quique 
sunt, nisi frumenta Dei coeiestibus horreis recon- 
dciida ? Sed frumentum, quousque ad perfectionem 
frucluum veniat, nubium pluvias exspectat ut cre- 
scat, quia bonorum mens praedicantium verbis in- 
fundiiur, ne ab liumore charitatis desideriorum 
carnalium sole siccctur. Hoc frumentum supernus 
agricola in mundo «surgere, et nubes desiderare 
conspexerat cum dicebat : Meaii quidem multa, ope- 
rarii autem pauci, Rogate autem dominum meisis 
ut mittat operarios in menem suam {Matth, vii, 57). 
Qui igiturbic frumentum, illic messis; qui vero hic 
nubcs, iliic operarli vocantur. Quia nimirum prse- 
dicatores sancti et nubes sunt et operarii. Nubes 
vidclicet per doctrinam, operarii per vitam. Nubcs, 



coulra Dominum prospiciens, ait: Et vidi et ecce^^^^^ vcrbis Influunt ; operarii, quse non desiiiunt 

9entns turbinii veniebat ab aquiioney et nubei magna 

{Ezech. I, 4). Quid enim aquilonis nomine nisi dia- 

bolus Inteliigilur, et quid ventus turbinis nisi ipsiiis 

lenlatio accipitur ? Bene autem maligni spiritiis im- 

Biissio ventus turbinis appellatur. Turbo quippe 

xdiriciuro quod tangit concutiendo subruit. £t om- 

nis antiqui hostis tentatio, quae agitur in mente 

▼enlos est turbinis, quia hanc concutiendo per desi- 

deria a slatu suae rectitudinis evellit. Ventus ergo 

turbinis ab aquilone venit, cum vitam Judaici populi 

malignus spiritus in tenUitione concussit, ubi et 

recte additur : Et nubei magna. 38 Q*"^ quanlo 

plQS quisque exarsit in crudeliute, tanto amplius 

obcsecari metuit ignorantiae suae caligine. Redem- 

ptorem quippe humani generis quem in lege ac pro- 

pfaetis intelUgentes exspectaverant, videutcs nega- 

bant. Uiide actum est ut eorum mens magna igno- 

rantiJB suae uube tegeretur, ne hunc post inquiron- 

les agnoscerent, quem prius et denuntiare poteranl, 

et amare renuebant. Nam cum modo ejus virtut(*s 

et miracula, modo autcm passiones aspicerent in in- 

fidclium cordibus^ nubes magna ab aquilone vene- 

rat, quia ex peccati sui frigore propter inlirmita- 

tem passionis illius et inter signa caligabant. 

(55) Iterum nubium nomine sancti prophetaR de- 
signantur, sic per Psalmistam dicitur : Tenebrosa 
aqmet in nubibui aeris {PiuL xvii, 14), id est occulla 
est scientia in prophetis, qui ante adventum Domini, 



dum occultis sacramcntis gravidi mystcria immensa D stae retributionis. 



agere quod loquuntur. Unde et subdilur : Et 39 
nubes ipargunt tumen iuum {Job xxxvii, 11). Nubes 
eiiim lumeu suum spargere est prasdicatores san- 
ctos, excmpia vitae et ioquendo et agendo di- 
latare. 

(58) Rursum nubium nomine quiiibet jusli de- 
signantur. Sic per Isaiani dicitur : Qui iunt isti 
qui ut nubei votant, et quaii eotumbee ad feneitrai 
iuas ? {lia. Lx, 7, 8.) Justi namque ut nubcs vo- 
lare dicli suiil, quia a terrcnis contag.is suble- 
vanlur. Et quasi columbae ad fenestras sunt, quia 
per seiisus Cwrporis exteriora quaeque non respi- 
ciunt inteiitione rapacitalis, eosque foras non rapit 
concupiscentia carnalis. 

(59) Nubium nomine mobiles quique exprimun- 
titr, sic per Salomonem dicitur : Qui observat veit- 
tum noH icniinat^ etqui comiderat nubei nunquum 
metet {Ecct. xi, 4). Yenti quippe noraine ninii- 
gnus spirilus designatur qui mcnlcin tentalionibus 
impeliit. Nubium vero appellatione peccaiorcs ex- 
priinuntur, quos toties huc illucque diabolus iin- 
pellit et revocat, quoties tentationes ejus in eorum 
cordibus suggestionum flalibus afternal. (60) Qui 
observat ventum non seminat^ et qui comiderat nu- 
bei nunqtiam melet^ quia is qui tcntationes maligni 
spiritus melucns, et iniquorum lapsus conspiciens, 
semetipsum desperat, nequc nunc exercetur in boni 
semine operis, ncque post reficitur de munere ju- 



gesUrent, Intuentium oculis, eorum intelligentia 
caligabat. 

(66) Iterum nubium nomine sancti apostoli desi- 
gnantur, sicut per Isaiam de ipsis Dominus dicit : 
Mandabo nubibus, ne ptuani iupeream imbrem 
(l»«.v,6). 

(57) Nubium nominc praodicatores sancti desi- 
gsantur, sicut ab Eliu dicitur : Frumentum desiderat 

(55) Ex honiil. 8 in Ezech. 

i54) £x hom. 21 in EiecU. disperse. 
55) Ex lib. xxvii, in Job, cap. v. 
56) Ibidcm. 
57; Ex lib. xxvii, in Job., cap. xix, 32, 

(58) Ex lib. XXI in Job, cap. ii. 



(61) Nubium nomine, soliditas mentium accipi- 
tur : sicut per Eliu dicitur : Sic6//o aer cogitur iu 
nubei {Job xxxvii, 21). Aer quippe ipsa sua le- 
nuitale aspergitur, ut nulla firmiiate solidetur. 
Nubes autem tanto firmiores sunl, qtianto (Ic:;sio- 
res (02). Quid ergo per aerem nisi menles soicu- 
lariuin desigiiantur , quae innumcris hujus viuc 
desideriis deditas huc iliucque more aeris fluida: 

(59) Ex lib. xxvii in Job, cap. v. 

(60) Eodcm quideni sensu, sed non iisdem om- 
nino verbis impressa lecunt exemplaria. 

(61) Ex lib. xxvii in Job, cap. xxv. 

(62) llaec in cap. 11 supra dixit. 



5f GARNERI CAN. REG. 

clispergantur ? Quid per nubes nisi mentis soiidi- A 
fas intelligitur ? Aer autem in nubes cogitur, cum 
fluxae mentes per superni respectus gratiamvir- 
tutis soUdilate roborantur, ut intra signam cordis 
recta sentiendo se coltigant, et in vanis cogitatio- 
nibus non liquescanC. 40 ^^^ Petrus fuerat, cum 
per tcrrena desideria sparsus eum quasi aura 
cransieus pro Tlta camis cura piscationis agiCabat. 
Aer et omnes apostoli exsliterani, qui jam per 
legem alta didicerant , sed necdum per fidem fir- 
nia sapiebant. Subito autera aer in nubes 
'oactus est, quia per respectum superncne gratiae 
fluxa corda piscanlium in suI^dhaLent vcr^a sunt 
prsedicatorum, ut eorum iiiflrmn^ cogitattones for- 
lia sentiendo denscscerent, nc ainore nubiiiru aquas 
icientiae caperent, et subtcrjaceitEcm t^rraiti verbis B 
frasdicaiionis irrigarenE, peracto miuisieno, ad 
coBli secreta recurreretjt, aifjue ad a^tertiam re- 
quiem finito labore pcr\'cuirent. 

(65) Nubium nomine tcmporalia bona designan- 
tur, sicut per bealum Job dicitur : Velut nubes 
pertransut salui niea (Job xxx , 45). Nubes quippe 
in alto eminet, seJ hanc ad cursum flatus impel- 
lit. Sic nimirum, sic sunt temporalia iniquorum 
bona. Velut in alto quidem per bonoris celsitu- 
diiiem crigere Yldentur ; sed ad cursum vitae quo- 
tidie quasi quibusdam mortalitatis suae fialibus 
impelluntur. Salus ergo ut nubes transit, quia per- 
▼ersorum gloria, quae aita est, fixa non est. 

(64) Nubiura nomine corda siipcrborum desi- 
gnantur, sicut per beatum Job dicitur : Sicut con- C 
ntciftfttir nubes et pertrantit, sic qui descendit ad in' 
feros non ascendit (Job vii , G). Nubes quippe ad 
alliora suspcnditur, sed densata a vento inipeUi- 
tur ut currat ; calore autem solis dissipatur, ut 
evaiiescat. Sic nimirum corda fiunt bominum, quia 
per accepUB rationis ingenium ad alta emigrant, 
impulsa aulem maligni spiritus flatu, pravisdesi- 
deriorum motibus biic JllLtcquc pt^rirahuntur. Sed 
districto respectu su])efni judicis, qua^i solis ca- 
lore liqiiefiunt, et scioel toclfi pcrmilbu!» tradila ad 
operationis usum kiltta tiun reJeunt. Vtr igitur 
sanctus, elalionis inenrsnin dcfcctumquc humani 
gcneris expriinens, dicnt : Sicut cmmmitur nubes^ 
et petransit, sic qui dc:^iendH nd h^fercfS non ai- 
cendet. Ac si aperle diral : In ailnm curiendo dc- ^ 
ticit qui superbiendo ad interitum tendil. Quem si 
semel culpa ad poenam 41 pcrtrabit, misericordia 
vlterius ad veniam non re lucit. 

CAPUT XUI. 

DE V£NTIS, 

In Scriptura sacra, cum ventut singulari numero po- 
niiur, adquando diabolus, aliquando tentatio dia- 
boli, aliquando prosperitas transitoria^ aticjuando 
superbia^ aliquando res quwiibel transilortay ali- 
quando concussio distriett judicis designalur, Cum 
vero pluraliter venti dicuntur, animce sanctorum 
inteliiguntur, 
(65) Venti nomine malignus spiritus designatur 

(65) Ex lib. XX in Job, eap. xx, 22. 
(64) £i lib. vui iu Job, cap. x, 114. 



S. VICTORIS PARIS. 5« 

sicut de damnatione impii per beatum Job dicltur ; 
Tollet eum ventus urens (Job xxvii, 21). Quisenini 
boc loco ventus urens, nisi malignas spiritus voca- 
tur, qui desiderionim flanimas in corde excitat ut 
ad aeternitalem suppliciorum trahat? Perversum 
ergoquilibetventusurens tollere dicitur, qula insi- 
dlator malignus spiritus qui vivcntem quemque ac- 
cendit ad vitia, morientem traliit ad torroeuta. Ab 
hiijus urentis venti adustione uniuscujusque electi 
mens temperatur, quando in ea vitiorum fervor ex- 
slinguitur, et desideriorom carnalium flamma fri* 
gescit. Unde et sancta Ecclesia in Sponsi sui lau- 
dibus Ixta clamat : Sub umbra itlius quem desidera- 
bam sedi (Cant, ii, 2), impium autem tollit ventus 
urens, quia videlicet malignus spiritus, eum qitcm 
nunc succenderit igne pervers»: concupiscentiae, 
rapit postmodum ad flammas gebenna'. 

(66) 42 ^60^1 nomine tentatio malignorum spi- 
rituum designatur, sicul ad bcatum Job de filiorum 
ejus niorte dicitur : Fitiis tuis §t filiabus vescen" 
tibus et bibentibus vinum in domo fratrit tui primo- 
geniti, repente ventus vehemens irruit a reghne de- 
serti, et concussit quatuor angutos domus. Qui cor- 
ruens oppressit tiberos tuos , et mortui sunt (Job i« 
18,19). Regio deserti, immundorum est spirituum 
multitudo dcrelicta , qu» dum Conditoris sui beati- 
tudinem deseruit, quasi manum culloris amisit. Ab 
bac autem ventus vehemens venit, et domum sub- 
ruit, quia ab immundis spirilibus fortis tentatio 
subripil, et a tranquillitatis suae statu conscientiam 
evertit. In quatuor vcro angulis domus subsistit, quia 
nimirum solidum mentis nostrae aedificium praden- 
tia, temperantia, fortitudo, justitia sustinet. In qua- 
tuor angulis domus consistit, quia in his quatuor 
virtutibus tota boni operis structura consurgit. Unde 
et quatuor paradisi flumina terram irrigant, quia 
dum ils quatuor virtulibus cor infunditur ab omni 
dcsideriorum carnalium xstu tempcratur. Sed non • 
nunquam dum ignavia menti subrepit, prudentia 
frigescit ; nam cum fessa torpet ventnra uon pro- 
videl. Nonnunquaui duiu nonnuHa menti delectatio 
surrepit, temperantia nostra marcessit. lii quantum 
cnim ad delectalionem pr.'escntium ducimur, in 
lantum minus ab iUicitis tcmperamur. Nonnunquara 
se timor cordi insinuat, et vires nostrae fortitudinis 
turbat : et eo minores contra adversa cxistimus, quo 
quaedam perdere immoderatius dilccta formidamus. 
Nonnunquam vero ainor suus semcnti ingerri, 
camque latcnti motu a rectitudine justiti;i*. divcrtit, 
et quo se lotam auctori reddere negligit, eo in se 
justitiacjuri contradicit. Vcntus ergo vchemeiis qua- 
tuor angulos domus concutit, duro fortis leniaiio 
occultis motibus quatuor virtutes quatil. Et qu;isi 
qiiassalis angulis domus obruitur, dum pulsatis 
virtutibus conscientia turbatur. Intra hos autem 
quatuor domus angulos filii convivantur, quia intra 
arcana mentis, qux principalitcr his quatuor vir« 

(65) Ex lib. xviii in Job, cap. xii, posl medium. 

(66) Ex lib. 11 in Job., cap. xxvi, in iuilio, 5^ 



55 



GREGORIANUM. — UB. I. 



54 



tuUbus ad suromae rectitudinis culroeii erigitur, vir- A percutimur. Sed quasi obdurtti cognoseiroos cui 



tuCes caeterae quasi quaedam cordis soboles se in- 
viGeoi pascunt. Douum quippe spiritus, 43 Q^^^ 
in subjecta roenle, ante alia, prudentiam, teiuperan- 
tlaro, fortitudin^ro, justitiam, format eamdero roen- 
tem ot contra singula quxque tcntaroenta erudiat, 
tn septem mox virtutibus teroperat, ut contra stul- 
tltiam sapientiaro, contra hebetudinero intellecturo, 
cootra praecipitationero consiiium, contra timorero 
fortitudioero, contra ignoranliam scientiaro, contra 
ioperbiam det tiroorero. 

Sed nonnunquaro duro roens nostra tanti muneris 
pleoitodine atqueubertate fuidtur, si continuo in 
bis securitate perfruitur, a quo sibi hxc siiit obii- 
Tiscitur, seque a se haliere putat qiiod nunquam sibi 
abesse coosiderat. Unde tit ut aliquando se haec ea- 
dem gratia utiliter subtrahat, ei prsesumenli roenti 
quanturo in se inOrroetur, oslendat. Tuiic enim vcre 
cognoscimus bona nostra, unde sint, quando baec 
quasi amitleudo sentirous quae a nobis servari non 
possunt. Ad hoc itaque intiroandae huroilitalis roa- 
gisteriuro, fit pleruroque ut irruente tentationis ar- 
ticulo, tanta stultitia sapientiaro nostraro feriat, ut 
tiirbata mens, qualiter roalis iroroinentibus obviet» 
^el contra tentationem quoroodo se pneparet ignoret. 
Sed liac ipsa stultitia cor prudenter eruditur ; quae 
unde aJ rooroentura desipit, eo post verius, qiio et 
bumilius sapit, et sapieniia, unde quasi amittitur, 
inde certius possidetur. Aliquando dum subli;nia 



pietatis habitae dona triboarous, et pietas veriu» 
velut exstincta recipitur, dnro quasi aroissa et aro- 
plius aroatur. Aliquando duro subjecturo se divinae 
forroidini animus gaudet, repente superbia tempe- 
rante rigescit; sed tamen valde mox tiroens, quia 
iion timet, ad humilitatem iteruro se festinus inlle* 
ctit, et tanto hanc solidius recipit, quanto ejus 
virtutis pondus quasi aroittendo pensavit. 

Eversa igitur doroo moriunlur filii : quia turbata 
in tentatione conscientia ad ntilitatem propriae co- 
gnitionis rapiuntur in rooroento teniporis, obruun- 
tur genitae in corde virtutes. Qui profecto filii iiitus 
per spiritum vivunt, dum exterius rame rooriuntur, 
quia videlicet et virtutes nostrae tentationis teropore, 
etsi in momento turbatae ab status sui incolumi- 
tate deficiuut, per intentionis tamen perseverantiam 
integrae in mentis radice subsistunt. Gum quibus 
etiam tres sorores occumbunt, quia in corde non- 
nunquam per flagella turbatur charitas, per formi- 
dinem coiicutitur spes, per quaesliones pulsatur ^ 
dcs. Siepe enim quasi a Conditoris amore torpesoi* 
mus, dum ultra quam nobis congruere credi- 
mus, fiagello fatigarour. Saepe dum plusquaro ne- 
cesse est mens formidat, fidociaro sibiroet spei 
debilitat. Saepe duro immensis quaestionibus ani- 
nius tendilur, perturbata fides, quasi defectura 
faiigatur. Sed tamen vivunt filiae quae domo con- 
cussa moriuntur, quia etsi intra conscientia spem. 



intclligendo in eiatione se animus erigit, in rebus q fidem, charitatem occurobere perturbatio ipsa 45 



imis et vilibus, gravi hcbetudine pigrescit, ut re- 
pente sibi etiam ima dausa videat qui pemix summa 
lienetrabat. Sed ha^ ipsa hebetudo intellectum no- 
bis, dum subtrahit, servat, quia duro ad momen- 
tum cor huroiliat, verius ad subliroia Intelligenda 
confirroat. Aliquando duro cuiicta nos agere con- 
s.lii gravitate gauderous, pulsante caosae eroergentis 
articulo praecipitatione subita rapirour, et qui nos 
seroper disposite vixisse credidirous repente iiitima 
confusioiie vastanior. Sed taroen ejusdem confusio- 
nis eruditione discirous, ne nostris viribus consilia 
iiostra tribuarous, et tanto maturius ad gravitatem 
restringiraur, quanto ad hanc quasi amissaro redi- 
nios. Aliquando duro roens adversa fortiter con- 



renuntiat, bas tamen ante Dei oculos vivas per- 
severantia rectae intentionis servat. Unde et puer qoi 
hoc nuntiat, solus evadit, quia roentis discretio 
etiara inter tentaroenta iucolurois perroanet. Agitque 
puer, flt Job filios flendo recipiat, dum discretione 
nuntiante dolens animus vires quas quasi amlttere 
coeperat, plenitudo conservat. Mira autem hoc no- 
biscum agitur dispensatione, ut mens nostra culpae 
nunquam pulsatione feriatur. Nam esse se roagna- 
rum virium homo crederet, si nullum unquam ea- 
rumdem virium defecluro intra mentis arcaiia sen- 
tiret. Sed dum tentatione irruente quatitur, et quasi 
iiltra quam suflicit fatigatur, eicontrahostis sui insi- 
dias munimen humilitatis ostenditur, et uiide se perti« 



ttmiiit, subortis adversitatis eventibus hanc roetus ^ mescit enerviter cadere , inde acdpitur forliter 
vebemens 44 percutit. Sed per hunc concussa di- sUre. 



scit cui tribuat quod in quibusdam fortiter stetit, 
ei Uiito post validius fortitudinem relinet, quanto 
hanc repente irruente formidine sibi jam quasi ela- 
psara videi. Aliquando dura magna nos scire gau- 
demus, repcntinae ignorantiae caeciute torpescimus. 
SeJ quo ignorantia mentis oculus ad roomenturo 
cbuditur, eo post ad scientiaro verius aperitur, ut 
niAiiruni flagello suae caedutis emditus scire ipsura 
a quo habeat sciat. Aliquando dum religiose cun- 
cu disponimus, dum pieutis viscera nlene nos ha- 
bere graiulamur, quadam mentis duritia irruente 

(67) Exlib. XX in Job, cap. xxiv, in iuiliOi 25. 



(67) Venti nomine prosperitas transitoria osten- 
dilur, sicut per beatum Job dicitur : Etevasti me, 
et quaii $uper ventum ponent elisisti me valide 
{Job XXX « 22). Qoid enimper ventum nisi transeuo^ 
tis vitae prosperius designatur? Sed quia praesentis 
vitae gloria, quasi in alto cernitur, et uuUa subili^ 
Ute solidatur, elevatus vdut super ventum ponitur, 
qui prosperiute transitoria laeUtur, quando ad boc 
soluro hunc fugitivae feliciutis aura sublevat, ut 
repente deterius in infirois sternat. Quia eniro san« 
cla Ecclesia, quae per beaturo Job designatur. 



55 
cauctis io 



GARNERI CAN. REG. S. YICTORIS PARIS. 



5G 



boncFre est , iuflriui quique in ea qui A animae sanctorum siguari, sicot per Psalmist»m de 



transitoriis successibus ketantur, qoo nisi super 
Tentom positi videntur elevati? Quia sobsequenti 
persecotionis tempore dom prosperitatis aura per- 
transit, eomm proUnos elevatio corruit, et repente 
cadentes discunt, qoia elevaii prius in vento sede- 
runt (68). Qoae viddicet verba etiam beati /ob per- 
son« specialiter congrount, non ad id quod erat, 
sed ad id quod esse Tidebator. Neque enim mentem 
illius prosperitas fogitiva elcvaverai , quam inter 
tot rerum aflfuentias miro semper virtutis pondere 
46 premebat. 3ed juxta boc quod exterius videri 
potuit, qui in suis bumilis, in abenis oculis elevatos 
fuit, quasi super ventum positus, elisus est valide, 
qula rebus exterioribos fultus unde aestimabatur 



Deo dicitur : Qmi ambulat iuper pennai venicrum 
{P$ai. cm, 3), id est qui transgreditor virtutes ani- 
marum. Hinc iterum a beato iob dicitur : Qtii fecU 
tentis pMdui (J^b xiviii, 25). Yentis namqoe Do- 
minus pondus fecit, quia, dom soperna sapientia 
replet animas, eas matoritate indita graves reddit» 
non iUa gravitate qoa dicitur : FUii haminum tu- 
^equogravi corde? {Psal, iv, 3.) Aliud namqne 
est gravcm esse per consiiiom , aliod per peccatum. 
Aliud est gravem esse per constantiam, aliod per 
culpam. Ista enim gravitas pondus hibei oneris, 
iUa virtotis. Pondus ergo accipiunt animae, ot ab 
intentione Dei, non jam levi motu dissUiant, sed 
in eum flxa constautiae gravitate consistant. Adhoc 



surgere, inde videbatur cecidisse. Quem videlicet ^ iUe populus leviter movebatur, de quo per prophe- 



casum sanctos vir in mente non pertulit, quia 
nuila adversitas dejicit qoem prosperitas nuUa cor- 
rumpit. Qui enim veritati inliaRret, vanitati nullo 
modo soccumbit. Quia dom forti pede cogitatio- 
nis intus intentionem flxerat, omne quod foris 
motabiliter agitur, ad areem mentis minimeper- 
tingit. 

(69) Venti nomine superbise tumor inlelligitur 
sicut de malitiosis hominibus per prophetam dici- 
tur : Traxerunt ventum quasi dracones {Jer, xiv, 6). 
Qoid enim draconum nomine nisi malitiosi homi- 
nes designantur ? Yenti vero nomine superbiae in- 
flatio intelligitur. Perversi ergo Tcntum quasi dra- 



tam dicitur : Abiit vagus in viam eordis $ui {i$a. 
Lvii, 17, 18). Viam, ejus vidi, et dimisi eum. 
Grave autem consiUum eordisomncm inconstantiam 
vagationis expeUit. Et qooniam sont animap qoae 
levi moto, nonc ista, nonc iila desiderent, omnipo- 
tens Deus, quia ipsas leves fluctoationes mentiom 
non leviter pensat, vagationem cordis reUnquendo 
dijodicat. Sed cnm per gratiam respicit, vagam 
mentem in consiUi stabilitatem flgit. Recte ergo 
Bunc dicitor qui fecit venlis pondos, qoia com le- 
ves motus animi inisericorditer dignator asplcjere» 
honc protinos ad constanti» matoritatem format. 
Vcl certe Tcntis pondus facere est concessam hic 



teroperare. 



48 CAPUT XIY. 

DE AUSTRO. 



cones trahunt, cum per malitiosa superbia iiiflan- q electis de Tirtotibiis gloriam permista infirmitate 
tur. 

(70) Venti nomine qosdibet res transitoria deai- 
gnator, sicut a beato Job sob persona inflrmoruni 
dicitur : Abstulisti quasi ventus desiderium meum 
(Job XXX, 15). Qiiid venti nomine nisi res transitoria 
accipitur? Ventus ergo desiderium tolUt, cuin res 
quailibet transitoria aeteniitatis appetitum destruit 
(71). Fidelis se pati denuntiat, qood eos quos dili- 
git pati dolet. Qui dcspectis supemis promissioni • 
bos terrena dcsiderant; et si qoando in eorum 
mente aliquid de appetitu aeterniiatis oritur , sub* 
orta citius transitoria dclectalionc dissipatur. 

(72) Venti nomine concussio extremi judicU in- 
teUigitur, sicut propheta Ezechiele testante didici - 



Jn Scriptura sacra austri nomine aliquando SpiritU9^ 
sanctus , aliquando Judcea , aiiquando vita re- 
missa^ aliquando quilibet fervens sviritu desi- 
gnatur, 

(74) Austri nomine Spiritos sanctos inteUigitor» 
aicotin Canticis canticorom dicitiir : Surge,aquUo; 
et veitf , auster^ perfla hortum meum^ et ftumnt aro^ 
mata iUius {Caut, iv, 16). Per aqoilonem quippe 
maUgnus spiritus iuteUigitur. Per auslrum vero, 
qui nimirom caUdos ventos est, non immerito Spi- 
ritus sanctus designatur, quo quisqoe dum tao- 



rous, qui ejusdem JodicU terrorem contemplans, D gitur, ab iniquitatis suae torpore liberatur. Aquilo 



ait : Et vidi^ et ecce ventus turbinis veniebat ab aqui- 
hne {Ezeeh. i, 4). Venti namque nomine perturbatio 
vltimi judicii ; aquilonis vcro nomine peccatorum 
frigiditas designator. Venlus ergo turbinis ab aqui- 
lone venit, quia 47 nimirum causa peccatorum 
exigit ot districti jodicii concossio omnia simol 
elemeiita pertorbet. 
(73) Velocitate ac sobUmitate ventomm solent 



autem jubetor ot sorgat, ot nimirum is qui inorta- 
Uum corda restringit, adversarius spiritus fugiat. 
Auster venit et hortum perflat, ot ejns aromata de- 
floant, quia per adventom sancti Spiritus dum 
mens hominom repletor, ex ea mox opinio virto- 
tom aspergitor, ut jore jam sanctorom Ungoa quasi 
hortiis austro perflatus dicat : CArtilt 6oiiici odor su- 
mus Deo {II Cor, ii, 15). 



(68) AI. tit ventum u dederunt. Sic accep. Greg. 
impressa. 

(69) Ex lU). XX in Job, cap. xxix, 28. 

(70) Ex Ub. X in Job, cap. xx, 22. 

(71) Haec sunt in explicatione verborum : Redactus 
ium in nihilum (Job xxx, I?>). 



(72) Simile quid habct Greg. sub finem-Iioro. 18» 
iii Ezech. 

(73) Ex lib. XIX in Job, cap. iv, in initio. 

(74) Ex Ub. xxvii in Job, cap. xxiii, 24. Et Ub. 
IX, cap. XV, 16 eodem srnsu pone, sed aliis verbis 
idem scribitur. 



51 GKOGOKIARLM. — Ufi. 1. ^ 

(75) Austri nomine Judsea intelligitur sicut per A mdiscrete desenriunt, ad ca sxpe per affectnm co- 



Isaiam de gentium conversitHie loquens Dominus 
dicit : Dicam aquiloni : Da; et auitro : NoU prohi» 
bere {I$a, xLiii, ti). Sicut enim per aquilonem gen- 
tililas, sic per austrum Judaea signatur, qux quasi 
meridiaoo sole incaluit, quia Redomptore in came 
apparente ferrorem fidei prima suscepit. Aquiloni 
ergo dicitur, da, cum ofierte Deo suae fidei munera 
geutilius imperatur (76;. Et quia conversis ad fl- 
dem geniibus primum Judsea contradixil, et ad prae- 
mionim retributionem ccelestium designabatur sus- 
cipere eos qui dudum fuerant cultores idolorum : 
unde et post conversionem gentium Petro 49 dici- 
tar : Quare introitti ad virot priBputium habentet et 
someditti cum tit {Aet. xi, 4). Ideo austro jubetur 



gnationum redeunt quae jam proprio despectu sube- 
gerunt. Cumque plusquam necesse, est carnis pro« 
pinquos diligunt, retracti exterius a cordis parente 
dividuntur. Nam ssepe quosdam vidimus, quantum 
ad proprium studium spectat, jam prxsentis vitae 
desideria non habere et muudum opere et profes- 
sione reliquisse; scd tamen pro inordinatis aflecti- 
bus propinquorum pra^loria irrumpere, tcrrcnarum 
rerum jurgiis vacare, iibcrtatcm intimae quielis re* 
linquere, et mundi in se studia jam dudum dcstiucta 
reparare. 

Quo itaque isti nisi in rete ambulant, quos a 
praesenti saecuio inchoata jam vitae perfeciio solve- 
rat, sed inordinatus amor terrenae cognationis li- 



probibeat,quiaHebraeisinfideconsistentibusprae- ^ gat? Qui enim districto studio et non dissolutis 



dpitur ne vitam gentium repellendo condemuent. 

(77) Austri nomine vita remissa designatur, si- 
cut Job dicitur : Contiderate temitat Theman, ift- 
nera Saba^ et extpectate pautitper {Job vi, 19). The- 
man quippe autter^ Saba autem rete interpretatur. 
Qaid ergo per austrum , qui afllata lorporibus mem- 
bra dissolvit, nisi fluxa vivendi remissio? quid p^T 
rete nisi actionis obligatio demonstrator? Qui enim 
dissoluta meute ea quae terrena sunt appetunt, nec 
gresso libero ad Deum pergunt, ipsi se suis inordi- 
natis conatibus ligant. Gumque fluxis cogitationis 
aoae actibus implicantur, quasi remansuros iii retis 
▼incolis pedes ponunt. Sicut enim quidam ad de- 



gressibus aelernae promissionis praemium sequun- 
tur, sicut semetipsos pro diviuo amore despiciunt, 
sic cuncta quibus se sentiunt praspediti postponunt.; 
et cuffi pro Deo necesse est, ut quibus valcnt inser- 
viant, pro Deo privata obsequia etiam propinquis 
Bcgant. Sed indiscret» mentes hanc vivendi rcgu- 
lam nesciuot, et quo vias Dei dissolute appctuot, 
eo ad mundi itinera stoUe replicaotur. Recte ergo 
vir sanclus posl Tlieman semitas, Saba itiiiera me- 
morat, quia quos auster reprol>i teniporis solverit, 
hos nimirum rete implicationis tenet. Benc autem 
pravorum iacta describens cunsiderare haec admo- 
net noSt ^ui^ perversa agendo diligimus, scd haec 



victas jaro culpas per aperu quaedam et non devicta q visa iii aliis dijudicamus, et quae in nobis minus 



retrahuiitur, ita nonnulU ad ea quae reliquerant 
redeunt, per quaedam quae vel honestatis no- 
mioe vel laudis honore palliantur. Nam sunt pleri- 
qne qui jam aliena non appetunt, alque ab hujus 
maodi jurgiis iochoato quictis amore dividiintur, 
emditi sacris eloquiis sitiunt, vacare supemis con- 
templationibus coocupiscunt : nec tamcn perfecti 
animi libertate teriam rerum familiarium deserunt, 
eoi saepe dum licite serviunt, etiam cum illicitis 
hojas mundi jurgiis Implicantur. Gumque terrenas 
res studiose toeri desiderant, cordis reqoiem desO' 
ront qoam qoaerebant ; et cum subslantia fugiens 
continua provisione protegitur, concepius in animo 
divin» scientiae sermo dissipatur, quia juxta veri- 



dijudicaoda credimus, quam siiit turpia io aliorum 
actione cognoscimus : sicqiie fit ut ad semetlpsam 
redeai mens, et agere quod reprehendit erubescat, 
et quasi a speculo fceda facies displicet, dum mens 
a vita simili in se ipsa quod adversetur videt. Ait 
ergo : Considerate temitat Theman, ilinera Saba^ 
et extpectate pauUtper. Ac si aperte diceret : Damna 
alieni temporis attendite, et tunc spem de aeternis 
firmius snmilis, si recto cordis oculo quod iii aliis 
displiceat videtis. 

Bene autem dicltur : Extpeetate pauUtper. Saepe 
enim dum vitae praesentis brevitas quasi diu perse- 
veratura diligitur, ab aeterna spe aiiimus frangitur, 
et 51 delectatus praesentibus, desperationis caligine 



tatis sententiam, obortum semen- spinae opprimunt D reverberatur. Cumque loogum puiarit quod ad vi- 



cam verbum Dei a memoria importunae terrenarum 
rerum sollicitudines expellunt {Mallh. xiii, 7; Luc, 
VIII, U). Dissolutis itaque gressibus in rete ambu- 
lant qui dum mundum perfecte noii dcserunt, se- 
metipsos gradiendo obligant ne gradiantur. Et sont 
nonooUi, qul non solum aliena non appetunt, ve- 
ram etiam cuncta quae possident in mundo dere- 
lioqouut, semetipsos abjiciuot, nuUam praesentis 
vitae gloriam quaerunt, ab hujus mundi se actioni^ 
bus separant, et pene quidquid prosperitatis arri- 
serit, calcant; sed tamcn adhuc vinculo camaUs 
cognatioDis 50 obUgati, dum amori propinquitatis 

(75) Ex lib. xxvii in Job, cao. 26. 
, (76) Hom. 18, in Ezechiel. 



vendi sibi spatium restat : repente vitam deserens, 
aeteraa inveuit quae vitare jam oeque^it. Recte ita- 
que dicitur exspectare pauUsper, quia immeosum 
est quod sioe termioo sequitur, et parum quidquid 
fioitor. Loogumqoippe oobis videri non debet quoiil 
cursu soi temporis teodit ut noo sit. 

(78) Austri nomine quiUbet fervens spiritu desi- 
gnatur, sicut per Ezecbielem dicitur: Et eduxii 
me ad viam auttraiem, et eece porta qua retpiciebat 
ad auttrum {Ezech. xl, 24). Sicut aquilonis frigore 
peccatores, sic per aiistralem viam ferventes spiritu 
designantur, qui calore sancti Spiritos accensi, ve- 

(77) Ex lib. VII in Job, cap. xiv, in priucipiOt 17^ 

(78) Ex Hom. 19, in Ezech. 



59 GARNERI CAN. REG 

Idt in maridlana luce virtutibus excrescunt. Notan- 
dum yero quia in spirituali xdilicio alter aditus 
ad orientem, alius ad aquilonem, atque alius ad 
austrum patet. Per orientero quippe inchoautes, 
per aquilonem lapsi, per austrum ferventes spiritu 
designautur. Porta ergo ad orientcm est fides, quia 
per ipsam lux vera nascitur in mente. Porta ad 
aquilonem est spes, quia unusquisque in peccatis 
positus, si de venia desperavit, funditus perit. Unde 
necesse est ut qui per suam iniquitatcm exstinctus 
est, per spem misericordiae reviviscat. Porta vero 
ad meridiem est cliaritas, quia igne amoris ardet. 
In meridiana enim parte sol in altum ducitur, quia 
per charitatem lumen fidei in Dei et proximi dile- 
ctione sublevatur. Paiet ergo porta ad orientem, ut 
hi qui sacramenta fidei bene inchoaverunt, et in 
nullam postmodum vitiorum profunditatem demersi 
sunt, ad gaudia secreta pervcniant. Patet porta ad 
aquilonem, ut hi qui post inchoationem caloris et 
luminis peccatorum suorum frigore et obscuritate 
dilapsi sunt, per compunctioncm poenilenlix ad 
veniam redeant, et quae sit internx retributionis 
vera laetitia cognoscant. Patet porta ad mcridiem, 
ut hi qui sanciis desideriis in virtuiibus fervent, 
spirituali intellectu quotidie interni gaudii mysteria 
penetrent. Inter 52 ^^c aulem qua^ri potcst cur 
quatuor mundi partes sint, cur in hoc »dificio non 
quatuor, sed tres port^^ esse memorantur. Quod 
recte quaerendum fuerai, si propheta uon spirituale, 
sed corporale aedificium, vidisset; sancta enim Ec- 
clesia, id est speciale aniificium ut ad secrela gau • 
dia pertingat, tres solummodo portas habet, vide- 
licet fidem, spem et charitatem. Tribus igitur Un- 
tum portis ad interius atrinm tenditur; quia per 
lidem, spem atque charitatem ad gaudia secrela 
pervenitur. 

CAPUT XV. • 

DE AQDILONB. 

ln Seriptura sacra aauiionis nomine aliquando ma- 
lignui spiritus^ aliquando gentilila$ , aliquando 
peccatorum frigiditas designatur, 

(79) Aquilonis nomine malignus spiritus intelligi- 
tur, sicut beatus Job de Domino et eodem diabolo 
loquens, dicit : Qui exlendit aquiionem super vacuum 
(Job XXVI, 7), pro eo namque quod ventus aquilo 
constringit in frigore, non incongrue aquilonis 
nomlne torpor maligni spiritus designatur. Quod 
Isaias quoque tesutur, qui dixisse diabolum de- 
nuntiat, dicens : Sedebo in monte testamenti in la- 
iere aquiionis (Isa. xiv, 13)« Malignus enim spiritus 
montem testamenti tenuit, quia Judaicum populum 
qui legem acceperat sibi per perfidiam subjuga- 
vit. Quando enim corda doctorum tenet, monti te- 
stamenti diabolus praesidet ; qui etiam in lateribus 
aquilonis sedct, quia mentes hominum frigidas pos- 
sidet. Bene ergo superextendi diabolus dicitur, quia 

/ 

f79)Ex lib. XVII in Job, eap. xiv; ct maximc lioin. 
E/.«^eh. 

(80) Ex lib. xxvii in Job, cnp. xxm. 



. S. YICTORIS PARIS. «0 

A illa corda possidet quae divinl amoris gratia boii 
replentur. 

(80) Aquilonis nomine gentilitas designatur, sicot 
in libro beati Job ab Heliu dicltur : Ab aquilone atc • 
53 ^^ veniel (Job xxxvii, 22). Quid enim per 
aquilonem nisi peccati frigore constricu gentiiitas 
designatur? Quid vero auri nomine nisi animae fi- 
deles exprimuntur? Undeper Jeremiam de quibus- 
dam a bono tcpescentibus dicitur : Quomodo obscu^^ 
ratum est atimm, nitt^adci est color optimus (Thren. 
IV, 1). Aurum quippe obscuratum doluit, quia in 
quibusdam claritatem innocentiae versam in culpae 
nigredinem vidit. Ab aquilone ergo aurum venire 
dicitur, quia per respectum graliae Redemptorls a 
gentiliute dudum perfidiae torpore frigida In sancta 

B Ecclesia pretiosa Deo vita fidelium multiplicatur. 
Ab aquilone etenim aurum venit, cum ab Ipsis 
idolorum cultoribus vera in Domino fides clarescit. 

(81 ) Aquilonis nomine peccatorum frigiditas desi* 
gnatur, sicutEzechiel propheUultimum judicium ad 
feriendum peccatores agendum conspiciens ait : 
Et vidi^ et ecce ventus turbinis veniebat ab aquilone 
(Ezech.i^i), Quid enim ventus turbinis aliudaccipi- 
tur, nisi perturbatio judicii ? Quid vero aquilonis 
nomine nisi peccatorum frigidiUs inteliigitur? Ven- 
tus autem turhinis ab aquilone venit, quia nlmirum 
causa peccatorum exigit ut districli judicii cou- 
cussio omnia simul elementa perturbet. Terror enim 
pcrturbationis ultimae indc venire dicitur unde ge- 
neratur. Nam quia ad feriendas frigidas peccatorum 

^ menles judicium perturbationis ultimae agitur, recte 
ab aquilone ventus turbinis vcnire perhibetur. Quae 
vidclicct concussio apte veiitus turbinis esse dicl- 
tur, quia in illo die cunctorum, qui essc in carne 
moruli inventi fuerint, in pavore iiimio corda com- 
movebuntur. 

54CAPUTXYI. 

PE rULGURE. 

In Scripturd sacra fuiguris vet fulminis nomine 011» 
quando exsecratio superni timoris^ aiiquando mi- 
racula sanctorumf aliquando extremi judicii sen- 
tentim signantur, 

(82) Fulguris nomine exciutio divini terroris in- 
tclligitur, sicut per Ezechiclem dicitur : Et licec erat 

j^ tisio discurrens in medio animaiium^ spiendor ignis, 
et de igne fuigur egrediens (Euch, i, 15). Ignis enim 
nomine sancius Spiritus signari solet. De quo in 
Evangclio Dominus dicit : IgMm veni mittere in 
terram, Et quid voto nisi ut accendatut f {Luc, xii, 
49.) Cum enim carnalis mens Spiritum sanctuni a<>< 
. cipit, spiritali amore succensa malum plangit quod 
fecit. Et terra ardet, quando accusante se conscieii- 
tia cor peccatoris uritur, atque in dolore poenitenti« 
crcmatur. Fulguris vero nomine terror divinus de- 
signatur. Sanctus ergo Spiritus in mcdio animalium 
splendor ignis, et de Igne fulgur egrediens discur- 

(81) Ex hom. II, In Ezech. i,in exposit. horum ver- 
I oriini : Et iu medioejussimilitudofiuatuoranimalium* 
(9i) Ex hom. v, in Ezech. 



61 



GRKGORIANUM. 



LIB. I. 



63 



rere dicilur, quia utiiversam Ecrlcsiam replens, in A <t(tim Jesum {ibid,^ 12; 13), et paulo posl : Cujus 



eledortim cordibus ex seipso flammas amoris pro- 
)icii ; ut corusci more per lerrorem reriat, ct ad 
anaorero iiuum corda torpentia accendat. (85) Splen- 
dor ignis, et de igne fuigur egrediens inler pennata 
Mimalia discurrit, quia Spiritussanctus simul sin- 
f^uUs atque omnibus praesto flt, et tnceudlt quos 
contigerit, et illuminat quos incendit, ut post fri- 
gu8 pristinum accensi ardeant, et per ignem amoris 
quem acceperiot, flammas eiemplorum reddant. 
Fulgar qnippe de boc igne egrediens torpentes men- 
les percutity eas percutiendo excitat et inflammat, 
ut post amorem illius ardentes pariter et lucentes 
ciirrant. 
55 (^) Fulgurum nomine miracula sanctorum 



nos testes snmust et in fide nominis ejus hunc quem 
56 videlih et nostis^ eonfirmavit nomen ejus^ et pdes 
qum per eum estdedit, integram sanitutemistam^ 
in eonspectu omnium vestrum (ibid,^ 15, 16). 
Id ergo fulgur cum Petrus miraculum facit 
redit, cum non sibi tribuit quod facit. Vaduul 
itaquc fulgura, cum praedicatores sancti mira opert 
ostcndunt, sed revertendo dicunt, adsumus, cum 
in eo quod faciunt ad potcutiam auctoris recur- 
ruiit. 

(86) Fulminum nomine tremendae extremi judicii 
senlentiae exprimuntur, sicut ad bcalum Job dedia- 
boli damnalione Dominus loquens, ait : Mittet contra 
eum fulmina, ct ad locum alium non ferentur (Job 



designantur, sicutadbeatum Joba Dominodicitur: B XLi, 14). Quid enim fulminum appellatione, ni&t 



Nunquid mittes futgura^ et ibunt^ et revertentia di-- 
ceni iibi: Adsumus?{Job xxxviu, 55.) Quid enim 
per fulgura, nisi sanctorum praedicatorum miracula 
exprimuntur ? Ful*;ura quippe ex nubibus exeunt, 
frlcut roira opera ex sanctis prnedicatoribus osten- 
duntur : qui idcirco nubes vocari solent, quia et 
coruscant miraculis et pluunt verbis. Et quia bu- 
mana corda, postquam per praeJicationem mota 
non fuei iiit, istis miracitlorum fulgoribus contur- 
bautur, propbeta attestante didicimus, qui ait : Fut- 
gura muttiptieabisy et conturbabis eos {Psat, xvii, 15). 
(85) Ac si diceret : Dum vcrba praedicationis tuse non 
audiunt, per praedicantium miracula conturbantur. 



tremendae illae extremi judicii sententiae designan- 
tur? Quae idcirco fulmina vocantur, quia nimirum 
eos quos feriunt, in perpetuum incendunt ; fulmen 
namque super diabolum venire Paulus aspexeral, 
cum dicebat : Qucm Dominus Jesus interficiet spi- 
ritu oris sui^ et destruet ittustratione adventus sui 
{II Thess, II, 8). Haec antem quae in eum mittentiir 
fulmina, ad locum alium non ferentur, quia justis 
gaudentibus solis tunc reprobos feriunt. Nam posl 
trituram vitae praesentis, in qua nunc triticum sub 
paleis geniit, ita illo extremi judicii ventilabre inler 
triticnm paleasque discernilur, ul nec in tritici 
borreum palcae transeant, nec in palearum ignem 



Oicitur ergo ad beatum Job : Nunqnid mittes fut- q borrei grana delabantur. Illa ergo fulmina locum 



0iira, et ibunt : et revertentia dicent titi: Adsnmus ? 
Subaudis, ul mihi. Vadunt enim fulgura, cum prae- 
dicatores miraculis coruscant, et superna reverten* 
tia auditorum corda Iransfigunt. Revertentia vero 
dicunl : Adsumus, cum non sibi, sed Dei viribus Iri- 
bttunt quidquid se fortiler egisse cogiioscunt. Quid 
esl enim Deo dicere, adsumus ? Quoddam namque 
in boc veii)o declaratur obsequium. Revertentes 
itaque prsdieatores sanctos dicere, adsumus, esl 
illi laudein tribucre gratiae a quo se accepisse sen- 
tiunl vicloriam pugnae, ne sibi tribuant quod ope- 
rantur. Ei ire quidem ful^^ra operando possunt, 
sed reverti superbiendo non possunt. Videamus ful- 
gur vadens. Claudo cuidam ait Petrus lAr^fftdim 
et aurum non est mihi ; quod autem habeo^ hoc tibi D 
do. In nomine Jesu Christi Nazareni surge et am- 
tuta. Et apprehensamanu ejusdextera, attevavit eiim,. 
et protinus consotidatce sunt bases ejus^ et ptantcv^ et 
ejsitiens stetit et ambutabat {Act, iii, 6, 7). Sed ciim 
de hoc facto Judaeorum turba fuisset commota, vi- 
deamus nunc fulgur redlens quod ait : Viri Israe- 
tita^ quid admiramini in hoc^ aut nos quid intuemini 
quasi nostra virtute aut potestate fecerimus hunc 
ombutare? Deus Abraham, et Deus Isaac^ et Deus 
Jacob^ Deus patrum nostrorum gtorificavit puerum 

(85) Haec habentur paulo post superiora. 
{M Ex lib. XXX in Job, cap. xxi., 
(85) Hunc locum omnes versiones legunt, v. 15, 
io pnpsenti perfecti, persona tertia. 



alium neqiiaquam tangunt, quia videlicel igne suo 
non grana, sed paleas inccndunt. 

57 CAPUT xvu. 

DE TONITRCO. 

In Scriptura sacra tonitrui nomine atiquando inear* 
natus Dominus Jesus Cfiristus, atiquando prwdica- 
tio supemi terroris accipitur. 

(87)Tonitrui nomineincarnatusDominus intelligi- 
tur,qui exantiquorumPatrnm convenientcprophetia 
ad nolitiam nostram quasi ex nubium concursione, 
prolatus est, qui iiiter nos visibiliter npparons, ea 
quae super nos erant terribiliter sonuit. Unde et ipsi 
sancti aposioli de ejus gratia generati, Boanerges, 
id est filii tonitrui sunt vocati. 

(88) Tonitrui nomine pnedicatio superni terroris 
accipitiir, undo beatum Job Dominus interrogal 
dicens : Quis dedit vefiementissimo imbri cursumt et 
viam sonantis tonitrui {Job xxxviii, i5). Imber enim 
vehementissimns esl vis immensa praedicationis. 
Tonitrui verovia, praedicaiio superni terroris accipi- 
tur. Quem terrorem diim percipiunt humana corda, 
quatinntur. Sed quia quilibet praedicator verba au^ 
ribiis dare potest, corda vero aperire non potcst ; d 
nisi per Internam gratiam solus omnipotens Dcus 
praedicantium verbis ad conJa audientium iuvisiblli- 

(86) Ex lib. XXXIV in Job. cap. v, 15. 

(87) Ex lib. in Job, xxix, cap. xiii, 15, post me» 
dium. 

(88) Ex loco nunc signalo. 



tz 



GARNERI CAN. HEG. S. VICTORIS PARIS. 



M 



tcr aditain prxstct, incassum praedicatio aure au- A in tempui ho$ti$ et in diem pugnw et belli ? (Job 



dientis percipitur, quae penrenire ad intima surdo 
corde probil^etur. Se Dominus vebementissimo imbri 
cursum et viam sonantis tonitrui dare asserit» qui 
cum praedicationis verba tribuit, per terrorem corda 
compungit. Hanc vlam Paulus praedicalor egregius, 
dum superna mysteria terribililer intonai^et, se a se 
babere non posse conspiciens discipulos admone- 
bat, dicons . Orante$ $imul et pro nobi^, ut Deu$ 
aperiat nobi$ o$tium verbi ad loquendum mysterium 
Christi (Col. iv, 5). 58 Q^^i ^^^^ loquebatur mysteria, 
sed in corde audieuiium eisdem mysteriis a Domino 
aperiri ostium precabatur, babebat jam quidem 
tonitruum, sed dari ei desuper viam quxrebat. Hanc 
viam nirsum quis daret inlimabat, dicens : Neque 



ixxTiii, 22). Quid enim aliud in nive, vel grandine^ 
nisi frigida ac dura intelligenda sunt corda pravo- 
rum ? Sicut enim fervore charitas, sic solet in sacro 
eloquio, frigore malitia designari. Scriptum namque 
est : Sicut frigidam facit cistema aquam^ $ic facii 
animam malitia $ua {Jer, vi, 7). Et rursum : Abun- 
dabit iniquita$^ et refrige$cet charita$ mullorum 
(Matth. ixiv,12). !n frigore ergo nivis,Telin duritia 
grandinis, quid accipi aptius potest quam viuprayo- 
rum, qua et per torporem frigescit, et per duriti» 
malitiam perculit? Quorum tamen vitam Dominus 
tolerat, quia eos ad justorum suorum probationem 
servat. Unde apte subjunxit : Qurn prteparavi in tem-* 
pu$ ho$ti$ et in diem pugnop et beliiy ut cum adversa- 



qui plantate$t aliquid^ neque qui rigat; $ed qui incre- nus noster diabolus tentare nos nititur, eorum mo- 



mentum dat Deu$ (1 Cor. iii, 7). 
CAPUT XVIII. 

DB NIYE. 

In Scriptura $acra nivi$ nomine atiquando candor 
vita: c(Ble$ti$, aliquando frigida corda prnvorum^ 
aliquando subiimia corda $anctorumj aliquando 
animadver$io $uperni judicii de$ignantur. 

(89) Nivis nomine candor vit» coolcsiis designa- 
lur, sicut per Jeremiam dc Nazarxis dicitur : Can- 
didiore$ Naxarmi €ju$ nive^ nitidiore$ lacie^ rubicun- 
diore$ ebore antiquo^$apphiro pulchriore$ (Thren. iv). 
Quid enim Nazarasorum nomine,, nisi abstinentium 
et continentium vita desigiiatur , quae nive et lacte 



ribus, quasi suis cx)ntra nos armis utatur. Per ipsos 
quippe nos saeviens cruciat, sed nesciens purgat. 
Peccatis namque nostris ipsi ilagellum (iunt, de quo- 
rum tali vita dum percutimur, ab aetema morte 
liberamur. Unde agitur ut electorum vitas proHciat 
et':am perdita vita reproborum, et utilitaU nostne, 
dum illorum perditio militat, mira dispensatione 
fiat, quatenus electis Dci non pcreai etiam omne 
quod pcrit. 

(90) Nivis nomine sublimia corda sanctorum de- 
signantur, sicut per Eliu dicilur : Qui prcecipit nivi 
«I de$cendat in lerram (Job xxxvii, 6). Quia Psal- 
■lista ait : Lavabis me^etsuper nivemdeaibabor(P$,h), 



candidior diciiur? Nix eniin ex aqna congelascit q Quidboc locoper QO^^^^i^vi^i^^P^clucem justiti» 



quae desuper venit. Lac autem ex carne exprimitur, 
qu» in inferioribus nutritur. Quid ergo per nivem, 
nisi candor vita: coelestis; quid per lac nisi tempo- 
ralis dispensationis administratio demonstratur ? ' 
£t quia plerumque continentes viri in Ecclesia tam 
mira opera faciunt, nt ab eis multi, qui coelestem 
Titam tenucrunt, mulli qui terrena bene dispensa- 
Terunt, superari videantur, et candidiores nive et 
nitidiores lacte refcruntur. Qui etiam quia per fer- 
▼orem spirilns, antiquorum ac fortium Pairum 
nonnunquam vincere vitam videntur, recte adjun- 
gitur : Rubicundiore$ ebore antiquo. Dum enim ru- 
boris nomen imprimitur, sancti dcsidcrii flamma 
signatur. Ebur vero esse os magnorum animalium 



candida accipimus corda saoctoruin? Aquaeautem 
ductae in superioribus constipantur, ut nives fiant* 
Sed cum bae ipsae nives ad terram veniunt, in aqua* 
rum iterum liquorem vertuntur. Aqu;£ igitur sunt 
prxdicalorum mentes, quae dum ad contemplanda 
superna se erigunt, alliori intellectu solidantur. 
Cumque in summa consideratione rapiuntur, virtu- 
tem confirmationis accipiunt. Sed quia in terris ad- 
huc fraterna dilectione retinentur, semetipsas ab 
alto intcllcctu modificant : et infirmis humiliter 
praedicantes, more nivium, corda arentium liquatse 
rigant. Nives ergo ad terram de coelestibus veuiunt, 
cum sublimia corda sanctorum, quae jam solida 
contemplatione pascnntur, pro fraterna cbarilatc 



non ignoramus. 59 Ebore itaque antiquo rubicun- ^ ^^ humilia praedicationis verba descendunt. Sicut 



diores sunt, quia s%pe ante bumanos oculos non- 
^nullis praeccdentibus Patribus studii ferventioris 
cxistunt. Dequibus ut totum simul ostendatur, ad- 
]ungitur:Sapp/rtro pu/cArtores. i£therei quippe coloris 
lest sapphirus. Et quia praecedentes multos, atque 
ad supema teudentes, per coelestem conversationem 
Tidentur yincere, narrantur sapphiro pulchriores 
exstitisse. 

Nivis vel grandinis nomine, frigida pravorum 
corda designantur, sicut ad beatum Job Domino in- 
terrogante dicitur : Nunquid ingre$$u$ e$ the$auro$ 
nivis, aut the$auro$ grandini$ a$pexi$tif qu<e paravi 



enim nix terram, cum jacet, operit; cum vero li- 
quatur, rigat ; ita sanctorum virtus pcr firmitatero 
suam apud Deum vilam peccatorum protegit, et per 
condescensionem suam quasi liquefacta arentem 
terram, ut fructus proferat, infundit. Et quia aqua 
prius ab inferioribus trahitur, nt post a superioribus 
sparsa reddatur, sancti quique etiam cum in virlutis 
arce consistunt, unde elevati sunt, considerant, ne 
alienae infirmitatis abjecta contemnant. Quasi ergo 
aquae ad terras, de quibus sublevatx sunt redeuni, 
dum condescendentes, justi peccatorihus, reminisd 
non desinunt quod fuerunU Certe aqua terris adhuc 



(89) Ex lib. XXXII in Job, cap. ivn,postmedium, 25 (90) Ex lib. xxvii in Job, cap. xiv, (7. 



65 CRECORIANUM. — LIB. 11. GS 

Paulns fuerat, cum legcm carnaliter sapiebaf. Sed A iram coelitus susUnet. Illc peccalorum suorum con- 

8cius, ea quae possidct indigentibus jam largiri dc- 
siderat ; sed tamen ne datis rcbus egeat ipse formidat. 



ductns ad coblestia, in uivcm versus est, quia quod 
pnus infirmum sapuit, ad soliditatem verae intelli- 
genttae comroutavit ; et tamen condescendens fratri- 
bas, quasi nix ima repetiit, qiiia post virtutum cul- 
mina, quam fuerit indignus agnoscit dicens : Qui 
prius fui btasphemu$ el perucutor^ el contumetio$u$; 
ted misericordiam con$ecutu$ «iim, quia ignoran$ 
feci m incredutitate (/ Tim, i, i3, U), Ecce quam 
clementer suae imbecillitatis reminiscilur, ut alio- 
rom aequanimiter infirma patiatur. Quasi enim ad 
terram, de qua sumpta fuerat, post coelum aqua 
rediit, dum sux tanta coniemplalionis arcana pec- 
catorem se Paulus meminit, ut prodcsse humiliter 
peccatoribus possit. 

Yideamus ilaque aqua baec in nivis Ql solidita- ^ 
Cem vertenda, qualiter trabatur, ad summa, ait : 
SMte mente excedimus Deo (II Cor. v, 15). Yideamus 
qualiter ad ima nix redeat, ut dum liquatur, infuii- 
daL Ait : Sive $obrii $umus vobis (ibid.) Videamus 
qua manu ducitur, ut et jacens elevari valeat, et 
sublevatus revocari. Ait : Charita$ Chri$ti urget no$ 
{ibidem,^ 14). Quia igitur charitas Christi, quae 
sanciorum mentes ad superna sublevat, eas pio 
moderamine, pro fraterna dilectione, etiam ad bu- 
niUtatem condescensionis format, recte dicilur : 
Qui pnecipit nivi ut de$cendat in terram, 

(91) Nivisiiomine, animadversio superni judicii 
exprimitur, sicut per beatum Job dicitur : Qui (t- 
ment pruinam^ irruet $uper eo$ nix {Job vi, 16). 
Qaid enim per pruinam nisi .teinporalis adversitas, 
quid per nivem nisi de supernis veniens aeterua tri- 
bubtio siguatur ? Pruina quippe inferius gelascit, 
nix autem de superioribus ruit. Et saepe nonnulli, 
dum temporalia adversa pertimescunt, distriction 
aeteruae janimadversionis se objiciunt. De quibus 
beiie per Psalmistam dicitur : Itlic trepidaverunt 
timore, nbi non erat timor {P$al. xiii, 5). Iste nam- 
que veriutem jam libere defendere appetit ; sed 
tamen in ipso suo appetitu trepidus indignationem 
potestatis human;e pertimescit* Cumque in terra ho- 
coDtra veritatem pavet, ejusdem veritatis 



Cumque carnis subsidia reservando trcpidus pne- 
parat ab alimentis misericordiie animam necat; et 
cum pati in tcrra inopiam metuit , aeternam nbun- 
dantiam sibi superuae ^refectionis abscidit. Recte 
ergo dicitur : Qui liment pruinamy irruet $uper eo$ 
ittx, quia qui coiiculcaiida in infimis mctuunt, 
a summis metuenda patiuntur ; et cum transire no- 
lunt quod calcare potuerant, indicium de supemis 
excipiunt quod tolcrare ncquaquam possunt. 

62 CAPUT XIX. 

DE GRANDINE. 

In Scriptura $acra, granditti$ nomine atiquando in» 
tettigitur sanctorum increpatio^ aliquando dura el 
frigtda corda pravorum. 

(9i) Crandinis nomine sanctorum increpatio de- 
signatur , sicut per Psalmistam dicitur : Prce ful- 
gore in conspeclu eju$ nube$ tran$ierunt^ grando et 
carbones ignis {Psat. xvii, 13). Pra fulgore enim 
nubes traiiseuut, quia praedicatores sancti universa 
mundi spalia miraculorum claritate praM^urrunt. 
Qui cliam grando et carbones ignis vocati sunt» 
quia et per correplionem feriunt, et per flammain 
charitalis accendunt. Ipsa quippe iibera sanctorum 
increpatio natura grandiois convenienter expiimi- 
tur. Crando enim veniens percutit, liquata rigat. 
Saucti auteni viri corda audientium, et tereutes fe« 
rlunt, et blandientes infundunt. Nam qucmadmo- 
dum feriant, idem Psalmista testatur dicens : Vtr/u* 
tem terribitium tuorum dicentf magniludinem tuam 
narrabunt {Psat. cxLiv, 6). £t quemadmodum Llan- 
dientes rigent, secutus adjunxit : Memoriam abuu" 
dantiw $uavitati$ tuw eructabunt et ju$titia tuaexiul» 
tabunt^^ibid,, 7). 

Crandinis quoque nomine, dura et frigida corda 
pravorum designautur, sicut in prsecedenti capituio 
dedarat quod de nive posuimus : Nunquid ingre$$u$ 
e$ the$auro$ Ntvti, aut lhe$tturo$ grandini$ a^pt" 
xi$ti ? {Job xxxviii, 22.) 



«^INCIPIT LIBER SECUNDUS. 



CAPUT PRIMUM. 

PE AVIBUS. 



D sicut in Job Judaico populo dicilur : Semitam ignif^ 
ravit avi$ {Job xxviii, 7). Quis enira hoc ]oco avis m>- 
mine, nisi ille signatur qui corpus carneum quod 
assumpsit, ascendendo ad aithera libravii? Cujus 
semitas perfidusJudseorumpopuIusignoravit, quia 
humilitatis ejus vias quibus nos ad alta sublevavit» 
considerare noluit. 
64(^^)^^>s"0°^i"^*^'^^^^^®^'Sn^^(ir,sicutde 
(93) Avis nomine Redemptor noster designatur, ipso per Dominum ad beatum Job dicitur : Nunquid 



/n Scriptura $acra avium vel votucrum nomine^ 
miando $ingulari numero ponunlur ^ aliquando 
BedemptOT no$ter de$ignatur^ atiquando diabotu$, 
aliquando men$ humana; quando autem pturaliter 
ponunlur^ aliquando de$ignanlur aerias pote$tale$^ 
aliquando mente$ $pirituaiium vtroriim, atiquando 
tuperboTum^ aliquando leve$ eogitatione$. 



/91) Ex 1. Yii in Job, cap. x, 115. 

(92) Ex. I. xxix'in Job, cap. x. 

(95) £x 1. xtui iQ Job; cap. iv 19, paulo ante 



finem. 
(94) Haec disperse ex 1. xxxiii in Job, cap. xit* 



67 GARNERl CAN. lieG. 

illud§$ $i quasi avi {Job xl, 24). Avis siqoidem A 
dictus est humani generis adversarias propter subti- 
lis naiune levilatem. Avis est, quiade naturaesu» 
subtiliute superlte extoUitur. Avis est, quia non- 
nunquam per indomitam superbiam se etiam lud$ 
angelum simulat. Cui, quasi avi Dominus iilusit, 
dum ei in passione unigeuiti Filii sui ostendit escam 
carnis, sed laqueum abscondit diviniutis (95). Vi- 
dit enim quod ore percipcret, sed non quod vidit 
guttur teneret. Unde quasi avis illusus divinitatis 
ejus laqueum pertulit, dum kumanitatis ejus escam 
roomordit. 

(96) Avis nomine mens bumana accipitur, sicut 
in lib. beati Job scriptum est : Homo ad laborem 
nasciiur, et uvi$ ad volatum (Job v, 7). Quid enim 
bominis nomine nisi exterior noster liomo, id est " 
caro, et quid avis appellatione, iiisi interior homo, 
id est menSf signatur ? Homo ergo ad laborem na- 
scitur, et avis ad volatum : quia in eo quod caro 
flagellis afficitur, roens ad appctenda alliora suble- 
vatur, Paulo attestante, qui ait : Et licel ii qui forii 
€$t no$ter homo corrumpitur : tamen , i$ qui intu$ 
e$t renovatur de dte in diem (11 Cor, iv, 16) (97). 
Uomo ergo ad laborem nascilur, el avis ad volatum : 
quia inde mens ad summa evolat, unde caro in iiV 
fimis durius hiborat. 

(98) Volucrum iiomine aeri^e potesUles desi- 
gnantur bouorum studiis advcrsae : sicut Veriuiis 
ore in Evangelio dicitur quoniam semen quod secus 
viam eecidit , venerunt volucres et comederunt q 
!Ilud (Matth. xiii , 4 ; Marc. iv, 4) , quia nimirum 
maligni spiritus hunianas mentes obsidentes, dum 
cogiUliones noxias ingerunt, verbum vitae a memo- 
ria.evellunt. Hinc rursum cuidam diviti superba sa- 
pieiiti dicitur : Vuipe$ foveas habent, et volucre$ caii 
tiido$ : FHiu$ antem tiomini$ non habet ubi caput 
$uum reciinet {Matth. viii, 20 ; Luc, ix, 58). Vulpes 
valde fraudulenta sunt aiiinialia, quae in fossis vel 
specubus abscoiiduiitur. Cuinque apparuerint nun- 
quam rectis itineribus scd tortuosis anfractibus cur- 
runt. Volucres vero, ut novimus, alto volatu se in 
aera sublevant. Ndmine ergo vulpium dolosa atque 
Q5 fraudulenu, nomiue autem volucrum baec ea- 
dem superba daemonia designantur, ac si dicat : 
Fraiidulenu et eiau daemouia in corde nostro, id f) 
est in cogiutione superbiae inveniunt habiutionem 
suam ; Filius autem hominis non habet ubi caput 
suum redinet, id est humilitas mea reqniem in su- 
perba mente veslra non invenit. 

(99) Yolucrum nomine mentes spiritualium de- 
ftignantur, sicut in Evangelio Dominus cum simili- 
Cudinem rcgni ccelestis ex grano sinapis denuntia- 
ret, dixit : Cui $imile e$t regnum Dei, et cui $imile 
a!$timabo iliud ? Simiie e$t grano $inapi$ quod ac- 



i95) Haec habentur sub flnem cap. 
r 



(96) Ex lib. IX in Job, cap. vii. Potius juxU 
D« Gregorii sensa quam verba. 

(97) Sunt h^ec translaU ex iioUto Greg. loco, ad 
crbuffl. 



S. VICTORIS PARIS. 6S 

uptum homo miiit in liortum $uum et erevit ; et /o- 
ctum e$t in arborem magnam, et voiucre$ cceli requMt^ 
verunt in rami$ eju$ {Luc. xiii» 18, 19). Ipse est 
granum sinapis, qui in borti sepultura planuius ar* 
bor magiia surrexit. Granum namque fuit cum 
moreretur , |arbor cum resurgeret. Granum per 
humiliutem carnis, arbor per polentiam majesUtis. 
Granum, quia vidimu$ eum et non erat a$pectu$ 
{I$a. Liii, 2) ; arbor autem : qiiia $pecio$u$ 
forma pras fHii$ hominum {P$al. liv). Hiijus arboris 
rami sancti praedicatores sunU Ei videamus quam 
late tendaiitur. Quid de eis dicilur ? In omnem ter-» 
ram exivit ionui eorum, et in fiae$ orbi$ terrm verba 
eorum {P$ai, xviii). In istis rarois volucres reqaie- 
scunt, quia sanctae animae, quae quibusdara virtu* 
tum penuis a terrena cogiutione se sulilevaiit, in 
eorum dictis atque cousolationibus ab hujus riUe 
fatigalione respirant. 

(100) Volucruni nomine superborum mentes de- 
signantur, sicut in libro beali Job ab Eliu dicitiir : 
Qui docet no$ $uper jumenta terrce, et $uper voiucret 
eceli ertidit no$ {Job iii, 11). Jumenta terrae sunt 
qui usu vitae carnalis ima appelunt. Volucres coeli 
sunt, qui superbae curi^siutis studio sublimia per- 
scrutantur. Illi vivendo se deponunt infra quam 
sunt ; isti inquirendo se elevant ultra quam possant. 
Illos in innmis voluptas dejicit carnis, istos quasi 
in supcrioribus erigit libido curiosiutis. Illis per 
sacra eloquia dicitur . Noiite fieri $icutequu$ et mu- 
lu$, quibui non eit intellectui {Piai. xxxi, 9) ; isto- 
rum superbus labor inorepatur, cum dicitur : 
Aitiora te ne ^QqMo^ierii, etforliora te ne icmtatut 
fuerii {Eccli, iii, 12). lllis dicitur : Mortifieate mem» 
bra veitra, qu<e iunt iuper terram^ fomicationem , 
immunditiam, libidinem, concupiscentiam maiam, et 
avaritiam quce eit idolorum iervitui {Coloa. iii, 15). 
Istisdicitur: Nemo vo$ decipiat per phiio$ophiam et 
inanem fallaciam {Colo$$, ii, 8). Docet ergo nos 
Deus super jumenta terrae, et super volucres coeli 
erudit no$, quia dum hoc quod sumus agnoscimus, 
nec carnis uos inlirmitas dejicit, nec superbiae spi- 
ritus elevat. Nec defluendo imis subjicimur, i^ su- 
perbiendo de sublimibus inflamur. Qui enim labi- 
tur carne, jumentorum appetitu prosternitur ; qui 
vero extollitur mente, moie volucrum, quasi levi- 
Utis penna sublevatur. 

, (101) Avium nomine cogiutiones designantur. 
Unde Abraham cum ad occasum solis sacrificium 
oflerret, iusistentes aves pertulit, quas studiose iie 
oblatum sacriflcium raperent abegit {Geti, xv, 11). 
Quid enim per aves, nisi pcrversas cogitationes ac- 
cipimus? Saepe enim etiam corda justorum subor- 
tae cogiUlioncs polluunt, terrenaruin rerum de- 
lecUtiones Ungunt, sed dum ciiius manu sanctaB 

(98) Ex lib. XIX in Job, cap. i. 

(99) Ex loco supra nouto. 

(100) Ex 1. XXVI in Job, cap. xiii, 11. 

(101) Ex I. XVI in Job, cap. xix, 20. 



GREGORIANUM. — LIB. II. 



70 



dktrictionis abiguntur, festine agitur ne cordis fa- A evangelisiam recte conTcniant, dum alius human» 



dem caligo operiat, qux banc jam ex illicita de- 
lectatione tangebat. Nam saspe in ipso orationis sa- 
crificio importunae se cogitationes ingerunt, quse 
hoc rapere, vel maculare valeant, quod In nobis 
flentes immolamus. Sed nos cum in ara cordis sa- 
criilcium Deo offerimus, exemplo Abrahae hoc ab 
immundis volucribus custodiamus, ne maligni spi- 
ritus et perversae cogitationes rapiant quod mens 
Dostra offerre se Deo utiliter sperat. 

67 CAPUT U. 

DE AQUUa. 

Jn SeripiuTa sacra aquiim nomine aliquando nui/t- 
ffniipirittu^ aliquando prcBsentii taculi potestates^ 
aliquando vero sjnrituaiiter Joannes Evangeiista vel 
in^matus Dominus^ aliquando digmtas kumancB B 
€mdilionis^ aliquando subtilis sanctorum intelti' 
gentia, aiiquando ekctorum animcB designantur. 

(i02) Aquilarum nomine maligni spiritus eipri« 
muntur, Jeremia attestante qui ait : Velociores fue" 
ruHtaquUis eceli persecutores nostri (Tkren. iv, 19). 
Persecutores enim nostri aquilis coeii velociores 
sunt, cum tadla contra nos maligni spiritus faciunt 
ut ipsas etiam aerias potestates inventionibus ma- 
litix praeire videantur^ 

(105) Aqullae vocabulo potestas figuratur terrena 
sicut per Ezechielem dicitur : Aquila grandis, ma- 
gnarum alarum^ longo 'membrorum ductu^ plena p/u* 
mis et varietate^ venit ad Libanum, et tulit medul- 
lam cedri « et summitatem frondium ejus evulsit 



naiiviuiis ordinem, alius per mundi sacrificit mac- 
taiionem quasi vituli mortem, alius potestatis forti« 
tndinem quasi leonis clamorem insiuuat, alius na- 
tivitatem Verbi iniuens, quasi ortum solis aquila 
aspectat, possunt taroen haec quatuor animalia, 
ipsum suum caput, cujus sunt membra signare* 
Ipse namque et homo est, quia naturam nostram 
veraciter suscepit ; et viiulus, quia pro nobis pa- 
tienter occubuit ; et leo, quia per divinitatis suae 
forliludinem susceptae mortis vinculum rupit ; et 
ad cxtremum aquila, quia ad coelum de quo vene- 
rat rediit. Homo ergo nascendo, vitulus moriendo, 
leo rcsurgendo, aquila ad coelos ascendendo voca- 
tus est. 

Aquilae noroine dignitas humanse conditionis ex- 
primitur, sicut per beatum Job dicilur : Dies mH 
pertransierunt sicut aquila volans ad escam (Job ix, 
25). Aquila eienim alto valde volatu suspenditur, 
et anuisu prsepcti ad aethera libratur, sed pcr ap- 
petitum ventris terras expetit, seseque a sublimi- 
bus repente deorsum fundit. Sic, sic humanum ger 
nus in parente primo ad ima de sublimibus corruit. 
Quod nimh*um conditlonis suae dignitate in rationit 
celsiludine, quasi in aeris libertaie suspenderat : 
sed quia, contra praeceptum, cibum ^ vetitum 
contigit, per ventris concupiscentiam ad terras ve- 
nit, et quasi post volatum camibus pasciiur, quia 
llhi liberae contemplationis inspiracula perdidit et 



{Eseck. XVII, 5, 4). Qua videlicet aquila, quis ^ deorsum corporeis volupUtibus laeutur. Sicutergo 



alins quam Nabuchodonosor rex Babyloniae desi 
gnatur ? Qui pro immensltate exercitus, magnarum 
alarum ; pro diutumitate temporara, longo mem- 
broram ductu ; pro multis vero dlvitiis, plena plu- 
mls ; pro innumera autem terrenae gloriae composi- 
iione, plena varletate describitur ? Qui venit ad 
Libanum, et tulit meduUam cedri, et sumroitatera 
frondiumejusevulsit, quia Judaeae celsitudinem pe- 
teos, nobilitatem regni ejus, quasi cedri medullam 
abstulit. Et dum tenerrlmam regum prolem a regni 
sui CS culmine captlvando sustulit, quasi summi- 
tatem frondium ejus evulsit. 

Aquilae nomine, spiritaliter Joannes Evangellsta, 
Tel incaraatus Dominus exprimitur. Unde Ezechiel 



aquiia volans ad escam dies nostri vcloclter trans- 
eunt, quia quo ima petimus, eo subsistere in viu 
prohibemur. 

(104) Aquilae nomine, subtilis sanctoram intelll- 
gentia designatur, sicut ad beatum Job a Doroino 
sub interrogatione dicltur : Nunquid ad prceceptum 
tuum eletabitur aquila^ et in arduis ponet nidvm 
sibi? {Jobxixix, 30.) Quid enim per aquilam nisi 
subtilis sanctoruro intelllgentia , ct sublimis eorum 
contemplatio figuratur? Cunctaram quippe avium 
visum acies aquilae superat, iia ut solis radius fixos 
in se oculos ejus nulla lucis suae coruscatione re- 
verberans claudat. Ad praeceptum autem Dei eleva- 
tur aquila, duni jussionibus diviuis obteroperans in 



dum sub anlroalium specie evangelistas quatuor se D supernis suspenditur fidelium viU. Qi^ae et in arduis 



▼idisse describeret, in eis sibi hominls, leonis, bo- 
vis, et aquilae faciem apparuisse tesutur {Exech. i, 
14, 10) , quartum procul dubio animal Joan^em 
per aquilam significans, qui volando lerram dese- 
rait, qnia per subtilem intelligenliam interna my- 
sleria verbis vivendo penetravit. Cui niroirum pro- 
pheticae seutentiae Ipse quoque Joannes in revela- 
lione sua de semetipso non dissonat , dicens : 
Ammai jMtm«m, simiie ieoni; secundum animaly si- 
miie vitulo ; tertium animai^ kabens quasi faeiem 
AomtAfj, et quartum animal simiie aquiice voianti 
(Apoc. tTy 7). Et quamvis singuia ad unumquemque 

/102) Ex i. XXXI in Job, c. xix, 33. 
(103) Ex superioribtts comment. in Job. 



nidum ponere dicilur, quia desideria terrena despi- 
ciens spe jaro de ccelcstibus nutritur. In arduis ni- 
duro ponit, quia habiutionem mcntis suae in abjecta 
et Infima conversatione non construit. Interrogat 
ergo Doroinus beatum Job, dicens : Nunquid ad 
prceceptum tuum eievabitur aquUa, et in arduis ponet 
nidum suum? kc si diceret. Ut ad meum, qui quod 
exterius praecipio, hoc intrinsecus gratia occultae 
largiutis inspiro. 

(105) Aquiiarum nomine, electoraro aniroae intel- 
Uguntur, sicut de egredientibus fidelium animabus 
in Evangelio Teritas tesUtur« dicens : Vbicunqua 



(lOi) Ibidem 1, 2, 3. dist 



1. XXX io Job, cap. xxii, 37. 



7i 



GARNERI CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. 



1% 



fuerit earpui, illU congregabuntur et aquila (Matth. A gura nostri sacriftcii secari guUur, cl non poniui» 



xiiY, 2»; Luc. XVI, 57). Ac si aperte dical. Qui 
coelesli sede incarnalus Redemplor vesler praesideo, 
elcciorum quoque animas, cum earne solvero, ad 
coeleslia sublevabo. 

70 CAPUT III. 

bE COLLIIBA. 

Jn Scriptura sacra columba: nomine atiquando man- 
snetndo Domini inteltigilur, aliquando Chri$tus 
lotus, id esi caput cum corpore, aliquando Spiri-- 
tus sanctus^ aliquando sancla Ecctesia. 

(lOG) Columbse nomine, niansuctudo Domini in- 

. tclligitur, sicut per propbctam dicitur : Deserta facta 

cst terra a facie irce columbee, et a facie iras furoris 

Domini {Jer. xxvi, 58). Quod iram columbse prae 



abscindi jubetur (Levit. i, 46), iu u« post mortem 
caput corpori inbaereat. Quis enim caput nostnim 
est, nisi Redemptor generis huniani? De quo scri- 
ptum est : Ipsum caput dedit supra Ecctesiam, quof 
est corpus ipsius (Ephes. i, ^). Quem cum Judael 
persequerentur, nemcn ejus delere de lerra conaU 
sunt. Cumque cumcruciGxum et sepultum viderent^ 
bunc se ab amore omnium divisisse crediderunt. 
Sed caput columbae vel turturi^ et incisum cst, et 
tamen a suo corpore divisum non est, qui ex eo 
quod Mediator Dei et hominum, id est caput om- 
nium nostrum, et verae mundatiouis bostia pro no- 
bismortem pertulit, omncs nos sibi verius in ipsa 
sua morte conjunxit. Et per hoc quod se nostris 



dixeral lioc furorem Domini subjunxit. Columba » «««l*»» visibiliter subtraxit, nostris se mentibus in- 

visibiliter radicavit. Post sectionem igitur caput 



namque valde simplcx cat oiiim.il» EL qnia iii Di>o 
nulla furoris inaequalit.^s serpilf rurorcm Donuiiif 
Iram columbae nominaviL Ul mm dhin^ distri- 
ctionit vim in Dco inipLTairbabilcin d^monslrarei, 
et irani dixit, et colunihiu. Ac ^i {jp«^^^^^^ diccrcL : 
Dislriclum judicium iiicoiicussus cif ril, qui perma- 
neus uiaiisuelus punit. Unde et in extremo judicio 
in semetipso incommutabilis manens nulla vicissi- 
tudiiie ac mutabilitate variatur, sed tamen eleclis 
ac reprobis ncquaquam sub specie cjusdem incom • 
mulabilitatis ostenditur, quia tranquillus justis, et 
iratus parcbit injustis. Teste enim conscientia, intra^ 
semetipsos deferuutur, unde et eorum mentes aeque 



turturis vel columbae suo corpori inhaeret, quia 
Cbristum ab Ecclesia, nec mors interveniens divi- 
dit. Persecutorcs igilur peregerunt boc quod perni - 
ciose moliti sunt, 72 iutulerunt mortem, ui ab co 
abscinderent fidelium devotionem ; ^ed inde fides 
crevit, unde se banc iiifideiium crudelitas, exstin- 
guere credidit. Cumque se aestimant, ejus miracula 
pcrsequendo absciiidere, hoc nimirum compulst 
sunt nesciendo dilatare. Caput ergo columbae vel 
turturis incisum inhaesit corpori, quia pro nobis 
quidem Redemptor noster passus est, sed a nobis 
per passionem separatus non est. 
Columbae nomine Spiritus sanctus designatur. 



unam respiclant scd non «q,.aliter modificenlur. c ^^^^ perMaUhasum evangclisum dicilur : Baptna- 



quia et istis eum benignum ostcndil, anteacta jusll 
tia, ct illis terribilcm culpa. Hoc ilaque loco furor 
Domini non perturbatio divinx substaniiac, sed su- 
pcr pcccalores male sibi conscios examiuatio justa 
vindictae. Quamvis enim eum tranquillum in judicio 
videaiit, quia tainen feriendos se ab illo non dubi- 
lant, cum suis moribus perturbatum putant. 71 ^<^ 
nimirum quotidie in usu vitae praeseniis agitur, ut 
de qualitale venturi judicis niortalium corda do- 
ccanlur. Nam cuin duo ad judicium pergunt, alius 
innocenliae sibi coiiscius, alius culpae, ante prola- 
tam senteutiam adliiic taceiitem judicem ntrique 
sustiuent; ct tamcii culpae debitor gravcin contra se 



tus autem Jesus confestim ascendit de aqua, Et ecce 
aperti sunt ei co^li, et vidit Spiritum Dei descenden^ 
lem, sicut columbam, et manentem super se (Matth, 
III, 16). Unde et ipse Joannes Baptista ait : Quia 
vidi Spiritum descendentem quasi columbam de ccelo 
et mansit super eum (Joan. i , 52). Bene autem spi- 
ritus reconciliator, in coluniba, quae multum siin- 
plex est avis, apparuit, ut su£ et videlicet naturae 
simpliciutem per hujus speciem animalis ostende- 
ret; spiritus enim saiictus disciplinae effugietfictum 
(Sap. i, 5), et eum in quem descendit mansuetum, 
mitemque, ac misericordix supernae praeconem mi- 
nistrumque doceret mundo e<»t futurum : simul et 



Iramhocipsumjudicis silcntiumsuspicaiur.Quam^roneg qui ^^^ ^^^^i^ essent lenovandi simplices 



iram sibi non deiiuuliat perturbatio judicis, sed 
rccordatio pravitatis. Quia etsi adhuc foris reum 
scntentia non clamat, intus jam graviter conscieniia 
accusat. At contra juslitiae amicus dccernentis vul- 
luin conspicit, sed intus de testimonio bonae recor- 
daiiunis Iiilarescit, et quo apud se quod metuat non 
habet omnc quo apud scmetipsum est blanduni 
yidet. 

CAPUT IV, 

DE TVRTVRE. 

(107) Columoae nominc, Christus totus, id est 
€aput cum corpore suo, quod est Ecclesia, desi- 
gnatur. Uiide per Icgem turturi vel columbx in tt- 

^IOC) Ex I. xxxii in Job, cap. vii, G, paulo post 
initium. 



ac mundi cordes admoneret ingre^i, juxta quod 
scriptum est : Sentite de Domino in bonitate et sim^ 
pticitate cordis;qucerite iltum^ quoniam in malivolam 
animam non introibit sapientia, nec habitabit in cor^ 
pore subdito peccatis (Sap. i, 1). Bene ergo supcr 
Dominum Spiritiis sanctus in columba apparuit, 
qui non veniebat ut peccata jam per selum percu- 
teret, sed idhuc per inansueludinem tolerareu Qtiis 
enim ejus justitiam ferret, sl priusquam nos per 
mansuetudinem coUigeret, culpas nostras per zclum 
rectitudiiiis examinare voluisset? Iionio ergo pro 
bominibus iactus, mitem se hominibus praebuil ; 
noluit peccatores ferire, sed colligere. Prius voluit 
(107^ £x I. VI in Job, c. xii, longius ante fiuem, 



CREtiORIAMM. — LIB. 11. 



n 



mnsaeie corrigere, ut liaberet quos post mundum A iransit. Qu.ne tamon proreclo nullalonus sumniis con- 



in judicio salvaret. 

73 Columte uomine saucta Ecclesia sive qux- 
libet clecta anima designatur, sicut eidem vel Eccle- 
nae vei animse veri luminis diem quasi tempus ver- 
nale pra*slolauti per sponsi vocem dicitur : Surge, 
fropera^ amica mea^ columba mea, formosa mea^ et 
um ; jam enim hiems transiit, imber abiit^ et reces- 
$itf fiores apparuerunt in terra nostra. Sive enim 
sancu Ecdesia » sive unaqua^que electa anima , 
coelestt &ponsoest amica per amorcm, columba per 
spiritum, formosa pcr niorum pulchritudinem. Quae 
cnm jam de curruptione carnis educilur, ei procul 
dabio bienis transiit, quia prxsentis vilae torpor 
abscedit. Iniber quoque abiit, et recedil, quia cum 
ad contemplandum in sua substantia omnipoten- 
tem Ueum educitur, jam verborum guttx necessa- 
riae non erunt, ut pluvia del>eat praedicationis in- 
fundi : nam quod minus audire potuit, amplius vi- 
debk. Tuac apparent flores in terra, quia cum de 
aetemae bealitudinis vita quxdam suavitalis primor- 
dia praegustare aiiima coeperit, quasi jam in floribus 
od^rala exit. Quo post([uam egiessa fuerit, in fiu- 
cta uberius babebit. 

CAPUT T. 

DE GALLO. 

in Scriptura sacra galli nomine sanctus prcedicalor 
designatur, 

Galli nomiiie praedicator sanclus desigiiatur, sicut 

per Salomonem dicitur : Tria qum bene gradiuntur^ 



gnieret, nisi cani cantanli ^allo, id est, pra»dicanti 
doctori ipsc summorum condilor niinistrarct. lulel- 
iii:;entiam quoque gallus acoipit, ut prius nocturni 
tcinporis horas discutiat, et tuuc denuim voceni ex- 
citationis eniittat, quia videlicet sunctus quisquo 
pi-xdioator prius iii auditoribus siiis qualilalcm viUe 
coiisiderat,et tunc demuin ad erudieiiduni congruaiu 
voceni pixMJicationis format. Qiiasi eniin boras 
iioctis disccrnere cst |)eccal(»rum merila diju- 
dicare. Quasi hoias noclis disceriiere est actio- 
iiuni tenebras apta iiicrepationis voce corriperc. 
Gallo itaqiie inielligenlia desuper tribuitur, quia 
doctori veritatis, discretionis virtus, ut noveril qui- 
Ihis, quid, qirandii, \e\ tiuomnJo inferat diviuitns 
B minisLratur. Non enim uiia cademque cunctis ex- 
horlalja a>nveriit, quJanec cuncios par morum qua- 
lilas asUingii* Sa^pe quipiye alils officiunt quas aliis 
jirosuul. rS;un et pleruinquc htrbae qua ha;c ani- 
inulia rcliciuni, ^Vm oeeidunU £t levis sibilusequos 
uiiligai» calub^ iusLigat. Et niedicamentum quod 
liunc uiorLMitu iinminuit, nUei i vires jungit. Et pa- 
uh, i[\\\ \iLini fmiiuiu robtiial, parvulorum necat. 
l*ro qualitale iiodicuUiim forinari debet sermo do« 
cloruuif ut ad sna ^inguli^ 75 congrual, et tam^n 
a conimuiiisr :ud.Lir;}lioiM^ aric nunquam recedat. 
Quid enim sunt iutenlae mentes auditorum , ni:»! 
quasi qusedam in cithara tcntationes strictae [al, 
stratae] chordarum ? Quas tangendi artifex, ut noo 
semetipsis dissimile canticum faciat , dissimiliter 



et quartum quod incedit feliciter, Leo fortissimus ^ pulsat. £t idcirco cbordae consonam modulationem 



bestiarum ad nuUum pavebit occursum, Gallus suc- 
cineius lumbos et aries ; nec est rex qui resistat ei 
{Prov, XXX, 29, 50). Ilinc beatum Job Dominus in- 
terrogat, dicens : Quis posuit in visceribus hominis 
sapientiam^ jset quis dedit gallo intelligentiam ? (Job 
xxxviiiySG.) Sapientia quippe divinitus inspirata in 
yisccTibus bouiiuis ponitur, quia nimirum quan- 
tuin ad electorum numel^um spectat, non in solis 
7i^ Tocibus, sed eliam sensibus datur, ut juxta 
quod loquitur lii.gua, vivat conscientia, et lux ejus 
taoto clarius respleodeat in superGcie, quanto ve- 
rius inardescit in corde. Magni aulem iaboris est 
boc quod addilur : Quis dedit guUo inteUigentiam, 
suluiiiori adhuc exposilione discutcre. 

Qui nauique hoc loco ahi, nisi prxdicatorcs san- 
cti designantur, qui inter tenebras vit» pnesentis 
student venturam lucero praedicando quasi cantandn 
noutiare ? Dicuiit enim : Nox prascessit, dies au- 
tem appropinquttvit {Rom, xui, 12). Qui vocibus suis 
bomoum nostri corporis excutiunt clamantes : Hora 
esi jam nos desomno surgere {ibid,, 11). Et rursum : 
Efngilate^ justi, et noUte peccare (I Cor, xv, 54). In- 
teiligentia autem doctorum tanto esse subtilior de- 
bel, quanto se ad penetranda invisibilia exercet, 
quaolo nibil materialu discutit, quanto et per vo- 
corporis loquens omne quod est corporis 

(108) Circa inedium capilis iv hsec leguntur. 
Patbol. CXCill. 



redduni, quia uno quidem plectro, sed non uno 
impulsu fcriuntur. Unde el doctor quisque, ut in 
una cunctos virtute charitalis aedificet, ex una do- 
ctrina, non una eademqiieexhortalione tangerecorda 
audieniium dcbet. 

(lOS) Habemus vero aliud, quod de bujus galli 
inteiligentia considerare debeamus. quia profundio- 
ribus horis noctis valentiores ac producliores edere 
cantus solet ; cum vcro inatutinum jam lempus ap* 
propinquat, leviores et minuliores omnimodo voces 
fonnat. In quibus galii hujus inielligentia, quld 
nobis insinuat considerata prsedicatorum discretio 
demonstrat, qui cum iniquis adhuc mentibus pne** 
dicaiit, altis ct inagnis vocibus aeterni judicis ter 
rores inlimant, quia viilelicet quasi in profund;e 
nociis tenebris clamant. Cum vero jam auditorum 
suorum cordibus*veritatis lucem adesse cognoscunt, 
clamoris sui magnitudincm in levitatem dulceiu 
vertunt, et nnn tam illa quae sunt de poenis ter- 
ribilia, quam ea qu£ suiit blanda de prsemiis pro- 
ferunt. Qui etiam tunc minutis vocibus cantant, 
quia propinquante mane subtiiia quaeque de my- 
steriis praedicani, ut sequaces sui eo minutioia 
quaeque coelestibus audiant, qiio luci veritatis ap- 
propinquant, et quos dorinicntcs loiigus galli cla* 
mor excitaverat, vigilantes succisior delectet, qua- 



75 GARNERl CAN. REC. S. VICTORIS PARIS. 76 

lenus conccto ciiilibet cognoscere de regno subiili- A tre, ptenum graticB et verUaih [Joan, i, U), ul sub 
ter dulcia libeat, qul prius de jndicio adversa for- alis ejus speremus. 



midabat. 

(109) Est adhuc aliud in gallo solerter intuendum, 
quia cum jam edere cantus parat, prius alas ex- 
culit, et semetipsum feriens vigilanliorem reddit. 
Quod patenter cernlmus, si sanctorum praedicato- 
rum vitam vigilanter videamus. Ipsi quippe cum 
verba pr^dicationis movent, prius se in sanctis actio- 
nibus eiercent : ne in semelipsis torpcnles opere, 
79 alios excitent voce ; sed antc, se per sublimia 
facta excutiunt, et tunc ad bene ageiidum alios sol- 
licitos rcddunl. Prius cogitationum alis semetipsos 
feriunt, quia quidquid in se inutiliter torpct solli- 
cita investigatione dcprehendunl , districta ani* 



78 CAPUT vn. 

DE couvo. 

In Scripura sacra corvi nomine aliquando genlililM$ 
inteiligilur, aliquando plebs Judaica, atiquando 
quilibet prosdicator. 

(1 10) Corvi nomine gentilitas inteHigilur : Unda 
ad beatum Job Domino interrogante dicilur : Qui* 
prceparat corvo escam suam^ qnando pulti ejus ad 
Dominum ciamant vagantes, eo quod non fiabeant ei- 
bos? (Job xxxviii, 41.) Quid enim corvi pullorum- 
que ejus nomine, nisi peccatis nigra designalur 
gcntilitas ? De qua per Prophetam dicitur : Qui dal 
jumentis escam ipsorum^ et puitis corvorum invocan^ 



madversione corrigunt. Piius sua punire fletibus B '<^V4 ^«''^ (^<^^*cxlvi,9). Jumentaquippe escam ac* 



curant, et tunc qiix alimum stint pufiiem[;i dpniin- 
tiani. Prius ergo alis iiisonant qiiam c»iilus Mnit^ 
tant, quia antequam vrrL a riihoriaiiotii!^ {irofiTjmi, 
omne quod locuturi fiiini (^pr libns cUiui.iiK, Ei cuni 
pcrfecte in semetipsis viglkini, tune drjrmit^iii.s 
alios ad vigilias vocant. SeiJ nni>c Jiapc lariu lEo- 
ctori intelligemia, ut ti stbi pcvtVcle rjgilrl , fl 
dormienles ad vigiiia^ sub q[*ibitsdani ckimoiis 
prufectibus vocet, ut c-t peccalorum liULeLrfis piju:» 
caule discutiat, et disirete postmoduni lucein [nx- 
dicationis ostendat, utisingulis juxta modum et 
tempora congruat, et simul omnibus qiix illos sc- 
quantur oslendat. Unde ad tanta et tam subtili* 
ter tenditur ; iiisi intrinsccus ab eo a quo est con- 



cipiunt, dum sacrx Scripturae pabulo mentes dudum 
brutae satiantur. Pullis vero corvorum, lilii^ scilicet 
gentium esca datur, cum eorum desiderium nostra 
conversalione relicitur. Isle corvus esca fuit, duni 
ipsum sancta Ecclesia quaereret ; sed' nunc escani 
accipit, quia ipse ad conversationem alios exquirit. 
Cujus videlicet pulli, id est praedicatores ex eo editi, 
non in se praesunuint, sed in viribus Redemploris 
sui. Unde bene dicitur : Quando puiii ejus ad Do- 
minum ciamant. Nihil enim sua virtute possc sc 
sciunt, et qiiamvis animarum lucra piis votis esu- 
riant, ab illo tamen, qui cuncta intrinsecus opera- 
tur, haec fieri exoptant. Vera enim fide comprehen- 
dunt : Neque qui ptantat est altquid neque qui rigat^ 



ditus, doceatur? Quia ergo laus tantse intdligen- C sed qui incrementum dat Deus (JCor. iii, 7). 



ti», non praidicatoris virtus est, scd auctoris, rc- 
cie pcr eumdem auctorcm dicitur. Quis dedit galio 
intelligenliam ? ac si diceret^ nisi ego, qui do- 
ctorum mentes, quas mire ex nihilo condiJi, ad 
intelligeuda quae occulta suiit mirabiiius instruxi. 
77 CAPUT VI. 

DE GALLINA. 

In Scriptura sacra gallince nomine atiquando sapieH' 
tia Dei denolatur, 

Gallinse nomine sapientia Dci designatur, sicut 

per ipsam in Evangelio dicitur : Jerusaiem^ Jerusa^ 

iem quce occidis proptietas, quoties votui congregare 

filios tuos quemadmodum galtina congregat puilos 

tuos sub aias et noluisti ? (Mattii. xxiii, 57.) Non 

esi injuriosum nomen galiinse. Atlendite cxteras 

aves. Multse aves ante nos fctant, calefaciunt pul • 

los suos : nulla sic avis infirinalur cum puHis quo- 

modo gallina. Hirundines, anseres, et ciconias vi- 

dcmus extra nidoe suos, nec cognoscimus utriim 

feius habeant. At vero gallinain cognoscimus in 

intirmitale vocis, el in relaxalioue plumarum. Tota 

mutatur alTectu puUorum ; quia iniirmi sunt, inQr- 

mamsefacit. Quiaergo et nos intirmi eramus, in- 

lirmam se fecit sapientia Dei, quia ut scribitur : 

Verbum caro (actum est^ ei habitavit in nobis» Et 

ridimus gtoriam ejus, gtoriam quasi Unigenili a Pa- 



Quod vcro dictum est, vagantes eo quod non ha- 
beant cibos^ in hacvagatione nihil aliud quam icstii- 
antium pra&licatorum vota signantur, qui duin in 
Ecclesiie sinum recipcre populos ambiunt, magno 
ardore succcnsi, nunc ad hos, nunc ad illos cAolli- 
gendos desiderium mittunt. Quasi quaedam i|uippo 
vagatio est ipsa 79 cogitalionis acstuatio. Ei veiut 
ad loca varia mutatis nutibus transeunt, duin pro 
adunandis animabus in modos innumeros, in partes 
diversas esuriente mente discurrunt. 

Potest corvi nomine nigra per inlidelitatis meri« 
lum plebs Judaica designari. Nam pulli ejus ad Do- 
minum clamare referuntur, ut eideni corvo a Do- 
minoesca prasparetur, quia nimirum sancti apostoli 
plebis Israeliticae carne genexati, dum pro gcnte sua 
preces ad Dominum fundunt , quasi pulli corvoruni 
eum, de quo carnalitcr editi sunt, spirituali intelli* 
gentia parenlem populum paraverunt. Igilur dum 
pulli ejus clamant, esca corvo pneparatur, quia dam 
apostoli exorant, plebs dudum perUda ad cognitio- 
nem fidci ducitur, et ex prauiicatione filiorum quasl 
ex pullorum voce satiatur. Illud tamen in hoc versu 
debemus solerter intueii, quod huic corvo dicitur 
esca primum pullis clamantibus , et postrooduin va* 
gantibus praeparari. Clamantibus namque pullis 
corvo esca praeparata est, cum praBdicantibus apo« 



(109) Iljec sub fincm capitis. 



(llO)Exlib. XXX in Job,cap. xviii,in principio 12. 



^ r.REGOUIANUM. - LIB. U. .3 

lanlo niiiius iribuit, quanio illos peccala praeteriia 



miUibas, modo in quiuque uiiUihus spirituaU esl in- 
leUigenlia saliala. Sed cura per reproborum muUi- 
todioem , crudelilaiem suain contra praedicantes 
exercerel, et qiiasi pulloium vilam necaret , iidem 
paUi in universa mundi parte sunt dispersi. Undeei 
eisdcm carnaiibus patribus spirituali praedicalioni 
resislenlibus dicunt : Vobis oportebat primum loqui 
wrbumDei; sed quia repellitis illud, et indignos tos 
judicalis astenm vitis, ecce cotwertimur ad gen- 
us {Act. xui, 46), scientes profecto quod postquam 
gentiUus crederel, etiam Judaea ad fidem veniret. 
Unde scriplum esl : Donec plenitudo gentium ia- 
troiret, et sic onmis Israel salvus fieret (Rom. 11, 25, 
26). Quia igitur suramopere sancti aposloli el stu- 



rainus dignedeflerc cognoscit. Exspcctat quippe at- 
que admonet, ul a niiore vil« pnescntis prius per 
pcenitenlia lamenla nigrcscaiil, et tunc deinum con- 
grua praedicalionis subtnissime nutiimonta perci- 
piant. Corvus in pullis ora inliiantia 81 respicit, 
sed ante in eis pennarura nigiedine indui corpus 
quaerit. Sic et discretus doctor interna niysteria eo- 
rum sensibus non ministrat. quos adbuc ab byc s;c- 
culo nequaquam se abjecisse considerat. 

Quanto igitur discipuli exterius per cultum vit» 
pr«sentis minus quasi iiigrescunt, tanto per cibum 
verbi interius miiius replentur. £t quo se a corpo- 
rali gloria non cvacuant, eo a spirituali refectione 



- - f--- ««..vv. apudiuii fi biu- '"" 6*"iirt iiuii fvacuani, eo a spirituaU refectiom 

daerumpnusaudienlibuspKBdicarcelpostmodum ^ j*^junant. Si vero in confcssione vitaj prjeterila la 



resisieciibus exempla convers» gentilitatis osleii- 
dere,quasiesurientcspulUhuiccorvo escam suara 
€i prius clamando, el postmodiim vagando quaesie- 
ninl. Unde enim vaganUir pulli, inde escam corvus 
mvenu. quia dum per laborem prjedicauUum con- 
Tersam ad Dominum gentilitaiem gQ Judaicus po- 
pulus respicit, ad extreraum qiiandoque stultitiam 
swecnibescit infideUuUs : et lunc Scriptune sacr» 
senieDtias inteUigii, cum priusquam sibi eas geuii- 
Iws innotuisse cognoscil, a^ue expleta vagaiione 
puJIonim, ad percipienda sacra eioquia os cordis 
aperit, quia, peractis iti muiidum cursibus aposlo- 
liTam, ea seit) spiriUialiter percipit, a quibus diu 



menti sui gemiius velut nigrescentes plumas profe- 
runt, iUico in contemplalionem doctor ad escam de 
subUiuibus defercudara quasi pullorum refeclionem 
cogitans corvus volat. Qui eis hiantibus in ore ci- 
bura revocat, dura ex ea inieUigeniia quam coepe- 
nt, esurientibus discipulis aliraenta viiae Ioi|uendo 
subrainistral. Quos taiiio ardenUus de supernis re- 
ficit, quanto verius a raundi iiiiore nigrescere poBni-. 
tenUaBlainentaiionecognoscit. PuIIi autem dum ni- 
gro se pennarum colore vestiunt, de se etiam vola- 
tum pioraittiiut, quia quo magis discipuU abjecta de 
se sentiunl, quo niagis scse despicientes affligam, eo 
aniplius speiu provectus sui in alliora poIUcentur. 



perfldu sc sirmgenie jejunavii. Qna, quia omnia so- ^ ^nde el cural docior fcsUnaniius alere. quos i,m 
liosdivinz poienliae virlus ooeraiiir rnrf« a:.; ^ n.r ,...».,1,™ i..H:„i, -.^ . ''"°® J"" 



littsdivinaepotenli* Tirtus operatur, recUj dicitur . 
Qi:iM prj^aratit corvo escam suam, quando pulli ejus 
ad Dcfmnum clamant vagantes, eo quod non habeant 
cibosT subaudi, nisi ego, qui infidelem populura (i- 
Uis suis exborUnUbus lolero , et pnedicanUbus 
parco, a^ue ad alia vagantibus convertcndum in 
tiiie susUnco. 

(III) Est adhucaliud, quod dc corvo moraliter 
possil intclligi. EdiUs namque pullis, ut fertur, 
cscani plenam praeliere dissiroulat, priusquam plu- 
mescejido nigrescant. Eosque inedia aflici patiiur 
^uoadusquc in illis per peiinarum nigredinem suJ 
wniliuido videatur. Qui huc illucque vagantur, in 
iiido^el ciborum expeiuni aperlo ore subsidium.Ai 
cHm I ' 

meou ardeiiUus requiril, quanto ilios alerediutlus 
distulil. Conrus profeao esl doctus qiiique pr«dica- 
lor.qui niagna voce clamat, dum peccatorura suo- 
nuD memoriara atque cognitionem infirmitatis pro- 
pria quasi quaindam coloris nigredinem portat. Cui 
qu^dem aascuntur iu fide discipuli, sed fortasse ad- 
huc coiisiderare infirmitatem propriam iiesciuiu, 
fortasse apcccalis pnetcriiis memoriara avertunt, ei 
pcr hoc eam quam assumi oportet, contra hujus 
Buindi gloriam, humUitatis nigredinem nou oslen- 
tiuni. Hi \clutad accipiendasescasosaperiunl.cum 
doceri de secretis subUmibus quaeruiit. Sed eis do- 

\\\il f * l'.*^' ^^^ '" ^»^' cap- v"i. 

(112; fcx lib. xvni in Job, cap. «ix, aliquando 



per quiedara indicia providot posse et aUis prodesse. 
Illnc cnim Timotbeum Paulus admonet velut plu- 
mescentes puUos soIIiciUus nutrire, dum dicit ; Quw 
audisti a me per multos testes, hmc commenda fide- 
Itbus hominibus, qui idonei erunt et alios docere (II 
Tim. II, 2). Quae doctrinae discreUo dum caute a 
praedicatore custoditur, ei divinitus largior copia 
pi-aedicaUonis datur. Dura eiiim percharilaiem com- 
paU aflUcUs discipulis novit, dum per discrctionem 
congruum doctriiiae terapus intelligit, ipse non so- 
lum pro se, sed etiam pro eis, quibus laborissui 
studia impendil, majora intelligentiae muiiera perd- 
pit. Unde hw aperte dicilur : Quis prwparat corvo 
escam suam, quando pulli ejus ad diem cCamant, tjo- 



.Ugrescer^ cceperint, tanto eis pnebendo ali- D gantes eo quod non habeant cibos CuZZl^^^^^^ 
a ardentius reouirii nnaitti^ ;iu^ «1«-^ j:-..:.._ ... »^.i . um cuim pum 



ut satientur clamant, corvo esca prajparatur, quia 
dum vciiium Dei boni auditores esuriunt, pro reficien- 
dis eismajora doctoribus intelUgenUae dona iribuun- 
tur. 

82 (ii2) Corvorum nomine sancii praadicaiores 
designantur, sicutper Salomonem dicitur 2 Oculum 
quisubsannat patrem, et qui despicit partum matris 
su(B, effodiant iUnm corvi de torrentibus (Prov. xxx, 
17), Perversi quique dum divina judicia reprehen- 
dunl subsannant Patrem. Et quilibet haeretici dum 
sanctae Ecclesiae pi-aedicaiionem, fecundiutem iUius 
deridendo, contemnunt, quid aUud quam parlum 
post principium xviii. 



„ GARNERI CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. «« 

... . „,, Af |.anira gtnithi'0 raris penni» Induilur, el 

.at.isdcspiciu„ttQuan,noni.™e^toeorumq«^^^^ ^^ ^P^., ,^,.^ ^^^,^ 

ipsa pennanim paucilas molcm lanti corporis in 



que inalrem dlcinius, quia de ipsa exeunt. qui con 
tra eam loquuntur, Joai.ne atiestante qui a.t : A 
nobis exiermit , ud non erant ex nobis. Nam ttfutt- 
ienl cs nobii, perman«s«ent ulique nobiuum (I Joan. 
i, 19). Coivi vcro de torrentibus veniunt, cum pra- 
dicaiores viri ad defcnsionem sai.clie Ecclesia a sa- 
crorum librorum nueniis procedunt. Qui recte et.am 
eorvi vocali sunt. quia nequaquam de jusiiti» luce 
supcrbiunl, sed pcr bumilitatis graUam. peccatorura 
in se nig.edinem conlltenlur. Undeetiam ab cl^cto- 
rum Ecclesiadiciiur : mgraium, tedformoia (Canl. 
1. 5). El Joannes ail : Si dixerimui quia peccatum 
tton habemut, no« ipios ieducimus (Joan. i, 8). Qui 
videlicet corvi subsannanlis oculum effodiunl. quia ^ 
pravoium ac perlinacium horoinum intentionem vin- 
cuni. 

CAPUT Vlll. 

DE STRUTHIONE. 

J» Scrivlura $acra ttrulMonis uomine aliquando 

qSthypocrita, aliquando S,jHagoga,al,qua„do 

gentiliiat,aliquando hypocrms datgnatur. 

(M3) Struthionis nomine hypocrita deslgnatur. 

sicut voce Domi..ica ad beatu.n Job dicilur : Penna 

itrulhionit timitit ett penn<e herodii et acctptlnt 

(Job XXXIX). Quisherodiometaccipiircm nesciataves 

roliquas, quanta volalus sui velociiate 83 l^a-f*"" 

dani» Strutbio veio pennaj eorum simil.tudinem 

habel sed volalus eorum celeriutem non habct 



aera non suspendal. Bene in herodio ct accipi- 
tre electorum persona signatur, qui quandiu in 
iiac vita sunl, sine quaniulocunque culpae conti- 
gio esse non possunt. Sed cum cis parura quid 
inest quod dcprimit, multa virius bona aaiOEis 
suppelii, qua illos in supema sustoUit. Al contra 
hypocrita , etsi facil pauca qu» elevent, perpe- 
irat inulia quae gravenl. Neque enim nulla loiia 
agit hypocriia, sed quibus ea ipse dcprimal niulla 
perversa committit. 84 ^^^^ «■'«^ P^""* ®' 
corpus slruihionis noii sublevant, quia parvum 
bouum hypocritae multiludo pravae actioiiis gravat. 
Hac quoque ipsa struthionis penna ad pennas he- 
rodii cl accipiiris similitudinem coloris habet, vir- 
luiis vero simililudincm non habet. lllorum nam- 
que conclusae et lirmiorcs sunt, et volalu aerem 
premere virtuie suae solidilatis possunt. At con- 
tra struthionis pcnnae dissolulae eo volatum su- 
mere nequeunl, quo ab ipso quem premere debue- 
rant aere traiisccnduntur. Quid ergo In his aspi- 
cimus, nisi quod electorum viitutes solidae volant, 
ut ventos humani favoris premant ? HypocriUrum 
vero actio , quaralibet recta videatur, volare non 
sufficit, quia videlicet fluxic virlutis pennam hu 
manae laudis aura pertransii. Sed ecce cum unum 
eumdemque bonoruin malorumque habitum cenii- 



habet, sed volatus eorum ^^^f J^^^^^^ . „,us. cuin ipsam in electis ac rcprobis professionis 

Alerra quippe elcvan non valet, ^^ ^^*^ ^"^;, 'J ^ • ^ ^^^^ intelligenl.a^ noslr^ sup- 



Yolaium specictenus erigit, sed tamen nunquam 
se a terra volando suspendit. Ita nirairum sunt 
omnes hvpocrilaj, qui, dum bonorum vitam s.inu- 
lanl, imitalioncm sancue conversationis habent, 
sed veriiatem sanctae actionis non habenl. Ha. 
bent quippe volandi pennas per speciem, sed m 
lerra rcpunt pcr aclioncm, quia alas per figuram 
sanciitaUs exte.iduni, sed causarum saK^ulanum 
pondere pr^gravali nullatenus a terra sublevan- 
uir Uadeetspeciem Pharisajorum reprobans Do- 
minus quasistruthionispennam redarguU, qua in 
opere aliud eiercuit. et in colore aliud oslendit 
d^ens : Vof vobis. ScribiB el Phamm hypocrUw. 
nuia smilei esiis seputcris dealbaiis, quiB forts qut- 



speciem videmus, unde inleHigenlias noslra sup- 
peial. ul eleclos a reprobis, et a falsis vcroscom- 
inehendendo discernat. Quod tamen citlus asnosci- 
mus, sl intemeraia in meraoriam Pracccploris no- 
slri verba signamus, quia ail : Ex fructibut eorum 
cognotcetis eot (Malth. vii, 20). 

(114) Potestautfem stn.ll.ionis nomine Synagoga 
designari, quae alas legls habuit, sed corde in Inli- 
mis repens nunquam se a terra sublevavit. Per 
herodium vero el accipilrem antiqui Palres expn>- 
muniur, qui ad ea, quae ii.telligcndo potueruut per- 
spicerc, valuerunt eiiam vivcndo volarc. Pcnna igi- 
tur slruthionis similis est iwniise herodii et accipi- 
tris, quia Synagog* vox prioniin doctiinam lo- 



^ia timilet ettit tepulcrit dealbalit, quce fortt qut- . i J ^^^,^.^.^ ^^^^ , j^^. 

L apparent Itominibut ^^^^^^-^^-^^T ' ZTlZ^^ Pop«Ios de Pharis.is ac _Scrihi, 



«letiaottibut mortuorum. Ita ettot apparettt ho- 
linibut jutti, interiut autem pUni ettit ataritta et 
i„iquitate(Matth. xx.u.i7). Ac si dicerel : SuMevare 
vos videtur species penn« sed in inOmis vos de- 
primit pondus vitai. De quo pondere per Prophc 
umdicitur : VilH hominum, utquequo gravt corde. 
jPtai IV, 3.) Habemus adhuc quod in coi.s.dera- 
lione struthionis l.ujus de accipitrc et herodio 
a.teniius perpendamus. Accipitris qu.ppe et hero- 
dii parva sunl corpora. sed pennis dens.onbus 
fulta : ct idcirco curo celeriutc transvolanl quia 
i„ eis paruro est quod aggravat. roultum quod le- 

M15) Ex lib. XXXI in Job. cap. v, 6. 

[lUj Exlib. XXX. in JA c. X. med.ura c.r- 



dem Synagogae populos de Pharisaeis ac Scribis 
Veritas adraonet dicens : Super cathedram Moysi «e- 
deruni Scriba: et Phariscei : omnia qno! dicunt vobU 
facile; secundum opera vero eorum nolite factre 
iHatth. xxni, 2). 

(Ii5) Strnlhionis nora nc gentilitas designaiur, 
sicut conversurura se eara Dominus pollicetur, cum 
per prophcum dicerei : Glorificabit me bestia agn, 
dracones et struthiones (Isa. xliii, 20). Bestia nain. 
que agri, id est, dracones et struthiones Domi- 
num glorificant, cum (idem qua 85 «« iUoes^ca 
quae in hoc mundo dudum membrum diaboU fue- 



cifer. * 

(ilo) E% lib. 



\x\i in Job, cap. v, 0. 



81 



GREGORIANUM. — LIB. II. 



Si 



rai, gentiUtas Cfxallat. Quam el propler malUiam A ler expandit alas suas ad ausirum. Alas quippe uo- 



«bacoaum nomine exprobrat, et propler liypocri- 
sun Tocabulo struthionum vocat. Quasi enim pen- 
uas accq>it gentilitas, sed volare non potuit quae 
et nataram rationis babuit, et aclionem rationis 
ifnoraTiC. 

(116) Strutbionum nomine ipsa bypocrisis desi- 
gnatur. Unde bene contra perversam menlem sub 
Jadaese specie per Isaiam dicitur : Eril cubiie draco- 
num, ei pauua siruthionum (ha. xxiiv, 30). Quid 
namqoe per dracones» nisi roalitia, et quid struthio- 
nuDi nomine, nisi bypocrisis designatur ? Struthio 
quippe speciem volandi habet,sed usum volandl non 
habel, quia hypocrisis cuuctis intuentibus imagi- 
nem de se sanctitatis insinuat, sed tenere vitam san- 



siras ad austrum expandere est,per adveulumsanctt 
Spiritus nostras confiteudo cogilationes aperire ut 
jam non libeat dcfendcndo nos tegere, sed accusan- 
do publicare. Tunc ergo accipiter plumescit, cum 
alas suas ad austrum expanderit, quia tunc se unus- 
quisque virtutum pennis induit, cum sancto Spiri- 
tui cogitationes suas confitendo substernit. Qui enim 
vetera fatendo non detegit, nov» vit;e opera mini- 
me producit ; qui nescit lugere quod gravat, non va- 
let proferre quod sublevat. Ipsa namquc compun- 
ctionis vis poros cordis apcrit et plumas virlutum 
fuudit* Gumque se sludiose mens de pigra vetustale 
redarguit, alacri novitate juvenescit. Dicatur ergo 
beato Job : Nunquid per sapientiam tuam plumescit 



ctitatis ignorat. lo perversa igitur mente draco cu- ^ accipiter expaudens aias suas ad austrum ? Id est, 



bat. et struthio pascitur, quia iatens malitia callide 
tcgitur, et intucntium oculis simulatio bonitatis an- 
tefenur. 

CAPUT IX. 

DE ACCIPITRE. 

/n Scriptura sacra accipitris nomine aliquando 
sanctus quilibet inteliigitur, 

Accipitris nomine sanctus quilibet dcsignatur. 

Uiide beatus Job Dominica voce interrogatur, cum 

dicitur : Nunquid per sapientiam tuam ptumescit ac- 

cipiUr^ expandens aias suas ad austrum ? (Job xxxix, 

^.) Quia per aniios singulos pennam veterem acci- 

pitcr nova nascente projiciat, ac sine intermissione 

plomescat, pene nullus ignorat. Non autem hic illud 

plunue tempus dicitur quo in nido vestitur, quia 

tuoc nimirum adhuc videlicet pullus ad austrum alas 

expandcre non valct, scd illa annua pluma descri- 

bitur, quse laxata vetere 89 penna renovatur. Et 

quidem domesticis accipitribus quo melius plumes- 

cere debeant, munita ac tepentia loca requiruntur. 

Ajn^tibus vero moris est, ut flante austro alas ex- 

pandant, quatenus eorum membra ad laxandum 

peiiiiam veterem venti tepore concalescani. Gum ve- 

ro ventus deest alis contra radium solis expansis at- 

que percnssis, tepentem sibi auram faciunt. Sicque 

aperUs poris vel veteres exsiliunt, vel novae succre- 

scunt. Quid est ergo accipitrem in austro plumesce- 

re, nisi quod unusquisque sanctorum tactus Hatu 

sancti Spirilus concalescit, et usum vetustae conver- j) 

sattonis abjiciens, uovi bominis formam suroit? 

Quod Paulus admonei dicens : Exspoiiantes vos ve^ 

Urem kominem cum aetibus suis et induentes novum 

{Cotou. III, 9). Et mrsum : Licet is qui foris est no- 

sler homo corrumpitur^ tamen is qui intus est, reno- 

vatur dedie m dtem (// Cor. iv, 16). Vetustam au- 

tcro pennam projicere est inveterala studia dolosae 

actioniaamittere; et novam pennamsumere est mi- 

tero ac simplicem bene vivendo sensum tenere. Pen- 

ita namque veteris conversationis gravat, ct piuma 

novac immutaiiouis sublevat, ut ad volatum tanto 

leviorem, quanto noviorem reddat. Et bene accipi- 



nunquid cuilibet electo tu inteUigentiam contulisti, 
ut flante Spiritu sancto cogitationum alasexpandat, 
quatonus pondera vetustse conversationis abjiciat, ct 
virtutumS7 plumas in usum iiovi volatus sumat? 
Ut hinc videlicet coHigat, quia vigilantiam scnsus in 
semetipso ex se non habet qui hanc cx sc conferro 
aUis nequaquam valet. 

CAPUT X. 

DE UEAOOIO. 

In Scriptura sacra herodii nomine eiectorum persona 
inteiiigitur, 

Ilerodii nomine vel accipitris electorum persona 

intelligitur. Unde ad bcaluin Job a Domino dici- 

C tur : Penna struthionis similis est pennw herodii et 

accipitris (Job xxxix, 15). Accipitris quippe et he- 

rodii parva suntcorpora, sed pcnnis densioribus ful- 

ta. Idcirco cum cclerilate transvolant, quia eis pa- 

rura inesl quod gravat, multum quod levat. Bene 

ergo in hcrodio et accipitre electorum persona si- 

gnatur ; quia, quandiu in hac vita sunt, sine quaii- 

tulocunque culpae conlagio esse non possuiit. Sed 

cum eis parum quid inest quod deprimit, multa vir- 

tus bouae actionis suppetit,quae illos in supema sus- 

tullit. Herodii namque et accipitris pennae conclu' 

sae firmiores sunt,et ideo volatu aerem premere vir* 

tute suse solidiiatis possunt : sic et electorum virtu- 

tcs solidae volant. ut ventos humani favoris pre- 

mant. 

88 GAPUT XI. 

DE MILVO. 

In Scriptura sacra miivi nomine diabolus inteiiigitur, 
Milvi nomine diabolus desigiiatur : quod Zacha- 
ria propheta testaiite cognoscimus, qui visionem 
suam describens ait : Et ievavi ocuios meos^ et vidi : 
kt ecce duoe muiieres egredientes, et spirilus in aHs 
eamm, et habebant aias quasi aias milvi (Zach. v, 
9). Quid enim in duabus mulieribus accipimus, ni- 
si duo principalia vitia, superbiam videlicel, et va- 
nam gloriam , qu» impietali absque ulla dubitatio- 
ne conjnnctae suiit. Quic el in alis suis spiritum h»- 



(116) £x Ub. tn inlob, cap. xii, longius ante finem. 



rS GAUNERI CAN. RKG. S. VICTORIS PARIS. 84 

bere irarranlur, quia in aclibus suis Salanae volun- A nos morie liberavit. Ille ergo perfidus Judacorum 

populus mortaiem vidtt, sed quomodo morte sua» 



lali descrviunt. Ipsumquippe prophela spirilumap- 
peliat, quo Salomon ait: Si spiriius poteslalem ha- 
bentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris 
(Eccle. X, 4). Et de quo in Evangelio Dominus di- 
cit : Cum immundus spirilus exierit ab homine, ambu- 
lat per loca arida et inaquosa (Matth. xii, 45). Spi- 
ritus ergo in alis earum C!>C, quia superbia et ina- 
nis gloria per omnc quod agunt SaUnse voluntati 
famulantur. Et habebant alas quasi ulas miln, Mil- 
vus semper natur» «tudet insidiari pullorum. Istai 
ergo muUcres alas liabeiit quasi alas milvi, quia actio- 
nesearum diabolo procul dubio sunt similes, qui in- 
sidiatur semper vitae parvulorum. 

89 CAPUT XII. 

De PASSERE. 

In Scriptura sacra passeris nomine Christus iutel- 
ligitur, 

Passeris nomine Christus intelligilur, sicut per 

Psalmista m dicitur : £<enim passer iuvenit sibido- 

rnum, et turtur nidum suum ubi reponnt puUos suos 

(Psal. Lxxxiii, 4). Quis eniro alius per passerem 

nisi Redcmptor noster, et quid pcr turiurcin nisi 

sancta Ecclesia exprimitur? Jam autcm passer sibi 

invenit domum, quia selernum coeli babitaculum 

Redemptor noster iiitravit. Ei turtur invenit niduin, 

quiasancta Ecclcsia amore Conditoris afiecla, crc- 

bris gemitibus utitur ; et velut nidum sibi, id est 

pacatissimam fidci quietem construit, in qua cre- 

scentes (ilios quasi plumcscentes pullos, quousque 



mortem nostram destrueret, minime attendit. Con- 
spexil quidem vulturem, scd oculos vulturis non 
aspexil : qui dum humililatis cjus vias, et quibus 
iios ad alta sublevavit, considerare noluit, semitam 
avis ignoravit. Neqne enim pensarc studuit quod 
cjus nos huroilitas levarei ad coelestia et roortis 
ejus intentio reformarel ad vitam. Semitam igitur 
ignoravit avis, nec intuitut est oculos vulturiSy quia 
etsi vidit cum quem in morte tenuit, videre noluit 
quanta vitic iiostrx gloria de cjus morte seque- 
rctur. 

CAPUT XIV. 

DE MUSCA. ; 

/// sacra Scriplura muscarum nomine insolentes eurtg 
designantur. 

Muscarum nominc insolentes cune desideriorum 

carnalium designantur, sicut scriptum est : Muscm 

morientes perdunt suavitatem unguenti (Eccle, x, 1), 

quia nimirum superfluae cogitationcs , quse assidue 

in aninio carnalia cogitante el nascuntur et deti- 

ciunt, cam snavitalem qua unusquisquc intrinsccus 

pcr spirilum uncttis est, perdunt, quoniam integri- 

tale cjus pcrfrui noii pcnnittuntur. Hinc est quod 

iEgyptus mullitudiiie muscaruin percussa icgitur. 

Quo contia Israeiiticns populus custodiam Sabbati 

acccplt iii n.unerc (Exod, viii, 24). Quid cnim in 

hac vita laboriosius quam terrcnis dcsideriis 

xstunre? Aut quid hic 91 quietius quam hujus 



ad superiora evolent, charitatis gremio calefactos ^ sieculi nihil appetcre? Popuius ergo qui Deum se- 



lovet. 

CAPUT XIII. 

DE VIXTURE. 

In Scriplura sacru vuUuris nomtne Chrislus intel- 
Ugitur. 

Vulluria nomiu ' Redemptor nosler intelligitur, 
sicut per beaturo Job de Judseorum populo dicitur : 
Semitam ignoravit avis^ nec intuitus est oculos vul- 
turis (Job xxviii). Quis eniro hoc loco avis noroine 
iiisi ille signatur, qui corpus carneuro quod assum- 
psit, ascendendo ad aethera libravit ? Qui apte quo- 
que eliam vulturis appcllallonc expriroitur. Vultur 
quippe dum volat, si jacens cadaver conspicit, ad 



quitur, accepit Saltbatum, id cst rcquiem mentis, 
ut nullo in hac vita dcsideriorum carnalium ap- 
pelitu fatigetur. iEgyptus vero, quar hujus muiidi 
speciem lenet, muscis percutitur. Musca enim ni- 
mis insoicns et inquictum cst animal, in qua quid 
aliud quam insolentcs curae desideriorum carna- 
lium designantur?i£gyptus ergo muscis perculitur, 
qiiia corum corda qui terrenam vitam diligunt, de- 
siderioruro suorum Inquietudiiiibus feriuntur, tur- 
bis cogitatiouum carnalium ad ima dcpressa sunt, 
ut ad quietis iutiroae dcsidcrium non leventur. Unde 
cum mira ope pictatis ad cor verilas venit, prius 
ab eo cogitationum carnalium aeslus cjicit, et post 
esum se cadaveris deponit. Et plerumque sic in ^ in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sa- 



inorte capitur, dum ad mortcum animal de sum- 
inis venit. Rectc < r^o 90 Medialor Dei ethominum, 
Redemptor iiostcr, vulturisappcllatione signatur,qui 
roanens in allitudine divinitatis sua;, quasi quodam 
volatu sublimi cadaver mortalitatis noslra* conspc- 
xil in infimis, et sese dc coeiestibus ad iina subnii- 
sit. Fieri quippe propter nos homo dignatus est. 
Et dum morluum aniinal pctiit, mortem apud nos 
qui apid se ernt immorlalilas iiivcnit. Sed hujus 
vuUuris oculus, luit ipsa inicnlio noslnc resurrc- 
ctionis, quia ipse ad Iriduum morlua-j al» xtcrna 



cri Evangelii historia innuit, in qua dum ad resu- 
scitandam filiam invitatus Doroinus duceretur, pro- 
tinus additur : Et cum ejecta isset turba^ intravitet 
tenuit manumpueUce, et surrexit pueUa (Matth, ix, 25). 
Foras ergo turba cjicitur, ut puella suscitetur, quia 
si noii priiis a secrctioribus cordis expcllitur ini- 
portuna saeculariuni niultitiido curaruro , aniroa, 
quae intrinsecus jacct, roortua non resurgit. Nam 
duro se per innumeras terrenorum desideriorum co* 
giiationes spargii, ad consideralionem sui nullate* 
iiiis colligit. 



SB 



GREGORIANUM. ^ LIB. lir. 



U 



»2 INCIPIT LIBER TERTIUS 



CAPIT PRIMUM. 



DE JUMENTIS. 



1« Scrtpiura $acra jumentorum nomtne^ aliquando 
saneia Kccieua, vel fidelis anima^ aliquando qui- 
libei $ub disciplina positus^ aliquando carnalesho- 
mines, aliquando mentes dudum bruta^ sed con- 
terscp, atiquando s(ecuU implicamentaf aliquando 
umu tardiores mteiiiguntur. 

(117) Jumenti nomine sancla Ecclesia, vel fidelis 
anima designatur. Unde Redemptor noster in ju- 
roento sedens Jerusalem tendit. Salvator enim no- 
ster jumento sedens Jerusalem tendit, cum sanctae 
Ecclesix universaliter prxsidet, eamque in supernx 
pacis dcsiderium accendit. Jumento etiam sedens 
Jerusalem tendit, quando uniuscujusque lidelis ani- 
mam regens, videlicet jumentum suum, ad pacis 
iiitiniae visioncm ducit. 

(118) 93 Jumenli nomine quilibet sub disciplina 
positus designatur, sicut per Psalmistam dicitur : 
Ct jumentum factus sum apud te^ et ego semper te- 
cum {Psal. Liiii, 23). Quamvis insensatis bomo 
longe sit roelior, boc tamen plerumque bomini non 
Ucet quod brutis animalibus non licct. Qua^ enim ad 
aliud servaniur, moius corum procul dubio nequa- 
quam sub discipliiia restringuntur. Homo autem 
qoia ad sequenlem vitam ducilur, neccsse cst pro« 
fecto ut in cunctis suis motibus sub disciplinae dis- 
posilione religetur, et quasi domesticum animal 
loris vinctum servial, atque aeternis disposilionibus 



A (119) Jumentorum nomine mentes dudum brutS3 
designantur, sicut per pr»plietam dicitur : Qui dat 
jumentis escam ipsorum : et puiiis corvorum invocan* 
tibuseum (Psai, cxlvi, 95). Jumenta quippe escam 
accipiunt, dum sacrae Scriptur» pabulo mentes du- 
dum bruts satiantur. 

94 Jumentorum quoque nomine saecHli implica- 
menta designantur. Unde apud Noysen tilii Rubeiv 
et Gad, et dimidia tribus Manasse muUa pecor» et 
jumenta possidentes dum exira Jordanem ea qu:e 
viderant campcstria coucupiscunt, dixerunl : Terra 
quam percussit Dominns in conspectu fiiiorum Israei 
regionis uberrimce est ad pastum animaiium^ et nos 
urvi iui Itabemus jumenta piurima : precamurqu$ 

|. si invenimus graliam coram le, ut des nobis famuiit 
tuis eam in possessionem, nec facias nos transirt 
Jordanem {Num, ixxii, i, 5). Qui igitur jumenta 
plurima possident, Jordanem transire refugiont, 
quia quos multa inundi implicamvnta occupant, 
babitaiiouem coelestis patriai non requirunt. 

Jumentorum nominc sensu tardiores iQtelliguii- 
tur, sicut beatus Job dicit : Interroga jumenta^ et 
docebunt te; voiatiiia caii^ et indicabunt ttbi; ioquere 
tcrroi et respondebit tibi^ et narrabunt pisces maris 
iJob XII, 7,8). Quid per jumenta, nisi sensu tardio- 
res? quid per coeli volatilia, nisi summa atque su- 
Miniia sapientes inteiligcre debeinus? De jumentis 
namque , id est sensu pigrioribus scriptum est : 
Animaiia lua liabitabunt in ea {Psai. Lxvii, il). Et 



rcstrictum vival. Qui vcro implere cuncla quae desi- q quia sublimia sapientes in verbis nostri Redemptoris 

cvolant, scriptum est : Ita ut voiucres cosii vtniant, 
et habitent in ramis ejus {Matth. xiii, 52). Quid vero 



derat per efiTrenatara libertatem quaerit, quid aliud 
qaaiu agresti animali esse similis concupiscit, ut 
disciplloa; bunc lora non teneant, sed audenter va • 
gits per silvam desidcriorum currat? Siepe autem 
diviiia miseratio, quos prodire in effrenationem illi- 
citae liberlatis conspicit, objeclione prosperae adver- 
sitatis frangit, quatenus elisi discant quam reproba 
erectione tuniueraniy ut jam flagelli experiineniis 
edomiti, quasi jumenta domcstica praeceptorum loris 
mentis colla subjiciant, ct vitae praesentis itinere ad 
nulum praesidcntis pergant. Quibus bene loris liga- 
tum se noverat, qui dicebat : Ut jumentum faclus 
sum apud te^ el ego semper tecum, Unde cl saevus 
ille pcrseculor, ab agro pcrOdx voluplalis ad do 



per teiTam, nisi terrena sapieiites accipimus ? Unde 
et primo bomini coelesiia deserenti dictum cst . 
Terra es, et in terram ibis {Gen. iii, 19, juxta LXX). 
Quid per pisces maris, nisi curiosos bujus saeculi 
debcmus accipere? de quibus Psalroista ait : Pisces 
maris, qui perambuiant semitas maris {Psai. viii, 
9). Qui in niagnis rerum inquisitionibus, qiiasi in 
abditis fluctibus lateut. Quid autem cuncta baec in- 
quisiu doceant, adjungit dicens : Quis ignorat^ quod 
omnia liac manus Domini fecerit ? (Job xii, 9.) Ac 
si apcrte dicat : Sive sensu tardiores, seu sublimia 
sapienies, sive terrenis actibiis deditos, seu liujus 



mum fidei deductus, rectoris sui calcaribus punctus ^ mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta 



audiebat : Durum est tibi cantra stimuium calcitrare 
{Aci. IX, 6). 

Jumentorum nomine carnales homines designaii- 
tar, sicut per propbetam dicitur : Computruerunt 
pswtenta iu stercoresuo {Joel. i, 17). Jumcnta quippc 
io stcrcore suo computrescere est caniales homincs 
fetore luxuriae vilain fiuire. 



(117) Ex liom. 17 in Rzccb. 

(118) £x I. x in Job, cap. i, 



15. 



ba c Greatorem omnium Deum fatentur, et dc pote- 
state cjus coiicorditer sentiunt, quamvis sub ea non 
concorditer vivant. Quod euim justus quisque 
cliam vivendo loquitur, boc injustus plerumque de 
Dco vcl sola voce compcllitur faleri ; fitque ut mali» 
auctori 95 oranium, cujus opcribus resistunt, at- 
testalione faraulentur, quia quem impugnare mori- 

(119) Ex I. x\x in Job, c. viii, 12. 



»7 GARNERl CAN. REG. 

nus ausi sunt, Crealorem omniuin negare non pos- 
Biint. 

CAPUT 11. 

DE EQIO. 

/m Scriptura sacra equi nomine aliquando lubrica 
. vita pravorum^ aliquando dignitas temporalit^ ali- 
quando hoc ipsum prcesens steculum^ aliquando 
pr(£paratio rectos intentionis, aliquando quilibet 
sanctus prcedicator^ aliquando eiectorum corpora 
designantur, 

Eqoi nomine lubrica pravorum vita signalur, sic- 
ut scriptum est : Nolite fieri sicut equus et muius^ 
quibus non est intcltectus (Psal. ixxi, 0). Et sicut 
per prophetam alium dicitur : Equi amalores et 
emissarii facti sunt^ unusquisque ad uxorem proximi 
sui liinniebat {Jer. v, 8;. 

Equi nomine dignitas temporalis accipitur, Salo* 
mone attestante, qui ait : Vidi servos in equis, et 
principes ambutantes quasi servos super terram {Ec- 
cle. X, 7). Omnis quippe qui peccat, servus est 
peccati (Joan. viii, 34). Et ser^i in equis sunt, dum 
peccatores praesentis vita) dignitatibus cfferuntur. 
Principes vero quasi servi ambulant, cum multos 
dignitate virtutum pienos nulius honor erigii, sed 
sununa hic adversitas velut indignos deorsum pre- 
mit. Hiiic rursum dicitur : Dormitaverunt qui ascen^ 
derunt equos {Psal. lxxv, 7). Id esl in mortem ani- 
ins mentis oculos a veritatis iuce clauserunt, in 
praesentis vike honore confisi sunL 

Equi iiomine boc ipsum prsesens sxculum desi- 
gnatur» sicut Jacob dicitur : Fiat Dan coluber in 
96 vtd, cerastes in <emt/a, mordens ungulas equi^ 
ut cadat ascensor ejus retro {Gen. xux, 17). Quo 
in testlmonio quid equus significet, melius osten- 
derous, si et ea, quae circumstant, paulo subtilius 
exponamus. Nonnulli enim de tribu Dan venire An- 
tichristuro ferunt, pro eo quod hoc loco Dan et 
cohiber asseritur. Unde iion immerilo Israeliticus 
populus dum terras in castrorum partitionem susci* 
peret, primiis Dan ad aquiloiiein caslra metatus est 
(Num. II, 25), signans eum, qui in corde suo di- 
xerat : Sedebo m monle testamenti in lateribus aqui^ 
loniSy ascendam super altitudinem nubium^ similis 
• ro Altissimo {Isai. xiv; 13). De quo et per prophe- 
taitl dicilur : A Dan auditus est fremitus equortm 
ejus {Jer. viii, 16). Qui non soluro coiuber, sed 
etiam cerastes.Ccrasta eniin GraRce cornua dicuntur, 
serpensque hic cornutus esse perhilietur, per quem 
digne Antichristi adventus asseritur, quia contra 
fldelium vitam cum mursu peslifcrae pr^edicalionis 
armatur etiam corntbus potestaiis. Quis autcm ne- 
sciat seroitam angustiorcm esse quam viam?Fit 
ergo Dan colul)er in via, quia in prseseiitis vitx lati- 
todine eos ambulare provocat, quibus quasi parendq 
blauditur. Sed iii via mordet, quia eos, quibus li- 
bertatem tribuit, erroris sui veneiio consumit. Fit 
cerastes in semita, quia quos (ideles reperit, ct sese 
ad praecepti coelestis angusta itinera constringcutes 



S. VICTORiS PARIS. 88 

A non solom nequitia callid» persuasiouis impetit, sed 
etiam terrorepoteslatis premit; et in persecntionis 
angoie post bcneflcia ficlae dulcedinis exercct cornua 
pott^statis. Quo in loco equus hunc mundum insi- 
nuat, qui per elationem suam in censu labentium 
tcmporum spumat. Et quia Anticbristus extreroa 
muiidi apprehendere nititur, cerastes iste equi mt- 
giilas roordere perhibetur. Ungulas quippe eqoi 
inordere est extrenia saeculi feriendo contingere. Ut 
cadat ascensor ejus retro. Ascensor eqiii est, quis- 
quis extollitur in dignitatibus niundi. Qui retro ca- 
dere dicitur, et non in faciem : sicut Paulus ceci- 
disse memoratur {Act. ix, i). In faciem enim cadere 
est in hac vita, suas unumqueroque culpas agnos- 
cere, easque poenitendo dcflere. Retro veru quo 
non vidctur cadere est ex hac vita repente deci- 
dere, et ad quae supplicia ducatur ignorare. £t quia 
Judaea erroris 97 ^ui laqueis capta pro Chri- 
sio Antichristum exspectat, bene Jacob eodem loc# 
rcpente in electorum voce conversus est dicens : 
Salutare luum exspectalfo, Domine {Gen. xlix, 18). 
Id est non sicut infldcles Anticbristum, sed cum, 
qui in redemptionem nostram venlurus est, verum 
crcdeiido fldeliter Christum. 

Equi iiomine praeparalio rectae intentionis accipi- 
tur, sicut scriptum cst : Equus paratur in diem belli^ 
sed Dominus salutem tribuit {Prov. xxi, 31). Qoia 
contra teiilationem quidcm se animus prasparat , 
«cd nisi adjuvetur desuper salubritcr non certat. 
Q Equi noniinc sanctus quilibct praedicator accipi- 
lur, prophcla attcstante qui ait : Misisti in mare 
equos tuos turbanles aquas multas {Isa. xviii» 2). 
Quietae quippe aquae jacuerunt , quia humanae 
iiientes sub vitiorum suorum torpore sopitae sunt. 
Sed equis Dei roare turbaturo est, quia» missis 
sanctis praedicatoribus, omne cor , quod pesti* 
fera securitate torpuit, impulsu salutiferi timorift 
expavit. 

Equorum noroine electororo corpora desiguantort 
unde et Joannes apostolus in Apocalypsi Dominum 
contemplatiis ait : Et exercitus^ qui sunt in rcr/o, 
sequebantur eum in equis albis {Apoc. xix, 14) (120). 
Multitudinem quippe sanctorum, quae in hoc roany- 
rii bello sudaverat, recte exercitum vocat. Qui id- 
^ circo in equis albis sedere referuntur, quia nimiruio 
eorum corpora et luce justitiae, et «astimonia^ can- 
dore claruerunt. 

98 CAPUT III. 

DC ASINO. 

In sacra Scriptura asinorum nomine allquando stul- 
torum pigritia , aliquando luxuria , aliquando 
simplicitas gentilium , aliquando qucelibet fidelis 
unima , vet sancta Ecclesia, atiquando is qui alio- 
rum necessitates sustentat^ aliquando mala vita^ati' 
quando caro nostra designatur, 
(121) Asinorum nomine stultorum pigritia figura- 
tur,sicut per Moysem dicitur : Non arabis in bovest 
asino {Deut» xxh, 10). Ac si diccrct : Faluos sapicn^ 



(120) Ex I. XXXI in Job, c. ix, 12. 



(121) Exl. I, iu Job; r. vr. 



8f GREGORIAmm. ~ LtB. III. 90 

tlbtts In pnedicationc non socies , ne per eum qui A respuit, ea jani agendo proferal qux Dei sacriAcio 
implere rero non Talet et illi qui pneralel obsi- imponat. 



stas. 

(139) Ilem asinorum appellalione immoderala 
petobntium luxuria expriroitur, propheta teste 
qni alt : Quomm caine$ suntf ut carnes a$inoruni 

(123) Asinoruro nomine simplicitas genliiium de- 
signator. Undc Jerusalem tendens Dominus, asellum 
sedlsse perbibetur (Matth, xxi, 7). Quid est euim 
sedendo asiuum Jerusalem venire, nisi gentiiitatis 
simplicia corda possidendo, ea ad Tisionem pacis 
regendo, et prsesidendo perducere? Unde rursum 
scriptum est : Cognovit bos posie$sorem suum, et asi- 
mn preesepe dominisui (Isa, i, 2, 5). Quis enim bos 



(Ii6) Asini nomine caro noslra designatur, sicul 
in iibro Judicum dicitur : Axa, fiiia Caleb^ sedens super 
asinum suspiravit. Cui dixit pater ejus : Quid ha* 
bes? 100 ^^ <^'^ respondit : Da mihi benedictionem 
quia terram^ arentem dedisti mt/if , junge et irriguam. 
Dedit ei pater irriguum supertus, et irriguum in» 
ferius {Jud, i, 15-15). Quid per asinom nisl corpus 
nostrum acciplmus ? Aia autem super asinum sedet, 
cum irrationabilibus carnis suae motibus jam anima 
praesidet. Quae suspirans a patre terram irriguam 
petit, quia a Creatore nostro cum magnogemita 
quaerenda est lacrymarum gratia. Sunt namque 
nonnuili qui jam in dono perceperunt libere pro 



ntslJodaicus popnlus exstitit,cujus cervicem juguni ^ jusiitia eloqui, oppressos tueri, indigentibus pos« 

scssa tribucre, ardoreni fidei liabere ; sed hnbere la- 
cryniarum gratiam non habent. Hi niuiirum lerram 
australem et arentem babent; sed adbuc irrigua 
indigent, quia in bonis operibus positi, quibus ma- 
gni atque lerventes sunl, oportet ut aut timore sup- 
pIicii,autamore rcgni coelestis mala etiam quaeantea 
perpetraveruni,deplorent.Sed quia duo sunt conipun- 
ctionis genera, quia Dcum videlicct sitiens nnima 
prius timore conipungitur, post amore, dedit ei Patcr 
suusirriguum superiuset irriguum inferius.Irriguum 
quippe superius*accipit anima, cum sese iu lacryuiis, 
regni coeiestis desiderio aiiligit ; irriguum vero iu- 
ferius accipit, cum inferni supplicia flcndo perti- 
, mescit. Ci p: ius quidem ei inferius, ac post irri- 
' guum superius datur. Sed qoia conipunctio amoris 
dignitate pra^minet, necesse fuit ut prius irriguum 
superius, etpost irriguum inferius commemorari 
debuisset. Duoautem, ut dixi, compunctionis ge- 
nera sunt : quia prius timore anima compungitur, 
post ainore. Prius enim sese iii lacrymis afncit» quia 
dum nialoriim suorum recolit, pro bis perpeti sup- 
plicia sterna pertimescit. At vero cum longa moero- 
ris anxielate fuerit formido consuinpta, quaedam 
jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et 
in amore cieiestium gaudiorum animus inflamma- 
tur; et qui prius timebat iie ducerclur ad suppli* 
cium, postmodum flere amarissime incipil quia dif- 
fertur a regno. Sicque fit ul perfecta compunctio 



)egisattrivit?Ct quisasinusnisi gentilis populus fuit, 
qoem qnilibet seductor reperit, quasi brutum ani- 
mal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore 
substravit ? Bos ergo possessorem suum, et asinus 
09 presepe domini cognovit ; quia et Ilebraicus 
populus Deum quem colebat , sed iguorabat repe- 
rit : et gentilitas legis pabulum quod non habebat, 
accepit. 

Potest quoque per asinum quaelibet fidelis anima, 
Td sancta universalis Eccicsia designari. Unde 
Redemptor noster in asello sedens tendit Jeru- 
salem. 

(Ii4) Asini nomine is qui aliornm neccssitates 
■astentat, designatur, sicut pcr beatum Jobde hae- 
reticts dicitur : Asinum pupillorum abegemnt {Job 
xxnr, 3). Quid enim per pupillos accipimus, nisi 
dectos Dei in mentis teneritudine positos, qiii ma- 
gna lidei gratia nutriuutur, et patris sui jam pro 
se roortoi faciem necdum videiit? Et suntplerique 
io felcdesia qui quosdam conspiciunt coelestia appe- 
tere, terrena omnia despectui habcre ; et qiiamvis 
ipsi In hujnsroundi laboribus insudent, eos tanien 
qoos ad coelestia anhelare conspiciunt, de rebus 
quas in boc mundo possident hiijus vitae adjuto- 
n«ro ferunt. Et quamvis ipsi agere spiritalia ne- 
qiieant, ad suroma tamen tendentibus subsidia roi- 
nistrant. Portare eniro asinus onera hominum solet. 
Qnasi ergo qoidam asinus electorum est qui tcrre- 



IV. 



nis rebus deserviens deportat onera usibus homi- f) formidinis tradat animum compuiiclioni dilectio- 
nom. Et ssepe cum haeretici qucmiibet talero a saii- nis 
ctae Ecdesiae gremio avertunt, quasi pupillorum 
aslnuro abigunt, quia cum ad perfidiam suam per- 
trahont, a ministerio bonorum repellunt. 

(115) Asini nomiiie mala vita designaiitur, sicut 
per Moyscn dicitur : Primogenita asini mutabis ove 
€Kxod, XIII, 13). Per asinum quippe immunditia, 
per ovem vero innoccntia designatur. Asini ergo 
primogeoita ove muiarc est imroundae vitae priinor- 
dia lu innoceniiae simplicitatcm convertere, ut post- 
qoaro iila peccator egit, quse uti immunda Dominus 



(122) Ex l. 1, in Job, c. G, posl mcdium. 

(125) Ibid. 

(Ii4) Lib. ei 1. xvi in Joh, c. xxi, 22. 



101 CAPLT 

DE ASINA. 

In Scriptura sacra asinarum nomine aliquando qui' 
libet simpliciter viventes^ atiquando motus cordis 
lascivientes^ aiiquando simpiices cordis cogita^ 
tiones, aliquando caro nostra designatur, 

(127) Asinarum appellatione quilibet simpliciter 
vivente^ et alienis oneribus portandis dediti acd« 
piuntur, unde scriptum est : Boves arabant^ et 
asinw pascebantur juxta eos (Job i, 14). Quid eniro 

(125) Ex I. xxvii in Job, c. ii, 15. 
(I2G) £x lib. iiiDialog. c 54. 
(127) Ex I. II in Job, c. avii. 



0» CAnNEUl CAN. HEG. S. VICTORIS PARIS. 9t 

aliud pcr figuram boves quam bene operantes, cl A que talus abjicil, inflrmiialis mcmoria reformal. 



quid asinas quara quosdam simpliciter viventet 
accipimus? Qui dum in subtiliori intellectu currere 
iion valent, quod quasi pigrius ambulant, eo fra- 
terna onera mansuetius portant. Quae bene juxta 
boyes pasci rcferuntur, quia mentes sjmplicium 
etiam cum alta capere non possunt, eo magis vi« 
cin» sunt, quo et fraterna bona sua per cUarita- 
tem credunt. Cumque invidere alienis sensibus 
licsc.unl, quasi in pastu se minime dividunt. Simul 
ergo se asin» cum bobus reficiunt, quia pruden- 
tibus conjuncli tardiores, eorum inteliigentia pa- 
Bcuntur. 

(128) Asinarum nomine moius cordis lascivientes 
designaiitur, sicut de beato Job dicitur : Quod in 
possessioiu quingentas asinas habuerit (Job i, 5). 
Asinas quippe possidemus, cum lascivienles cordis 
inolus rcsiringimus : et quidquid in nobis carnale 
exsurgere appetit, spiritali cordis dominatu refre- 
namus. 

(129) Asinarum quoque nomine simplices cordis 
cogitatioaes accipimus juxla iilud : Boves arabant 
et asina: pascebantur juxta eos ; et irrnerunt Sabai 
102 ttdcrunlque omnia (Job i, 14, 15). Quid cnim 
pasccntes asinas nisi simplici^s motus cordis intelli- 
gjmus? quos dum sludiose a duplicilatis errore 
coinpesciums, quasi in campo liberae puritatis enu- 
trimus. Scil ecce dum boc agimus, hostis noster 
pascentes asinas subti-ahit, quia plerumi{ue dum 



ut aiiimus, qui extra sc in elalionem ducitur, ez 
percussa quam sustinct cariie memoretur. Sed hujiis 
correptionis donum idcirco Balaam non obtinuit, * 
quia ad malcdicendum pergens vocem, non inentero 
mutavit. 

103 CAPUT V 

DE CAMELO. 

In Scriplura sacra camelorum nomine aliquando 
ipse DominuSf aliquando gentilis populus , aii- 
quando Samaritanornm vita^ atiquando terrena- 
rum rerum dispositiones ^ aliauando distort(B et 
tumido! cogitationesm 

Cameli nomiiie Dominus designatur, sicut ab 
eodem Domino Judaeis adversantibus dicitur : Lt- 
quantes culicem^ camelum glutientes (Matth. xxiii, 
ii).K Culex namque susurrando vulnerat, camelus 
autem sponte se ad suscipienda onera inclinat. IJ- 
qiiavcrunt ergo JiidaBi culicem, quia seditiosuro 
Intronem dimitti pelierunt. Camelum vero gluti- 
veruut, quia eum qui ad suscipienda nostrae mor- 
talitatis onera sponte dcscemlcrat, exstinguere cla- 
mando conaii sunt. 

(150) Cameli nomine gentilitas designatur. Utide 
et Rebecca ad Isaac veniens dorso cameli dedu- 
citur (Cen. xxiv, 6-4) : quia ad Christum ex gen- 
tilitate Ecclesia propcrans in tortis viliosisque vilse 
vcteris conversalionibus invenitur. (131) Qu» Isaac 
viso descendit, quia^ Domino cognito, viliasuagcn- 
tililas deseruil, et ab crectione cclsitudinis ima hu- 



molus cordis simplices videt, sublilia invcntionura q militalis petiit. Quie et ver»5cuiidata pallio velatur 

(ibid.^ 55), quia el coram illo ex anteacta vita con- 
fuiiditur. Unde el per Paulum eisJcm gcntibus di- 
citur : Quem ergo fructum habuistis tunc in i7/m, tii^ 
quibus nunc erubescitis? (Rom. vi, 21.) 

(132) Potcst ctiam per camclos, qui commune 
sunt aniinal, Samaritanorum vita signari. Cameli 
namque 104 ruminant, sed nequaquam ungulain 
rindunl. Samarilani quoque quasi ruminant, quia 
cx pate legis verba recipiunt, et quasi ungulam 
noii (inilunl, quia pro parte contemnunt : Qui etiam 
gi-ave onus in dorso nienlis tolcrant, quia id omne 
quod faciunt, sine spe aelernitalis elaborant : fidcra 
qiiippe rcsurrcctionis nesciunt. Et quid esse gravius 
alque onusiius potest quam afllictionem practcreun- 



acumina osteiidit, ut, dum laus dc siibtilitate quae- 
ritur, purilalis simplic\tas amittatur. Et si usqu^ ad 
opus pi avum pertraherc noii valct, teniando tainen 
l;onorum cogitalionibus subrepcns nocet, iit, cum 
turbare bona mcntis agnoscitur, ea quasi funditus 
absiulisse videuiur. 

Asint^e nomiiie caro nostra designatur, unde 
scriptum est quia, cum Balaam ad maledicendum 
pergeiet, ab asina cui inbidebat corripilur. Balaam 
i^aiuque pervenire ad propositum tendit; sed ejus 
votuni animal cui prxsidct prsepedit. Proiiibilione 
quippe immorala asina angelum videt, quem hu- 
mana mcns non vidct, quia plerumque caro pcr 
mnleslias tarda flagello siio menti Deum iiidicat. 



qucm mens ipsa carni praesidens iioii videbat : iu ^ lis saeculi perpeli et nequaquam ad revelatiouera 



ut aiixictatem spiritus prellcere in hoc mundo cu 
pientis, velut iter tendeiilis impediat, doiiec ei in- 
Yisibilem qui sibi obviat innotescat. Unde ct bcne 
Pelrus dicit : Correptionem habuit sum vesanite 
SHbjugale mutum animal hominis voce loquens pro- 
phttce prohibuit insiptentiam (II Petr* ii. 16). Insa- 
nns quippe homo a subjugali muto corripitur, quan- 
^lo mens elata humilitatis bonum quod tenere de- 
beatabaflliclacarne memoratur.Considerandum est 
ego quanta salus cordis sii molestia corporalis« 
qiae ad cognitionem sui mcntem, et quam plcrum* 

(128) Exl. in Job, c.xili, 50. 

(U9) Ex 1. 11 in Job, c. xxiv, 53, in medio. 

(150) Ibidcm. 



iiientis gaudia remuncrationis sperare I 

(135) Possunt quoque non inconvenienter pcr 
camelos, qui ungulam ncquaquam findunt, sed tt- 
men ruminant, terrenarum rcrum bonae dispensa- 
lioiies intelligi : quse quia aliquid hal)ent «eculi, et 
aliquid Dci, per commune eas necesse est aiiimal 
dcsignari. Neque cniin terrena dispensatio, quain- 
vis aeternae utililati scrviat, sine p<^rlurbatione men- 
tis valct exhibcri. Quia igitur pcr hanc et ad pra- 
scns mens confunditiir, et iii perpetuum mcrces 
paratur , quasi commune animal ct aliquid de lcse 

(151) Lib. XXXV in Job, c. xi , id rcpctit. 

(152) Job, loco citato. 

(153) Ex lib. 1 in Job, cap. xiii, 29. 



f3 



GnEGOmANUM. - LIB. III. 



94 



habel, et aliquid non habct. Ungulnm quippe non A inerccdis prxmia requircnles. Nam reptilia toto et 



findit, quia non se penitus anima ab omni terreno 
operedisjungit; setl tamen ruminat, quia bene di- 
spensando temporalia per ccrliludinis fiduciam 
oodeslia sperat. Terrenae igitur dispensalioncs, quasi 
camelorum raore, capite legi concordanl, pede dis- 
erepant, quia et coeli sunt qu* juste viveules ap- 
petuni, et hujus mundi sunt ea in quibus operc 
Ycrsanlur. 

Possunt ctiam per camelos tortuosum videlicct 
animal dislortx el tumidse cogitationes inteliigi. 
Unde bcne beatus Job camelos in possessione ha- 
huisse perhibeiur (Job i, 3). Camelos quippe pos- 
sidenius, si quod altum sapiinus humililer depona- 
nius. Camelos piocul dubio possidemus, cum cogi- 



corporc terr?e inhaerciit; animalia autcm ventre a 
terra suspcnsa sunt; appetitu tamen gulae ad terram 
scinper inclinanlur. Replilia itaque sunt iiiter pa- 
rictem, quando cogitationes volvuntur in incnte quae 
a terrenis desideriis nunquam levanlur. Animalia 
quoque sunt intra paiietcm, quando ct si qiiu* jam 
justa, si qua hoiiesia cogitantur, appetcndis tamen 
lucris tem|)oralibus honoribusque dcserviunl ; et pcr 
senictipsa quidem quasi a terra suspcnsa sunt, sed 
adhuc per ambitum quasi gulae dcsiderium scse ad 
ima submiltunt. 

(158) Animalium noniine irralionabilcs aiiim» 
molus designanlur : Vnde filu Ritben et Cad et di^ 
midia tribus Bfanasse inlroductis fmis Israel in ter^ 



taliones nostras ad infirmitatis fraternae compassio- ^ ram repromissionis ad campestria redeunt ( Num. 
nem flecUmus,et vicissim oiicra nostra portantcsalie- 
iiae infirmitati compati condescendendo noverimus. 
105 CAPUT VI. 

DE ANiaiALlBVS. 

Im ScriptHra sacra animalittm nomine aliquando 
sancii evangelistte^ aliquando justi^ aliquando sim- 
plices in sancta Ecclesia , aliquando cogitaliones 
aliauantulum a terra suspensw^ aiiquando irratio- 
naoiies animiB motus. 

(154) Animalium noniine sancti cvangclistae desi- 
gnantur, sicut per Ezechiclem dicitur : Et in medio 
ejus simililudo quatuor animalium (Ezech, i, 5). 
Qeid eiiim per quatuor animalia, iiisl quatuor evan- 
gelistx signatur? 

(l3oj Animalium nomine justi dcsignantur, sic- C 
ut pcr Ezechielcra dicitur : Et audivi voccm alarum 
auimalium percutientium alteram ad alteram {Ezech, 
ni, !5). Quid namque alas animalium, nisi virtutes 
dcbemus senlire sanclorum? Qui dum tcrrena de- 
spiciunt ad coelestia volando sublevantur. Sed vo- 
laulia animalia, al s suis se vicissim feriuiit, quia 
saDCCoruro roentes iii co quod superna appetunt, 
consideratis invicem allcrnis virtutibus excitantur. 
Ala enim soa mc pcrcutit, qui excmplo sanctilatis 
prupriae me ad melius accendit. Et aia mea viclnum 
aninial ferio, si aliquando opns bonum quod imitc- 
tur osfendo. 

(156) Animalium nominc simplices in sancta Ec-* 
desia designaulur, siciit dc eadem sancta Eci lesia 
per Psalmistam dicitur : Animalia tua liabitubunt D 
tn ea (Pm/. lxvh, 11), quia videlicct simplicem qui- 
qae in sancta habet Ecclesia. 

106 (^^^) Animalium nomine cogitationes ali- 
quantnlam a terra suspcnsae, sed adlmc terreniemer- 
cedis praemia requirenles de^ignantur, sicut per Eze- 
clrfeieiii dicitur : Et ingressus vidi : Et ecce omnis simi- 
Himlo reptilium et animalium abominatio {Ezech. 
viii, 10). In reptilibus quippe rx)gitationes omiiiiio 
terreiue signantur ; in animalibus vero jam quidcm 
aliquantuluro a teira suspensae, sed adhuc tcrrenae 



^KU) Ex bom. %hi Ezcch., post mcdium. 
fj^o) Ex I. XXIV in Job, c. vi, post mcdium. 
(K)6^ Ex i. XXXV in Job, c. xi. 
(117) Ex I. XXVI in Job, c. v. 



xxxt, 55), quia ab allis cacuminibiis montium quasi 
ab spe ccelcslium delabuiitur, ut extra proinissiunis 
terrain brota animalia nutriant, quia ad pascendos 
variis desideriis irrationabiles animae inotus elabo- 
rant : quia selerna! lucis quanta sit claritas nesciunt 
qui iransitoriis occupaiionibus excsecanlur, et, duni 
de terrcnis rcbus superbiunt, coclostis sui luminis 
aditum claudunt. 

107 CAPUT YII. 

DE BOVE. 

In sacra Scriutura bovis nomine aliquando Judaicus 

populus, aliquando luxuriosorum dementia^ ali- 

quando labor ]}rcedicatoris^ aliqaando sapiens^ ali- 

quando doctorum mansuetudo, aiiquando diaboius, 

aliquando bona operatio designantur. 

Bovis iiomine Judaicus populus designatur, sicut 

pcr pruphetam dicitur : Cognovit bos possessorem 

suum^ et asinus prtBsepe domini {Isa. i, 5). Require 

in capilulo De asino c. 5, supra. 

(159) Quod autem bovis nomine per comparatia- 
nem luxuriosorum dementia desigiietur, Salomon 
iiidicat, qui cum male suadcnlis mulieris petulan- 
tiam praemisisset, acljunxit : Stutimque sequituream 
quasi bos ductus ad victimam {Proc. vii, ^). 

(UO) Bovis nomiiie labor prsedicationis exprimi- 
tur, sicut legis verba testantur, quibus dicitur : 
Kon ailiqabis os bovi trituranti (I Tim. v, 18). Ac 
si aperte diceret : Praedicatorem verbi ab stipendio- 
rum suoruin perceplione non prohibcas. 

Rursum bovis nomine sapicns quilibet designa- 
tur, sicut scriptum est : Non junges bovem et asi- 
num {Deut. xxv, i), id est sapientem cum stulto iii 
praidicatione non sociabis. 

Boum nomine doctorum mansuetudo designatur, 
sicut scripium est. Quia in vasis templi inter coro- 
nas ei plcclas bovcs, ct lconcs uc cherubin exscul- 
pta sunt {Deut. xxii, 10). Coronae quippe signum 
sunt victoria;. Plcctas 108 autcm concordiae una- 
nimitatcm signant. Chcrubin \cro plenitudo scientias. 
Per boves quoquc mansueludo, per lcones vcro sc- 

(158) Ex I. xxvii in Job, c. vii, medium circiler. 

(159) Ex lib. XXXV in Job, c. ii. 
(140) Ex lib. ct cap. supcr. 



$5 GARNEHI CAN. REG. 

reritas accipitur. Sacerdoies crgo alque doclores A 
inter coronas et plcctas, id est iuter fortitudiuem 
Loni operis» quo ad victoriam ourrunt, et charilatis 
concordiaro, qua a se vicissim non discrepant, per 
boves« et leoues atque cherubim designali sunt, 
quia in pleiiitudine scientise quam habent necesse 
est ul et bouin mansuetudinem teneanl, et fervorem 
leonum, quatenus in discipiina, quam praedicant, et 
ex sancto zclo accensi sunt, et ex patema dulce* 
dine tranquiili. 

Bovis nomine diabolus designatur, sicut per 
Isaiam dicitur : Leo sicut bos comedel paleas {Isa. 
XI, 7) ; et sicut de eodem voce Dominica ad l)eatum 
Job dicilur : Fenum sicut bos cotnedet {Job xl, 10). 
Quid cnim leonis nomine nisi diaboius, quid palea- 
rum vel feni nomine, nisi camaiium vita signatur? B 
Sed quid est quod iii comestione palearum vei feiii 
diabolus non equo, sed bovi comparatur? Hoc au- 
tem citius agnoscimus, si in utrisque animalibus 
quae sit nutrimentoruin distantia perpendamus. Equi 
namque fenum quamlibct sordidum comedunt, 
aquam vero non nisi mundam bibunt. Boves autem 
aquam quainiibet sordidam bibunt, sed feno non 
iiisi mundo vescuntur. Quid est ergo quod lK>vi, 
qui mundo pabulo vescitur, diabolus comparatur, 
nisi hoc quud de ipso per prophetam alium dicitur : 
Esca ejus electa {iU) (Habac. i, i6,juxt. LW). 
Neque enim eos se gaudet rapere, quos protervis, 
ac sordidis aclionilius impiicatos in imis secum 
voluntarie respicit jacere. Feimm ergo sicut bos 
comedere appclit , quia suggestionis suae dente ^ 
conterere mundam spiritalium vitam quaeril. 

(142) Bovis nomiiie bona operatio designatur, 
sicut pcr Moyseni dicitur : Non arabis in primoge' 
nito bovis {Deut, xv, 15). Quid enim per primoge- 
nitum bovis, nisi boiiam operationem accipimus? 
Primogenitum autem bovis intelligimus in iiifirma 
aetate primi nosiri temporis libnam operaiionem : in 
quo tamen arandum non est, quia cum prima sint 
nostra adolescentiae vcl juventutis 109 tempora, 
aJliuc nobis a prsedicatione cessandum est, ut 
vomer liiiguae nostra^ proscindere non audeat ter- 
rani cordis alieni, quoad usque enim infirmi su- 
mus, continere nos iutra nosmetipsos debemus, ne, 
dum tenera bona cilius ostendimus,amittamus, quia ]) 
et arbusta planlata, si prius in terra radicata non 
fuerint, manu tacta citius arescunt, at si semel ra- 
dicem (Ixerint, manus tangit, et tamen nihil oQicit, 
venti impellunt, nec tamen impellentcs lasduni. Et 
constructi parietes, si impelluiitur, eruuiilur, nisi 
prius a suo fuerint humore siccati. Mens itaque 
quousque humore pravitatis suae non fuerit per- 
fecte exsiccata, aliens linguae manu tangi non dc- 
bet, ne, priusquam plene percipiat» perdat solidita- 
tcm suam, ne impulsa ruat, ne vclut arbustum sine 
radicibus, dum plusquam valet tolerare concutitur, 

(141) Ibi ^ulgat. edit. habet cibus ejus electus. 

(142) Es buinil. 2 in Ezech., haud procul ab 
initio. 



S. VICTORIS PARIS. 86 

flatibus arescat. Ad exemplum ergo non sunl ostcn- 
denda, nisi quae firma sunt. Prius enim convaie- 
scere debet mens, atque ad utilitatem proximorum 
postmodum demonstrari, cum jam nec per laudem 
elata corruat, nec per vituperationem percussa con' 
tabescat. Nam et si Timotheo dicitur : Pracipe hcee 
el doce, nemo adolescentiam tuam contemnat (/ Tim. 
IV, 11, 12), sciendum est quia ei adolescentia in an- 
nis, non in rooribus fuit, quarovis in sacro eloquio 
nonnunquam adolescentia juventus vocatur. Unde 
scriptum est: LwtarCy juvenis^ in adolescentia tua 

{Ezech. II, 9). 

CAPUT VIII. 

DE VACCA. 

In Scriplura sacra cum vacca singulart numero po- 
nitur,aliquando infirmitas incarnationis Dominica^^ 
aliquando caro nostra accipitur. Cum vero plura' 
liter vaccas dicuntur, mentes intelliguntur fidelium. 

110 Vaccae nomiiie uiflrmitas incarnationis Do- 
minicae designatur, sicut Moysi a Domino dicilur : 
Proscipe filiis Israel ut adducant ad te vaccam 
rufam oitatis integrte , in qua nuUa sit mn" 
ctc/a, nec portaverit jugum. Tradesque eam Eleaiaro 
sacerdoti^ Qui eductam extra castra immolabit in 
conspectu Domini, et intinget digitum in sanguine 
ejuSf aspergens contra fores tabemaculi septem vici' 
bus ; comburetque eam, cunctis videntibus ; tam pel- 
iem quam camem ejus, ac sanguinem ac fimum 
fiammm tradetis {Num. xix2-5). Quid pervaccam, nisi 
assumpta ad sacrificium infirmitas incarnationis 
Dominicae figuratur? De quo scriptum est quia et 
ipse mortuus (143) est ex infirmilate , sed vivit ex 
virtute Dei? {II Cor. xiii, 4.) Bene autem vacca haec 
etiam rufa dicitur, quia videlicet ejus humanitas 
rubra per cruorem passionis fuit. Unde et in Can- 
ticis canticorum a sponsa describitur diceute : 
Dilectus meus candidus et rubicundus [Cant. v, 10) ; 
candidus videlicet ex divinitate, rubicundus ex 
sanguine ; candidus per justitiam vilae, rubicundus 
cx cruore passionis. 

^latis integrcB in qua non sit macula, i£tas hu- 
manitalis Doiniui integra est, omnis ejus operatio 
perfecta. In qua videlicet humanitate macula iion 
fuit, quia et veraciter de eo scriptum est : Quia 
peccatum non fecit, nec inventus dolus in ore ejus 
(/ Petr. II, 22). Bene autem subdilur, nec portavil 
jugum. Scriptum quippe est : Omnis qui peccat ser- 
vus est peccati {Joan. viii, 35). Quia Dominus nuUi 
peccato succubuit, jugum minime portavit. Sequi- 
tur : Tradesque eam Eieazaro sacerdoti : qui eductam 
extra castri immoiabit in conspectu Domini. Quid 
est quod haec vacca ad immolandum traditur saccr- 
doti, nisi quod incarnatus Dominus, qui pro re- 
demptione nostra sacrificium semctipsuro fecit, in 
Judaici populi mauibus datur? Qui etiam extra ca- 
stra immolatus est in conspecto Domini, quia vid^ 
licet extra portam passus est, Unde et dicit Paulus : 

(143) Ibi nostra edit. pro mortuus legU cruei* 
fixus 



w 



CRECORIANUM. - LIB. III. 



98 



Exeamus ad eum exlra eastra impn>perinm eju$ por- A duin per Spirilum saiictum iiilelligentiae ignc con- 



Umles. JesuM enim ut sanctificaret per sanguinem 
suum poputum^ extra portam passus est. Non enim 
habemus hic manentem civitatem, sed futuram 
iaquirimus {Hebr. xiii, 15). Idcirco enim cxlra 
portam passus est, ut a conversalione nos vitas 
H\ praesentis, quasi a civitate foras duceret, et 
a lerrena inhabitatione cor nostrum evellere per- 
fiuaderet. Bene autem dicitur immolabit in conspectu 
Domini. Redemptor enim noster in conspectu om- 
nium quasi exsiinctus est, sed in conspectu Patris 
immolatus, quia quod ante oculos hominum pcena, 
hoc anle oculos Patris sacriQcium fuit. Et intinget 
digiium in sanguine ejus. Quid per digilum nisi 
discretio nostrae operationis accipitur ? In sanguine 
▼ero vaccse digitum intiiigere est in i>assione incar- 
nationis Dominicse nostra opera consecrare, ut pas- 
sionem ejus quem cognoscimus imitemur, sicut 
scriptnm est : Christus passus est pro nobis, nobis 
relinquens exemptum ut sequamini vestigia ejus {1 
Petr. II, 2). Eleazar autem et immolal, et in san- 
gnine cjus digitum intingit, quia videlicet piebs Ju- 
datca ex reproborum parte bumilitaleiu Domini 
usque ad passionem persecuta est; ex electorum 
Tero parte operationem bumilitas ejus imitata esl : 
Et asperget contra fores tabemaculi. Quid boc loco 
tabernaculum, nisi toia simul Synagoga accipitur ? 
Qui ergo tinxerit in sanguine ejus digitum, eumdem 
sanguinem contra fores taliernaculi aspergat, id est 



sumpia suiit. Possumus tanien in eailem vacca, iJ 
est in ipsa inOrmitate incarnationis Dominicx car- 
nem, pcllcm ac sauguinem et limum singula ejus 
opera accipere. Quid enim per carnem et pellem, 
nisi exterior operalio designatur ? Quid per sangui- 
nem, uisi sublilis inlernaque virtus exteriora acta 
viviiicans? Quid per limum, nisi lassitudo, sitls, 
esuries, et timor mortis et quaeqiie ex buinUilale 
suscepta pati voluit, designantur? Quod eiiiin ex 
defectu iiostrae morialitatis habiiit, qiiasi in eo abji- 
ciendum fuit. Quae tamen omnia qu» ex nostra in- 
firmitate suscepit, quia pro nostra redemptione ex- 
hibuit, igne concremanda suiit, id est juxta virtui- 
tem sancti Spiritus intelligenda, ut quaM)ue ab eo 
corporaliter gesta sunt, per incorporeum ejus diviui- 
tatis spiritum disposita senliantur. 

Poiest quoque per vaccam caro nostra signari. 
Vaccam ergo mactauius, cum carneiu a lascivia 
suae voluptatts cxstinguimus. Sed quia carnis ma- 
ceralio siue fide, spe et charitate inutilis reputatur» 
dum vaeca in sacrificio mactatur, cum hysso|>o li- 
guoque cedriiio ac cocco bis tincto offerri praecipi- 
tur. Quid enim per hyssopum, iiisi fides? quid per 
lignum cedrinum, nisi spes? et quid per coccum, 
nisi charitas designatur? Hyssopus quippe iuterna 
iiostra inundare cousuevit. Et per Peirum dicitur : 
Fide mundans corda eorum {Act. xv, 9). Liguum 
quoque cedrinum nulki putredine deficit, quia spcm 



quisquis passionis ejus vias imitatur, Synagogse uon q coelestium terminiis nou consumit. Unde et per Pe- 



cadenti ef resistenti per exempla bona, per opera- 
tionem rectam signum l»ene vivendi praebeat. Con- 
tra fores enim tabernaculi vaccae sanguinem asper- 
gere est resistenti plebi Judaicae per praedicationem 
rectam et per sancta opera passioiiis ejus exempla 
moustrare. Bene autein dicitur ut digitus ejus in 
sauguine scpiem vicibus iiilingatur et aspergatur. 
Iii septenario enim nufnero perfeclio acc!pitur« 
Unde ct septein diebus iiniversuin tempus impletur, 
et saiictus spiritus septiformis vocatur. Septem vero 
vicibus in sanguine digltum intingere est per perfe- 
ctam opeiationem ministerium passionis ejus inii- 
uri. Et septem vicibus contra Synagogam aspcrgere 
estperfecta praedicatione sacramenta incarnalionis 
ac passionis ejus infidelibus denuntiare : 

Comburetque eam cutulis videntibus extra castra : 
iam peliem ac carnes ejus^ quam sanguinem et fi- 
num flammm tradelis. Quid per carnem et pellem, 
quid per sanguinem et fimum vaccae, nisi carnalia 
sacrificia in Testamento Veteri habita, quae infirmi- 
latem 112 Domtni denuntiabant, figurantur ? Qna: 
oronia postmodiim a Patribus specialiter intellecta 
jttxta exterius ministerium, slercora sunt vocata. 
UndePauIus cumdesacrificiis carnalibus loqueretur 
disit : Propter quem omnia detrimenlum feci et ar- 
bitr9rutstercora(PhiUpp. iii,8).Quae flammaetradun- 
tur, quia qiiaij^fai carnaliter priiis cxhibita postmo- 



trum dicilur : Regeneravit nos in spem vivamper fie • 
surrectionem Jesu Christi ex mortuis^ in hceredita» 
tem incorruptibilem^ et incontaminatam et immar» 
cessibilem {I Petr. i, 9). Coccus autem rul)eo co- 
lore flammescit, quia quem implet charitas, etiain 
incendit. Unde in Evangelio 113 Veritas dicit : 
Ignem veni mittere in terram {Luc. xii, 49). Sed bia 
tinctus coccus offerri praK^ipilur, ut vidclicet ante 
intemi judicis oculos charitas noslra Dei et pro- 
ximi dilectione coloretur, quatenus conversa mens 
nec sic pro amore Dei quictem diligat ut curam 
proximi utilitatei.que postponat, nec sic pro amoro 
proximi occupationi serviat ut quietem funditus de* 
serens ignem in se superni amoris exstinguat. Vac** 
^ cam ergo ciim hyssopo, lignoque cedrino ac eocco 
offerimus, dum cum maceratioiie carnis sacrificium 
fidei, spei et charitatis adolcmus. Quisquis igitur 
semetipsum Deo jam sacrificium obtiilit, si perfecta 
desideral, curct necesse cst ut non soluin se ad op« • 
rationis latitudinem, verum etiam ad culmiiia con- 
templationis extendat. 

(144; Vaecarum nomine mentes fidclium dcsi- 
gnantur. Unde cum de terra Pbilisthim arca Domiui 
ad lerram Israd rediret, plaustro superimposiu 
est, el vaccae plauslro subjunclae sunt. ^uae fetae 
fuisse memorantur, quarum vitulos clauscrunt domi. 
Jbant autem indirectum vaccce per viam quas duclt 



(144) £x bom. 37 in Evang., longius ab iiiitio. 



99 GARNERl CAN. REG. 

Beihsami$; uno Uinere gradiebanlur, pcrgenle$ ei A 
mugieniei ; et non declinabant nequead dexieram neque 
ad sinistram (/ Reg, vi, 7). Quidcnini vacca^, nisi fi- 
deies quosque in Ecclesia designant? Qtii cuni san- 
cti eloquii pripcepta cofiservant, quasi super impo- 
sitain Doinini arcam portant. De quibus boc est 
ctiam notandum quodfet^v fuisse memoranlur, quia 
sunt plciique qui in via Dei intrinsecus positi foris 
carnalibus aflectibus iigantur. Sed noii deciinant a 
recto itiiiero, qui arcam Dei porlaiit in niente. Ecce 
autein vacca; Betbsamis pcrgiint. Betbsamis quippe 
domus interprctatur. Et Propheta ait : Vobis autem, 
qui timetis Doininum, orielur soi jtistitiio. Si igi- 
tur ad xleriii stdis babitationem tendimus, dignum 
prorectocsi ut de Dei itinerepro carnaiibus aflecti- 
bus non declinemns. Tola cniin mciite pensandura " 
est quod vaccae Dei piauslro suppos.lai pergunt et 
gemunl; dant ab intiinis mugilus, el tainen de Dei 
itinere non detorqnent giessus. Amorcm quideni 
per conipassioncm sentiunt, sed coiia postcriiis non 
deflectunt. Sic nimirum, sic prasdicalores 114 ^^^* 
sic fldcies qiiique esse intra saiictam Eiclesiam de- 
bent, ut et compatiantur proxiinis per cbaritalem, 
et tamen de via Dei non exorbitent per compassio^ 
nem. Arcam quippc piaustro superpositam Betbsa- 
mis pergere est cuin superna scientia ad internae 
lucis babitacuium propinquare. Scd tunc vere Betii- 
samis teiidimus, ctiin viam rectitudinis gradientcs 
ad vicina erroris laiera nec pro affvCtu pignoriim 
decliiiarous. Sic namque, sic nea*sse est ut ince- r 
dere debeant qui*sacr;e legis jtigo suppositi, jam 
per internam scienttam Dei arcain portant. Per lioc 
quod propinquorum nccessitalibus condolent, ac- 
cepto rectitudinis itiiiere non deciinent. Quorum ni- 
inirum gratia mentem nostram tenere del>ct, sed 
deflectere non debet, ne haec eadem mens, aut si 
affectu non tangitur, dura sit ; aut plus tacta, si in- 
flectitur, remissa. 

CAPUT IX. 

DE VITULA. 

(145) Vitulae nomine niens carnalis designatur 
quod bene sub Ephraim specie Osee propheta describit 
qui ait : Ephraim viiula docta diligere iriiuram {Ose, 
X, il). Vituia enim triturae laboribus assueta re- 
iaxata pieruroque ad eumdem iaboris usum etiani D 
non compulsa revertitur. Ita pravorum mens bujus 
inundi servitiis dcdita, et rerum temporalium fati- 
gationibusassueta, etiam si sibi libere vacare liceat, 
kiibesse tamen terrenis sudoribus festinat, et usu 
miserae conversationis trituram laboris quserit, ut a 
jugo mundunae servitutis cessare non iibeal, etiain 
si licet. Quod videiicel jugum Doroinus a discipuio- 
ntm cordibus solvebat, curo diceret : Aiiendiie vobis 
nc graveniur eorda vesira crapula ei ebrieiaie (Luc. 
XXI, 34) : iiiicoadjunxit ei curis hujus vitw, ei super^ 
veniat in vos repeniina dies ilia (ibid,). Et rursum : 
Y^iie ad me^ omnes qui laboraiis ei oneraii esiist ci 

(145) Ex lib. XX in Job, cap. 16, ante roedium. 



S. VICTOUIS PARIS. 100 

ego reficiam vos, Toiliie jugum meum super vos ; et 
discite a me, qnia miiis sum, ei humilis corde (Maith 
XI, 29). Quid est enim Domino mitcm se in magiste- 
rio atque bumiieiu dicere, nisi relictis exercendae 
elationis 115 difliculiatibus, piana quasdam bene 
vivendi itinera demonstrare? Sed quia pravorum 
menies pius per aspera elationis quam per blanda 
humilitatis ac mansuctudinis delcctantur, esse sub 
seiitibus delicias putant. Dura enim pro amore sae- 
culi quasi quaedam roollia ac delectabilia ferre pa- 
rati sunt, duni in hac viu rerum culmioa appre- 
hendere conantur. Cessationem Dominus a niuiidi 
iaboribus iniperat, sanctas quietis dnlcedinero per- 
suadet ; et tamen vesana iniquorum mens plus se 
assequi aspera carnaliter quam spiriialiter gaudet. 
PIus acerbitate faligationis quam quictis dulcedine 
pascilur. 

CAPUT X. 

DE TALRO. 

/;i Scriptura sacra taurorum nomine oliquando iniel* 
liguntur Patres Veteris Testanienti, uiiquando su- 
perbi. 

(146) Taurorum nomine Patres Velcris Testa- 
menti designantur, sicut in Evangelio a Domino dl- 
citiir : Ecce prandium meum paravi ; iuuri mei ei 
aitilia occisa sunt, ei omnia parata, venite ad uupt$a$ 
{Matth, XXII, 4). Quid in tauris vci allilibus, nisi 
Noviac Vcteris Testanienti Patres accipimus? Alti- 
lia cnim sagiiiata dicimus. Ab eo enim quod csl 
alere, aitiiia quasi alitilia vocamus. Cum vero in 
lege scriptum sit : Diiiges amicum tuum^ et odio ha • 
bebis inimicum tuum {Maiih. v, 45), accepta tunc 
justis licentia fuerat, ut Dei suosque adversarios 
quanta possent virtute comprimerent, eosque jiiro 
gladii ferirent. Quod in Novo, procul dubio, Testa- 
roento coropescitur cum per seroetipsaro Verilas 
praedicat, diceiis : Diiigite inimicos vesiro$y bene fa* 
cite hi$ qui oderunt vo$ (tHd., 44). Quid ergo per 
tauros nisi Patres Testaroenti Veteris significantur? 
Naro duro ex permissioiie legis acceperant quatenus 
adveisarios suos odii reiributioue percuterent, ut 
ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui iniroi- 
cos suos 116 virtiitis corporeae cornu feriebant? 
Quid vero per aiiilia, nisi Patres Testaroenti Nori 
ligurantur? qui dum gratiam pinguedinis iiiternae 
percipiunt, a desideriis terrenis innitentes ad subii* 
niia contemplationis suse peunis sublevantur. In imo 
quippe cogitationem ponere, quid aliud quam quae- 
dam ariditas mentis est? Qui autem intellectu coeie- 
stium jam per sancta desideria de supernis deiecta- 
tionis intimae cibo pascuntur, quasi largiori alimento 
pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari Psaimi- 
sta concupivit, qui dicebat : Sicut adipe et pingue- 
dine repieaiur anima mea (Psai, Lxii, 6). Quia igi- 
tur praedicatores Dominicae Incarnationis missi.. per- 
secutionem ab iiiOdelibus, et prius prophetae et post- 
modum sancti apostoli pertulerunt, invitatis et ve- 

(146) Ilom. 58 in Evang. 



iOl 



GREGORIARUM. — LIB. III. 



m 



Dlre DoleDtibtis dicitur : Tauri mei et aUilia occisa A taioen haec quatiior animalia ipsum suum caput, cu* 



fjtjff, ei 0mnia parata sunL Ac si apertius dicalur : 
Patmni praecedentium mortes accipite, et remedia 
TiUe nostne cogitate. 

(147) Taurorum nomine cervix siiperbiae designa- 
tur, sirut amicis beati Job a Domino dicilur : Su^ 
mite vobis septem tauros, et scptem arietes^ et ite ad 
serwum meum Job^ ei offerei hoiocaustum pro tobis 
(Job xLii, 8). Per tauros cenix superbiae, per arie- 
tes vero docatus exprimilur, qui ab haereticis pcr- 
soasis plebibus, quasi seductis gregibus agilur. De 
haereticis namque superbientibus dicitur, qui inOr- 
morum mentes male suadcndo corrumpunt : Comi- 
lium taurorum^ inier vaccas populorum (Psal, lxvii, 
31). Et qiiia sequentes se populos vdut grcges tra- 



jus sunt membra, signare. Ipse namqoe et homo 
est, quia naturam noslram veraciter siiscepit; et 
vitulus, quia pro nobis paticnter occubuit; et Ico, 
quia per divinitatis fortitudinem susccptoi 118 
mortis vinculum rupit; etad extremum aquila,quia 
ad coelum de quo venerat rediit. Homo ergo na- 
scendo, vitulus moricnido, leo resurgendo, aqoi.a 
ad ccelos ascendendo vocatus est. 

(U8) Vituli nomine sanclus pncdicator dcsigna- 
tur, sicut per Ezechielem dicitnr : Planta pcdis eo^ 
rumy quasi planta pedis vituti (Ezech, i, 7). In san- 
ctis quippe praedicalorihus planta pedis est ut plaula 
viluli, scilicel mature iiicedcns, et fortis et divisa. 
Quia unusquisque prsedicator et venerationem ha- 



hunt, arietes aliquando nominantur; greges scilicet bet in niaturitale, ct rortiludinem in opcre, et divi 



arietes ducunt. Unde per increpalioiieni Jereinias 
ait : Principes iui velut arietes {Thren. i, G). Quia 
Igitor haeretici, cum ad sanctam Ecclesiam redeunt, 
supcrbiam elationis deserere, et nequaquam jain 
quasi sequentes greges popnlonim cuncos ad inte- 
ritom docunt, amici beati Job ofTerre tauros el arie- 
tes jubentur. Tauros enim et arictes in sacrilicio 
oflerre est superbum ducatum in conversionis hu- 
mililafe mactare, ut edomita cervice suporbiae di- 
scant obediendo sequi qui duduin prseire conaban- 
tur. Recle quoque 117 han: eorum superbia se- 
ptem sacrificiii expiatur, qiiia haeretici ad Ecclesiam 
revertentes per humilitatis hosliam, dona Spiritiis 



sioiiem ungulae in discretione. Non enim facile prav 
dicalio ejus accipitur, si Icvis in moribus esse vi- 
dcatur. Et nulla erit maluritalis ostensio, si contra 
adversa omnia non sifTuerit operis fortitudo. Virtu- 
tis autem meriluin, ipsa forliludo oueris amittit, si 
discretio in inlcllcctu non fuerit. 

CAPUT XII 

DE CANIBUS. 

In Scriptura sacra canum nomim aliquando san- 
cti pradicatores^ aliquando adutatores^ atias haf- 
retici, alias Juda^i^ atiquando geniites intettigun" 
tur, 

(149) Canum nominc sancli prsedicatores desi'* 



gratiae septiformis accipiunl, ut qui elationis sua C 8^^"^""^' ^]^^^ '" Evangelio scriplum esl : Sed ei 

vetustatc tabuerant, novitate graliae reformentur. 

Dicatur fgitur : Sumile vobis septem tauros et septem 

eirietes^ ei ite ad servum meum Job^ et offeret Iwto- 

eausium pro vobis. Ac si haereticis redeuntibus 

aperte diceretnr. Universali vos Ecclesiae per humi- 

litatem poenitcntise jungite, atque eam qua per vos- 

inetipsos digui non estis veniam ejus a me prccibus 

obtiiiete, qui cum per hanc veraciter saperedisci- 

tis, prioris apud me vestrae sapientiae stultitiam de- 

letis. 



CAPUT XI. 

DE VITULO. 

/r Scripiura sacra vituti nomine atiquando Cliristns 
rel Lucas evangelista^ aiiquando sanctus pradica- 
tor inietligitur, 

Yituli bomine Christus vel Lucas evangelista de- 
«gnatur, sicut per Joannem evangelistam in Apoca- 
lypsi de quatuor animalibus dicitur : Animai pri- 
mum simite leoni, secundum animat simile viluto^ 
tertium animat habens faciem quasi hominis^ el quar- 
tmmanimai simite aquitce votanti {Apoc, iv, 7). Ubi 
qoamvis singnla ad unumquemque evangelistam re- 
cte coDveniant, dum aliiis humanae nativilatis ordi- 
nan, alios per mundi sacriflcii mactationem quasi 
▼ftofi mortero, alius potestatis fortiludincm quasi 
feerf^ clamorem insinuat, alius nativitatem Verbi 
iotudiis quasl ortum solem aquila aspcctal, possent 

(147) Ex lib. XXXV in Job, c. 7. 

(148) £x hom. 3 in Ezech. 



canes veniebant ei lingebani utcera ejus {Lur, xvi, 
21). Quid enim per canes nisi pra^dicaiorcs intelli- 
gimus? Canum elenim lingua vulnus dum lingit, 
curat : quia et doctorcs sancti dum in confcssionc 
peccati noslri nos instruunt, quasi vulnus mentis 
nostrae per linguam tangunt. Et quia nos loqueiido 
a peccalis eripiunl, quasi tangendo vulnera ad sa* 
lulein reducunt. Quia enim canum nomine pra*dl- 
catorum 119 lingua signalur, bene per Psalmistaiu 
Domino dicitur : Lingua canum tuorum ex inimicis 
ab ipso {Psat. lxvu, 24). Ex Judxis quippe infideli- 
bus sancli prxdicatores elccli sunt, qui assertione 
veritatis,contra furcs latroncsquc venienles niagnos 
pro Domiiio, ut ita dicam, latratus dcderunt. Quo- 
D modo contra de quorumdam reprobatione dicilur : 
Canes ntuti non vatentes tatrare (Isa, lvi, iO). Qiiia 
igitur praedicalores sancli peccala damnant, con« 
fessionem vero peccatorum approbant, dicenles : 
Confitemini atterutrum peccata vestra, ei orate pro 
invicem ut satvemini (Jac, v, 16), ulcera Lazari ca- 
nes lingunt : sancti etenim do< tores, dum gentilium 
confcssiones accipiuiit, nicntium vulnera saluti re- 
stituunt. Unde et Lazarus intei pretalur adjutus, 
quia ipsi hunc ad ereptionem jiivant qui ejus vul- 
nera per linguse correptionem curant. 

Potest aulem per linctioncm canum, lata adu- 
lanlium lingua signari. AduIaniiLus etcnim vulnera 

(149) Ex hom. 40 in Evang. 



105 GARNERI CAN, RGG. 

nostra lingere est» quod plerumque solent, etiam A 
ipsa maia quae in uobis reprehendimus improbo fa- 
vore laudare. 

Canum nomine liaeretici designantur, sicut scri- 
ptum est : Sicut cams revertUur ad vomitum suum^ 
sic slultus ad stultitiam suam (Prov, xxvi, 11). 

Canum nomine Judaei Dominum persequentes 
designantur, sicut a Domm(f per Psaimistam dici- 
tur, Circumdederunt me canes muUi (Psal, xxi, 17). 

Canum nomine gentiles designantur, sicut in 
Evangelio Dominus mulieri Cliananae» dicit . Non 
est bonum sumere panem^ et mittere canibus (Matth, 
XV, 26). Ac si dicerct : Non est bonum ut doctriu» 
panis a filiis, id est Judaeis qui ab initio Dominum 
coiuei unt et adoraverunt, subtrabatur et vobis gen- 
tibus, qu£ multis spurcitiis et idolis deservislis, 
detur. 

120 CAPUT xm. 

DE AR1ET1BU8. 

In Scriplura sacra arietum nomine aiiquando sa- 
eerdotes, aliquando rationaUs spiritus^ aliquando 
ducatus sequentium populorum designantur, 

Arietis nomine primus intra Ecclcsiam ordo sa- 
cerdotum designatur, sicut per Salomonem dicitur : 
Tria sunt qum bene gradiuntur^ et quartum^ quod 
incedil feUciter, Leo fortissimus bestiarum ad nul- 
Uus pavebit occursum^ gaUus succinctus lumbos^ et 
aries ; nec est rex qui resistat ei, Ipse quippe hoc 
loco ponitur leo, de quo scriptum est : Vicit leo 
de triba Juda. Qui fortissimus esse perhilietur, C 
quia in hoc ipso quod infirmum est Dei forlius cst 
hominibus (/ Cor. i, 25). Qui ad nuUius pavel occur- 
sum, Dicit enim : yenit princeps hujus mundi et in 
me non habet quidquam (Joan. xiv , 30). CaUus 
succinctus lumbos^ id est, prsedicatores saneti inter 
hujus tencbras noctis verum mane nuntiantes. Qui 
succincti himbos sunt, quia a membris suis luxuriae 
fluxa restringunt. lu lumbis quippe luxuria est. 
Uiide et eis a Domino dicitur : Sint iumbi vestri 
prcscincti (Luc. xii, 55). Et aries. Nec est rex qui 
resistai ei, Quem alium hocloco arictem accipimus 
nisi primum intra Ecclesiam ordinem sacerdotum ? 
Pe quibus scriptum est : Afferte Domino fiiios ariC'» 
ium (Psai. xxviii, 1). Qui per exempla sua gradien- 
tem ^popuhim quasi subsequentem ovium gregcm ^ 
irahunt. Quibus spiritaiiter recteque viventibus 
nullus rex suflicit omnino rcsislere, quia quilibet 
persecutor obviet, intentionem eorum iiou valet 
prspedire. Sciuiit enini ad eum quem desiderant et 
aiixie currere et rooriendo pervenire. Ponitur ergo 
piimus leo, secundus gallus, tertius aries. Appa- 
rtiit enim Cbristus, deinde prsMiicatores sancti 
a|K>stoIi, et tuiic demum spirituales 121 Patres 
Ecclesiarum praepositi , videlicet duces gregum , 
quia doctores sequentium populoruro. Sed quia 
post hoc Antichristus apparebit, boc illi quartum 
sulKiens dicit : Et qui sluitus appamit, poslquam 
eievatus est in subiime. Si enim inteiiexisset^ ori suo 
imposuissei manum (Prov. xxx, 32). Ipse quippe in 



S. VICTORIS PARIS %U 

sublime elevabitur, cum Deum se esse roentleiur* 
Sed elevatus in sublime stultus apparebit, quia iii 
ipsa elevatione, per adveutum veri judicis deliciet. 
Qui si intellexisset, ori suo imposuisset manum, 
id est, si supplicium suum cum superbire exorsos 
est praevidisset, beiie aliquando conditus in tantam 
jactalionem superbiie non fuissel eiatus* De quo ne- 
quaquam moveat, quod superius dictum est : Quar- 
tum quod incedit feliciter, Tria quippe bene iiicedere 
dixit, et quartum feliciter. Non enim omne qiiod 
feliciter bene ; neque in hac viia omne quod bene, 
incedit feiiciter. Nam leo, gallus et aries bene ince« 
dunt, sed non hic feliciter, quia persecutioiiuni 
l)ella patiuntur. Quartum vero feliciter, et non bene 
incedit, quia in faliacia sua Antichristus gradilur, 
sed juxta hreve tempus vitae prsesentls Ipsa illi fal- 
lacia prosperatur, sicut de eo sub Antiochi specie 
per Danielem dictum est : Robur datum est ei con- 
tra juge sacrificium propter peccata^ et prosternetur 
veritas in terra^ et faciet et prosperabitur (Dan, viii, 
12). Quod ergo Salomon ait, incedit feliciier, hoc 
Daniel dicit, prosperabitur. 

Arietum nomine raliouabiies spiritus designan- 
tur, sicut per Moysem dicitur : Toiiens Jacob oirgas 
popuieas virides et amygdaiinas^ et ex piatanis^ e* 
parte decorticavit eas, Detractisque corticibus in his 
qua spoliatw fuerant^ candorapparuit, liics vero qum 
integra erant, virides permanserwit, atque in hunc 
modum coior effectus est varius, Igitur quando as- 
cendibanl oves, ponebat eas in canalibus aquarum^ 
ante ocuios arietum et ovium ut in earum contem- 
piatione conciperent (Gen, xxx, 57-38). Quid est 
eiiim virgas virldes amygdaliiias et ex platanis ante 
oculos gregum pouere, nisi per Scripturae sacne 
seriem antiquorum Patrum vitas atque sententiam 
in exemplum populis prxbere? Quae nimiruro, quia 
juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominan- 
tur. Quibus ex parte corticem 122 subtrahit ul ixi 
bis, quae exspoliantiir, candor iniimus apparcat, et 
ex parte corticem servat, ut, sicut fuerant exterius 
in viriditate permaiieant. Variusque virgarum color 
ciScitur, dum cortex ex parte subtrahilur, et ex 
parte retinetur. Ante considerationis eiiim nostr» 
oculos pnecedentium Patrum sententiae, quasi vir- 
gai variae ponuntur, in quibus, dum plerumque iii- 
telleclum htterac fugimus, quasi corticem subtrahi- 
mus ; et, dum plerumque inteileclum littcrae se- 
quimur, quasi corticem i^eservamus; dumque ab 
ipsis cortex litterx subducitur, allegoriae candor 
interior demonstratur ; ct dum cortex reiinquitur, 
exterioris intelligentiae virentia demonsirantar 
exempla. Quas beueJacob in aquae canalibus posuit, 
quia et Rederoptor iioster in libris sacrae scientiae, 
quibus nos intrinsecus infundinius fixit. Has aspi* 
cientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationabiles 
nostri spiritus, dum in earum inlentione defixi 
sunt, singulis quibusque actionibus permiscentur 
ut lales fetus operum procreeiit , qualia exciiipla 
pnpcedentium in vocibus prseccptorum videut. Et 



*» 



GREGOBIANUM. — liB. UI. 



106 



^ivemra cM^ltm tproles bpni op^ris habet qultk x bwes univenas, imuper et pecora campi (PsaLviu, 



H iioiuiiimiuaia sublrado Ull^ro: CQnlce, ac(us in- 
lonia.CQoaiderat* et r^ervaio nQnnuuqiiain bi^torise 
u^ine se uk exlerioribus format- 

Arieium i^ominedaqaius.sequ^niiuui populorum 
desjgRtUir. Uude adamiQos be:|li J^qb a Doroino 
dic|iur : SumiU ifQbisuptem tauros ^t ^epUVf^ arietes, 
ei iie ad ^rvum vu»m; et plferel UqlocapMum pro 
wuis {Jab xui«8). Quxrein c^tuIoUeiauro. 
laa CAPUT XIV. 
DE oytBus. 
im Srriptura sacra cum singulariter ovis pomtur, 
Christi patieutin intelligitur; cum vero pluraVtter 
oves dicuntur^ aliquando fideles ex Judais acciptun- 
tur^ atiquando cegitatipnum innocentiaf aliquando 
simplices quique. 



8j. Hinc iteruDi per eumdem Psalmistam dtcilur: 
Nos autem populus ejus st oves pascum ejus (Pso/. 
Lxxviii, 13). Neque enim qui servare innocentiam 
ncgligunt, illa intorn;£ pascus refectione satianlur. 
CAPUT XV. 

DE AG.NA. 

152) Agnainomine acliva vila designatur, sicut 
pcr Moyscn de eo qui juramentum protnlit, nt vel 
uiale quid» vel bene faccret» atque hoc ipsuni obli- 
vione transcendit, dlciiur : Ojjerat agnam de gregi- 
bus stve capram (Levit, v, 6). Juiamentum namque 
proferre est voto nos diviiiaB servitutis alligare. Ct 
rum bona opera promittimns, bene nos facerc s||Nm- 
dcmus. Cu(n vero abstrnentiam cruclatumque car- 



aSO) Ovium nominc fideles ej^JuJjeisdesignautur, B nis nostrpe voverimus, male ad prjescns nos nobis 



sicut de beato Job in Uguea dicitur : £l (tttl pos- 
seuif^ ejus septem milUa ovium el tria millia camelo- 
mm {Job 1, 3). Quui enim sepiem millibus ovium, 
nUi perfectam quorumdam Jud;eorum iouoceatiam 
«s^MDit, qui;adper(ect)Ouis.gratiam ex legis ,pa- 
s^^iiis yenitT.Quidveroiu tribusmillibuscamelprum, 
nisi ad pleQiMidi<l6m Gdei veniens tota genfilium 
vitiositas desijspatur? Sicut per oves Bebrsos a 
pascuis legis ad .fi^m venientes accipimus, ucuii 
obsiat ut per ^melos tortos moribus atque Duu^tos 
idolonim culiibus gentilium populos sentiamus. 
Quia euim a semetipsjs $ibi invenerunt Deos quos 
colcrent, quasi a semetipsis eis onus in dorso ex- 
creverat quod ppr^re^t. ^ quja ini^arpe Domi- 
Bos appareiis, et Hel^ra^rum populum .p^fe^tionis 
gratia iroplevit, ctgentium quosdam ad c^vgnitiooem 
fidei mira operaostentendo.produxit, dicatur recte 
de um^a, quae verilatem exprioieret, xiuod et 
septem millia pviumet tria milUa camelorum possi- 
deret. 

Possiini autem per ov^ morallter cogitationum 
iuiioceDtia, per camelqs distortae cpgitatioiies.desi- 
gnari. Servata quippe veritate histprise^ imitajri^jt^ 
s[Hntaliler possumus quod cajrnaliter audi^us. Ovium 
enim septem millia possidemus, cum pogitaiiones 
innocuaii perfecta cordis munditia inter nosmetip- 
sos inquisito veritatis pabulo ^pascimus. Eruntque 
nobis in possessionem etiam tria millia camelo- 



facere juramus. Sed quia nuHus in hac viu ita per- 
foctus est ut quanilibet Deo devotus sit, inter ipsa 
quantulumcunque pia vota npn peccet, pro peccaio 
agna oOerri de gregibus siye capra prjXcipilur. Quld 
enim per;ignam nisi activae viue innocentia? quiJ 
per capraro, quae in summis eilremisque rupibus 
pendens pascitur, nisi coutemplativa \f^^ vita si- 
gnatur? Qui ergo se coospicit promissa ac prapo- 
sita non implesse, ad sacrifioium Dei sipdiosius sese 
debct, vel innocentia bonioperis, vel ^uljiini pas.u 
contemplalionis accingere. Et bene agna de gregi- 
1)VS, capra vero oflerri de gregibus non jubctur, 
quia activa vita multoruni c$t contemplativa paucu- 
ruiu. Et cum bsec agimus qu;e multos ageie atque 
' cgisscconspicimus.quasi agoam. dc gregibus dainus. 
CAPUT X\l. 

DE BE^Tll.S. 

in Scriptura sacra cum ungulariter besiia pomiurt 
aliquaiido difiholus, aliqtiando turba prwdicutorum 
Antichristit aliqnando tnens irrationabiiis: cum 
xeroplufaliter, aliquando dwmones^ aliquando tnd- 
tt/iscaxnis des^gnantur. 

(153) Bestiae npmine anliquus hostis accipitur 
qui d^peiptioi^em primi hpmiiiis s«evus impetiit, et 
iniegritatepd vitae illiiis male^^ad^fido.lariiaviu Cou- 
tra quem propbe^» vp^bvs de sancia electorura Ec- 
clesia in antiquum statum restauranda praemittilur : 
Et mala bestia non transibit per eam (Isa.xxxy, 9). 
IKnc ilerum in libro beati Job scriptum est : /ii^re» 



rum, si omnequod in nobis altum ac tortuosum est D 4i^tur bestia latibt^lum suumf et in antro suo mora- 



rationi fidei subdimus, et sub cpgnitione Trjnitatis 
sponte in appetitu burailiLatis inclinamus. CamclQS 
qgippe possldemus, si quod altum sapimus humili*- 
ter deponamus. Camelos possidemus, cum cogita- 
tiooes. nostras ad infirmitatis fratcrnse compassio- 
nsiD jfectimus, et vicissim onera nostra portautcs, 
aUenae iofirmitati compati condescendendo noveri> 

IDIIS. 

(I5l)0viam noiDJfie,s'iinplices qatqueet innocentes 
^les^BaiHiir, sicutper Psalmistam Patri dc Filio 
Ttihmua s»bjecisU sub pedibus ejus^ oves et 



(f6VKxlib.iinJob, 0.V1. 
(15jj £x lib. XXXV in Job, c. xi. 
'i5S9*Ex.Hb. xxKii in Job, c. iv. 

Patbol. CXCIil. 



bitur {Job xxxvii» 8). C^m enim in iUe mundi 
illum homitiem damnatum qui ABticbristus voca- 
tur, invaserit, quid aliud quam laUbulum suum in- 
greditur, utin antro prppriodemoretur?Vas quippe 
iliud diaboli antrum ac latibulum bestifie est, ut in- 
sidians bominibus viam hujus viue carpentibus» 
in jUo et per signa lateat, ct pcr .malitiam oc- 
cidat. 

(151) Bcstia; iiomine tur)>a prasdicatorum Anti- 
christi designatur. Unde sjmulaMonis ip^o^um maii* 
tiam 126 Joannes in Apocalypsijirevi desci^iptione 

(153| Ex lib. xxvii in Job, c. xvii, 18. 
(154) Ex lib. xxxiii in Job, c. xxvi. 



f07 



GARNERl CAN. REG 



-comprcliendens dicil : Vidi aUam besiiam aicenden- 
tem de terra, habentem comna duo similiaagni^ et lo- 
quebaturutdraeo{Apoc, iiii, 11). Priorem quippebe- 
stiam, id esl Aatichristom superiore jam descrip- 
tione narraverat ; post quem etiam liaec alia bestia 
ascendisse dicilur, quia post eum multitudo prae- 
dicaiorum illius ex terrena potestate gloriatur. De 
terra quippe ascendere est terrcna gloria super- 
bire. Quae habet dao cornua similia agni, quia per 
hypocrisim sanctitatis, eani qnam in se veraciter 
Dominus habuit singularem sibi inesse et sapien- 
tiam mentitur et vitam. Sed quia sub agni specie 
auditoribus reprobis scrpentinum virus infundit, 
recie illic subditur : Et loquebatur ut draco. Ista 
enim bestia, id estpraedicantium muUitudo, si aperte 
utdraco loqueretur, agno similis non appareret; 
sed assumil speciem agni. ut draconis exerceat ope- 
ralionem. 

(155) Bestiae nomine mens irrationabiiis designa- 
tur, sicut per Moysen dicitur : Bestia^ si teliyerit 
montem^ tapidabitur {Exod. xix, 12). Mons quippe 
est allitudo contemplationis ; bestia vero, mens irra- 
tionabilis. Bestia ergomontem tangit, cum mens ir- 
rationabilibus desideriis subdita, ad contemplatio- 
nis alia se erigit. Sed lapidibus perculitur, quia 
summa non sustinens ipsis superni ponderis icii- 
bus necatur. 

Bestiarum nomine daemones signantur, sicut Job 
dicit ex ore Domini: Omnes bestias agri ludent ibi 
{Job XL, 15). Quid enim per bestias, nisi immundi 
spiritus?Et quid per agrum, nlsi prae&cns saeculum 
designatur ? Agri autem bestiae ibi, id est in herbis 
montium ludunt, quia projccta de superioribas in 
hoc mundo daemonia pravis superborum operibus 
delectantur. Bestiae in herbis ludunt, cum reprobi 
spiritus bumana corda ad illicitas cogitationes per- 
trahunt. Au non immundis spiritibus ludere cst 
mentes hominum ad Dei imaginem coiiditas modo 
ficta promissione decipere, modo vacuis terroribus 
irridere, modo eis transitoria 127 gda<ii3 quasi 
mansura imprimcre, modo mansuras poonas, quasi 
transitorias levigare? 

(156) Bestiarum nominemotuscamisdesignanlur, 
sicut beatus Job dictt: £< bestiw terrte pacificm erunt 
tibi {Job V, 25). Quid enim per bestias, nisi nio- 
tus carnis inteUiguntuii^ quae, dum mentem nostram 
irrationabilia suadcndo lacessunt, contra nos be- 
stialiter insurgunt? Sedcurocor divina lexdeprimit, 
etiaiu camis incentiva detumescunt, utet si tentando 
submurmurant, nequaquam tamen usque ad effec- 
turo operuro quasi ad aperti morsus rabiem eisur- 
gunt. Quis enim in hac adhuc corraptibili carnc 
positus has terrae bestias plene edomat, cum ilie ad 
tertium coelum raptus egregius praedicaior dical : 
Yideo aiiam Ugem in membris meis repugnantem legi 
mmtis mecff et captwantem me in lege peccati qu(e 



. S. VICTORIS PARIS. lOS 

A est in membris meis f {Rom. vii, 25.) Sed aliad est 
has bestias in campo operis s»vientes aspicere» 
aliud iutra cordis caveam frementes tenerc. Redactae 
namque intra claustrum continentiae, et si adhue 
tentando mgiunt, usque ad morsuin tainen, ui 
diximus, actionis illicitae non excedunt. Pacificae 
itaque sunt terrae kestiae, quia raotus caniis etsi per 
desideria palpitent, aperta nos tamen contra di- 
ctione operis non impugnant. Pacem ergo uobis 
terrae bestiae faciunt, quia motus cariiis, dum nos 
tentando laccscunt, ad amorem quietis intiro» im- 
pellunt. 

128 OAPUT XVII. 

DE LEONE. 

/n Scriptura sacra cum leo ^singulari numero ponitur^ 
^ aliquando Christus intelligitur, aliquando Marcus 
evangelistOf aiiquando diabolus, aliquando cvjus- 
libet justi securitas, aliquando Antichristus^ ff/i- 
quanao quilibet raptor; cum vero pluraliter Uones 
dicuntur^ aliquando doctorum severitas^ aliquando 
daemones signantur. 

Leonis nomine Christus intelligitnr, sicut scri* 
ptum est : Leo fortissimtis bestiarum ad nuUius pa^ 
vebit occursum {Prov, xxx, 56).,Qui jure fortissimas 
bestiarum dicitnr, quia in hoc ipso quod infirroum 
est Dei, fortius est hominibus (/ Cor. i, 25). Qui ad 
uullius pavet occursum ; dicit enim : Venit princeps 
mundi hujus^ et in me non habet quidquam {Joan. xiv, 
50). Sed alibi dicitur : Yidt leo de tribu Juda 
{Apoc. V, 5). 
Q (157) Leonis nomine Marcus evangelista designa- 
tur, unde Ezechiel propheta, cum sanctos evangeii- 
stas sub figura quatuor animulium describeret, ait : 
Similitudo vultus eorum facies hominis^ tt facies 
leonis a dextris ipsorum quatuor; facies autem bovis 
a sinistris ipsorum quatuor^ et facies aquiloi desuper 
ipsorum quatuor [Ezech. i, 20). Quod enim haec 
quatuor pennata animalia quatuor evangelistas desi- 
gnent, ipsa uniuscujusque libri evangelici exordia 
testantur. Nam quia ab humana generatione coepit» 
jure per hominem Malthaeus ; •quia per claroorem in 
deserto, recte per leonem Marcus; quia 129 ^ 
sacrificio exorsus esl bene per vitulum Lucas ; quia 
vero a divinitate Verbi coepit, digne per aquilam 
signittcatur Joaniies, qui dicit : In principio erat 
D Verbum, et Yerbum erat apud Deum^ et Deus erat 
Verbum. Qui dum in ipsa diviniiatis substantia in- 
tendit, quasi mure aquilae oculos in solem fixit. 

(158) Leonis nomine d!aboIus designatur, sicut 
per primum Ecclesiae pastorem fidelibus dicitur : 
Adversarius noster diubolus tanquam teo rugiens eir- 
cuit quosrens quem devoret {I Pelr. v, 8). Hinc iterum 
per Isaiam dicitur : Leo stcut bos comedet pateas 
{Isa. XI, 7). 

Leonis nomine justi viri securitas designalur, 
sicut per Salomonem dicitur : Justus quasi leo con- 
fidens absque terroreerit {Prov. xxviii, 1). In occur- 



ii55) Ex lib. VI in Job, c. xvii. 
156) £x lib. VI in Job, xvi. 



(151) Ex hom. i in Ezech., in principio. 
(158)'Ex hom. 19 in Ezech. 



m GREGORIANUM. -- LIB. Ul. 

9Bmqiil]ipebesUanimidcirco leouon Irepidat, quia A habeni, necesse esi ul 
praeralere se omDibus non ignorat. Undc jusli viri 
seconias re€ie leoni coroparaiur, qui contra se cum 
qttodibetinsurgcre conspicit, ad roenlis su» conll- 
demiam redit. Et scit quia cunctos adversantes su- 
perat, quia illum solum diligit quem invltus nuilo- 
nodo amitlat. Quisquis enim eiteriora qus nolenti 
SBbtrahiiotur» appetit, sua se spoute extraneo timori 
snbsliaTiit. Infracta autem virtus est concupiscentia 
nat aetenue, terren» conteroptus, quia et in aito 
meiis ponitur, cum a rebus infimis, spei sua: judicio 
sableTaCur, atque cunctis adversanlibus lanto minus 
attingitor, quanto in supemis sita lutius munitur. 
(159) Leonis nomine Antichristus exprimitur per 



110 
et boum mansuetudiiieci 
leneant et fervorem leonum, quatenus in disciplina 
quam praedicant et ex saiicto zelo accensi sint, et 
ex paterna dulcedine tranquilli. Quibus subler se lora 
dependeanl, ut disciplinae sux retinacula, quibus 
ipsi ligati sunt, etiam subjeclis suis solUcile im- 
pendani* Subter eos lora dependere esl cuslodiae 
vincula subditis tenere. Quae tunc recte scrvanlur, 
cum nec ooum roansuetudo in zeli fervore 131 
amittitur, nec leonum terror in mansuetudine dc- 
cliualur. Taiita qiiippe debel esse discretiu, ut ncc 
disciplina nimia, nec misericordia sit remLssa,ne si 
inordinate culpa dimittitur, is qui est culpabilis in 
reatu gravius astringalur; etrursum si culpa im* 



Psalmistam dicentem : iMtdiatw in occulto ncut leo moderate retiuetur, tanto qui corrigiiur deterior 



i CMbili suo (Psal. ix, 9).Recte etenim Aiitichristus 
et leo insidians dicitor, insidians per miraculorum 
tpedem, leo per fortitudinem saecularem. Ad aper- 
lam namqoe potentiam suffecisset ut leo esset, 
etiamsi insidians non fuisset. Rursum ad occultas 
versutias suffecissei ut iusidiaus subriperet, etiamsi 
ka non esscL Sed quia hic ahtiquus hostis in 
cunctis suis viribus cffrenatur, saevire per utraque 
permittitar, ut contra electos in certamine et fraude 
et virtote laxetur : virtute per potenliam 130 
Iraude per sigoa. Non enim tunc sola potestale eri- 
gitur, sed etiam signorum ostensione fulciiur. Ut 
enim eos qui aperte iniqui sunt pertrahat , saecula- 
rem potenUam ostentat. Ut autem viros justos fallal. 



flat, quanto erga se nil ex benignitatis gratia agi 
considerat. Exhibenda itaque pravis est asperitas iu 
ostensione, charitas in mente, ut et dura ostensio 
delinquentem coerceat,et charilatis custodia merce- 
dem mansuetudinis non amittat Ecce hoc est roa^ 
gisteriuro disciplinae, ut culpis doctor et discrete 
noverit parcere, ct pie resecare. 

(162) Leonuro nomine eminentioris potestatis 
da^raones designantur, sicut in Psalroo scriptum 
est ! Posuisli tenebras et facta est nox ; in ipsa per^ 
traiuierunt omnes bettim sHvos, catuU leonum rugien" 
teSy ut rapiant et qucsrant a Deo escam sibi {P»aL 
ciii, 20). Tenebras quippe Domiiius ponit, cum 
peccatis judiciarepeiideiis, lumen suae inielligentise 



signissanctiUtemsiroulat.IUiseninisuadetelationero subtrahit. Et nox eflicitur, quia pravorum mentes 
magnitudinis, istos decipit opinione sanctitatis. ignorantiae suae erroribus csecantur. In qua orones 



magnitudinis, istos decipit opinione 

(160) Leonis nomine quilibet raptor designatur, 
fticat de infidelium couversione per Isaiam promit- 
titar qui ait : VituluSf et leo et ovis simul morabun- 
fsr (/m. xl, 6). Quid enim per vituium, nisi is qui 
se per cordis contritionem Deo immolat?quid per 
konem, nisi is qui alios cruciat? et quid per ovem, 
nisi simplex et innocens designatur ? Sed etiam vi- 
tohiSy et leo ei ovis simul commorantur, quia is qui 
per eontritum cor ad quotidianum Deo sacrificium se 
praeparat, et alius qui tauquam leo ex crudditate 
scviebat, et aller qui velut ovis innocentiae suae 
simp^taie perdurat, in caulis sanctae Ecclesiae 
coovenerunt. 



ignorantiae 

bestiae silvae pertranseunt, dum maligni spiritus sub 
opacitate fraudis latentes in reproboruro corda pra- 
vitates suas explendo percurrunt. In qua et catuli 
leonuro rugiunt,quia nequissiroirum, sed taroen 
eminentium potestatum miuislri spiritus iroportunis 
tentationibus insurgunt. Qui taroeu a Deo escaro ex- 
petuiit, quia nimiruro capere animas nequeunt, nisi 
justo judicio praevalere divinitus permittantur. 
132CAPUT XVllI. 

DE LC/ENA. 

In saera Scriptura teeena! nomine aliquundo saiicia 
Ecclesia^' aliquando Babylonia, aliquando niens 
humatia designatur. 
(165) Leaenae uoroine pro eo qiiod contra adversa 



(16l)Leonisnoroinedoctoruroseyeritas accipitur. d ^ndax est, Ecclesia designatur, sicut per beatum Job 



Gnde scriptum est quia in vasis templi iiiter co- 
rmias et plectas, boves et leones cberubim exsculpta 
soBt, et subter boves et leones lora dependentia. 
Coroase quippe signum victoriae, plectae autem con- 
cordiae unanimitatem signant. Cherubim vero plenitu- 
dtfidcaiiirdicuntur. Sacerdotes autematquedoctores 
inter coronas et plectas (/// Reg. vii, 29), id est in- 
ter fonitadinem boni operis, quo ad victoriam cur- 
nmt, H ebarilatis concordiain, quia se vicissim non 
^Krepaot, per boves et leones atque chenibim 
designalft Bunt, quia io plenitudiiie scientiae, quam 

(159) Ex lib xxxii in Job, c. xiv. 

(160) Ex Imm. 16 in Ezech. 

(161) Ex lioro. 21 in Esech. 



de Judaeae reprobatione dicitur: iVoii calcavemnt eam 
filli institorunif nec pertransiit per eam lewna {Job 
xxviii, 8). Institores negotialores dicimus, quod eo 
exercendo operi insistunl. Omnes ergo qui fidelium 
roores inslituunt, spiritale negotiuro gerunt, ut cum 
praedicationero suis auditoribus praebent,abeis fidem 
et opera recta percipiaiit, sicut de sancta Ecclesiu 
scriptum est : Sindonem fecit et vendidit {Prov, xxxi, 
24 ). De qua paulo post illic dicitur : Vidit quod 
bona est negotialio ejus (ibid., 18).Quid ergo insti- 
tores, nisi prophetae sancti vocati sunt, qui Sy- 

(162) Ex lib. xxvii in Job, c. xvii, 19. 
^165) Ex 1. xviii in Job, c. xx. 



fll GARNERl CAN. BEG..S. YICTORIS PARIS. 

nagog» mores ad fidem instmere prophetando a vocancur. Sieut enim Sion tota siroul 



curaTerunt? Quorum nimirum fiiii saiicli apostoli 
nuncupantur, qui ut Deum bominero crederent, 
ad eamdem fidem ex eonim sunt praedicatione 
generati. De quibus Ecclesiae per Psalmistam di- 
citur : Pro palribus tui$ nati sunt tibi fitii; conMH" 
tues eos principes super omnem terram (Psal. xlit, 
17). Sed quia repulsi apostoli a Synagogss finibus 
sunt egressi , recte nunc dicitur : Non catcaverunt 
eam filii institorum. Calcareut quippe eam instilo- 
rum niii, si pr^icatores sancti ejusdem Synagoga; 
vitia calce virtutis premerent. Si autem institores 
eosdem Ecclesiaa praedicatores accipimns, institorum 
filios, pastores et doctores, qui apostoloruro vitaro 
secuti sunt, nil obstat intelligi. Qui Synagogam mi- 



fll 

Ei6cle8ia 

didtur,fiiii autem Sion sanctorum quique ftin- 
guli memorantur, itaet tilli Babylonis singuli I34 
quique reproborum, et eadem Babylonia siroiii 
omnes reprobi vocantur. Sed sancti viri, quamliu in 
bac vita sunt , semetipsos sollicila eircumspedione 
custodiunt, ne leo circumiens insidtando subripiatY 
id est antiquus bostis sub allqua imagine virtutis 
occidat. Ne leaenae vox auribus (^trepat, id est ne 
Babylonis gloria sensum ab amore patriae ceelestis 
avertat, ne catulorum deiites mordeant, id est ne re- 
proborum persuasio in corde convalescat. At conim 
baeretici, quasi de sanctitate seculi sunt, quia vit« 
snae meritis cuncta se snperasse suspicantur. Unde 
recte nunc dicitur : Rugitus leoms, et vox lemno! : 



nime calcaverunt , quia dum eorum Patres, id est ^ dentes catutorum leonum eontriii sunt. Ac si aperte 



apostoliy ab illa repulsi sunt, ipsi quoque ab ejus 
vocatione cessaverunt, per quam videKcet 133 
Synagogam leaena non pertransiit , qnia sancta Ec- 
clesia coUectioni geniium dedita nequaquam sc ad 
illum Judaese populum diulius occupavit. Recte au- 
tem Ecclesia leaena nuncupatur, quia male viventes 
in vitiis ore sanctae praedicationis interficit. Unde et 
ipsi primo pastori, quasi bujus leaenae ori, didtur : 
Macta (164) et manduca (Act, x, 13). Quod macta- 
tur a vita occidliur. Id vero quod comeditur, in co- 
medeutis corpore commutatur. Macta ergo et roan- 
duca dicitur, id est a peccato, eos in quo vivunt in- 
terfice, et a seipsis illos in tua roembra converte. Et 
quia haec Ecclesia corpus est Domini, ipse etia« 
Dominus Jacob voce leo voc&tur ex se; leaena vo- 
catur ex corpore, dum ei sub Judae specie dieitur : 
Ad pradam, fili mi, asctndisti , requiescens accu» 
buisli ut ieo^et quasi leana (Gen.XLix, 9). Quis susei- 
tabit eum ? Haec igitur leana nequaquam dicitur, 
quia per Judaeam transivit; scd non perlransivii. 
Apostolis quippe praedicantibus prius ex illa tria 
millia, postmoduro quinquemillia crediderunt.Ec* 
clesia itaque per Synagogam transiit, sed non per- 
transiit,quia ex illa ad finem paucos rapuit; sed ta- 
men illum populumaperfidia funditus non exstinxit. 
(165) Leaenae nomine Baltylonia designatur, sicul 
per Eliphat sub llebra^orum figura adversus tieatum 
Job dicitur : Rugitiis ieonis, et vox iecnue et denUs 



diceretur : Nos ideo nullis flagellis atterimur, quia 
virtutem antlqui hostis, et cupidilatem terrenae glo- 
riae, et persuasiones Teproborum oottiium vilae me- 
ritis ealcando superamus. 

Leeenae nomine mens bumana designatur, sioiC 
per beatum Job didtur : Et propter superbiam^ qwsH 
iemnam capies me (Job x, 16). Supema dispensaUo 
idcirco nos tota sui Intentione servientes , camis 
nostrae peraiittit impugnationibus ooncuti, ne mens 
nostraiu superbiam praesamptione suae securitatis 
audeat elevari, ut dum pulsata trepidat , in solo au- 
ctoris adJHtorio spei pedem robustius pooat. Uiid« 
benedicitur : Et propter superbiam^ quasi iemam ra* 
, pies me (166). Leaena quippe cum escam catuUs re- 
' quirit, inhianter iu foveam capiionis ruit. Sicut 
enim ex quibusdam regionibus fertur , fit in ^us 
iiinere fovea, in quam pecus deponitur, ut iUiic se 
e}us appetitu projicere le^na provocetur : qnaett* 
gusta simul et ^ praeparatur, ut ineara ambiento 
ruere t aleat, sed hanc saliendo nullomodo evadat, 
Alia quoque fovea, qu;e priori cohaereat, effioditur : 
qua: taroen ei iu qua pecus est, eactremae panis 
apertione conjungitur. In qua Dirainun cavea.poni- 
tur, utleaena corrttens,qaia desuper terronlms ur- 
getnr, cam quasi in secretiori parte foveae occultare 
se aj^it, caveam volons intret. Cujus jam saevitia 
minime perttmescitur, quia clausa in caveam ieva- 
tur. Quae enim sua sponte in foveam comiit, ad 



catulorum teonum conttUi sunt {Job iv, 10). Leonls d superiores partes 135 <^>rcu«septa veciibus redit. 



quippe nomine antiquus hostis intelligitur, ledenae 
vero nomine hnjus mundi civitas, id est Babylonia 
exprimitur, quae contra vitam iimocentium immani- 
tate crudelitatis effrenatnr. Quae antiquohosti quasi 
saevissimo leoni sociata perversae persuasionis ejus 
semina concipit, et reprobos ex se fiiios ad aimilitu- 
dinem illius quasi crudeles eatuios gignit. Gattili au- 
tem leouum sunt qnilibet reprobi ad iniquam vitam 
malignonnn spirituum errore generati. Quiet snnul 
omnes universam mundi civitatem quam praedixi- 
mus Babyloniam faciunt, et tamen iidem singuli 
Babyloniae filff^nasi non lesena, sed leaena^ catuli 

(164) Ibi vulgo pro macta, legilur occide. 

(165) £x lib. V iu Job, c. xvi. 



Sic, sic nimirum humana mens capta est, quee in 
libertate aH>itrii condita, dum nutriie desideria 
carnis appetiil, ^uasi leaena catulis escam quaesivil, 
aique in deceptionis suae foveam ceeidit : quae sua- 
dente boste ad cibum prohibiuun manum tetendit. 
Sed in fovea protinus caveam invenit^ quia sponle 
ad mortem venieus corruptionis suae mox carcerefli 
perlulit, alque ad auras libepas gratia intervenieiUe 
perduoitur. Sed eum niolta agere conatur, etnoa 
valet, ejusdem corruplioois suae obstaculis quasi 
caveas vectibus ligatur. Jam quidem eam in qua ce- 
dderat damnalionis foveam, evasit , quia secuturae 
(I6G) Ex lib. IX in Job, c. xxxiu. 



IIS GREGORIANUM 

aorcis sapplkiuiii nuiiiu Redeinpioris adjuia, ad x 
vmlam redeundo superavil. Sed tainen coarctata 
caveam tolerat, qnia supernas quoque disciplln» 
nexibos cingiiur, ne per camis desideria vageiur. 
Qoae ergo spouie sua in fovam cecidit, ad auras li- 
beras daasa redit, quia et per liberutem arbitrii in 
calpftin eomiit ; et tamen a suis motibus Gondito- 
ris gratia coactam nolentemqoe restriogit. Fost fo- 
nam iiaque caveam patitur, qusn erecta ex aeterno 
Mpplioio a prarae voluntatis motibus sub codestis 
artificis dispensatione religatur. Recte e^o dicitur : 
Et propter superbiom qua$i lemnom capiei me, quia 
ei liber homo per cibom sibi mortem intulit, et re* 
ductos ad veniam, sub disciplina melius clausus vi- 
vit. Quasi leaena ergo propter suporbiam captus est, 
qoia noDC iode eum disciplina su» corruptionis R 
dqnimit» unde transgressiooem praecepti non timeiis 
aodader io foveam salturo dedit. 

Sed si parnm per obtutum mentis a culpa primi 
pareniis averlimus, nos adhuc quotidie ut leasiia ca- 
pi per ¥ilium elationis invenimus. Saepe namque 
homo acceplis virtutibus iii audaciam suae prae- 
somplioois erigitur, sed mira dispensatione pietatis^ 
anlc ejus oculos res quselibet, in qua corruat ordi- 
Bator. Dumque per culpam aliquid appetit, quid 
alio4 ipum praedam in fovea concupiscit? Sua sponte 
iohlaos cadit, sed suis viribus surgere non valet. 
Qui cum se nil ex se esse considerat, discit pro- 
col dobio cujus adjutorium requirat. Quem tamen 
sopema mlseratio captu quasi 136 ^ ^^^^ evehit, ^ 
qoia bonc infirmitate cognita ad vcniam reducit. 
Leanueitaque more propter superbiam ad superiores 
partes m cavea remeat qui, de virtute cum exlolli- 
tor, lapsus ad desideria in bumilltate religatur. 
Qub enim prius propria praesumptlone perierat 
mira foetate agilor, ut infirmitatis suae jaiu noliiia 
clausus vivat. Qood quia sanctus vir crebro bomi- 
■ibus aocidere conspicii, nostri in se periculi vo- 
cem somil ut cum nos ejus fletus agnoscimus, quae 
10 uobis sont flenda dlscamus. 
CAPUT XIX. 

DE TIGRIDE. 

Im Scripiura sacra ti§ridi$ nomine aliquandaquilibet 
kfpocrita^ aliquando diabolut designatur, 

(16?) Tigridis nomiiie hypocrita quilibet designa- D 
tor. Unde Eiipbas beatum Job tanqoam macults si- 
nolaUonis varium arguens dicit : Tigri$ periit^ eo 
qmod non hmberet pradam (Job iv, il). Quem nam- 
qoe nomine tigridis, nisi bcatum Job nota varietatis 
sigoat, Tel aspersum maculis simulationis ? Omnis 
namqne simulator iu eo quod vidcri rectus appetit, 
roondum se per omnia ostendil, quia dum virtutes 
qoasdam per bypocrisim assumit, et occulte sc- 
meCipsum vitiis subjicit, quaedam latentia viiia re- 
penie In fadem enimpunt, et superductae siniulaiio- 
nis qoosi visionis corium ex admistioiie sua variuin 
osSendunt, ut plerumquc mirum sit cur houio, qui 



(IG7) Ex lib. V in Job, c. vi, 16. 
( 108) Ex c. xvii ejusd. 1. 



. — LIB. UJ. lU 

lanlis virtutibus pollere cemitar, etiam tam repro* 
bis actibus inquinelur. Sic nimirum omnis hypo- 
crita tigris cst, quia dum mundus eolor dissiinula- 
tione ducitur , vitioruni nigrediue interrumpente 
vaiiatur. Saepe enim dum de casiitatis niunditia 
cxtollitur, sorde avariliai foedatur. Saepe dum de vir- 
tute largilatis speciosus oslenditur, luxuriae maculis 
inquHiatur. Saspe duro caslitalis atque hrgitalis 
137 decore veslitur, velut ex zelo jusliiiae crude- 
litaiis atrocitate fuscatiir. Saepe largitate, castitate, 
pietate ex pulcbra visione induitur, sed interfusa 
obscuritate superbiae notalur. Sicque fit ut iiiter- 
mistis viiiis dum mundam m se speciem hypocrita 
non ostendit, quasi unum colorem tigris babcrc nc- 
quaquam possit. Quae videlioet tigris rapit^prxdaiu, 
cum humani sibi favoris usurpat gloriam. Qui eniui 
rapta laude extollitur, quasi praeda satiatur. Bene 
autem bypocrilarum iaus praeda dicitur. Praeda 
quippe est, cum aliena violenler auferunlur. Oninis 
autem hypocrita, quia vitam justitiie simuUns ju- 
storum sibi laudem arripit , alienum profccto cst 
quod tollit. Eliphas itaquc, qui bealum Job iucolu* 
iniiatis suae tempore laudanda egisse cognovil per- 
cussione subsequente hoc ilium tenuisse per hypo- 
crisim credidit, dicens : Tigri$ periit , eo quod non 
haberet proedam, Ac si aperte dicat. Varietas tuae 
simulationis exsUncta est, quia cl adulalio laudis 
ablata, et jam tua hypocrisis praedam non habct, 
quia percussa divinitus humanis favoribus caret. 

(168) Potest autem tigridis noniine diaboliis dc- 
signari. Unde Eliphas sub persona haerelicorum de 
sanctitale vitae elaius dicit : Tigri$ perxit^ $o qnod 
non liaberet prwdam. Satan quippe pfoptor multi- 
formis astuti» varieiatem non incongrue tigris vo- 
catur. Modo namque se, sicut est perditus, huinaiiis 
sensibus objicit, modo quasi angelum lucis ostcndit, 
modo stultorum mentes blandiens persuadet, nio;Io 
ad culpam terrendo pertrahit modo suadere vitia 
aperte nititur modo in suis suggcstionibus sub vir- 
tutis speni palUalur. Quia ergo tanta varieiate res 
peragitur jure diabolus tigris vocatur. Haereiici 
namque quia de sanclitatis praesumplione super- 
biunt quasi exsultantes dicunt : Tigri$ periit^ eo quod 
non liaberet prosdam. Ao si aperle dicant : Yetustis- 
simus adversarius in nobis praedam non habet, 
quia, quantUDi ad nostra studia, jani victus jacoi. 

138 CAPUT XX. 

DE PARDO. 

(169) Pardi nomine peccalorum maculis varius 
desigiiatur, sicut per Isaiam de convertendis pecca- 
loribus dicitur : Pardu$ hmdo accubabit {I$a. n, (i). 
Quid enim per pardum , nisi peccatis variis asper- 
sum ? et quid per baedum, nisi eum, qui ae peccato- 
rem bumilitcr cognoscit, accipimus ? Pardus autem 
cum haedo accubat, cum is qui peccatorum sqorum 
maculis varius fuit, cum eo qui se despicit et pec- 
catorem fatetur, huiniliareconsentit. 

(169) Ex hom. 16 in Ezcch. longiuscule a priu- 
cipio. 



115 GARNERI GAN 

GAPUT XXI. 

DE LUPO. 

In Scriptura $uera Inpi nomine aliquando raptor 



B 



quilibett aliquando diabolus intelligitur, 

(170) Lupi noroine raptor quilibel designatur, 
sicut per Isaiam dicitur : Habitabil lupu$ cum 
agno (Isa, ii, 6). Quid enim per lupum nisi rapinis 
inliiantem, et quid per agnum nisi mitem quem- 
libet intelligimus ? Lupus aulem cum agno habitat, 
quia per sanctse charitatis viscera ii qui in saeculo 
raptores fuerunt, cum mansuetis ac mitibus in pace 
conquiescunt. Hinc in Eyangelio scriptum est . 
Mercenarius autem et qui non est pastor^ cujus non 
sunt oves proprias, videt lupum venientemf et dimiltit 
oves et fugit (Joan. x, 12). (171) Mercenarius et non 
pastor vocatur qui non pro amore intimo oves Do- 
minicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mer- 
cenarius quippe esl qui locum quidem pastoris te* 
net , sed animarum lucra non quaerit ; terrenis 
comniodis inbiat, bonore pnelationis gaudet, tem- 
poralibus curis pascitur, impensa sibi ab bominibus 
reverentia Iseiatur. Istae sunt enim mercedes mer 
cenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat : 
139 hic quod quaeril inveniat et ab bxreditate gre- 
gis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor 
sit an mercenarius, cognosci veraciter non polest, 
si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim 
tempore, plerumque ad gregis custodiam, sicut ve- 
tus pastor, sic et mercenarius stat. Sed lupus ve- 
nions indical quo quisqne animo super gregis cu- Q 
stodiam staJi)au Lupus etenim super oves venit, cum 
quilibet injustus etraptoV fidelos quosque atquc 
bumiles opprimit. Sed is qui pastor esse vidcbatur, 
none rat; reliquitoves et fugit, quia duro sibi ab eo 
periculum metuit, resistere ejus injustitiae non prae- 
sumit. Fugit autem non mutando locuro, sed sub- 
Irahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit el 
tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus 
bene per prophetam dicitur : Non ascendistis ex ad- 
versOy neque opposuistis vos murum pro domo Israel, 
ut staretis in prcelio in die Domini (Ezech, xiii, 5). 
Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet pote- 
statibus prave agentibus rationis libera voce contra- 
ire. Et in die Domini pro domo Israel in pr^elio sla 



REG. S. VIGTORIS PARIS. 11« 

A dis ketatur. Lupus rapit et dispergit oves , cum 
alium ad luxuriam pertrahit, aliuro ad avtritiam 
attendit , alium in superbiam erigit, alium per Ini-- 
cundiam dividil; hunc invidia stimulat, iUum falla- 
cia supplantat. Quasi .ergo gregem lupus dissipat, 
cum fidelium populum diabolus per tentationes 
necat. Sed contra hoc mercenarius nullo zelo acceo- 
ditur, nullo fervore diiectionis excitatur, 140 ^I^^^ 
dum sola exteriora comrooda requirit , ioteriora 
gregis damna' negligenter patitur. Unde et mox ad- 
jungitur : Mercenarius autem fugit^ quia mercenarius 
est^ et non pertinetad eumdeovibus (ibid,^ 13). Sola 
ergo causa est, ut mercenarius fugiat , quia mer« 
cenarius est. Ac si aperte diceretur : Stare in pe^ 
riculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus 



Qra^st , non oves diligit , sed lucrum terrenum 
quaerit. Dum enim honorem amplectitur , dum 
temporalibus commodis laetaiur , opponere se con- 
tra periculum trepidat , ne hoc quod diligit amit- 
tat. 

CAPUT XXII. 

DE ONAGRO. 

Ih Scriptura sacra cum onager singulari numero pa- 
nitur, aliquando juslus quilibet solitarius, aliquan- 
do incarnatus Dominus^ aliquando is qui cuncta 
qucB agit considerat^ aliquando gentiiis popuhis , 
aliQuando is qui in campo fidei positus nullius 
officii loris ligatur; cum vero pluraliter onagri di- 
cuntur^ aliquando hwretici exprimuntur, aliquando 
Judcei, 

(175) Onagri norolnesolitariusquilibet designatur, 
sicut Dominica voce ad beatum Job dicitur : Quis 
dimisit onagrum liberum^ et vincuta ejns quis sot" 
vit? (Job XXXIX, 8.) Onager enlm qui in solitu- 
dine commoratur, non incongrue eorum vitam si- 
gnificat qui remoti a turbis popularibus coiiversan- 
tur. Qui apte etiam liber dicitur, quia roagna est 
sev.vitus saecularium negotiorum , quibus mens ve- 
hementer atteritur, quamvis in eis sponte desudetur. 
141 Gujus servitutis conditione carere est in mun- 
do jam nihil concupiscere. Quasi enim quodam ju- 
go servitutis premunt prospera dum appetuntur, 
premunt adversa dum formidantur. At si quis se- 
mel a dominatione desideriortjm temporalium colta 
menlis excusserit, quadam etiam iu hac vita liber- 



mus ac murum opponimus, si fideles innocentes ^ tate perfruitur ; dum uuilo desiderio felicitatis affi 



contra pcrversorum injustitiam ex justitta^ auctori- 
tate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, 
cum venientem lupum viderit fugit. 

(172) Est autem alius lupus qui sine cessatione 
quotidic non corpora, sed mentes dilaniat, maliguus 
videlicet spirilus , qui caulas fideliuin insidiando 
circuit, et roortem animarum quierit. De qiio lupo 
dicitur : Et lupus rapit^ et dispergit oves (Joan. x, 
12). Lupua venit, etmercenarius fugii, quia malignus 
spiritus mentes fidelium in lentationc dilaniat, et 
is qui locum pastoris tenet, curam soUicitudinis non 
habet. Animse percunt, et ipsc dc terrenis commo- 

(170) Ex ead. hom. 

(171) Ex hom. llin Evang. 



citur, nullo adversitatis terrore coarctatur. Hoc 
grave jugum servitutis Dominus vidit saecularium 
cervicibus impressum, cum diccret : Venite ad me, 
omnesqui laboratis et onerati esliSf et ego reficiam 
vos.Tollile jugum mevm super vos, et discite a mequia 
milis sum et humitis corde^ et invenietis requiem ani- 
mabus vestris : Vugum enim meum suave est , et onus 
mcum teve (Matth, xi,28, 29). Asperum quippe juguni 
et durx , sicut diximus , scrvitutis cst pondus sub- 
esse temporalibus, ambire terrcna, relinere laben- 
tia, velle stare in non stantibus, appetere quidem 
transcuntia, sed cum transeuiitibus nolle traiisirc. 

(172) Ex eadein hom. 

(175) £x 1. XXX iu Joh, c. xii. 



117 



GREGORrANUM. — LIB. III. 



lir 



Dun enini t-onlra TOtuni cuncta fugiunt qui prius j^ onager incarnatum Dominum designare. Agreste 



mentem ex desiderio adeptionis aiHixerant, post ex 
pavore amissionis prerount. Liber ergo dimittitur, 
qui caloUis terrenis desideriis ab appetitione rerum 
temporalium secuiitate mentis exoneratur. Solvun^ 
tur vero uniu&cujusque vincula , dum divino adju- 
lorio intema desideriorum oanialium rctinacula dis- 
nimpuntur. Cum enini pia intentio ad conversio- 
nem vocat, sed adliuc nb hac intentione carnis in- 
irmitas revocat , quasi quibusdam vincuiis, anima 
ligala praepeditur. Multos enim ssepc videmus vitam 
quidem sanct^ conversationis appctere» sed ne hanc 
assequi valeant, modo irruentes casus, modo fu- 
tnra adversa formidare. Qui incerta mala dum 
quasi cauti prospiclunt, in peccatorum suorum vin- 



quippe est animal onager, et quia incamatus Do- 
minus gentilitati magis quam Judaese profuit, ani- 
niaie corpus assumcns quasi non in domum , sed 
potlus in agrum venil. De quo agro gentilitatis pei 
PsalmisUm dicitur : Species (17^) agri mecum e$t 
(P$ai. xLix, li). Incarnauis itaque Dominus, qui in 
forma Dei sequalis est Patri, in forma servi minoi 
cst Patre, qua minor est etiam seipso. Dicatur crgo 
a Patre de tilio secundum formam servi : Quis di- 
misil onagrum liberum et vincuia ejus quis soivll ? 
(Job XXXIX , 8.) Omnii guippe qui peccat, servus 
est peccali (Joan. viii, 34). Et quia incamalus Du- 
minus nostrae particeps 143 ^actus est natunc, non 
culpae, liber dimissus dicitur, quia sub peccati do- 



eulis ioeauti retinentur. Multa namque ante ocu- R minio non tenetur. De quo alias scriptum est 



los ponunt, qu£ si eis in conversatione eveniant, 
subsistere , se non posse formidant. De quibus be- 
ne Salomon. ait : Iter pigrorum quasi sepes spina- 
rum (Prov. xv, 19). Nam cum viam Dei appetunt, 
eos >elut spinae obstantium sepium , sic formidi- 
num suarum oppositae suspiciones pungunt. QuoJ 
quia electos impedire non solet , bene illic seciitus 
adjufixit : Yia justorum absque offendicuio (ibid,). 
Jusli quippe in conversatione sua 142 quodlibet 
eis adversitatis obviaverit , non iropinguunt, quia 
temporalis adversitatis obstacula aeternae spci elin- 
temae contemplationis saltu transcendunt. Ait ergo : 
Qmisdimisitonagrum iiberum^ et vincuia ejus quis 
solvii ? Subaudis , nisi ego. Solvit itaque Domi« 
nus onagri vincula , quando ab electi uniuscujus- 
que animo intirmamm cogitationum nodos rumpit, 
el procinus dissipat omne quod illeclam mentem li- 
gabal. 

(174) Potest autem onagri nomine incarnatus 
Domintis designari. Nec indignum quis judicet per 
tale tnimal incarnatum Dominum posse (igurari, 
dum coostat omnibus quod per significationem 
quanulam inScriptura sacra et vermis et scarabaeus 
ponatur , sicut scriptum est : Ego aulem sum ver- 
misp et non homo (Psai, xxi, 47). Et sicut apud LXX 
Interpretes per Prophetam dicitur : Scarabceus de 
ligno clamavit. Cum ergo tam abjectis ct vilibus 
rebus figuratur, quid de illo contumeliose dicitur 



Inter mortuos liber (Psai. lxxxvii, 5). Dimissus di- 
citur ; quia naturam nostraro siiscipiens, iniquilalis 
jugo nuUo modo tenetur. Quem quamvis macula 
nostrae culpae non afttigit, passio tamen nostrae 
mortalitatis astrinxit. Unde et post gratiam liber 
dimissus dicitur, recte de illo adjuiigitur : Et vin- 
cuia ejus quis soivit ? Vinciila quippe ejus tuuc 
soluta sunt, cuim iniirmitates passionis illius in 
resurrectionis sunt gloiiam commutatae. De qui- 
bus vinculis Petrus apostolus attestatur diccns : 
Quem Deui suscitavit solutis doioribus infenii , 
juxta quod impossibiie erat teneri iiium ab eis (Act. 
», 44). 

(176) Ouagri nomine is qui cuncta qu« deside- 
' rat agit designatur, sicut de vano viro per Sophar 
dicitur : Et quasi puiium onagri, iiberum senatum 
putat (Job XI, 12). Per puUdm quippe onagri omne 
agrestium genus exprimitur, quod naturae dimis- 
sum motibusy loris dominantium non tenetur. Ona- 
gri namque siint in libertate, et ire quo appetunt, 
et quiescere cum lassantur. Et quamvis insensatis 
animalibus homo longe sit melior, hoc tamen ple- 
rumque homini non licet quod bmtis animalibu& 
licet. Quae enim ad aHud minime servantur, eorura 
motus procul dubio nequaquam sub disciplina re- 
striugitur. Homo autem quia ad sequenlem vitam 
ducitur, necesse est profecto ut in cunctis suis 
motibus sub discipUnae dispositione et quasi do- 



de qao constat proprie nihil dici? Yocatiir etenim n mesticum animal lorisvinctum serviat, atque aeternis 

dispositionibus vivat. Qui ei^o implere cuncta quae 
desiderat per effrenatam libertatcm quaerit, quid 
aliud quam puUo onagri esse simiUs concupiscit, ut 
discipUnae hunc lora uon teneant, sed audenter va- 
gus per silvam desideriomm currat ? 

(177) Onagri iiomine gentilis populus designatur, 
sicut per beatum Job dicitur : Nunquid rugiet ona- 
ger cum fiabuerit tierbam aut mugiet bos cum ante 
prmepe pienum steteril? (Job vi, 5.)Quid namque 
per onagrum, id est agrestem asinum, nisi gentiU& 
populus designatur. Quem ficus natura* extra sta* 

autem in Psalterio lcffit ut Gregor. 

(176) Ex 1. X, in Joo, c. xv. 

(177) E\ lib. VII, in Job, c. iv. 



Agnos, sed propter innoceniiam. Vocatur leo , sed 
propler poientiam. Aliquando ciiam serpenti com- 
paratur, sed propter mortem vel sapientiam. Atque 
ideo per haec omnia dic* figuralitcr potest, quia de 
bis omnibus aUquid credi essentialiter non potest. 
Si enim unum horum quodlibet essentialiter exis- 
terel, altemm jam dici non posset. Nam si Agnus 
proprie diceretur, leo jam dici non posset. Si leo 
proprie diceretur, per serpentem signari non posset. 
Sed baec omnia in illo dicimus, tanto latius in 
li^ra , quanto longius ab essentia. Potest ergo 

(174) Ex I. XXX, iii Job, c. xv, non ila lOnge a pnn- 
cipio. 
4175) Ibi nostracdit. haU't puiclmtudo. Cassioilor, 



119 GARNERI CAN. REG. S. VlCTOUIB PARIS. fiO 

Ma di^ipliine edidit, iia vagus 144^1^ Tolaplatum A onageF nigit. Alius quoqae liecessltatem sosoepl^ 



aaafam campo permansit. Quid enim per bovem, 
nl^ plebs JoJaica tiguratur? quse jugo dominationit 
stipeniae supposita, ad spem proselytos coUigeus, 
per corda quae Taiuit, vomerem legis traxit. Sed 
beali Job vita atte^stante cognosclmus, ut exspc- 
ctasse Redemptoris adtentum multos etiam ex geo- 
tibus credamus. Ct nasceiite Domino, Simeone in 
spiriltt in teropiiimTe.iienfedidicimus, quanto desi- 
dcrio ex plebe Israelitfca, sancti viri incarnalionis 
ejtis mysieriam \idi re cu|:le:ina. (Jnde et per eum- 
dein Redemptorem discipulisilicitbr : Dico vobh quod 
muUi reges, et prophdtc et jutti voluerunt videre 
qum videtis, et nonvldemnt {Lue. x, 2^). Herbaergo 
ouagri ot fcnum bovis est^ bsec ipstt Mediatoris in 



ordinis tolerffns in labore praedicationls exsadat, et 
per aetemam jam contemplatiokiem reflci appelft. 
Sed qoia Redemptoris sui speciem necdom cortspi- 
dt, quasi bos ad praesepe vacuom ligatos gemit. 
Qnia enim longe ab intema sapientia pOsiti, acternae 
viriditatis haeredilatem non cemimus, vehit bruta 
animalia, a desiderata lierba jejunaraus. De qua 
dimirum herba dicilur : Per me si qnis introierit sal- 
vabitur, et ingredietur et egredietur, et pascua inve- 
niet {Jomi, x, 9). 

(178*) Onagrofom nomine liaBrelicus quilibet desi- 
gnatur, sicut scriplom est : .4/tf quosionagri in deserta 
egrediuntur ad opus suum {Job xxiv, 10). SunVnonnuIll 
haeretfci, qni populrs admisceri refugiunt, sed seces*- 



carnatio, per quam simul gentilitas et Juddfea satia- ^ sum vitae secretioris petunt. Qui plerumqne eo^ 



tur. Quia etenim per prophetam dicitur : Omnis 
caro fenum {ha, xl, 0), uniV^rsilalis Conditor ex 
nostra substantia carnem stimens, fenniti fieri vo- 
Itiii, ne nostra in perpetuUm fenum caro remaneret. 
Tonc ergo onager licrbam invenit, cum gcntilis 
populus gratiaim dtvinae incaraationis accepit. Tunc 
losvacuum pfsesepe non habuit, cuiit plebiJudai- 
cae, ejus curnem lex exhibuit, quenidiu exspecfanti 
prophetavit. Ulide et natus Dnminus in praesepe 
ponitur, ut videlicet signaretur, quta sancta ani* 
malia, quie jejuna diu apod legcin inv^nta sunt, 
incdinationis ejus feno satiaretitur. Praescpe enim 
natus implevit, qui cibum semetipsum meiitibur 
mortalium praebuit dtcens : Qtit mahdttedt carnem 



quos inveniunt co amplins peste sitae persuasionls 
inficiiiht, qiio quasi ex vitae meritis reverentiores 
videntur. De quibus nunc dicitur : A/il quasi 
onagri in deserto egrediuntur ad opus smum: Onalgei^ 
enim agrestis est asinus. Etrecte in hocloco onagiis^ 
comparantur haeretid, qiiia in suls voloptatibu!^ 
dimis^i a vinculo stmt ratiOnis fidet alicni. Unde 
scriplnm est : Onager assuetns in solitudine in desi- 
derio animas suai attraxit ventum oris sux {Jer. 
II, 24). Onager quippe in solitudine assuetus est, 
quia, dum cordis sui disciprinae virtutem excolit, 
ibi habitat, uhi fructus non est. Qui in dciidcrio 
aniihae suae ventum oris sui attrahit, quia ea qnae ct 
desiderio sciehtiae in mente 14G ^o^^^P^^^il* itiilare 



r ^„. ^ *-vw r- 

, et bibit sanguinem meum, in me manet et praevalent, nbn aedlficarie. Coiitfa ([do^ dicitilT : 



meam 

ego in eo {Joan. vi, 56). Sed qiiia diu et geniilium 
dectorum vota dilata suot, et ex Hebraico popuio 
sancti quiquelongo teinpore redemptionem suam 
exspectando gemuemtitj bene beatus Xob propliiette 
mjsteria narrans, ex uiraque natione, causas afHi- 
ctionis insinuavit dicens : Nunquid rugiet onager 
cum li^buerit herbam^ aul mugiet bds, cmn ante pra:" 
sepe ptenum sieteritT Ac si aperte dicat : IJcirco 
gei^tiiilas gemit, quia eam nccJtim Redemptoris sui 
graiia reflcit; atque ideo Jud.-ea mugitus dilatat, 
quia legem tenens, sed legis anctorem non vic!ens, 

145 (*"^) T*'i^sunt atiterti onagri nomiitc dcsi- 



Scientia inflat, eharitas osdificat (I Cor. viir, 4). 
Unde hic quoqoe congruc infertur : Egrediuntnr ad 
opus suum. Noii enim Dei, sed opus suuin pera- 
gunt, dum nbh rccta dogiriata, sed propria desiJc- 
ria sequontur. Scriptuin quippe est : Ambalans in 
via immacutatd, hic mihi ministrabat {Fsal. c. 6). 
Qni orgi) noH iti \iA imniauuLuuaiiibulnt, sibi mugis 
qinini Domina nuni^sitnitH^ 

(170) Onagiorujn iHiiniiTe Jiii!;cidesigitantur, sicut 
per Jeremiam dicilur : Onn^ri steteTuni in rupibuSt 
traxermtt ventoi qumi dracones. Defererum oculi eo- 
rumf quia nan erat iictbn [Jer. iiv,6}. \i\M cninl per 
onagros vcl drocimcs nisi superLi :vc nequissimi 
gnari lii qni in canipo Iktei pbsiti nullius officii lo- Smhvi dcsignaiUur? IpKi quippc onngri pro meritis 



rls ligantiir, Bovi.; quoqiio significatio illos etprimit, 
quos 141 tra sanctaro l^rdesiam ad praedicaiionis of- 
ficium siusccpli nrdinis jugum premit. Herba vero 
oiiagri ct pabuUiiTi bmis est nccessnria refectio po- 
jniii fidelis. Aiii ]t:iiiif]uc morebovis intra Ecclesiani 
&asce|>ti otiicii JoriH tcncntur ; ulii more oiragri sa- 
crt ordinis sialHib nesHunt , et campo pfopriae vo- 
luntati!^ df^gunt. ^cil cum quis ex vira s.xculari 
visionis internae desldcrio aestuat, cum refcctionis 
intlmae pabulum conriipiscit , cnm jejvnum se iii 
peregrinationis hujus caecilate coiisiderans quibus 
valet fletibus reficit, quasi non inveniens hcrbara 

(178) Gx ejusdem lib. cap. vi. 

(178*) Ex prineipio cap. xxxii, lib. xvi in Job 



claliotiis, ipsi dracones pio virulcnta cogitatione 
vocaii sunt. Qui steierunt in rupihus, quia noii 
Dco, scd in summis polcstalihus liujus muridl coii- 
lisi %nuU difCniL^s : ymt httbemu» regem nisi Cdfsa- 
rem [Jom. \i%, 15), Ti-axcrMnl \euim, quasi draco- 
nes, quia spirim cbtsoTiisi tuflati superhia malitiosa 
I iiiiuerujtL DcfmTuni ocuU **nrurii, i]ula sciliceC 
sjies corum ab co qund inlendfbai corrilit, quia 
It^uiporalia diligCNS^ pncsiiolari jctenia ncglcxit; et 
lerrcna, idco quia Deo privpnsuii, amisiL Dixerant 
cnmi : Si tfimittimu^ enm ^ic, omnci cndent ineum. 
Et venient Romani^ et tollent nostrum locum et gen- 

(179) Ex lib. XXIX, in Job, c. xviii 



itl- 



GREGORIANUH. — UB. III. 



m 



tam (Joan. xi, iS). Ttmueruiit ne locum non ooctso A* cUur : Quid $up€rbU, terra et cinU f {Ecctu i, 9.) In 

ipsis vero iniliis nascentis Ecclesiae^ duni coulra 
illam divilum se polestas exiollei-et, iitquc m ejus 
necem immensilate tant» crudcliiatis anbelarel, 
dum tot cruciatibus aniia , tot perseculionibus 
pressa succumberel, quis tunc credere potuit quod 
illa erecia cl a^pera sibi colla superborum subjice- 
ret, et jugo sancti timoris ctlomita mittbus fidei lo- 
ris ligarentur? Diu quippe in eiordiis suis rbinoce- 
rotis bujus cornu venlilala et quasi funditus interi 
menda percussa est. Sed divina gratia dispensante, 
et ilia morieudo vivificata convaluit, et cornu suum 
rbinoceros iste feriendo lassatus inclinavit : quodqve 
impossibile bomknbus fuit, Deo diflicile non fuit; 
qui poteslales bujus raundi rigidas, non verbis, sed 



DoiDiDO perderent , et taraen occiso perdidemnt. 
Sed cur ista iniseris eveneriut, subdat, Quia non 
$nu herba, id est quia eorum cordibus defuit «ter- 
Bitatis seientia, el millo eos refecil pabulo viriditatis 
imero^e doctrina; 

CAPUT XXUI. 
DE onoce:itai'ro. 
(I8#)0fioeen(aurorum nomine lubrici et elali desi- 
gitaiHiir, sieol contra perversam mentem sub Judaeae 
specie per Isaiam dicitur : Ecce cubik draconmm 
ef pateuet slrtf/ROnam, et daimonid onocemauris oc^ 
eurrent (Isa. xiiiv, 13). Quid enim per dracones, 
nisi roalitia, et quid per slruthtones 147 ^^^^ ^^Y' 
pocrisis designatur? In perversa igitur inente draco 



cubat dpascitnr^quiaetlaUinsmalltiacalKdetejfi-Bmiraculisfregit. Ecce enim quotidie rbinocerotes 



lar, et Intuentitim oculis simiilatio bonitaifs ante- 
fertur. Qnid vero onocentaurorum nomiiie, nisi 
firiind figuranturet elatl? Gra^o quippe eloqoio 
natt ashias dicltur ; et asim appellatione hiiuria 
fignntar Propheta attestante, qul alt : Ut earnu an- 
uamm camet eorum (Ezeeh'. inn^ 90); Taori autem 
Tocabuh) cervix superbTa& deniotfstratur, sieut foce 
Dominiea de Judaeis superblentibus per Psalmistam 
^citur : Tauri pingues obsederunt me {Psat, Ixi, iSr). 
Onbceiltauri ergo sunt qul s!ib}ectl luxurlsp vitiis, 
inde cervicem eriguitr, unde humiliari debuerunt. 
Qul camls sus vohiptatibus servlentes , eipulsa 
longe veT^cuudia non solum se aimttere rectitudi- 



servire agnosciinus, dum potentes bujus mundi, qui 
viribus suis fatua dudum fuerant elalione confusi, 
Deo sulxiitos jam videmus. Quasi de quodain indo- 
mito rbinocerote, Dominus loquebatur, cu*m diceret: 
Dives difficile intrabit in regnum coelorura (Maiih, 
XII, 23). Cui cura responsum esset ; Quis poierit 
salvus /ieri? (Ibid.,t&.) Mco adjuniit : ilptid /lo- 
mines impouibile est ; apud Deum autem omnia pos- 
<i6i7ta sttnl (t6t(/., 26). Ac si diceret : Rhinoceios' 
iste buniauis viribus mansuescere non potest, sed 
tamen divinis subdi roiraculis potesU (185) Unde hic 
quoque apie bealo Job sanctae Ecclesiai typum te* 
nenti dicitur. Nun§uid volet rhinoceros servire tibi ? 



nem non dolent, sed adhuc etiam de opere confu- ^ S"*^*"^H"'' "l »"»•• ^^^ e""* <1»*»*^«» P^^^i^^^^^ 
uonis gairdent.0noceniadri5 autem dtemonia occur- bominum diu resistere pertuli ; sed lamen cuu re- 



fiint, quia maligni spiritus, valde eis ad votum 
desertiont, quo^ de his gaudet^e conspicinnt, qu8& 
ifere dd>uerunt. 

CAPCT XII V. 

DE RHINOCEROT E. 

Ju Scriptura sacra rhinocerotis nomlne aliquando 
patens in hoc saculo, atiquando superbus Judaicus 
papuius intelligitur. 

(Itl) Rhiiiocerotis nomine potentes liujus sseculi 
desigoaBlmr, sicut voce Dominica ad beatum Jub 
ificitur : Nunquid toiet rhinoceros servire tibi ? (Job 
xxxii, 12.) Abitioceros enim indomitac omnino na- 
tnrae est, ila ut si quando captus fuerit, leneri nul- 
bteinis posstt. (182) Impatiens quippe, ut fertur, il- ] 
Kco moritur. Ejus vero nomen Latioa lingua inter- 
preutam sonat in nare cornu. Et quid aliud in 
Bare, nisi fatuitas, quid in cornu uisi elatio desi- 
gBamir? Quid ergo in rhinocerote hoc, nisi poten- 
tes bujas saeculi designantur, vcl ipsae in eo summae 
priodpatuam potestates, qui typo fatusejactationis 
148cl>^9 <Inm falsisexteriusinflantur bonoribus^ 
wis mis«riis interius inanescuul? Quibus bene di- 

il80) Ex lib. VII, in Job, c. 12, ante tinem. 
181) Ex lib. XXXI in Job. c. i. 
(182) Ifunsterus tamen lib. v Cosmographix im- 
tat fuisse ex India vivuni unum adductuin anno 15i3 
ad Emmanuelem Portugalliie reg. eumdemquti, anno 
1515, exhilioisse moiiomachiam clt^pbanti cum rhi- 
ooceiote io urbe Ulis^ipona. 



pente volui, mirtculis stravi. Ac si apertius dicat : 
Nnnquid hi qui fatua elatione superbiunt, sine meis 
adjutoriis tu» praedicationi subdunlur ? Per queni 
itaque pnevaleas considera, et in omne quod pr£- 
valeas, sensum elationis inclina. 

(184) Potest autem rhinocerotis nomine superbus 
Judaicus populus designari. Rhinoceros enim qui ct 
monoceros in Grsecis exemplaribus nomiiiatur , 
tant^e esse fortitudinis dicilur, ul nulla venantium 
virtute capiatur. (185) Sed sicul bi asserunt, qui 
describendis animalium 148 n^luris laboriosa in- 
vestigatione sudaverunl, virgo ei puella proponitur, 
qu» venienti sinum aperit ; in quo ille omni feroci- 
\ tate postposita oaput deponit. Sicque ab eis, a qui- 
bus capi quaeritur^ repeote veiul enervis invenitur. 
Buxei quoque coloris esse describitiir. Qui ctiam 
cum elephantis quando certamen aggrcditur, eo 
CQrnu quod in nare singulariter gestat, vcntrem ad- 
versantium lerire perbibelur, ul cum ea quae mol- 
iiora sunt vulnerat, impugnantes se facile sternat. 
(186) Potest ergo per rhinocerotem, vel cerie mo- 
uocerotem, scilicet unicomem ille populus intelligi» 

(183) Ex cap. II, llb. super. 

(184) Ex lib. XXII in Job, c. xi. 

(185) Philesius et alii recenliorcs id scribunt. 

(186) Rhinocerotem el monocerotein esse diversa 
animalia, et ipsa notatio ct Scaliger eiercit. 205; 
Gesnerusque I. i, Dc quadrupcdibus iu litiera os- 
tendunt. 



m GARNERI CAN. REG. 

qui duin de accepta lege non opera, sed solam inter A 
homines elalionem sumpsit, quasi inier cseleras be- 
stias cornu singulare gestavit. Unde passioriem suam 
Dominus^Proplietacanente, pronunlians,'ait : Libera 
me de ore ieonis^ et a €ornibu$ unicornium humili" 
tatem meam {PsaL xxi, ^). Tol quippe in illa gente 
unicornes vel certe rhinoceroies exstiterunt, quot 
contra praedicamenta veritntis, dc legis operibus 
singulari et fatua olationc confisi sunt. Bcato igilur 
Job sanctae Ecclesix lypum tenenti dicitur : Nunquid 
volet rhinoceros servire iibi? Ac si apertius dicatur: 
Nunquid ilium populuni quem superbire in nece fi- 
delium, stulta sua elalione consideras, sub jure tuae 
praedicatiouisinclinas? subaudis, ut ego qui etnie 
illuin singulari cornu extolli conspicio, et tamen 
luihi cum voluero, p otinus subdo. B 

CAPUT XXV. 

DE BEHEIIOTH. 

(f 87) Behemoth nomine diabolus designaiur, si- 
cut voce Domini ad beatum Job diciiur : Ecce Be- 
htmoth quem feci tecum (Job xl, 10). Quem namque 
8ub Behemoth nomine iiisi antiquuro hostem insi- 
iiuai?Qui quidem Behemolh interpretatur latine 
animal, Cujus dum inferius malitia subditur, pa-* 
tenter persona monstratur. Sed cum de Deo scri^ 
ptumsitquia fecilomnia simul (Ecc/t. xviii,!), cur 
hoc aniroal, cum hoinine fecisse se indicat, dum 
cun€ta,quia siroul fecerit, constal? 150 ^ursum- 
que quxrendiim est quoroodo siniul Deus cuncta 
cundidit, duro Moyses ex dierum mutatione variante ^ 
dislinctc creata describit ? Quod tameu citius agno- 
scimus, si ipsas causas originuro subtiiiter indaga- 
mus. Reruin quippe substantia simul creata est, sed 
simul species formata iion est. Et quod simul ex- 
st tit per substaiitiam materiae iion simul apparuit 
per speciem formse. (188) Sed quia simul omnia per 
substantiam creata dicirous quae prodire alia ex aliis 
invenimus, quo pacto cum beato Job Behemoth 
factus asseritur cum neque una sit substantia an- 
geii et hominis, neque homo ex angelo, neque an- 
gelus exhomine proferatur? Si vero propter hoc 
factus Behemoth cum beato Job dicitur. quod crea- 
tura omnis ab auctore, qui iii actione sua nequa- 
quam temporis prolelatione distenditur, siinul con- 
dita non dubitatur, cur de Behemoth spiritualiter D 
dicitur, quod habetur comroune curo crcaturis om- 
nibus generaliier. Sed si rerum causas subtili dis- 
cussioiie pensamus, simul factum angelum ho- 
minemque cognoscimus : simul videiicet non unitate 
temporis, sed cognitione ratiouis. Siroui per accee 
ptaro iroaginem sapientiae, sed non simul per con- 
junctam substantiam formae. Scriptum namque est 
de horoine: Faciamus hominem ad imaginem et «i- 
miiitudinem nostram {Gen. i, 26). Et per Ezechie- 
lem ad Satan dicitur : Tu signaculum similitudiniSf 
pUnus sapientia et perfectus decore in deliciis para- 

(187) Ex lib. xxxii in Job, c. x. 

(188) Maec ab antecedcntibus disjuncta sunt iiiter- 
positis aliis. 



S. YICTORIS PAR1S. \U 

disi Dei fuisd (Exech, xxyiii, 12). In cuncta igitur 
creatura homo et angelus simul conditus exsiitit, 
quia ab omni natura irrationablli distinclus proces- 
sit. Quia ergo in cuncta conditione rerum, nuUum 
rationale auimal nisi angelus et homo est, quidquid 
ratione uti non potesi cuni hominc factuni noii est. 
Dicatur itaque de homine, dicatur de angelo, qui et 
si potentiaro sublimitatis perdidit, subtilitatem ta- 
men naturae rationalis minime atnisit: Ecce BehC' 
mothf quem feci tecum, ut dum homo eum, qui in 
ratione secum factus est perisse considerat, vicinum 
sibi casum superbiae ex ipsa proximi sui perditioiie 
pertimescat. 

151 CAPUT XXVI. 

DE SERPENTE. 

(189) Serpentis noinine diaboius designatur, sicut 
per Isaiam dicitur : Siiper Leviathan serpentem vectem, 
et super Leviathan serpenlem tortuosum in terram 
{Isa. XXVI, 1). Leviatban quippe interpretatus dici- 
tor additamentum eorum. Quorum scilicei nisi ho- 
roinum ? Recte autem additamentum eorum dicitur, 
quia postquam priroam culpam suggestione intulit» 
hanc quotidie augere gravioribus persuasiouibus 
non desistit. Vel certe per exprobrationem Leviathaa 
vocatus est , id est additamentum hominuro. Eos 
naroque in paradiso iromortales reperit, sed divini- 
tatem imroortalibus promittendo, quasi eis aliquid 
ultra quam erant se addere spopondit. Sed dum 
blande non habita se daturum perhibuit , caliide et 
habiu subiraxit. Levialhan itaque iste in eo quod 
se addere homini spopondit, tortuosis ad eum si- 
nibiis irrepsit, quia dum falso impossibilia proroit- 
tit, vere et possibilia sustulit. Quaerendum vero no* 
bis est cur quero serpentero dixerat, tortuosuroque 
illico subjungens interposuit, vectem : nisi forte quod 
in serpentis fortitudine fluxa roollities, in vecte au- 
tero est duritiae rigiditas. Ut ergo hunc et durum si- 
gnaret et mollem, etvestem nominat et serpentem. 
Durus quippe est per inalitiam, mollis per Idandi- 
mentiim. Vectis ergo dicitur, quia usque ad necem 
pcrcutiL; serpciiji aukMii,quia soni|ier iti^ittius mol- 
lilcr irifundii. 

152 CAPIT XWll. 

ISE JJK.il^OXE. 

lii Scriptura sarra dTacouum nomine aiufttando Ait- 
iichrihtUK^ alitfnando nin/ifii, niifiuamio uHtiquus 
hosiis , aiiquitndo nequmimi Jud^orum princi^ 
pes^aliffiwudo deemonvs^ ati(fuiindif apeyte muli vel 
ge u itic» dm itju ant n r. 

(100) Dia<^ouiini nomine AiaicTirisius designatur, 
situt f**r Joannciu \a Apocalypsi didlur : Misit 
draco caudam, ci traiit terttam parttm steUarum 
(Aiwc. xh, 5), QuhI iiamt|ue dr:icouts uomlne nisi 
Aiiiitliristus, qiiid \n cauda qus, uisi e^imiia ip- 
siiis pt^rsuasio iulelUgiuir? Quid vero sU^llaruiu no- 
mine, uisi hvpocrit^initn liciio demunhiralur , qui 
bona quae faciunt ad percipiendas laudes bomini- 

(189) Ex lib. IV in Job, cap. xiii. 

(190) Id partiin ex lib. iv, c. xiv ; et lib. xixii, e. 
XII, p. nuin. 58. raiherii diac. in Apoc. 



IS5 GREGORIANUM. 

bas ostefidunt ? Draconis ergo cauda , steUanim A 
pars ifi terram trabitur» tfaia extrema persuasione 
Antlcbristi qnidam qui videntur lucere ra|)ientur. 
Sceilas namque in terram trabere est eos qui viden- 
tiir studio Yitae eoelestis inbaerere, ex amore terrejio 
iniquitate aperti erroris inTohrere. 

(191) Draconis noroine roalitia designatur, sicut 
eontra penrersam mentejn sub Judae» specie per 
balam dicitur : Eril cubile draeomm et patcua slm- 
tU&mum (Isa. xxiy, 15). Quid namque per dracones, 
Btsi malitia? qutd Tero strutbionum nomme nisi 
bypocrisis designatur? Struthio quippe spedem yo- 
landi hal)et, sed usum volandi non liabet : et quia 
hypocrisis cunctis intuentibus imagincm de se san- 
ctitatis insinuai, sed tenere vitam sanctitatis ignorat. 
In perversa igitur 153 uiente draco cubat , et " 
strulhio pascitur : quia et latens malltia callide te- 
gitur , et intuentium oculis siniulatio bonitatis ante- 
fcrtur. 

(19S) Draconis nomine antiquus bostisdesignatur, 
ticut per Joannem in Apocalypsi dicitur : Vidi ange* 
him detcendeniem de coslo hubentem clavem abys$iy 
ef catenam magnam in manu sua^ et apprekendit 
draconem serpentem antiqumn qui e$t diabotus , et 
Smtan^ et iigavit eum per annos mille^ et misit 
emminakifuum {Apoc* xx, 1)! Quem Umen inmun- 
di fioe ad apertiora certamina revocat, et totum con- 
tra nos in suis viribus relaxat. Unde illic rursum 
tcriptum est : Cum completi fuerint miUe iinnt, so/ve- 
tuT Satanas {Apoc. xx, 7). Q 

Draconum nomine nequissimi Judaeoruni princi- 
pes signat Jeremias dicens : Onagri steterunt in 
rupibus , traxerunt ventum quasi dracones { Jer. 
XIV, 6). 

(193) Draconum noraiiie daemones designantur per 
propbetam. In cubilibus in ^ut^ifs dracones prius 
habitabant, orietur viror caiami^ et junci {Isa, xxxv» 
7). Quid enim per calamum nisi praedicatores ? quid 
per juncum, qui juxta aquae semper bumorem nas- 
citor, nisi posilli ac teneri auditores sacri eloquii 
dMlgnantur? Quid per dracones nisi daemonum 
malitla exprimitur? In draconum ergo cubilibus 
viror calami et junci orietur, quia in eis popuiis , 
quos antiqui bostis malitia possidebat , et do- 
ctomm scientia,et auditorum obedienlia coacervatur. D 

(194) Draconum nomine aperte mali vei gentiles 
designantar : sicut per proplietam Dominus de eo- 
mm conversione pollicendo dicit : Clorificabit me 
bestiaagri, draconesetstruthiones(I$a. xliu,20). Quid 
enim in draconum nomine, nisi iu aperto maliliosse 
mentes exprimuntur, quae per terram semper in in- 
fimis cogitationibus repunt? Quid vero per stra* 
thionum nomen , nisi bi qui se bonos simulant 
deslgnantur ? Qui sanctitatis vitani quasi volatus 
peiiiiara per speciem retinent, sed per opera non 
exerceot. Glorilicari itaque Dominus 154 ^ ^^' 

(191) fix lib. VII in Job, c. xii. 

(192) Ex lib. rv in Jdb, c. xiii. 

(195) Ex lib. XXIX in Job, r . xiv, ante flnem. 



— LIB. 111. 



m 



cone vel struthione asserit, quia et ^perte malos» 
et Gcte bonos, plerumque ad sua obsequia ex in - 
tima cogitatione convcrtit. Yel certe agri bestia 
Dominum , id est dracones strutiiionesqiie glorlfi- 
cant , cum fidem qu» in illp est , ea qu« iii boc 
mundo dudum niembrum diaboli fuerat gentilitas 
exaliat. Quam et propter malitiam draconum no- 
mine exprobrat, et propter liypocrisim, vocabulo 
strutbionum nolat. Quasi enini pennas accepit geii- 
tiiitas, sed volare non potuil, qua^ naturam ralionis 
ignoravit. 

CAPUT XXMll. 

DE COLUBRO. 

In Scriptura sucra coiubri nomine atiquando diabo^ 
lu$^ aliquando Antichri$tu$ intelUgitur. 

(195) Colubri nomine Anticbristus signalur per 
beatum Job dicentem : Et ob$tetricante manu eju$ 
eductu$ e$t coluber tortuo$u$ {Job xxvi, 45). Quis 
enim colubri nomine appellatur nisi bostis anii- 
quus, lubricus et tortuosus : qui decipiendo bonii- 
ni , colubri ore loculus esl? de quo et per proplie- 
tam dicitur : Leviathan serpentem tortuosum (l$a. 
XXVII, 1). Qui idcirco loqui serpentis ore permissiis 
est, ut ex ipso vase ejus cognosceret bomo qualis 
esset qui intus babitaret. Serpens autein non so- 
lum est tortuosus, sed eliam lubricus. Quia autcm 
in veriutis rectitnirme non stetlt, tortiiosum ani- 
roal intravil; quia vero suggestioni ejus si primo 
non resistitur, repentc totus ad interna cordis, dum 
noH sentitu^ illabitar, verba ad boininem per ani- 
mal lubricum fecit. Cavernae autem bujus colubri 
corda fuerant iniquorum. Quae quia ad pravitatem 
propriam traxlt, qoasi in eorum babiutionc requie- 
vit. Sed obstetricante manu Domini, tortuosus co- 
luber de propriis cavernis expulsus est , quia dum 
nobis divina gratia medetur, is qui nos tenuerat 
155 sntiquus a nobis bostis ejicitur, sicut incar- 
nata Yeritas dicit : Nunc princep$ huju$ mundi eji" 
dtur foras {Joan. xii, 5i). Unde jam iiunc orones 
sanctos non tenendo possidet, sed tentando persc- 
quitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat , 
contra eos pugnat extrinsecus ; et quia intus domi- 
nium perdidit, bella moUitur foras ; ille enim cum 
de camalibus bominum cordibus eum expulit qol 
propter bomines ad incamationem venit, dumque 
corda infidelium tenuit , quasi manum ad latibu- 
lum *serpentis misit. Beiie igitur obstetricante 
manu Domini tortuosus coluber in cavernis quas 
teniierat babitare perbibetur; nam victus a fidelium 
cordibus exiit, qui super baec antea sceptro perfidiae 
regnavit. 

(196) Colubri nomine Anticbristus designantur, 
sicut Jacob voce dicitur : Fiat Dan coluber in via^ 
cerastes in semita mordens ungulas equi, ut cadaias- 
censor ejus retr (Cen, xlix, 17). Require in capitulo 
deequo. 

(i9i) Ex lib. XXXI in Job, c. v. 

(195) Ex lib. XVII in Job. c. xviii 

(196) Supra, c. ii, hujus libiL 



127 



GARNERII CAN. REG. S. VICTORIS PARIS 
CA^UT XX IX . A 157 C APUT XXX. 



m 



DK REGULO. 

In Scriptura tacra cum regulus singuluri numero 
pomlur, aliquando diabotus, aliquando Aniickri' 
sius intettigiiur; cum vero phiraltter reguli dicuw 
tur, dtemones signantur, 

(197) Rcguli noniine dialioliis clesignaliir, sicol 
per prophelam dteitor : Delectabitur infans ab ubere 
super foramine aspidis; et in caverna reguiij qui abta" 
ctatus fueritf manum suam mittet. Non nocebunt^ 
neque occident in umverso sancto monte meo {Isa, xi 
8). Queni namque inranteni ab ubere vel cum 
ablactatus rnerit, nisi Dominiini appellat? Qiiid vero 
forainine aspidis, cavernis reguli, nisi corda signa- 
vit iniquorum? Et antiquus hostis dum 156 ^olum 
se in eoium consensum contulit, qnasi in forainlne 



BE VIFERA. 

/fi Scrtptura saera eum vipera singulari nnmero po- 
Ikilttr, atiquaudo subita et violenta diaboli tentatio 
intettigitur, atiquando \per contrarium tenis et 
diuturna ejusdem te/italio; cum vero pluratiler 
viperce dicuntur^ pravi humines exprinmntur, 

{WQ) Viperae nomine violenta vel lenis el diu- 
luma tentatio diaboli designatur, sicut per beaiun» 
Job de bypocrita dicitur. Caput aspidmni suget^ ei 
oceidek eum lingua viperag (Job xx, 16). Aspis par- 
vus est serpens, vipera vero prolixioris est corpo-* 
ris. Et aspides ova gignunt, atque ex ovis eorum 
filii procreantur. Vipera* aulem cum conceperinl, 
filii earum in venire saeviunt (201. Qui rnptis late- 
ribus matrum, ex earum venlre procediinl. Unde 



proprio torluosus sinus astutiae colligendo glome- B ei vipera eo quod vi pariat, nominantur. Vipera 

itaque sic nascitur, ut violenter exeat, et curo ma- 
tris suae exstinctione producatur. Quid ergo per 
aspides parvos, nisi latentes suggestiones immun-> 
dorum spirituum figurantur, qui cordibus borai- 
num parva prius persuasione subrcpunt? Quid veru 
per liDguam viperae, nisi violenta diaboli lentalio 
designalur? Prius enim leniter subripit, postmodun» 
vero etiam violenter (202). Caput itaque aspiduui 
sugit hypocrita, quia initium suggestionis occultse 
parvum prius in corde nascitur, sed occidit eum 
lingua viperae, quia postinodum capta mens, ac- 
neno violentae tentationis necatur. Primuin suUi- 
libus consiliis, ad cor bominis immundi spiriuis 
loquuntur, qui dum leniter persnadent quasi vene- 
num aspidum fundunt. Unde scriptum esl : 158 
Ova a$pidum ruperunt^ et telas aranew texuerutU, 
Qui comederit de ovis eorum morietur^ et quod 
confotum est erumpet in regulum {Isa. lix, 5). De 
hoc ita hypocrita dicitur : Caput aspidum suget, et 
oecidet eum Imgua viperte^ quia cum iniquam sug- 
gestienem antiqui ho$lis;libenter suscipit, violentis se 
postmodumejustentationibusdevictus iradet. Unde 
el in paradiso quoque stanti homioi verba bland» 
persuasiouis intulit, sed quein semel rapuU ad consen^ 
sum,jamnuncetiam renitenlem trabUetcorruptionis 
suaedelectationibusdevictum pene violeoterinterficil. 
(205) Sed fortasse ba^c ipsa intelligere eliam per 
contrariam interpreiationera valemus. Nam quia 



ravit. Quem et aspidis appellat nomine occulte sae- 
vientem ct reguli aperte ferieniem. Manum ergo 
suam Dominus in foramine regnli, atque aspidis 
misit, quando iniquorum corda divina potestate t '- 
nuit, et compreheusum exinde aspideni, vel regu- 
lum , id est captivum diabolum traxit, ut in monte 
sancio ejus, qui est Ecclesia electis fidelibus non 
noceret. 

(198) Roguli uomine Anticbristas dosignalur, si- 
ciit de pravis quibusdam scriptum est : Ova aspidum 
ruperuntf et tetas aranete texuerunt. Qui comederit 
de ovis eorum morietur; et quod confotum est, erum- 
pet in regulum {Isa. lix, 5). Ova quippe aspidum 
pravis bominibus riin»pcre est malignorum spiri- 
tuum consilia quae in eoriim cordibus latent, per- 
versis operibus apei ire. Telas quoque araneae texe- 
-re est pro hujus rauodi concupiseentta temporalia 
qtjj.0iLj4?L iipoinri : qiiae dum nulla stabilitate soli- 
d;iifi ^unt, cu prucul dubio ventus vitae mortalis ra- 
|iic, Benc autt-iii additur : Quicomederit dt oviseo- 
rum morUtut^ quiii qui immundorura spirituura 
consiHa r<?spic)t, vilain in se ainmae occidit. Et quod 
eonfotum esi^ erumpet in regulum, quia coHsilium 
miiligtii spLriius qui>d corde tegitur ad plenam ini- 
quitatem nutritur, regulus namque serpentum rex 
dicitur. Quis vero reproborum caput est^ nisi Anti- 
chrislus? Qood ergo confotum est erumpet iii regu- 
lum, quia is qui in se nutrienda aspidis consilia re- 



ceperii, membrum iniq|ii capilis factus, in corpus d veneno suo aspis concite, vipera auiero lardius oc- 



Antichrisli accrescit. 

(199) Regulorum noraine dsmones designanlur. 
Unde el bene irasceos peccatis praecedeniibus, de 
his quos in manu antiqui hostis deserit per prophe- 
tam Domious dicll : Immitlam vobis serpentes regu-- 
tos, quibus non est ineantatio {Jer, viii, 17). Ac st 
diceret : Justo judicio Ulibos immuodis spirilibus 
(radam, qui a vobis excuii exhortatieoe praBdican* 
tium quasi incantantium sermone non valeanl. 



M97) Ex lib. xvii, in Job, c. xx 
il98) Exlib. XV, in Jo!), c. ix. 
ri99) Ex lib. XXXIV, in Job. c. x. 
200) Exlib. XV, in Job, c. \ii. 
(201) Vide Arisl. lib. v, De bisl. aniraal., cap. 



cidit, per aspidem violenta el subita, per viperam 
lenis et diuturna tentatio designalur. Uiide et illi 
raors in suctione capitis, viper» autem in [lingna 
esse perbibetur, quia repentina tentatio saepe ino- 
pinalaro raentem mox, ul surgit, inlerficit ; longa 
vero tentatio, quia prava diutius persuadendo sug- 
gerii, velut ex lingua vipera occtdit. 

(204) Viperarum nouiine, pravi bomines desi- 
gnantur, sicui per Joannem BaptUlaui Judxis dici* 

54;PIin. lib. X, cap. 62. 
(202) Ex cap. vni. 

(205) Ex ilsdein, lib., et c. viit. 
204) Ex liom. 20 iii Evang. 



IM GREr,ORIAM]M. - LID. III. I5ft 

tar ; Gemmma mperarum^ iptu vobU ostendU fugere A mitUiU pervenire ad fulura. Si eoiiD praesens yita le 



m veutura iraf (Luc. iii, 7.) Ventura enim ira esl 
aBimdytfsio ultioiiis exlrem», quam tunc (ugere 
peccator non valet, qui nunc ad pceoitentix lamenta 
oon recurrit. Et notanduro quod mabp soboles, ma- 
lonim parentum actioucs imiiantes geniroina ripe- 
ranim yocantur, quia per boc quod l)onis invident, 
eo6que persequuotur, quod quihusdam roala retri- 
buunt, quod kesiones proximis exquirunt, quoniam 
iu bis omnibus priorum suorum carnaUum vias 
scqnantur, quasi venenati lilii de veneoatis paren- 
tibiis nati suut. 

159 CAPUT XXXI. 

DE ASPIDE. 



delectat , aurtro in lerra posuisti. Si tuis pneterilis, 

et jam retro labentibus deleclaris, aiirem de cauda 

obturasli. Debes ergo ire in lucem, exire de tene- 

Lris, ut jam in luce ambulans et exsultans dicat 

qux rctro sunt oblitus, in en qu« aiite sunt exten- 

tus : Non dixit, qux letro oblitus, et ex proesenti- 

bus delectatus , cura dixit, quse retro oblitus non 

obturavit aurem de cauda. Cum dixit in ea qu» 

ante sunt extentus, is ct praescntibus non obsur** 

duit, aurem in terra non posuit. 

Aspidum nomiue latentes et blandae suggestiones^ 

vel fortes et subitae immundorum spirituum tenta- 

tiones designantur, sicut a beato Job dc hypocrita 

, ^ ._ ... . I- j' L dicilur : Caput aspidum suget (Job xx, 4({). Require 

/M Scnptura sacra asptdts nomtrte altquanao dtabo- -^ . . , , . » / ^ 

I— Zii^,„^j.. i. -..;«•.,/.*.. «^./...^ fi-; A^Ai^^^, D in capitulo dc vipera. 

CAPUT XXXII. 



isf, aliquando is quiaudtreverbum Dei dedignatur^ 
aliquatido bianda ei latens suggestio inteiligitur, 

Aspidis noroine diabolus designatur, sicut pro- 
phota dicit . Deleciabitur infans ab ubere super fo- 
ramine aspidis, et in caverna reguli {Isa, xi, 8). Kc- 
quire in capite Dc regulo. 

Aspidis nomine, signiiicaturis qui audire verbum 
Dei dedignatur, sicut per Psalmistam dicitur : Fu- 
ror illie secundum similitudinem serpentis. Sicui 
aspidis emrdie et oblurantis aures «imm, quas non ex- 
audiet vocem incantantium (PsaL Lyii, 5). Aflpis 
aim conceperit pati incantatorem marsum qui eam 
quibosdam carminibus propriis evocat, sicut sUYit 
multa etiam m^gica, aodile quid faciat. Amando 
tenebras suas, -quibus se involuta occultare dicitor, 
cum exire voluerit, recusans tamen audirc illas 
voces, quibus se cogi sentit, allidit unam aiirem 
terne, et de cauda obturat alteram : atquf" ita ilbis 
voces, quautum potcst, evitans, non exit ad incan- 
tantem. Uuic «imiics ^lixil ^pirilus Dei, quosdam 
non audientes verbum Dei non soluro non facientes 
sed omnino ne faciant : audire volentes. An forte 
qosremus aliquid in eo quod dicitur aspis ita aures 
claudere, ut unam carum preroat in terram, alte- 
ram cauda oppiletur? Quid sibi vult hoc? In cauda 
iuque posteriora intelliguntur. Ergo in prseterila 
jam tergiim oportet ponere, ut in ea quiB nobis 
promittuntur intendarous. Ergo nec ex praeseiiti 
delectari debemus, hoc euim monet Apostolus di- 



OE REPTILIBUS. 

(205) Keptilium nomiiie cogitatioues.lerrenae de- 
signautur, sicut per.Ezcchiclem prophclam dicftur? 
Et itigressus vidi, et ecce omnis siniilitudo reptiiium 
et anitnalium abomiuatio (Ezech. viii, 1). In repti- 
libus quippe cogilationes omnino terreno; signan- 
tur ; in animalibus vero, jaro quidem aliquantuluin 
a terra suspensae, sed adbiic terrenae mercedis pra*- 
mia requirentes. Nam reptilia qiiidem toto corpore 
terrae inhaerent, aninialia aulem venlre a terra su- 
spcnsa sunt, appetitu tamen gule ad terram sem- 
per inclinantur. Replilia itaque sunt intra Id 
parietem, quando cogiialiones volvuntur in niente, 
quae a tcrrcnis desideriis nunquam lcvantur. Ani- 
malia quoque sunt intra parietenl, quando et si 
qua jam justa, si qua honcsta cogilantur,appetei)dis 
tamenlucris teroporalibus honoribusqu*^ deserviunt, 
ul per semetipsa quidero jam quasi a terra suspcnsa 
siut, sed adhuc per ambiium, quasi per gulae dcside- 
rium sese ad ima submiliunt. 

CAPUT xxxni. 

DE VERMlfiUS. 

In Scriptura sacra cum vermis singulari numero 
ponilur, aliquando Christus, aliquando hominis 
progenies imeiiigitur ; cttm vero pluralUer vermes 
diamtur, aliqtumdo cogitatioues inauietce ^ aH- 
quando curtB carnales exprimtuiltir 

(i06) Vennis nomine Christus designatur» sicut 



cens : Quem ergo fructum JtabtUstis in quibus nune d per Psalmistam dicitiir : Ego autem sum vermis^ et 



erukescitisf (Rom. vi, 21.) Revocat ad sc rccor- 
dant^ cum delecutioiie 100 ^ prseteritis, et com 
qnadam concupiscentia fruendi, ne rcdcainus corde 
in Egyptam. Quid de praesentibus quoniodo jubet 
etiam jpsa contemni. Non recipietitibus, inqiiit, quce 
tidentur, sed qute tion videntur. Quce enim videntur 
temporalia sioU, quce autem tton videntur astemaXII 
Cor. nr, 18). Igilur depraesenti vita dicit : Si inhac 
vita tantum in Christo sperantes sumus,miserabiliores 
sumus omnibus hominibtts. Obliviscere ergo praeter- 
ita quibus male vixisti, contemne praesentia quibus 
lemporaliter vivis,ne te alligando praesentia non per- 

(205) Ex lib. XXVI in Job., c. v. 
(i06) £x fib. XXX in Job, c. xv. 



iioit homo {Psal.MU 7). (207) Verroisjioroine caco 
designatur, sicut per ibealuro Job, de luxurioso 
quolibetdicilur:/)ii/cedo HliuSyVermis (Job xxiv,20). 
In quibus verbis luxuriosi cujusUbet et carnis vo- 
luptatibus dediti, quanta sit caecitas deroonstratur, 
cum dicilur : Dulcedo illius vermis. Quid namque 
caro nisi putredo ac vermis est ? Et quisquis ca^r 
nalibus desideriis anbelat, quid aliud quam ver- 
roemaroat. Quae enim caniis sit substantia, testan- 
tiir sepulcra. Quis parenlum, quis amicoruro fide- 
liuro quainlihet dilecti sui tangere scaturientem 
verroibus 162 carnem potest ? Caro iuque cuia 
(207^ Ex li^. XV in Job, c. xxiv, 20. 



131 GARNERI CAN. REG. 

concuplscUur, penseiur quid sit exanimis, et tuiel- A 
ligitur quid amatur. Nil quippe sic ad edomandum 
desideriorum camalium appetitum valel, quam 
unusquisque hoc qiiod vivuni diligit, quale sit mor- 
luum penset. Gonsiderala etenim corruptione car- 
nali, citius cognoscitur, quia cum illicite caro con- 
cupiscitur, tabes amatur. Bcne ergo de luxuriost 
mente dicitur, Dnlcedv Ulius vermis^ quia is qui in 
desiderio carnalis corruplionis exaestuat, ad fetorem 
putredinis anhelat. 

(208) Vcrmis iiomine hominis progenies desi- 
gnatur sicut in libro beati Job per Baldad dicitur : 
E€ce ima non ipteudel^ et stetla: non sunt mundos in 
eonspeclu ejus. Quanto magis homo putredo, et filius 
hominis vermis! (Jo6xxv,5.)Qutdenim per lunani, 
nisi cuncta simul Ecciesia, quid per stellas, nisi ^ 
singulorum beiie viventium animai designantur? 
Luna ergo non splendet, et stdls non sunt mundx 
in conspectu ejus , quia nec sancta Ecdesia virtute 
propria, lol miraculis emicat, nisi lianc prcvenien- 
tis gratise doiia perfundant ; nec singulorum bcne 
viveutiuni meutes a peccatorum maculis mundsc 
sunt, si remota pietate judicentur, quia apud di- 
strictijudids oculossua unumquemque corruptibi- 
lilas inquinat, nisi hunc quotidie gratia parceutis 
tergat. Electorum quippe mens prodire ad libertatem 
justiti;e nititur, sed adbuc compede infirmitatis te- 
netur, ct culpas quidem subigere perfecte desiderat, 
sed qtiousque corruplione carnis astringitur, ejus 
vinculis, ctiam cum non vult, ligatur. Hinc itaque q 
colligai, quanto peccatorum pondere pressi sunt, 
qui contra haec decertarc negligunt, si plene cul- 
pam nec illi superanl qui contra hanc utiliter pu- 
gnant. Unde et postquam dictum est» ecce lunu 
non sptendet, et stettce non sunt mundm in conspectu 
ejuSf protinus subditur, quanto magis homo putrc' 
do^ et fitius hominis vermis f Ac si aperte diceretur : 
Si ipsi qiioque esse sine contagio non valent, qui 
inter vil^ praesentis tenebras virtutibus lucent, 
quaiito reatu 163 iniquitatis obstricti sunt, qui ad- 
kuc carnaliter vivunt? Si a peccato liberi esse ne- 
queunt qui jam in coelestibus desideriis conversan- 
tur, quae peccatorum pondera tolerant qui carnis 
susR volupUtibus dediti adhuc putredinis jugum 
portant? Hinc Petrus ait : Sijustus vix satvabitur^ D 
tmpttii et peccator ubi parebunt ? (I Pet. tv, 18.) 
Notandum vero in sermone suo quantum Baldath 
ordinem conditionis nostrae tenuit et nativiutis, qui 
homiiiem non vermem sed putredinem , filium 
vero hominis vermem vocat. Primus namque hu- 
mani generis parens, homo, non filius hominis. 
Ex quo quisquis prodiit, non solum homo, sed li- 
lius quoque hominis fuit. Sicut ergo ex homine 
fiiius hominis, ita ex putrediue nascitur verniis. 
Unde recte homo putredo, filius vero homiiiis ver- 
mis vocatur. Primus quippe honio putredo, non 
vermis, quia etsi per mortem putruit, non umen 

(208) Ex lib. XVII in Job, c. ix. 

(209) Ex lib. xiii in Job, c. xvii. 



S. VIGTORIS PARIS. 151 

ex putredine per nativiutem venit. Qui autem fL^- 
lius est hominis, vermis dicitur, quia jam ex mor- 
talium corponim corrupUone propagatur. 

(209) Vermium nomine cogitationes iiiquieUede- 
signantur, sicut per beatum Job dicitur : Putredini 
dixi : Pater meus es^ mater tnea, et soror mea ver- 
mibus {Job xvii, 14). Quid est quod dixit, putredini^ 
pater meus es^ nisi quod omnis homo ab originc 
jam vitiaU descendil? Undeet additur, mater tnea^ 
et soror mea vermibus, quia videlicet ab ipsa putre- 
dine et cum ipsa in hunc mundum venimus. Quan- 
tum ad materiam quippe corruptibilis carnis, ma- 
ter nostra et soror vermes sunt, quia et de putre- 
diiie processimus, et cum putredine venimus quam 
porumus. Quod si intelligi spiritualiter potest, et 
mater natura, et coiisuetudo non immerito soror 
vocatur, quia ab illa cum ista sumus. Quae videli- 
cet matcr et soror vermes sunt, quia exnatura cor- 
ruptibili et consuetudine perversa cogimur, ut 
quasi quibusdam vermibus sic inquietis cogiutioiii- 
bus in menle fatigemur. Garnis enim natura vitiaU 
et consuetudo perversa, iniiumeras curas in corde 
infirmiutis nostrae generant, bene mater et soror 
vennes 164 ^ocantur. Mordent animum carae» 
dam inquieuut. Non enim ccssant justi viri vel sol- 
licite cogiUre et perlracure quid agant, vd provide 
inspicere quo post praesentem vium ducendi 
sint. 

(210) Vermium nomine curae camales designan- 
tur, sicut per beatum Job dicilur : Iste moritur ro- 
bustus et sanus, dives et fetix. Viscira ejus plena 
sunt adipe^ et meduttis ossa iltius irrigantur. Atius 
vero moritur in amaritudine animos suof absque ultii 
opibus. Et tamen simul dormient m pulvere^ et ver- 
mes operient eos {Job xxi, 23, 24). Hoc si quis for- 
siun acdpere per allegoriam velit, explere breviter 
possumus. Didtur uamque de iniquo divite : Vt- 
scera ejus ptena sunt adipe. Sicut ex abundanti cibo 
adeps, iu ex abundantia renim superbiae nascitur, 
quae impinguat mentem divitis dum elevatur ani- 
mus superbientis. Superbia quippe cordis quasi 
quapdam pinguedo est crassiludinis. Unde quia ple- 
rique ex abundantia peccau perpetrant, per Pro- 
pheUm dicitur : Prodiit quasi ex adipe iniquitas eo- 
rum (Pia/. lxxii, 7). Amatores autem hujus sae- 
culi quasi ossa habent, quia in hoc mundo fortitu- 
dinem digniutum possident. Sed si in exleriori di- 
gniute desint terrenae domesticae divitiae, quantum 
ad jadicium suum ossa quidem habent,sed medullts in 
ossibus non habent. Quia ergo sic iste amator hiijus 
saeculi exteriore potestate fuldtur ut eiiam interiorl 
et terrena domus abundantia sagiiietur, dicitur. 
Et meduitis ossa ittius irrigantur. Vel certe ossa 
sunt hujus divilis pravae et durae consuetudines; 
medullae vero in ossibus sunt ipsa desideria male 
vivendi, qui neque ex pravitatis satisfactione sa- 
tiantur. Quae medullae quasi ossa irrigant, cum 

(210) Ex lib. XV, r. xxxiii in Job xxv. 



155 



GAEGORIARUM. — LIB. 111. 



m 



pnrfz desideria pervems consuetudines suas in A ^dificavit sicut tinea domum suum^ el $uut cusioi 



voluputem deleciatione conservant (211). Et sunt 
iionuuUi qui in boc mundo divitias non liabent, sed 
babere concupiscunt. Elati esse appctunt, quamvis 
ID boc muodo quod cupiunt obtinere non possunt. 
Etenim cum nullis rebus vel bonoribus fulti sint, 
per niala tamen desideria in conspectu interni ju- 
djcis reos conscientia addicit. Talis etenim quis- 
qae 165 plf^iumque ideo affligilur, quia diiesce- 
re ac superbirc non pnevalct. De quo et subditur : 
Alius vero montur in amaritudine animue absifue 
uUis operibus, Ecce unde dives superbo corde iu- 
anitcr gaudet, inde pauper alius superbo corde in« 
anis aflligitur. Bene autem de utrisque dicitur : Et 
lamen simulinpulveredormient et vermes operient eos. 
In pulvere enini dormire, est in terrenis desideriis ^ 
oculos daudere nicntis. Unde unicuique peccanti in 
sua cuipa dormienti dicitur : Surge qui dormis^ et 
exsurge a mortuis^ et iUuminabit te-Christus {Ephes, 
T, 14). IPermes vero, qui de carne nascuntur, eos 
simul operient, quia sive divitis , sive pauperis su- 
perbientis aoimum curae carnales premuut. In re- 
bus enim terrenis, pauper et dives reprobus, quam- 
vis non pari prosperitate fulciantur, pari tamen an- 
xietate turbantur, quia quod ille jam cum metu ba- 
bet, iste jam cum anxietate appetit. Sed quia ba- 
bere non valet et dolet dicatur, simul in pulvere 
dormient, et vermes operient eos^ quia et si non si- 
mul rebus temporalibus sublevantur, simul tamen 



fecit umbraculum (Job xxvii, 18). Tinea sibi do- 
mum cornimpendo aedittcat. Nocmelioripotuitcom- 
paratione bxreticus demonstrari , qui locum suae 
perfidiae non nisi in menlibus quas corruperit facit. 
Qui etiam sequaces suos ab astcrno igne et liberos. 
Spondet quippe eis refrigerium quietis xternae. Scd 
verba ejus soliditatem non habent, quia plenitudinc 
veritatis carent. Unde subjungitur : Et sicut custos 
fecit umbraculum, Umbraculum namque cuslodis 
nullo fundamento solidatur, sed tenipore mox trans- 
eunte destruitur. Et promissa ab bxreticis requies 
cum tempore destruitur, quia post banc vitam nul- 
latenus invcnitur. 

167 CAPUT XXXV. 

DE ERrCA. 

(2U) Erucas nomine luxuria desi^nalur, sicut 
Joel propbeta dicit : Residuum erucce comedit locu- 
sta^ et residuum locustas comedit bruchus, et resi» 
duum bruchi comedit rubigo (Joel, i, i). Saepe mens 
misera, quid jam transierii in se peccati, videt; sed 
ubi adhuc retineatur, uon videt. Gaudet de quibus- 
dam vitiis, quia eis jam subjecta non sit, et prax^a- 
vere ac gemere negligit, quia eorum vice successe- 
runt alia quibus fortasse nequius succumbit. Sic- 
que iit ut, dum alia vitia Iranseunt ct semper alia 
succedunt, a diabolo cor reproborum sine intermls- 
sione teoeatur. Bene ergo dicitur : Besiduum erucce 
comedit locusta^ et residuum locustm comedil 6rii- 



incurarerum temporalium mentis torpore sopiun- ^ chus^ et residuum bruchi comedit rubigo. Quid enim 



Uir. Simulque eos vermes operiunt, quia vel istum 
nt concupita babeat, vel illum ne habita amitlat 
eamales cogilationes premunt. 

CAPUT XXXIV. 

DE TIMEA. 

iii Scripiura sacra tineas nomine aliquando earms 
lenlalto, atiquando hceretica pravilas inteltigitur, 

(il2) Tineae nomine carnis tentalio designatur, 

fticut In persona tentati hominis per beatum Job di- 

citQr : Qui quasi putredo consumendus sum, et quasi 

testinuntumquod comeditur a tinea (Job xiii, i8). Ho- 

mo enim quasi pu(reda.consumitur, 166 dumcar- 

nis suae corruptionc conteritur. Gui quia immunda 

teotatio non aliunde, sed de semetipso nascitor, 



per erucam, quae toto in terram corpore repit, nisi 
luxuria designatur, quae cor quod teiiet ita poliuit 
ut in superioris niunditiae surgere amorem nequeau 
Quid per locustam, quae saltibus evolat, nisi inanis 
gloria exprimitur quae se vanis praesumplionibus 
exalut ? Quid per bruchum, cujus pene totum cor- 
pus in ventre colligitur, nisi edendi iugluvies ligu- 
ratur ? Quid per rubiginein, quae dum tangit incen- 
dit, nisi ira innuilur ? Residuum ergo erucas tocusta 
comeditf quia saepe cum Iiixuria! vitium a inente re 
cesserit , inanis gloria accedit. Nam quia jam per 
amorem carnis non sternitur, quasi sancta ex casti-* 
tate gloriatur. Et residuum tocusim comedit bruchus^ 
quia saepe cum inani gloriae, qu£ quasi ex sancti- 



moretineaecarnem tenutio,quasivestemdequaexit, D tate veniebat resistitur, vel ventri, vel quibuslibet 



consuniit; In semetipso quippe homo habel unde 
tentetur. Qiiasi ergo tinea vestem consumit quae ex 
vesie eadcm processit. Sciendum quoque quod ti- 
nea sine sonitu perforat vestimcntum : et plerum- 
que cogHalio ita transGgit menlem, ut mens ipsa non 
aentiat, nisi postquam fuerit ejus aculeo tran&fixa. 
Bene ergo dicitur quod homo tanquam vestimen- 
tom a linea consumitur, quia nonnunquam tenu- 
tiooum nostrarum vulnera non agnoscimus, nisi 
postquam ab eis confossi in mente fuerimus. 

(215) Tineaenomine hxretica praviUs designatur, 
s.cut per beatum Job de haeretico quolibet dicitur : 

(211) Ex c. XXXIV, l.iup. 
{±\t) £x I. XI in Job., c. xxv. 



ambitionis desideriis immoderatius indulgetur. Meu» 
enim Dei nescia unto alrocius ad quemlibet anibi- 
tum duciiur, quanto nullo vel humanaelaudis amore 
refrenatur. Residuum vero bruclii rubtgo consunUl^ 
quia dum veiitris ingluvies per abstinentiam restriii- 
gitur, irae impatientia acrius domiiiatur. Quae raore 
rubigmis, quasi exurendo messem comedit, quia 
virtulum 168 fructus impatientiae flamma Ubescii. 
Dum ergo vitiis vitia succedunt, agrum mentis alia 
pestis devorat, dum alia relinquit. Bene autem illic 
subditur : Expergiseimini. e6ni, et ftete (Joet, i, 5). 
Ebrii quippe vocati suut, qui bujus muiidi amore 

(215) Ex 1. xvni in Job, c. xi, sub finem. 

(2U) Ex I. xxxiii in Jub, cap. xxvii, ad medliuu. 



135 GARNERI CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. 136 

coiifusi, mala non scntiunl, qu« paliunlnr. Quid a siationc cordis, lol sibi succcdcnlibus vitionim pe- 
etit ergo dicerc : Expirgisciminu ebrii, et flete, nisi giibus, vigilantibus lamcnUs obviate. 
souum vestne inscnsibtlitatis excutitc, et in deva- 



les INCIPIT LIBER QUARTUS. 



CAPUT PRIMUM. 

DR nOMIBIE. 

In Scriptura sacra hominis nomine tmando singuiari 
numero ponitur, aliquando Deus Pater^ aliquando 
Verbum incarnatum, aliquando Judaicus populus, 
aliquando sensus rationis^ aliquando diabolus^ uli- 
quando caro inlelUgitur^ aiiquundo per naturam 
ponitur^ aliquando per culpam^ flliquanio per in- 
firmilatem ; cum vero pluralv numero ponitur, spi' 
rituales virt, aliquando carnales quilib^t accipiun- 
tur 

(215) llorainis nomineDeusPatcr.accipiiur, si- 
cut iii Cvangelio dicitur : Simiie esi regnum cmlorum 
homini regi, qui fecit nupiias fiiio suo (MaUh, xxii, 
2). Quis enim alius est liomo iste fez, regis filii 
pater, nisi iUe eui PsaWnista ait: Ikusjudicium tuum 
regi da : Etjustitiam tuam filio regis (Psai, lxxi, i). 
Qui fecit nuplias filio suo, Tunc enim Deus Pater 
DeoFitio nuptias fccit, quando hiinc in uiero Virgi- 
nis humanoe natune conjunxit, quando Deum ante 
saKnila fieii voiuit 170^^^*11^'^''''''"^ saeculorum. 
Vel, ut apertius atque securius dicatur, iti hoc Dcus 
Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per Incarnatio- 
nis mysterium sanctam Ecdesiam sociavit.'Uterus 
autemgenitricis Virginis, biijussponsi Ihalamus fuit. 
LndedicitPsalmista : in soie posuit tabemaculum 
sunm^ etipse tanquam sponsus procedens de thaiamo 
sno (Psai, xviii, 6). Tanquam sponsus quippe de 
thalamo suo processit, qui ad conjungendam sibi 
Ecclesiam incarnatns Deus de incormpto oicro Vhr- 
ginis cxivit. 

<216) Hominis nomine Verbum incarnaium in* 
tcUigiiur, sicut per prophetam dicitur lEt homo est^ 
tiqtds cognoscet iiium ?l]n^e ctiam in Evangelio 
6crtptum est: Homo quidam peregre proficiscens^ ro- 
cavit servos suos^ et iradidii iiiis bona $ua {Matth, 
xxv). Quis enimiste est homo qui peregre profici- 
«citnr, iiisi Redemptor noster, qui in ea carne quam 
assumpserat abiii in ccelum ? Camisenim locus pro- 
prie terraest; quae quasi peregrina duciiur, cura 
perRederoptorem nostrum in coelo collocatur. 

{317) Mominis nomine Judaicus populus designa- 
iur, sicut in Evangelio de divite epulone notanter 
Lucas dicit: Uomo quidam eratdites qui tnduebatur 
purpuraet bysso^ et epuiabatur quotidie tpiendide, Et 
trat quidam mendicuSy nomine Lazarus (iju, xvi). 
Quem namque dives iste, qui induebatur purpura 
ct bysso et epulabatur quotidie splendide, nisi Ju- 

(215) Ex hom. 38 in Evang. 
<il6) £x hom. 9 in Evang. 
iM) E& bom. ii in Evang. 



daicum popukim signat, quicultum \\i» exterius 
habuit, qui accepUe legis deiiciis, ad nilorem usus 
est, non ad utilitatem? Quem vero Lazaros ulccri- 
l)us plenus, nisi geBtilem populum figiiraliter expri- 
mit? Qui dum conversus ad Dominum peccata con- 
fiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. Sed La- 
zarus vulneratus ciipiebat saturari de micis quaeca- 
dcbant de mensa divitis, et nemo ilii dabat; quia 
genlilem quemque ad cognitionem legis admitiere 
superbus ille populus despiciebat. Qui dum ductri- 
nam legis non ad cbariiatem habuit, sed ad ela^ 
iioiiem, quasi de acceptis opibos tumuii. Et quia ei 
verba defluebant de scientia, ouasi micae cadcbaiii 
de meiisa. 

~17'1 (SIB) Hominis nomine sensus rationis inid- 
ligitur,.sicut ad beatum Job a Domino dicitur : Qui$ 
dedit teiiementissimo imbri cursum, et viam sonantis 
tonitrtii ut piueret super terram alsque homine in 
deserto^ ubi nultus mortalium commoratnr, ut fm- 
pleret inviam et desolatam^ et produceret Iterbas vt- 

C rentes f (Job xxviii, ^«27.) Siini enim plerique ad 
terba Dei valde insensibiles, qui fidei quidem nomhM 
ceiisentur, verba vitae auribiis audiunt, sed.ea irans- 
ire usquc ad intcrna cordis 'minime permittunt. Hi 
aliud quam deserta terra «uni ? Quae scilicet terra 
bomioem non babet, quia eorum mens sensu ralio- 
nis carcL Et nnllus mortalium in hac terra commo- 
raiur, quia et si quando in eonim conscientia raiio- 
nabilium scnsuum cogitationes veniuiit, non per- 
sisiuni. Prava enim desideria in conim cordibui 
sedem inveniuni, recta vero si quando vencrint, 
ac si impellantur, decurrunt. Sed cum miscricors 
Deus imbri suo cursum et sonanii tonitruo viam, 
id est praedicationi, liberiatem dare dignatur, com- 

I) puncti per internam gratiam verbis vita^. aurcs 
cordis aperiunt, ci impletur terra invia, quia dum 
praebei audiium verbo , cumulatur mysterio. Et 
producit herbas virentes, quia per graliam coiu- 
ponctionis infusa praedicationis verba non soluin 
libenter recipit ; sed ctiam ubertim reddit ui quod 
audire non poteral, jam loqui concupiscat, ct qux 
non audiendo etiam intrinsccus aruerat, jam lo- 
quendo quae sancta sunt, viriditate sua quoslibet 
esurientes pascai. 

(219) Uominis nomine diabolus designatur, sicui 
in Evangeliodicitur : Inimicushomo hoc ^ecit {Malth. 

(il8) Ex I. XXIX, ih Job, cap. xiv, ante finem« 
(219) Ex lib. xiii in Job, c. xii. 



157 CREGORIANUM. — LID. IV. ISd 

xiu, 28). Ila quippe unum corpus sunl diabolus, el A qnnndo perfecti t iri, aViquando scx <etate$ $aietUi 
omnes iniqui, ul plerunique nomine captlis censea- 



tar corpus» et plerumque nomine corporis appeU 
lelar caput. Nam capitis nomine censetur corpus, 
cum de pervorso homine dicitur : Ex vobi$ unu$ 
diabolu$ e$t (Joan. ti» 70). Et rursum iiominc cor- 
poris appellalur caput, cum de ipso aposlata hoc, 
quod jam prsediximus dicilur : lnimicu$ homo hoc 
feeit. 

(^iO) llominis nomine caro designatur, sicut in 
libro beati Job dicitur : Homo ad taborem nascilur, et 
ans 172 ^^ volatum (Job v,7). Ad laborem quippe 
bomo nascitur, quia nimirum is qui accepta est 
praedltus: ralione, consideral quod valde sibi sit im- 
possibile, ut hxc peregrinalionis suse tempora sine 



designantur, 

(225) Viri nomine Christus inteliigitur, sicut de 
ipso per Ezechielem dicitur : Vir quoque unus de 
medio eorum vestitu$ lineis et atramentarium $cripi0' 
ri$, ad rene$ ejus (Ezech, ix). Quid enim per virum 
nisi medialor Dei et hominum homo Christus Jesus 
intelligitur ? Qui quoniam de sacerdotali tribu 
juxta carnem parenies habere dignatus est, vestitus 
lineis venire perhibetur. Vel certe, quia linum de 
terra, non autem sicut laiia de corruplibili carn6 
nascitur, qui iitdumentum sui corporis ex matr^ 
Virgine, non autem ex corruptione commistionis 
sumpsit, profecto ad dos vestitus liiieis venit. Et 
quoniam ipse Deus postquam nobis mortuus est^ 



labore cvaJal. Unde bene Paulus, cum tribulaliones ^ et resurrexil, et ascendit in coQlum, tunc Testa- 



suas discipulis annuntiarel adjunxit : Ipsi enim sci- 
ti$ quod iu hoc positi $umu$ (I The$$. iii, 5). Sed 
ID eo quod caro flagellis afiicitur, mens ad appe- 
tcfida aliiora sublevatur, Paulo attestante, qui ait : 
£t licet M, 9111 fori$ est, no$ter homo corrumpatur, 
tameii i$ qui intus est renovatur de die in diem. 
Hamo ergo ad taborem nascitur, et avis ad volatum 
{11 Cor. iT, 16), quia inde mens ad summa etolat, 
unde caroin infimis durius hborat. 

(221) Uomo per naturam ponitur, sicut scriptum 
est : Faeiamus hominem ad imuginem et similitu- 
dinem nostram (Gen. i). Ilomo per culpam diriiur, 
sicut scriptum est : Ego dixi : Dii eslis, et /i/tt Ex- 



mentum Novum per apostolos scripsit, vir iste, 
atramentarium ad rcnes habult. In renibus nam- 
que posterior corporis pars est. Quia ergo scri- 
pturam Testamenti Novi, postquam discessit, con- 
didit, atramentarium quasi a tei^o porlavit. 

(22i) Rursum, aliquando angelus dieilur Daniele 
prophela testante, qui ait: Ecce vir Gabriel(Dan.nf 
21). Viri nomine quilibet perfectus designatur, sicut 
ad beatum Job a Domino dicitur: Accinge $icut vir 
lumbos (Mos (/o6 xxxviii, 3). 174(^^5) Virumnam- 
que Scriptura sacra vocare coiisuevit, qiii nimirum 
vias Domiui fortibus et non dissoluiis gressibus se-^ 
quitur. Unde per Psalmislam dicitur : Viriliter agi' 



rdst omnes : Vo$ autem $icut homine$ moriemini te, etconforteturcorve$trum(P$al. xiL\i,\i).Lumhos 



(Psa/. Lxxxi). Acsi apertedicat : sicul dclinquentes 
^bitis : Unde et Paulus ait : Gum sit inter vo$ ze- 
Im et eotttenliOf nonne carnates e$tisy et secundum 
k^minem ambuiatis ? (I Cor. iii). Ac si dicat : Qui 
discordes roentes ducitis, nonne adhuc ex reprehen- 
sibili humanitate peccatis t 

Homoperinfinnitatemdicitnr, sicut scriptum est: 
MaUdictu$, « ui $pem sttam ponit in homine (Jer, 
xvu, 5). Ac si dicat in inflrmitale. 

flominum nomine spirituales viri designantur, 
sicnt per prophetam quibusdam Doiniiius dicit : 
Vos autemgrege$ pa$cucB mew homines estis (Ezech. 
xxxiv). Quia illos nimirum Dominus pascil quos 
voluptas carnis inimicorum non more alfieit. 



vero accingcre, est, vel in opere luxuriam, vel iii 
cogitatione, laudis appetilum refreuare. Deiectatid 
namqiie carnis in lumbis est. Unde et sancds pne- 
dicaloribus dicitur : Sint lumbi vestri prwcincti, et 
Iticernte ardentes (Luc. xii, 55). Per lumbos enim 
luxuria ; per lucemas aulem, bonorum pperum 
claritas designatur. Jubenlur ergo lumbos accin- 
gere,et lucernas tenere. Ac si aperte audianl : Prius 
in vobismetipsis luxuriam restringite , et tune 
de vobis aliis bonorum operum exempla mon- 
strate. Sed cum beatum Job tanta praedilum casti- 
tate novcrimus, cur ei post tot flagella dicitur : 
Accinge sicut vir lumbos tuos. (Jt qui prius luxu<- 
riam corruptionis vicerat, nunc luxuriam reslringat 



(222) Uominum quoque iiomine, carnalia sapien- j^ elalionis, ne de patientia vel castitate superbiens 



tes dcsignanlur, sicut ait Apostolus : Cum enim sit 
inter vo$ zelu$ et contentio, nonne carnates e$ti$ (i 
Cor. 111, 5.) Et paulo post subjicit dicens : Nonne 
tiemines e$ti$ ? (!bid., 4.) 

173 CAPUT II. 

DE VIRO. 

/« Seriptura $aera eum $ingutari numero vtr dicitur^ 
aUguando Chri$tu$, atiquando angetu$^ atiquando 
qtdUbtt perfutut^ atiquando ho$ti$ antiquu$ intet- 
HgUur* Cum vero pturatiter ponuntur virt, ati- 

(220) Ex 1. VI In Job, c. vii. 

i221) Ex 1. IV in Job, c. xv. 
222) £x I. xviii in Job, c. xlii. 
225) Ex 1. xxti in Job, c. xiii. 

Patbol. GXCill. 



tanto pejus intus ante Dei oculos luxuriosus exi- 
stercl, quanto magis ante oculos hominum et pa- 
tiens et castus appareret. Unde et per Moysen di- 
citur : Concidite praputia cordis vestri (Deut, x^ 
16), id est postquam luxuriam a carne exstinxistis, 
etiam superflua cogitationum resecate. 

(i26) Viri noniine antiquus hostis designatur^ 
sicut Jeremias, cum pra^dicationem suam cernerei 
audientium diflicultate praepediri, maledicens dixit : 
Maledictu$ vir qui annuntiavit patri meo dicem : 



224) Ex I. xxvn in Job, c, n. 

'225) Ex I. xxviii in Job, c. iv. 

226) £x I. IV in Job, c. ii, in princlp. et med^ 



13 CARNEKl CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. 

Jfatus e$l tibi puer masculus (Jer. xx, 15). Quid A 5). Dicat ergo : Memento 



m 



est quod a proplieta maiediciionis seiitentiara i\t 
ille accepit , qui nativitatem iliius patri nuntia- 
vit ? Hoc nimirum tanto intriusecus majori mysterio 
plenum est, quanto extrinsecus humana ratione 
vacuum. Nam si quid exterius ralionabile fortasse 
sonuisset, nequaquam nos ad studium interioris 
Hitellectus acccnderet. Eo ergo plenius nobis ali- 
quid intus innuit, quo foris rationabile nil osten- 
dit. Si enim ex matris suae utero in mundo pro- 
pheta affligendus prodiit, .nativitatis ejus nuntius 
quid deliquit ? Quid ergo in propbetse persona flu- 
ctuantis, nisi per poeii» merituin veuiens humani 
generis mutabilitas designatur ? Et quid per patrem 
175 ipsius, nisi de quo nascimur, mundus expri- 



quod jgnioret opus ejn$ 
176 ^^ 1^^ cecinerunt viri. Ac si aperte dicat : De 
quo fortes quique locuti sunt, ejus opera tuae men- 
tis oculis absconduntur, quia mensuram tuae noti- 
tiae, eo ipso quo bumanitaie circumscriberis traiis- 
eunt. 

(S28) Virorum nomine «tates sex sxculi desi» 
gnantur, sicut per Ezecbielem prophetam dicitur : 
Ecce sex viri veniebant de via portas superioris, qute 
respiciebat ad aquilonem : et uniuscujusque vas 
interitus in manu ejus {Ezech, ix, 2). Quid enim 
aliud in sex viris venlentibus nhi sex aetates bu- 
mani generis designanlur ? Qui de via portae supe- 
rioris veniunt, quia a conditione paradisi sicut ab 
ingrcssu niundi ac superioribus generationibut» 



mitur ? Et quis est ille vir, qui nalivitaiem noslrain B evolvuntur : Quae poria, ad aquilonem rcspicit, 

patri annuntiat, nisi antiquus hostis ? Qui cum in 

oogitatione nos fluctuarc considerat, nialorum men- 

tcs, qui ex auctoritate hujus mundi praeeminent, 

ad persuasionem nostrae deceptiouis instigat. Cum- 

que nos agere infirma perspexerit, ea quasi fortia 

favoribus exiollit, et quasi nalos masculos lo;;ui- 

tur, cum corruptores veri , per mendacium nos 

exstitisse gratulatur. Patri ergo masculum natum 

denuiitiat, quando huic mundo, eum quem persua- 

serit, factum innocenti;e corruptorem demonstrat. 

Nam cum cuilibet peccanti, ac superbienti dicitur : 

Fecisti sicut vir: quid aliud quam iiatus mascu- 

lus in muiido perhibetur ? Jure ilaque vir , qui 

masculum natum nuntiat, maledicilur, quia ipso 

ejus nuntio reprobnm gaudium nostri operis indi- 

catur. 

(ii7) Virorum nomine perfecti viri exprimuntur, 
sicut in Proverbiis Sapientia loquitur dicens : 

virit ad vos clamilo {Prov. vin, 5). Ac si aperle di- 

ceret. Ego non feiuinis, sed viris loquor, ii qui fluxa 

mente sunt, mea verba pcrcipere nequaquam pos- 

sunt. Hinciterum ad beatumJobab Eliu dicilur : 

Memento quod ignores opus ejus de quo cecinerunt 

viri {Job xxxvi, 24). De Domino namque canuut 

viri, cum ejus nobis potentiam, vel superni spiri- 

tus, vel perfecti quique doctores innotescunl. Sed 

lamen opus ejus ignorant, quia nimirum judicia il- 

lius, ipsi etiam qui hunc praedicant, impenetrata 

venerantur. Et sciunt ergo quem praedicant, et ta- 

men ejus opera ignorant, quia cognoscunt per gra- 

tiam eum a quo facti sunt : sed ejus judicia com- 

prehendere nequeunt, qus ab illo etiam super ipsos 

ttunt. Quod enim omuipoteiis Dcus perspicue in sua 

actione non cernilur, Psalmista testaiur dicens . 

Qttt posuit tenebras latibulum suum (Ps, xvii, 1i). 

Ct rursum : Judicia tua abyssus multa (Ps. xxxv, 7). 

Atque iterum : Abyssus sicut pallium amictus ejus 

(Ps, ciii, 2)« Uhde bene etiam p^r Salomonem di- 

ritur. Sicut ignoras qute sit via spiritust et qua ra- 

tione compingantur ossa in ventW prcegnantium, sic 

nescis opera Dei^quifabricator est omnium (Eccle. ii. 



(^7) Ex I. xxvii, in Job, c. ii. 

('228} Ex 1. xxii) iu Job, c. xiii, ante finem. 



quia videlicet mens huniani generis vitiis aperta, 
nisi calorem charitalis dcserens, torporera mentis 
appeteret : ad hanc monalitatis laliludinem noa 
exinset. Et uuiuscujusque vas interitus in maiiu 
ejus, quia unaquxque generatio singulis quibusqua 
aeCatibus evoluta, aiite Redemptoris adventura sua 
operatione habuit, unde poenam damnationis 
sumpsit. 

CAPUT HI. 

DE IICLIERE. 

/n Scriptura sacra cum mulier singulariter ponitnr^ 

aliquundo sapientia Dei^ aliquando impietas desi' 

gnatur^ aliquando etiam pro sexu vonitur^ ali-' 

quando pro inftrmilaie ; cum vero pluraliter rft- 

Q cunlur mulieres^ aliquando menies carnalium, ah' 

quando vitia designantur, 

(229) Mulieris nomine sapienlia Dei inteUigitur, 

sicut in Evangelio dicilur : Aut qucs mulier habens 

drachmas decem^ etsi perdiderit drachmam unam^ 

nonne accendit lucernamy et evertit domum 177 

et qucerit diligenter donec inveniat illam ? (Luc, xv, 8.) 

Quid enim per mulierem , iiisi ille Dei virtus 

et Dei sapientia Christus inteUigitur? Quid per 

drachmam nisi humana natura designatur ? Quia 

enim imago expnmitur in drachma, rccie per 

drachmam homoqui ad siniililudiiiem Dei factus 

fuerat intelligitur. Mulier autem drachmam pordi- 

dit, qiiando liomo peccando a simililudine sui 

conditoris recessit. Sed accendit mulier lucernain, 

D quia Dei sapientia apparuit in humanitate. Lucerna 

quippe lunien in tesia est. Lumen vero in tesla est 

diviiiitas in carne . de qua videlicet testa sui cor- 

poris dicit ipsa Sapientia : Exaruit velut testa virtus 

mea (Psai. xxi, G). Quia enimtesta in ignesolidatur» 

ejus virtus sicut testa aruit, quia assumptam car- 

nem ad resurrectionis gioriam, ex passionis tribu- 

latione roboravit. Accensa autem lucerna everiit 

domum, quia mox ut ejus diviuitas, per carncin 

claruit, omnis se nostra conscientia concussit. Do- 

mus namque everritur, cuni considcratione reatus 

sui humana conscientia periurbatur. Eversa autein 

dorao invenitur drachma, quia cura perturbatiti 

(229) Ex horo. 54 iii Evang. 



Ul 



GREGOHIANUM. ^ LIB. IV. 



m 



eoRScienlia homifiis, rcparatur in liomine siroili- A tium occasio Yiriuiis sit, ct virtus infirmonun oo- 



Uido conditoris. 

(230) Mulieris noroine impietas designatur, sicut 
in Zacbaria scriptum est : Jfjeva ocutos luos, et vide. 
Quid e$t hoc quod egredilur ? Et dixi : Quidnam e$t f 
Et dixit : Hmc €$t amphora egredien$^ Et dixit : 
Hite est oculu$ eorum in UHiver$a terra. Et ecee ta- 
lentum plumbi porlabatur. Et ecce mulier una $eden$ 
in medio amphorce^ et dixit : Hwc e$t impieta$, Et 
projecit eam in medio ampherw, et misit massam 
ptumbi in os eju$ (Zach, v, 5-8). Yoleus Deus os- 
tendere prophet^e hunianum genus, ex qua ab eo 
maxiiue culpa delebatur per imaginem amphone 
quasi patens os avaritise designavit. Avarilia quip- 
pe velut amphora est, quae os cordis in ambitu 
apertum tenct : Multos autem obtusi sensus homi- 
iies esse cernimus : ct tamen eos in malis actibus 
astutos videmus, propbeta teslante qui ait : Sapien- 
les $unt ut faciant malay bene autem facere nescie- 
runt (Jer. iv, 2i). Ui itaque sensu torpent, sed in 
iis quae appetunt, avaritix stimulis excitantur. Et 
qul ad booa videnda cxci sunt, excitantibus prse- 
iiiiis, ad peragenda 178 ^^^^ vigilantes fiunt : 
Unde recte de hac eadem avaritia dicitur : Hasc e$t 
eorum oculu$ in univer$a terra, Et ecce lalentum 
plumbi portabatur, Quid est talentum plumbi, nisi 
«X eadem avaritia pondus peccati ? Et ecce mulier 
una $eden$ in medio amphorce, Quam mulierem ne 
Ibrtasse qu2e esset dubitare possemus ilUco ange- 



casio peccati. 

Mulieres dicuntur mentes camalium. Unde bea- 
tus Job male suadenti conjugi respondit dicens : 
Qua$i una ex $lulti$ mulieribu$ locuta e$ (Job ii, 
10). Quid enim in mulieribus nisi carnales intelli- 
gimus ? Quia enim eleclis dicitur : Viriliter agite^ 
et confortetur eor ve$trum (Psal. xxx, 25), 179 
roentes camalium, quae fluxa Deo intcntione de- 
serviunt, non immerito mulieres vocantur. 
! Mulierum nominenonnunquam vitiadesignantur. 
Unde Zacharias propheta, de avaritia sub applica- 
tione amphor» loquens, adjecit : Et levavi oculos 
meo$^ et vidi : et ecce dum muliere$ egrediente$^ et 
j. $piritu$ in ali$ earum, Et habebant alas quasi alas 
milvif et levaverunt eam inler terram et ccelum (Zach. 
T, 9). Quid enim aliud in his duabus roulieribus ac- 
cipirous, nisi duo principalia vitia, superbiam vide- 
licet et inanem gloriam, quae impietati absque uUa 
dubitatione conjuncta sunt?£l levaverunt eam inter 
terram et ccelum (251). Superbia quippe et vana glo- 
ria habent boc proprium, ut eum quem infecerint, 
in cogitatione sua super cxteros horoines extollant. 
£t roodo per ambituro rerum, et modo per deside- 
riam dignitatum quem seroel captum tenuerunt, 
quasi in honoris altitudinem elevent. Qui autem in- 
ter coeluro et terraro est, iroa deserit, et superiora 
miniroe pertingit. Levant ergo istx roulieres ampho- 
ram inter ccelum et terraro, qula superbia et inanis 



lus iunotuit dicens : Hwc e$t impieta$. Et projecit ^ ^y^^.^ ^^^^^ ^^ avaritiaro honoris captam ita Ic- 



eam iu medio amphorde, impietas in medio am- 
pbors projicitur, quia nimirum in avaritia semper 
impietas tenetur. Et mi$it mas$amplumbi inos ejus. 
Massa plumbi iu os roulieris roittitur, quia scilicet 
impietas avaritise, peccali sui pondere gravatur. Si 
cnim ad ea .qiue deorsura sunt non arobiret, 
^TffL Dettm ae pfoximum» impia nequaquam exis- 

MuUer pro sexu ponitur, sicut scripturo esl : 
Misii Deu$ Filium $uum factum ex muliere^ faclum 
sub Uge (Gai. iv, 4). 

MuUer pro infirmitate ponitur, sicut per quem- 
dam sapieiitem dicitur : Blelior est iniquitas viri, 
^uam benefacien$ mulier ? (Eccli. xlii, 6.) Yir ete- 
iiim* fortis quilibet et discretus vocatur. Mulier ve- ^ 
ro, mens intirma vel indiscrela accipitur. Et saepe 
contingit, ut eliam discretus quilibet subito laba- 
tur in culpa, atque indiscretus aUus et infirmus bo- 
nam exhibeat operalionem. Sed is qui indiscretus 
et iofirmus est, nonnunquaro de eo quod bene ege- 
rit, implius elevatur, atque gravius in culparo cadit. 
DiscreUis Tero quiUbet etiaro ex eo quod roale se 
€gisse inteUigit, ad districtionis regularo, arctius 
se reducit, et inde altius ad jusUtiam proficit, unde 
md lempus a justitia cecidisse videbarur. Qua in re 
recte dicitur ' Melior e$t hiiquitas rtri , quam bene- 
factenM muiier^ quia nonnunquam etiain culpa for- 

(230) Ex I. xiv, in Job, c. xxvi. 



vant, ut quosUbet proximos despicientes, quasi ima 
deser^nt et alta gloriantes petant. Sed tales quiquo 
dum superbiunt, et eos menle transeunt cuin qui- 
bus sunt, et superioribiis civibus minime junguntur. 
Bene crgo amphora levata, inler coelum et terram 
dicitur, quia avari quique per superbiam, atque 
inaueni gloriaro et proxinios intra se dcspiciunt, ct 
superiora, qua; ultra ipsossunt, nullatenus appre- 
hendunt. Inter terram itaque et coelum feruntur, 
quia nec sequalitatem fratcrnitatis in infimis per 
cbarilatem tenent, nec ad suroma pertingere sese ex- 
toliendo prsevalent. 

180 CAPUT IV. 

DE CXORE. 

In Scriptura sacra uxoris nomtne aiiquando bona 

operatiOy aliquando camalis cogitatio designa- 

tur. 

Uxoris nomine bona operalio inieUigitur, sicut 
per Moysem dicitur : Si emeris servum Hebrasum^ 
$ex anni$ $erviet tibi, in $eptimo egredietur liber gra- 
ti$. Cum quati vesle intraverit, eum tali eseat. Si ha- 
bens uxorem, et uxor egrediatur simul (Exod. xxi, 
% 3). Require in capitulo De senario numero. 

Uxoris noroine carnalis cogitalio designatur, sic- 
ut in librobeali Job legitur : Dixit autemilli uxorsua: 
Adhuctupermane$ in$implicitatetua. Benedic Domiuv 
el morere (Job. ii, 9). Sciendumeslquiainprosperis 

(231) Ex 1. XIV in Job, c. xxvi. 



m 



GARNSRl CAN. REG. 



plerumquc importuna tentaiione mens tangitur, et A 
tamen aliquando adversa cxterius patimur, et intus 
tentatiouis impulsu fatigamur, ut et caniem fiagella 
crucient; et tamen meniera carnalis suggestio inun- 
det. Unde posttotbeati Jobvulnera, adhuc subjun- 
cta sunt male suadentis uxoris verba. Uxor quippe 
nialc suadens est, carnalis cogitatio mentem laces- 
scns. Saepe eienim ut diximus, ct foris flagellis at- 
terrimur, ct intus carnali suggestione fatigamur. 
llinc est enim quod Jeremias deplorat, dicens : Fo- 
ris inlerficit gladius, et domi mors similis est {Thren. 
1, 20). Foris enim interBcit gladius, cum nos exle- 
vlus feriens vindicla configit. Sed domi mors similis 
est, quia ct flagella quidem sustinet, et tamen intus 
conscientia, a tentationis sordibus munda non est, 
hinc David ait : Fiant tanqnam putvis ante faciem B 
ventiy ct angelus Domini coarctans eos {PsaL xxxi , 5). 
Qui enim in corde suo aura tenlationis rapitur, 
quasi anle faciem venti pulvis eievatur. Kt cum in- 
ter hsec divina districtio percutit, quid aliud quam 
angelus 181 Domini aflligit? Sad haec aliier agun- 
lur in reprobis, aliter in electis. lllorum namque 
corda ita tentanlur , ut conseniiant; istorum vero 
lenlationes quideni suscipiunt , sed repugnant. IIlo- 
rum mentes dclcctabiliter capiuniur , et si ad tem- 
pus quod male suggeriiur, displicet ; sed poslmo- 
dum per deliberationem libet. Isli vero sic tentatio- 
nuni jacula excipiunt, utsemper resislendo fatigen- 
tur : et si quando usque ad dcleclationem tenlala 
mens rapitur, ipsam tamen citius subreptionem suse 
delectationis erubescunt, et forti censuraredarguunt 
<}uidquid intra se exsurgere carnale deprehen jant. 
IJnde et bene mox subditur : Quasi una ex stultis 
mulieribus lecuta es. Si bona suscepimm de manu 
Dominif mata quare non sustineamus ? {Job. ii, 10.) 
Dignum quippe est ut sancta mens spirituali corre- 
ptione comprimat quidquid apud se carnale insolen- 
ter immurmurat, ne caro aut loquens aspera ad im- 
patientiam pertrahat, aut loquens blanda ad libidi- 
nis fluxa dissolvat. Censura igitur virilis, illicitae 
togitationis suggestionem redargueus, dissolutam 
dcprimat turpitudinis mollitiem dicens : Quasi una 
ex stultis muUeribus locuta es. Et rursum considera- 
tio munerum, cogitationis asperas impaiientiam re- 
fr.cnct dicens : Si bona suscepimus de manu Domini, D 
mala quare non sustineamus ? 

CAPUT V. 

DE VIDUA. 

In Scriplura sacra vidua nomine aliquando auima, 
aliquando saneta Ecctesia, aliquando plebshitretica 
pravitate infecta intelligitur. 

Viduae nonline anima intelligitur, sicut de iniqno 
quoIiI)et per beatum Jol> dicitur : Pavit sterilem, et 
iju(g non parit ; et viduc^ bene non fccil {Job. xxiv, 
21). Quae enim hoe loco sterilis, nisi caro nnncupa- 
tur? Quse dum \S2 ^ola praesentia appetit, bona 
gignere cogitatiouis nescit. Quae autem vidua nun- 
c^upatur, nisi anima ? Quam quia sibi conditor con- 
jungere voluit, ad Ihaiamum uteri virginalis veuit, 



S. VICTORIS PARIS. lU 

Psalmista atteslantc, qui ait : Et ipse tanquam spon* 
sus procedens de thalamo suo (Psal, xviii, 6). Quas 
recte vidua nuncupatur, quia ejus vir pro ea mor- 
tem pertulit, et nunc in coeli penetralibus ab ejut 
oculis occultus quasi in parte alterius regionis vivit. 
Iniquusergo sterilem pascit, et Tiduss benefacere 
negligit, quia carnis desideriis serviens curam 
animae vitamque coniemnit. Tota namque intentione 
omnique studio cogitat quomodo sine ullis necessi- 
tatibus caro moritura subsistat, et curare animae vi- 
tam negligit, quae vel in morte, vel in Leatitu Ji:e 
procul dubio in perpetuum vivit. Recte autem cura 
diceretur : Pavil steriiem, protinus adjungitur : Et 
qna: non parit. Quasdara namque ex sacra historia 
feminas novimus steriles cxstitisse, sed tamen in 
tcmpore exlremo peperisse. Caro autem non solum 
sierilis, sed eliam quae non parit dicitur, quia sub 
sensu bonascogilationesgignere, nec in ultimis va- 
let. A vigore enim jam proprio dcG( it, et tamen 
adbuc transitoria concupiscere non desislil. Jam^ue 
a pristino robore lassata, pene ab ipso quem diligit 
mundo repellitur, et tamen adhuc adnisu improbo 
oblinere tcmporalia conatur. Agere jam perversa 
non sufljcit, sed tamen cogilare vel qu» non agit, 
nequaquam desistit. Recte ergo non soluiri sterilis, 
sed etiam non pariens dicitur, quia, suo sensu, ut 
diximus, ad l)onae cogitationis prolem, nec cum in- 
lirmala fuerit, fetatur. 

Viduae nomine sancta Ecclcsia designatur. Unde 
et hoc ipsum de haereticis intclligi potest. Unusquis- 
que enim praedicator erroris, dum plebem extra 
unilatem Ecclesiae positam docet, profecio sterileiii, 
et eam quae parcre non valet pascit, quia et ei usum 
sui laboris impendit, quae spintuales fructus nequa- 
quam reddit. Bciie autem \iduv. non facit, quia vi- 
delicet sanctae universali Ecclesiae, cujus vir advcrsa 
mortis pertulit, vivere ac deservire contemnit. Vi- 
duae enim benefacere est in ejus quaemoriui viri suS 
183 amore conteritur, consolatione laborare. Unde 
et Psalmistae voce haec eadem vidua, videlicet san^ 
cta Ecdesia qucritur, dicens : Co'nsolantem me quos- 
sivietnoninveni (iVa/ium. iii, 7). Tunc soluiu quippe 
consolantem inveuit, cum ex ea morte quam vir 
ejus pertulit, multos iutra semetipsam surgere ad 
vitam cernit. 

Viduarum nomiiie plebes baeretica pravitate intel- 
ligimus : sicut item per beatum Job de haeretico di- 
citur : Et viduce illius non plorabunt (Job. xxvii, 
15). Quas enim haeretici viduas accepimus, nisi sub- 
jectas plebes, morte illius feliciterdestitutas? Sa^pe 
iiamque dum praedicator erroris, ad aeterna suppli- 
cia rapitur; subjectae plebes illius, ad cognitionis 
ver^ gratiam revertuntur. His eiiim plebibus per- 
versus praedicator quasi maritus praefuit , quia 
roale ejus conjuncius inhaeserat cort*uptor mentis. 
Nequaquam ergo viduae vel destitutae ptorant, quia 
morte pravi doctoris viam veritatis inveniunt, es 
cujus interitu afiligi posse videbantur. Vel cer4e non 
plorant viduae, quia in suo errorc remaueQtes duio 



L.n 



145 GREGORUNDM 

sanrtum fuisse acstimant praedicatorem suum, spe x 
Calsa, De lugeaiit consolantur. 

CAPLT VI. 

DE INFANTE. 

Iiifanlis nomine Dominus inteliigitur , sicut per 
propbetam dicitur : DeUetabUur infans ab ubere super 
foramine aspidi$ {ha. xi» 8j. Require in capitulo De 
regulo, 1. III, c. t9. 

Itifantls nomine, qnilibet regeneralus, ye\ noviter 
conversus designalur : sicut quibusdam conversis 
pcr Petnim dicitur : Sicut modo yeniti infantes ra- 
iionabile $ine dolo lac concupiscite^ ut in eo cre&eatis 
in ialulem (1 Petr, ii, 2). 

184 GAPUT YII. 

DE PITERIS. 

im Scriptura sacra puerorum nomine aliquando hi 
qui c€eie$libu$ mandutii in^ervinnt, aiiquando te- 
neritudo adhuc inchoaniium^ tUiquundo innocentet 
quique^ $ed adhuc in/irmi^ aliquando circumspe^ 
ctione$ mentis designantur. 

Puerorum nomine hi qui coeleslibus mandatis 
Inserviunt designantur, sicut per beatum Job dici- 
tQf ex persona Ecclesiae in afllictione posit^e : Quan- 
do erat Ommpotens mecum^ et in circuitu meo pueri 
tnei {Job. xiii, 5). Pueri sciiicet vocantur, qui coetes^ 
Ubus mandatis inserviunt. Unde per prophelam Do- 
minus dicit : Ecce ego et pueri mei quo$ mihi dedit 
Dem* {l$a, viii, 18). Et rursum in Evangelio Domi- 
Bus diclt : Pueri, numquid pulmentarium habetis ? 
{loan.f xxt, 5.) Nunc ergo in cirruituEcclesix sunt 
pueri, quia in cunctis fere gentibus repcriuntur, r 
qui ccelestia mandata custodiunt, et spiritualis do- 
ctrinae regulis obsequuntur. Qui profecto tunc ad 
obseqnium pueri deerunt, quando pravi, qui reper- 
tt fuerint, spirituaiia ejus mandata contemnunt. 

Puerorum nomine leneritudo adhuc incboantium 
designatur, sicul ad beatum Job per nuntium dici- 
tor : Bo9e$ arabant^ et a$inei pa$cebantur juxta eo$^ 
€t irmeruttt Sabm^ tulerunlque omnia, et puero$ per* 
cusserunt gladio^ et eva$i ego so/m, ut nuntiarem libi 
(Job. I,* 14, 15). Quid enim aliud per Gguram bo- 
ves quam bene operantes? quid aliud per asinas 
qoam quosdam sirapliciter viventes accipimus? 
Qoae beoe juxta boves pasci referuntur, quia mentcs 
siipiilictum eiiam cum alia capere non possunt, eo 
magna vicioae sunt, qiio et fraterna 1S5 ^^"^ ^ua D 
per eharitatem credunt : Cumque inv^ere alienis 
seBsibus oesciunt, quasi in pastu se minime divi- 
duDt. 3imul ergo asina^ cum bobus reficiuntur, quia 
pmdeiitibus conjimcti tardiores eorum intelligentia 
pascutor. Sabaei autem captivantes Interpretanlur. 
£t qui alii captivantium nomine, nisi immundi 
spiritns designantur, qui cuncios quos sibi subji- 
ciunt in inPdelitatem caplivos ducunt? Qui et pue- 
ros gladio feriuut, quia eos tenlationis suae jaculis 
graviter volnerant, quos necdum juvenilis constan- 
lia iiberos servat. Qui bene quidem bona incipiunt, 

(S52) Ex c. xviii, 1. supcr. 



. -^ LIB. IV. 146 

sed in ipsa adhuc ineboationis su(c leneritudine, 
captivitaiitibus immundis spiritibus subsiernuntur. 
Hos gtadio hestis porcutit, quia aeternitatis despe* 
ratione transOgit. Quid esl autem quod nuntius ve- 
nit, qui diceret : Evasi ego $qIu$ ? (232) Quis est 
iste nuntius, qui aliis pereuntibus solus evadit, nisi 
propheticus sermo, qui dum fiuni roaia omnia qu» 
praedixit, quasi sanus ad Dominum solus vediit? 
Dum eniin vera dixisse de perditorum casu cogno- 
scitur, quasi inter monuos vixisse monstralur. Hinc 
est quod ad Rebeccain in isaac conjugio deducen- 
dam puer mittitur, quia videlicet ad desponsaudam 
Ecclesiam Domino interposila prophetia famulalur, 
Saba^is ergo irruentibus, solus puer, qui nuntiaret 
evadit, qula malignis spiiitibus infirmorum mentes 
in captivitatem ducentibus, sententia prophetiae con- 
valiiit, qu£ camdcm caplivitatem praenuntians dicit : 
Propterea captivus ductu$ e$i populus meu$t quia noh 
habuit $cientiam {l$a. v, 15). Prophetia ergo quasi 
salvatur, dum captivitas quam praedixil ostcnditur. 

Puerorum nomine innocentes quique, sed adbuc 
infinni dcsignantur, sicut itero ad l)eatum Job di- 
citur : Igni$ Dei deuendit de ccelo^ et tacta$ ove$^ 
puero$que con$ump$it; et effugi ego $olu$ ut nunlia- 
rem tibi {Job. i, 16). Bequire in capitiilo De igne» 
lib. II, cap. 1). 

Puerorum nomine, circumspectiones mentis de« 
signanlur. Unde et hoc ipsum moraiiter intelligi poh 
tes^. Quid enim per oves, nisi cogitationum inno- 
centia? 186^"^^ P^^ pueros, nisi bonorum cor- 
dium munditia designatur?Ca;lum vero aerem dici, 
paulo anle docuimus. Unde et aves coeli nomina- 
mus. £t scimus quod immundi spiritus, qui de 
coelo aelhereo lapsi sunt, in bujus coeli terraeque^ 
medio vagantur. Qui tauto magis corda bominum 
asceiidere ad coelestia invident, quanto se a coele- 
stibus per elatiouis suae immunditiam projeclos vir 
dent. Quia ergo ab aeris potestatibus contra cogi- 
tationum nostrarum rounditiam flamma livoris ir- 
rui|, de coelo ignis ad oves venit. Saepe enim mun- ' 
das cogitationes mentis nostrae, ardore libidinis ac^ 
cendunt, et quasi oves concremant, dum castos nio« 
tus aniroi, luxuriae tentalione perturbant. Qui ignls 
Dei dicitur, quia etsi non faciente, tameu perroit- 
tente Deo generatur. Et quia iropulsu subito ipsas 
nonnunquam circumspectiones mentis obruunt, 
quasi custodes pueros gladio occidunt. Sed tamea 
unus incolumis fugit, dum omne quod mens paii- 
tur, persevcrans discretio subtiliter respicit; sola- 
que mortem gladii evadit, quia etiam perturbatis 
cogitaiionibus discretio non succumbit, ut darona. 
sua aniroo renunlict, ct quasi Doroinum ad lamen^ 
tuin vocet. 

CAPUT YIIF. 

DE REGE. 

/n Scriptura ^acra regi$ nomine cum $ingulariter par 
ntiur, aiiquundo Deus pater, aliauando RedempfoT 



147 



GARNERl CAN. REG. 



noster Christtts, aliquando anliquus hostis desigrta' A 
tur; cum pluraliter reges pominlur, ali(juando oji- 
aelici spiritus, aliquando sancti apostolt, vel (fuili'^ 
iet sancti prmdicatoresy aitquando sanctiviri tnte/- 
liguntur, 

187^^Sis noniine Deus Pater intelligitur sicut in 
Evangelio dicitur : Simile est regnum ccelorum hO' 
mini regi^ qui fecit nuptias filio suo {Malth. xxii, 2). 
Require in capitulo De homine. 

Regis nomine raediator Dei et hominum homo 
Chrislus Jesus designatur, sicut per Psalinislam 
Deo Patri de Filio dicitur : Deus judicium tuum 
regi da, et justitiam tuam filifl regis (Psal. lxxi, i). 
Hinc per beatum Job ex persona ejusdem Re- 
demptoris noslri dicitur : Cumque sederem quasi 
rex, circumstante exercitu^ eram tamen mosrentium 
consolator (Sob xxix, 25). Quasl enim rex Domi- B 
nus sedet in corde , quia circumstrepentes regit 
animorum motus in nostra cogitatione. In mente 
namque quam inhabitat, dura torpentia excitat, 
inquieta frenat, frigida acceodit, accensa mo^lerat, 
emollit rigida, fluxa restringit : ex.ipsabac diversitate 
C9gitationum,quasi quidam ilkim exercitus circum- 
sla' . Sive certe quasi rex sedet circumstante exercilu^ 
quia praesidenlem iUum mentibus clectorum circum- 
stat turta virtuium. Qui etiam roo&rentium consola- 
tor est ea promissione, qua dicit : Beati qui lugent 
nunCf quoniam ipsi consolabuntur (Matth. y, 5). £t 
rursum : Videbo vos, et gaudebit cor vestrum ; et 
gaudium vestrum nemo tollei a vobis (Joan. xvi^ 
82). C 

Regis nomine antiquus hostis designatur, sicut 
de ipso sab Leviatban nomine ad beatum Job voce 
Domini dicitur : Omne sublime videt^ et ipse rex est 
super omnes filios Isuperbice (Job xli, 25). Omne 
enimsublimevidet, Id est cunctos infra se positos 
quasi de subliml respicit, et quia dum per intentio- 
nem contra auctores nititur, aestlmare sibi quemti-* 
bt:t sirailem dedignatur. Et notandum quod mali- 
gnus spiritus, qui per corpoream bestiam designa- 
tur, sublime videre describitur, quia videlicet cor- 
dis superbia, cum exterius usque ad corpus exten- 
ditur, prius per oculos indicatur. Jpsi quippe per 
fastum tumoris inflati, quasi ex sublimi respiciunt^ 
et quo se deprimunt, altius exlollunt. Nisi enim su- 
perbia per oculos quasi per quasdam fcnestras 188 ^ 
se ostenderet, nequaquam Psalmista Deo dixisset : 
Populum humilem salvum facies^ et ocutos superbo- 
rum Immiliabis (Psal. xvii, 28). Nisi se superbia 
per ocalos funderet, Salomon quoque de Judea; 
elatione non diceret : GeneratiOy cujus excelsi sunt 
oculi, et palpebrce ejus in alta subrectce (Prov. xxx, 
43). Quia ergo per corporeum animal antiquus^ho- 
tis signatur, et superbia usque ad corpus prodiens, 
apertius oculis principatur, quasi de sublimi omnes 
videre describitur. Sequitur : Et ipse est rex super 
omnes filios superbia. Ut antiquus hostis in tanta 
vala caderet , sola se superbia perculit. Neque enim ^ 



S. VICTORIS PARIS. US 

per tot vitiorum ramos aresceret , nisi per haiic 
prius in radice putruisset. Scriptum namque est : 
Initium omnis peccati superbia (Eccli. x, 14). Per 
hanc enim ipse succubuit, per hanc sequentem 
homlnem stravit. Eo etenim teio salutem nostr» 
immortalitatis Impetiit, quo vitam suae beatitudi- 
nis exstinxit. Sed idcirco hanc tini sux locu- 
tionis Dominus inseruit, ut cum post omnia mala 
antiqui hostis superbiam diceret, quid esset malis 
omnibus deterius indicaret. Quamvis etiam per hoc 
quod omnino postponitur, vitiorum radix esse 
roonstratur, sicut enlm inferius radix tegitur, sed 
ab illa rami extrinsecus expanduntur, ita superbia 
intrinsecus celal, sed ab illa protinus aperta vitia 
pullulant. NuIIa quippe mala ad publicum prodirent, 
nisi ha^c mentem io occulto constringeret : bsec est, 
quae antiqui hostis sensum, sicut oNam fervescere 
facit. Unde et humanas mentes quodam fervore iu- 
saniae concutit, sed per aperta opera, qualiter con- 
cussi animum evertat, ostendit. Intus namque prius 
ebullit in elatione quod postmodum foris spumat 
in opcre. 

Regum nomine angeliei spiritus designanlnr, sicQt 
per beatum Job dicitur : Nunc enim dormiem sile^' 
rem, et somno meo requiescerem cum regibus, et con- 
sulibus terrx (Job iii, 15). (255) Ad hoc iii para- 
diso homo positus fuerat, ut si se ad conditoris sut 
obedientiam Yinculis diaritatis constringeret , ad 
coelestem angelorum patriam, quandoque sine car- 
nismortc transiret. Sic namque immortalis est 
conditus, ut tamen si peccaret, mori posset ; et sic 
mortalis est conditus, ut si non peccaret, 18d 
etiam non mori posset ; atque ex merito iiberi arbi- 
trii, beatitudinem illius regionis attingeret, in qua 
vel peccare, vel mori non posset. Ubi Igitur post 
redemptionis tempus, carnis roorte interposita, 
electi transeunt, illuc procul dubio parentes primi, 
si iu conditionis suae statu perstitissent, etiam sine 
roorte corporum transferri potuissent. Dormiens 
ergo simul et somno suo homorequiesceFet,dum ad 
aiternae patriae requiem ductus quasi secessuin 
quemdam a clamore hoc inflrmiiatis humanae inve- 
niret. Post peccatum namque quasi clamans vigllat, 
qui contentionem carnis propriae repugnans portat. 
Uoc quietls silenllum jam homo conditus habuit, 
cum contra hostem suum, liberuro voluntatis arbi- 
trium accepit. Cui quia sponte sua succubuit, mox 
de se quod contra se perstreperet, invenlt ; ,mox 
in certamine, infirmitatis tiimultus reperit, etquam- 
vis in pacis silentio ab auctore fuerat conditus, 
hosti tamen sponte substratus clamores de pugna 
toleravit. Ipsa enlm carnis suggestlo quasl quidam 
clamor est contra quietem roentis : quam aute 
transgressionem homo nonsensijt, quia nimirum, 
quod de mflrmitate posiet tolerare, non babuit. 
Postquam vero se sponte hostl subdldit, astrictus 
culpae suae vincuiis, in quibusdam etiam el nolens 



(235) Ex I. IV in Job, c. xxv. 



U9 



GREGORIANUM. - LIB. IV. 



)S(^ 



serritv et clanioresin menle patilor, cum carospi- Aclesiae, in praesenlla spiritus contemplari, quipost- 

quam de corporibus exeunt, nequaquam perj mo- 
rarum spalia.sicutantiqui Patres, a coelestis patris 
perceplione differuntur. Mox quippe ui a carais 
coliigalione transeunt, 191 in ccelesti sede re- 
qjiiescunl, Paulo altestanle, qui ait : Scimus quo- 
niam si terrestris nostra domu$ hujns Itnbitationis di«- 
sohatur^ quod wdificationem ex Deo habemus, domum 
non manufactam, aternam in cwlis (II Cor. v, 1). 
Prius autem quara Kedemptor nos^er morte sua 
tiumani generis poenain solverct, eos cliam qni 
coelestis patria; viam sccuti sunt, posl egressum 
carnis inferni claustra tcnuerunt, non ut poena 
quasi peccatores plecteret, scd ut eos in locis re- 
motioribus quiescentes, quia nondum intercessio 



ritui reluctatur. An non clamorcs intrinsecus au- 
diebat, qui pravae contra se legis verba tolerabat di- 
cens : Video aliam legem in membris meis repu^ 
gnantem legi mentis mew, et captivum me ducentem 
in lege peccati, quce est in membris meis {Rom. vii). 
Cootempletnr ergo sanctus in quanta cordis pace 
requiesceret, si serpentis verba suscipere homo no- 
luisset, et dicat : Nunc enim dormiens sHerem, et 
scmno meo requiescerem, id est intra secrclum men- 
tis ad conditoris contemplationem secederem, nisi 
nie extra me tentationum tumultibus, consensus 
priroae culpse prodidisset. Hujus autem quietis gau- 
diis, cnm quibiis etiam sociis perfrueretur adjungit 
dteens : Cum regibus et consulibus terrce (254). Re- 



bu8 insensibiltbus discimus, quid de sensibilibus et B Mediatoris advenerat , ab ingressu regni, reatus. 
intelligibilibus sentiamus. Terra namque aere fe- primae culpae prohiberet. 



cundatur, aer autem ex coeli qualitate disponitur. 
Sic jumentis 190 homines, hominibus angeli, ar 
changeli vero angelis praesunt. Nam quod jumentis 
boinines praesint, et usu cernimus, et Psalmislae 
verbis docemur, qui ait : Omnia subjecisti sub pedi-. 
bus eJMS, oves et boves universas^ insuper et pecora 
campi (PsaL viii, 8). Quod vero angeli hominibusi 
pnesint. per prophetam testatur angelus dicens : 
Prineeps regni Persarum restitit mihi (Dan, x, 13). 
Qaod vero^ angcli a superioruin angetorum potesla 
tibus dispensantur, Zacharias propheta perhibet, 
qui ait : Ecee angelus qui loquebatur in me, egre - 



' Unde juxta ejusdem Redemptoris nostri testimo- 
niumdivesqui apud inferos torquetur,in sinu Abra- 
hse Lazarum rc«uiescere contemplatur (Luc. xvi, 
23). Qui profecto si adhuc in imis non essent, hos 
ille in tormenlis positus non videret. Unde et idem 
Redemptor noster pro culpae nostrae debito occum- 
bens, inferna penetrat, ut suos, qui ei inhaeserant, 
ad coeleslia reducat.^Sed quo nuitc homo redem- 
ptus ascendit, illtic profecto si peccare noluisset, 
etiam sine redempiione pertingeret. Consideret ergo 
vir sanctus quia, si non peccasset, illuc etium non 
redemptus ascenderet ad quod prxdicatores sanc- 



dsebatur; et angelus alius egrediebatnr in occursum r tos post redemptionem neccsseest cum magno la- 

^jus, et dixit ad eum : Curre et loquere ad puerum 

islum, dicens : Absque muro habitabitur Jerusalem 

{Zach. II, 3). Si enim in ipsis officiis sanctorum 

spiriluum nequaquam potestates summae minimas 

disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret^ 

angelus ab angelo cognovisset. Quia igitur cuncto- 

nim conditor, omnia per semetipsum tenet, et ta- 

IDCD ad distinguendum pulchrae universitatis ordi- 

nero, alla aUis dtspensantibus regit, non immerito 

reges, angelorum spiritus accipimus, qui quo au- 

ctori omnium familiarius serviunt, eo subjecta po- 

leniius regunt. Cum regibus ergodormiret, quia nimi- 

rum cum angelis homoquiesceret, si«persuasoris lin- 

guaiD sequi noluisset. Qui bene etiani consules vo- 



bore pervenire, et cum quibus jam uunc quiesceret, 
insinuet dicens: Cum regibus et consulibus terrw. 
Reges quippe sunt sancti praedicatores Ecclesiae, 
qui et commissos sibi recte disponere, el sua bene 
regerecorporasciun:,quta,dum desideriorum motus 
in se teniperant, super subjectis cogitationibus lege 
virtutis regtiant. Qui bene etiam lerrae consules vo- 
cantur. Reges enim sunt, quia sibimetipsis praesi- 
dent : terrae autem consules sunt, quia exstinctis pec-- 
catoribus, vitae consultum pracbent; reges sunt, 
quia semetipsos regere sciunt; terrae sunt consules 
quia terrenas mentes per exhortationis suae consir 
lium ad coelestia pertrahnnt. An terrae consul non 
eral qui dicebat : De rirgimbus prwceptum Domini 



cantor, quia spiriluali reipublicae consulunt, dum ^ non habeo^ consilium autem do (/ Cor, vii, 25). Et 



nos sibi ad regnum socios jungunt. Bene consules 
vocantur, quia dum ipsis nuntiantibus voluntatem 
conditoris agnoscimus, in eis procul dubio con- 
sttltum ab hac augustia nostra^ tribulationis iuve- 
Dimus. 

Regum quoque nomine, possunt non inconve- 
nienter sancti apostoli, et quilibet sancti praedica- 
tores in his verbis inteliigi. Quia enim beatus Joh 
sancto aeternitatis spiritu tmpleiur; ct fuisse, vei 
Cutiirum esse aeternitas non habet, cui nimit^um nec 
praeterita transeunt, nec futura veniunt, quia cuncta 
per praesens videt, potest futuros praedicatores Ec- 



rMTsnm: BeatiorerltfSi sic permanserit secundum 
meum consilium [ibid.^iO). 

Regum nomiiie quilibet sancti virl designantur, ^ 
sicut in libro beali Job per Eliu de Domino di- 
citur: 192 ^^^ auferl a justo ocutos suos, et reges 
in solio coUocat in perpetuum, et iUic eriguntur. 
(Job XXXVI, 7). Abslulisse eiiim a juslis oculos 
suos fortasse Dominus creditur, quia injustorum 
crudelitatibus hic sine vindicta lacerantur. Sed 
famulossuos tuncmagisterrespicit, cum injusteeoi. 
nequitia persequentis afDigit. Videns enim quid hie 
hurailiter tolerent, nimirum jam praividet quid ii^r 



(^34} Ex c. xxvi, I. sup. 



<5i 



GARNERl CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. 



152 



eis miscricorditer rccompcnset. Non ergo aufert a 
justo oculos suos. Eccc isto humililer ingemiscit, ille 
superbitet nequiterfloret. Iste corconterrt, ille se de 
gloria iniqui(atis extollit. Horum ergo quis divinis 
pbtutibds longe est, qui injuslitiam pertulit, an qui 
eam patienti irrogavit ? qui supernam gratiam inter 
moeroris tenebrastenuil, an qxii inter eiteriora gau- 
dia lumen justitiae intus amisit ? Bene autem sancti 
viri Scripturse sacrae testimonio regesvocantur, quia 
praelati cunctis motibus carnis, modo luxuriaeappe- 
\\i\im frenant,modo aestum avaritix temperant, mo- 
do gloriam elationis inclinant, modo suggestiones 
livoris obruuut, modo ignem furoris exstingunt. Re- 
ges ergo sunt, quia tentationum suarum moiibus, 
non consentiendo succumbere, sed regendo praeesse 
noverunt. Quia igitur ab hac potestatc regiminis, 
|id polestatem transeunt retributionis, dicatur recte : 
ft Reges in $olio coUocat in perpeUium, Semetipsos enim 
regendo, ad tempus faligati sunt, sed in regni ere- 
ctionis aeternae solio in perpeluum collocantur. Et 
eo illic accipiaut aiios dignc judicare, quo hic ne- 
sciunt sibimetipsis nequiter parcere. Hincenimalias 
dicitur : Donec justilia convertatur in judicium 
(PsaL xciiii). Paulus namque de se suisque con- 
sortibus dicit: (Jt no$ ef/iceremur justitia Dei in ip$o 
(11 Cor. T, 21). Justitia ergo in judicium convertitur : 
quia hi qui nunc juste, atque irreprehensibilitcr 
vivunt, tunc judicandi potenliam nanciscnntur. 
Hinc Laodicea! Ecclcsix Dominus dicit : Qui vicerit, 
dabo ei $edere mecum in throno meo^ $icut et ego 
vici, et $edi cum Patre meo in throno eju$ (Apoc. 
Ui, 21). Dicatur ergo : Rege$ in $olio cottocat in 
perpetuum. Apte autem, inperpetuumsubdit, aperte 
qnid dicat, insinuat. Si enim de tcrreni regni solio 
diceret, nullatenus in perpeluum subdidisset, quia 
qulque illud arripiunt, profecto non in ^o in perpe- 
^um, sed temporaliter collocantur. 
193 CAPUT IX. 

OE CONSDLIBUS. 

Consulum nomine angelici spiritus, vel sancti 
praedicatores designantur, sicut per beatum Job di- 
citur : Nuncenim dormien$ $ilerem^ etc. (Job iii, 15.) 
Ilequire supra in capite De rcgibus. 
CAPUT X. 

DE DrCIBUS. 

/ft Scriptura $acra ducum nomine aliquando errorum 
auctore$f alia$ principalia vitia de$ignantur. 
Ducuin iiominc errorum auctores designantur, si- 
cut pcr beatum Job ex persona Ecclesiae dicilur : 
Vocem $uam cohibebant duc€$, et lingua eorum gut- 
turi $uo adhwrcbat (Job xirix, iO). Qui enim hoc 
loco alii duces intelligi possunt, nisi hserctici pra- 
vitatis auctorcs?Sed in tempore pacis Ecclesiae vo- 
cem suam cohibent duces, quia nimirumhiqui post 
se errantes populos traherc ad se conantur, ne loqui 
nunc perversa audeant et auctoritalum frenantur 
pond^re et virtute rationis. Quorum lingua suo 
gutturi adhaeret, quia ctsipeiversaloqui libera voce 
Qon audcnt, intus tamen apud se contegunt cuu- 



A cta quae conira veram Odem proponere falsa mo- 
liuntur. 

Ducum nomine principalia vitia designantur, si- 
cut voce Dominica ad beatum Job de sancto viro 
sub equi appellatione dicitur : Procul odoratur bei* 
/Mtn, exhortationem ducumf et utulatum exercitut 
{Job XXXIX, 25). Bellam namque procul odorari est ex 
causis praecedentibus 194 Q"^ vitiorum pugnae sub- 
sequantur agnoscere. Quia enim odore res non visa 
cognoscitur, belium quoque procul odorari est, si- 
cut flatu narium, sic provisu cogitationum nequi- 
tias latentes indagare. De quo odoratu Dominus 
recte inEcclcsiae suae laudibos dicit: Na$u$ tuu^^i" 
cut turri$ quce e$t in Libano (Cant. vii, 4). Per na- 
sum quippe odores fetoresque discernimus. Et quid 
per nasum nisi provida sanctorum discretio desi- 
gnatur?Turris vero speculationis in altum ponitur 
ut hostis veniens longe videatur. Recte ergo nasus 
Ecclesiae turri in Libano similis dicitur, quia san- 
ctorum provida discussio, dum sollicite circumqua- 
quc conspicit in altum posita, prius quam veiiial 
culpa, deprehendit: Eamque quo vigilanter prao- 
notat, eo forliter declinat. Hinc Habacuc ait : Stc- 
per cu$todiam meam $tabo(Habac. ti, i). llinc unius- 
cujusque electi animam admonet dicens : Statue tibi 
$peculamfpone tibiamaritudine$ (Jer. xxxi,2i). Spe- 
culam quippe sibi statuere est ventura vitiorum 
certamina ex alta consideratione praeno^cere. Sibi- 
que elecli mens amaritudines ponit, quando et vir- 

p tutum pace constituta, dum mala insidiantia con- 
spicit, secura quiescere non consentit. Primo autem 
nemala quaelibet, secuiidovero loco considerat ne 
bona incuuie faciat. Et postquam prava subegerit, 
ipsa etiain sibi sul)jicere recta contendit, ne a\ meii- 
lis dominium transeat, inelationisculpam vertantur. 
Quia enim pleriunque ex bonis per incuria; viiium 
mala nasciintur, vigilanli studio contemplatur, quo- 
modo ex doctrina arrogantia, ex justitia crudelitas, 
cx pietate remissio, ex zelo ira, ex mansuetudine 
torpor oriatur. Cumque bona haec agit, quod hi con- 
tra se hostes, per haec exsurgere valeant, conspicit. 
Nam cum adipiscendis doctrinae studiis elaborat, 
mentem sollicite contra certamen arrogaiitiae prae- 
parat. Cumculpas delinquentium justeulciscidesi- 

D derat, sagacissimc evitat, ne modum juslitiae crude- 
litas vindictae transcendat. Cum pietate servare se 
nititur, solerter prospicit, ne qua disciplinae dissolu- 
tione vincatur. Cum se recti zeli stimulis excitat, 
sunimopcre pnevidet ne plusquam necesse est, irae 
seflamma succendat. Cum magna maiisuetudinis 
tranquillitate se temperat, vigilanter observat ne 
torpore frigcscat. 

195 Q"^^ ^1*^0 spiritualis militis cogitatione 
omne vitium,priusquam subrepere possit, aspicilur, 
recte de equo Dei dicitur : Procul odoratur bellum. 
Perpendit etiam quae turba iniquitatum proruat, si 
multa ad se ingredi, vel pauca permittat. Unde se- 
quilur : Exhortationem ducum et ululatum exercitu$. 
Tentantia quippe vitia, quae invisibili contra no& 



i53 GREGORIANUM 

praelio regnanu super se superbke mintant ,* alia A 
nore dacura praeeunt, alia more exercilus subse-* 
quunUir. Neque enim culpx omnes pari accessu cor 
occupant. Sed dum ms^ores et paucs neglectam 
mentem praBTenitmt, minores et innumerae ad iilam 
se catervatim fundunt. Ipsa namque vitiorum regina 
superbia, cum deriaum plene cor ceperit, mox illud 
Beptem principalibus vitiis , quasi quibuadam suis 
dncibus dcTastandum [tradit. Quos videlicet duces 
exercitus sequitur, quia ex eis procul dubio impor- 
lunae Titiorum multitudines oriuntur. Quod melius 
osteodimus, si ipsos duces, atque exercilum specia*- 
liteTt ut possumus, enumerando proferamus. Radix 
qnippe cuncti mali est superbia. De qua Scriptura 
lestante dicilur : InUium omnis peccati e$t superbia 
{Ixcli. x, 14). Primae aulem ejus soboles septem B 
nimirum principalia vitia de hac virulenta radice 
proferuntar, sciiicet inanis gloria, invidia, ira, tri- 
Sitilia, avaritia, Tentris ingluvies, iuxuria. Nam quia 
lits septem superbiae Titiis, nos caplos doluit, idcirco 
Bedemptor noster ad spirituale liberationis prae- 
fium, Spiritu septiformis gratiae plenus Tcnit. Sed 
kabeot contra nos, baec singula exercitura suum. 

Oe inani namque gloria, iuobedieutia, jaclantia, 
bypocrisis, contentiones, pertinaciae, discordiae, et 
noTitatuni praesomptiones oriuntur. 

De iuTidia, odium, susurratio, detractio, exsultatio 
in adTcrsis proximi, afllictio autcm in prosperis nas- 
dtur. 

De ira, nxae, tumor mentis, contumeliae, clamor, ^ 
iodignalio, blaspbemiae profcrunlur. 

De tristitia, rancor, pusiilanimitas , despcralio, 
torpor circa praecepta, Tagatio mentis erga iilicita 
nasdtar. 

De aTaritia, prodilio, fraus, fallacia, perjuria, in- 
quietudo, 19C violentix, et contra misericordiam 
obdorationes cordis oriuntur. 

De Tentris ingluTie, inepta laetitia, scurrilitas, 
immuoditia, multiloquium, hebetudo scnsus circa 
intelligentiam propagatur. 

a De Inxuria, caedtas mentis, inconsideratio, incon- 
stantia, praecipitatio, amor sui, odium Dei, aiTectus 
praesentis saeculi, borror autem tcI despcratio fu- 
turi generatur. 

Quia ergo septem 'principalia Titia tantam de se D 
Titionim multitudinem proferunt : cum ad cor tc- 
niftot quasi subsequentis exercitus catervas tra- 
bunt* 

Ex quibus videlicet septem quinque spiritalia, 
dooqoe carnalia sunt. Sed unum quodque eorum 
lanla sibi cognatione jungilur, ut non nisi unum de 
aliero proferatur. 

Prima namque superbiae soboles iiianis est gloria» 
qaae dum oppressam mentem corrumpii, mox invi- 
diam gignit. Quia nimimm dum vani nominis po- 
teotiaro appetit, ne quis hanc alius adipisci valeat, 
tabesdt. Invidia quoque iram generat, quia quanto 
iniemo liToris Tulnere animus sauciatur , tanto 
^li^ mansuetudo tr^nquillita^s ^mittitur. Et quia 



— LIB. IV. 



154 



quasi dolens membrum tangitur, idcirco oppositae 
aciionis manus velut gravius prcssa sentitur. 

£x ira quoque trislilia oritur, quia turbata mens, 
quo inordinate se concutit, eo addicendo confundit; 
etcum dulcediuem tranquillilatis amiserit, nihilbanc 
nisi ex perturbatione subsequens moeror pasdt. 

Tristitia quoquc ad avaritiafn derivatur , quia 
dum coiifusuu) cor, bonum la^itiae in semetipso in- 
tus amiserit , undc consolari foris debeat, quaerit. 
£t tanto magis exteiiora [bona adipisci desiderat, 
quanlo gaudium uon habet, ad quod intrinsecus re- 
currat. 

Post haec vero duo carnalia vitia, id est ventris 
ingluvies et luxuria supersunt. Sed cunctis liquet, 
qnod deventris ingluvies luxuria nascitur,dum ipsa 
distributione membrorum ventri genitalia subncxa 
videantur. Unde dum unum inordinate rcGcitur, 
aliud procul dubio ad contumelias excitatur. Bene 
autem duces cxhortari dicti sunt, exercitus uluiaret 
quia prima 197 vitia deceptae mentis quasi sub 
quadam ratione se inserunt; sed innumera quae 
sequuntur, dum hanc ad omnem insaniam pertra* 
bunt, quasi l)estiali clamore confundunt. 

Inanis namque gloria dcTictum cor quasi ex ra- 
tione solet exhortari , cum dicit : Debes majora ap- 
petere, ut quo potestate Talueris multos excedere» 
eo etiam Taleas pluribus prodesse. 
r Invidia quoque devictum cor quasi ex ratione so- 
let exhortari cum dicit : Iii quo, illo vel illo minor 
es ? Cur ergo aniualiter, tcI superior non es? Quanta 
Tales quae ipsi non Talent? Non ergo sibi aut supe- 
riores esse, aut etiam xquales debent. 

Ira etiam devictum cor^quasi ex ratione solet ex« 
hortari, cum dicit : Qu» erga te aguntur, xquani- 
miter ferri non possiint : imo baec patienler tolcrare 
pcccatum est, quia si non eis cuin magna exaspcra- 
tione resistitur, contra te deinceps sine mensura 
cumulantur. ^^ f 

Tristitia quoque devictum cor quasi cx ratioiie 
solct exhortari, cum dicit : Quid habes unde gaii- 
deas, cum tanta mala dc proximls portas? Perpende 
cuni quo moerore omnes intuendi suiit, qui in tanto 
contra te amaritudinis felle revertuntur. 

Avariiia quoque devictum animum quasi ex ra- 
tione solct exhortari, cum dicit : Valde sii^e culpa 
est, quod quaedam habenda concupiscis, quia non 
mulliplicari appetis , sed egere pertimescis, et qued 
male alius relinet, ipse melius expendis. 

Ventris quoque ingluvics devictum cor quasi .ex' 
ratione solet exhortari, cum dicit ; Ad csum Deus 
rounda omnia condidit ; et ^ui satiari cibo respuit, 
quid aliud quam muneri concesso contradicit? 

Luxuria vero devictum cor quasi ex ratione solet 
exhortari, cum dicit : Cur te in Toluptate tua non 
dilatas : cum quid te sequatur, ignoras?Acceptum 
tempus in desideriis perderc non debcs, quia quam 
citius pertranseat, nescis. Si enim misceri Deuar 
hominem in Toluptate coilus nollet, in ipso human! 
gener|s exordio mascuium et feminam non fecissct. 



1^5 GARNERl CAN. REG. 

Haee est ducum exlionatio, qu», dum incaute ad 
198 secretum cordis admittilur, familiarius iniqua 
persuadet. Quam videlicet exercitus nlulaus sequi- 
tur, quia infelix anima , semel principalibus vitiis 
capta, dum muUiplicatis iniquitatlbus iu insaniam 
veriilur, feriali jam immauitate vastatur. Sed miles 
Dei quia solerter praevidere vitiorum certamina ni- 
titur, bellum procul odoratur, quia mala praeeun- 
tia, quid menti persuadere valeant, cogitatione sol- 
licita respicit, exhortationem ducum, naris sagaci- 
tate deprebendit, et quia longe prxsciendo, subse- 
quenlium iniquilalum confusionem conspicit, qua<- 
fti ululatum exercitus odorando cognoscit. 
CAPUT XI. 

DE PRINCIPIBCS. 

(235) Principuni nomiue, Iii qui maguo consilii ju- 
dicio, suis cogitalionibus principantur, designantur, 
sicutper Lealum Job de Domino dicilur : Effundit 
despectionem super prijicipest et eos qui oppressi fue- 
rant relevat {Job. xii, 21). Principes etenim non 
inimerilo vocantur, qui niagno consilii judicio suis 
semper cogitalionibus principantur , omnesque 
stultos motus polcstate sapientiae comprimunt. Sed 
saepe contingit ut in occulto animus de ipsa sapien- 
tia in elationis fastum sublevetur, et sub eis vitiis 
corruat de quibus se victorem fuisse gaudebat. Recte 
ergo dicitur : Effundit despectionem super principes, 
Sed quia nonnunquam hi, qui in vitiis latere viden- 
tur, ad poenitentise lamentum currunt, seque contra 
culpas, quibus subjacebant erigunt, apte subjungi- 
tur. Et eos, qui oppressi fuerant, relevat. NonnuIII 



S. YICTORIS PARIS. KS 

A enim superno illustrati munere aspiciunt i)[i quanta 
peccatorum turpitudine jacent, factorum maculas 
lacrymis lavant, et sub se postmodum carnis suas 
metus deprimunt, a quibus ante prcmebanlur. Quod 
nimirum magna omnipotentis Dei dispensatione 
agitur, ut videlicet in hac vita habeantur iccerta, et 
nullus ex habita castitate superbiat, quia eilundit 
despectionem super prineipes, et nullus ex vitiorum 
suorum depressione desperet, quia eos, qui oppressl 
fuerant, rclevat. 

199 (^^^) Pfincipum nomine hierelicae pravitatis 
auctoresdestgnantur, sicutperbeatum Jobexpersona 
Ecclesiae dicitur : Principes cessabant loqui, et digi- 
tum supponebant ori suo {Job xxix, 9). Qui enim hoc 
loco alii principes intelliguntur, nisi bxrcticx pra- 

'' vitatis auctores? De quibus per Psalmislam dicitur r 
Effusa est conlemptio super principes, et errare fecil 
eos invio et non in via {Psal, cvi, 40). Ipsi dum dis- 
pensationem Dei perverse interpretari noii metuunt, 
profecto plebes subditas, non in eam viam quaa 
Cbristus est, sed in invium trahunl. Super quos 
recte quoque effusa contemptio dicitur quia sibi vi- 
cisstm allegationibus contradicunt (257). Sancta 
ergo Ecclesia, ultima tribulatione deprebensa, prio- 
ris auctoritatis suae reminiscens dicat : Principes 
cessabant loqui^ et digitum superponebant ori suOi 
Ac si aperte dicat : Cum prxdicare mihi voce pu< 
blica licuit, omnis qui veritati mex non foit subje^ 
ctu<:, expavit. IIIo namque tempore cum sancta Ec- 

Q clesia adversitate premitur, pravis quibusque praHli- 
catoribus licentia. locutionis datur. 



200 INCIPIT LIBER QUINTUS- 



CAPUT PRIMUM. 



DE SPIRITU. 



Jn Scriptura saera spirilus nomine, atiquando anima^ 
aliquando effectus spiritalis, aliquando suverbiof 
tumor, aliquando interna cogitatio, aliquanao ven- 
tus intelligiiur. 

(258) Spiritus nomine anima designatur, sicut de 
Spsocapitenostroscriptum Mi Inclinato capite tradi- 
dit spiritum {Joan. xix, 30). Si enim aliud spiritum, 
quam animam Evangelista diceret, exeunte utique 
spiritu anima mansisset. Pars uominis effectus spi- 
ritus intelligitur, sicut per Psalmistam de Domino 
dicitur : Qtit facis angelos tuos spiritus et ministros 
(Bebr^ t, 7). Angeli quippe, id est nuntii in sacro 
ploquio nonnunquam prsedicatores vocantur, sicut 
per prophelam dicitur : Labia sacerdotis custodiunt 
scientiam^ et iegem requirent ex ore ejus^ quiu angelus 
Domini exercituum esf {Malqch. ii, 7). Omnipotcns 

(*2.55) Ex I. XI in Job, c. x. 

(i36) Ex I. XIV, in Job, cap. xi, post med- 



ergo Deus angelos suos spirituales facit, quia pne- 
dicatores suos spirituales efiicit. 

201 Spiritus nomine superbia designalur, sicut 
per Psalroistam de humiliatione elatorum Domino 
dicitur : Auferes spiritum eorum et deficientet ifipul' 
verem suum revertentur {PsaL ciii, 29). Quis enim 
eorum spiritus, nisi spiritus superbi.ne nominatur? 
D ToIIatur ergo spiritus eorum, ut dellciant, id est 
subducto superbiae spiritu nihil se de se esse cogno- 
scant, et revertantur in pulverem, id est humilientur 
ex infirma conditione. 

Spiritus nomine inferna cogitatio designatur, sicut 
ab Eliu de homiiie dicitur : Si direxerit ad eum cor 
sttum, spiritum iUius et statum ad se trahit {Job 
xixiv, 14). Curvum cor est, cum ima appetit, diri- 
gitur, cum ad superna sublevatur. Si ergo homo 
cor suum ad Dominum dirigit, spiritum ct flatum 
illius Dominus ad se trahit. Spiritum videlicel pra 

(257) Hujus sciit. exenipia Greg. habct ibidcm. 
(238) Ex l. XI, in Job c. ui. 



157 



GREGORIANUM. 



LIB. V. 



m 



ioternis cogitationibus, flatum vero qiii per corpus A quae priusquam se in actione exerceat,hoc jam quod 



trahitur, pro externis actionibus ponit. Deum ergo 
spirilum homiais et flatum ad se trahere, est ad 
conversionem sui desiderii interiora nostra etexte- 
riora commutare, ut nihii jara exterius menti libeat; 
nlhil caro iuferius vel si appetit, adipisci conetur. 
Sed ofnne qnod homo est, ad eum yidelicet a quo 
esi, et interius desiderando ferveat et exterius se 
edomando constringat. 

CAPUTIL 

DE ANIMA. 

/it Scriplura sacra animce nomine aliquando id quod 
chariu$ amatur^ aiias mentis intentio intelligitur, 
Auima pro eo, quod charius amatur, ponitur, 

fticut voce Dominica ad Satan pro Redemptore nostro 



appetit, contemplatur. £t quid appellatione corporis 
designatur, nisi unaquaeque actio, quae intentib- 
nem suam, quasi intuentem oculum sequitur? Lu- 
cerna ergo corporis est oculus, quia per bonse in- 
tentionis radium merita illuslrantur actionis. Et si 
oculus fuerit simplexy totum corpus lucidum erit, 
quia si recle intendinius per simplicitatem cogita- 
tionum, bonum opus efllcitur, eliam si minus esse 
videatur. Et si oculus nequam fuerit, tenebrosum erit^ 
quia cum perversa inlenlione quid vel rectum agi- 
tur, et si splendere coram hominibus cernitur, apud 
examen interni judicis obscuratur. Ubi recte sub- 
jungitur : Vide ergo ne lumen quod in te est tenebr(B* 
sint. Si lumen quod in te est tenebrce sunt, ipsa: te- 



sub beati Job nomine dicitur : Ecce in manu tua ^ nebrce quanta: erunt? (ibid., 23). Quia si hoc quod 

est, verum tamen animam itlius serva (Job ii , 6). 

Quid enim aliud per animam Christi, nisi electorum 

>itam quam chare diligit accipimus? Quia enim, 

cum recte diligimus, 202 i^i^i^ ^" rebus conditis 

anima nostra charins amamus ; et sicut animam 

nosiram eos diligere dicimus, quibus amoris nostri 

exprimere pondus conamur^ non incongrue per 

Cbristi auimam electorum vita signatur. Cum ergo 

ad feriendam Redemptoris "carncm Saian permitti-^ 

lur, ab anima' separatur, quia cum corpus ad pas • 

sionem accipitur, electos ejus a jure suae poteslatis 

amittit. Cumque illius caro per crucem moritur, 

borum mens contra tentamenta solidatur. Dicatur 

crgo : Ecce in manu tua est, verumtamen animam g 

iUius serva, Ac si aperte audiat : Licenliam contra 

eorpus ejus accipe, et ab electis ejus quos apud se 

a&te saecula praescieus possidct, jus pravae domina- 

tionis perde. 

Anims nomine mentis intentio intelligitur, sicut 
per beatum Job dicitur : Quamobrem elegit suspen- 
dimm anima mea, et mortem ossa mea?(Job vii, 45). 
Quid antem per animam nisi mentis intentio, quid 
perossa nisi carnis forliludo designatur ? Omne au- 
tem quod suspemiitur, procul dubio ab imis eleva- 
tnr. Aoima ergo suspendium eligit ut ossa morian- 
lor, qnia, dum mentis intentio ad alta se sublevat, 
omnem in se fortitudinem vita^ exterioris necat. 
Sancti enim viri certissime sciunt, quia habere in 
hac viu requiem nequaquam possunt. Et idcirco D ris exprimilur, qui iii carne apparens caput rasil. 



t)ene agere nos credimus, ex mala intentione fusca-. 
nius, quanta ipsa mala sunt quse mala esse etiam. 
cum agimus non ignoramus? Et si ibi nil cernimus, 
ubi quasi discretionis lumen tenemus, qua csecitale 
in illa oflendimusquse sine discretione perpetramus? 
Vigilanli igitur cura per ciincta opera intentio nobis 
DostrSi pensanda est, ut nil temporale in his quae- 
agit appelat, sed totam se in soliditate seternitatis 
igat, ne si extra fundamentum actionis nostrae fu- 
brica ponitur, terra dehiscente solvaiur : et eo fiat 
pravum quod in opere sequatur, quod non ex recta 
cogitationis intentione generatur. 

CAPUT iV. 

DE CAPITE* 

In Scriptura sacra capitis nomine aliquando summa 
sacerdotii Judaici, aliquando principalis pars hc^ 
minis, aliquando rei cujuslibet initium desi' 
gnatur. 

204 Capitis nomine summa sacerdotii Judaici 
exprimitur, sicut de Redemptore nostro sub bcati 
Job nomine dicitur : Et tonso capite corruens in ter^ 
ram adoravit (Job, i). Quid eniin per capillos, nisi 
sacraiiientorum subtilitas ? quid pcr caput nisi 
summa sacerdotii Judaici designatur? Undc ad E/e- 
chielem prophetam dicitur : Tu^ fili hominis^ sume 
tibi gladium acutum, radentem capillos^ et assumes 
eum et duces super caput tuum et barbam (Ezech, v). 
In quo videlicei prophetae facto judicium Redempto- 



mspemlium eligunt, quia nimirum terrena desideria 
deierentes ad alta animum tollunt. Suspensi autem 
mortem suis ossibus inferunt, quia amore supemae 
patriae in virtatum studiis accincti hoc, quod fortes 
prius iu mundo fuerunt vinculo humililatis inse-r 
quaiUur. 

CAPUT III. 

DE CORPORC. 

Corporis nomine quxlibet nostra actio designa- 
tor, sicut in Evangelio veritatis voce dicitur : Lu-r 
cerm corporis tui esi ocuius tuus, Si ocuius tuus fue^ 
rit^quam^ totum corpus tuum tenebrosum erit. 
(Mauk. Ti, i2). Quid enim per oculum exprimilur, 
^1(12 oisl opus suqm prsevcnicns cordis intentio,. 



quia a Judaico sacerdotio praeceptorum suorum sa- 
cramenta abslulit. Barbam rasit, quia regnum 
Israeliticum deserens, decorem virtutis ejus ampu- 
tavit. Quid vero hoc loco per terram, nisi peccatrix 
gentilitas designatur? Nam cum justam Judaea se cre- 
deret, constat quam reproba de gentilitate sentiret» 
Paulo attestante. Nos natura Judcei, et non ex gen- 
tibus peccaiores (Gal. ii, 15). Mediator igilur nostcr 
quasi detonso capite in terram corruit, quia Judaeam 
deserens, dum sacranienta sua ab ejus sacerdotio 
abstuiit, ab notiliam gentium venit. Capillos enim 
a capite rasit, quia sacramenta iegis ab illo primo 
suo sacerdotio sustulit. In terram corruit, quia sal- 
vandis sese peccatoribus dedit. Dumque eos qui sibi 



159 



CARNERl CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. 



160 



jusli videbanlur, dcseruit, eos qixi sc injustos e: no- A antiquus hostis insequitur, 206 ^^ videlicet lioc 



vcrant et fatebantur assumpsit. llinc et ipse in 
Evangelio dicil : In judicium e^o in hunc mundum 
veni, ut qui non vident, videanl ; et qui vident^ cwci 
fiant {Joan. ix, 59). Qinc ct columna nubis quae in 
eremo populum praeibat splendore ignis non in die« 
sed nocte r^diabat (Exod, xiii, 21), quia videlicet 
Redemptor nostcr su^e conversationis exemplo du- 
catum seqiientibus prxstans, de justitia sua conU- 
dcn:ibus nul!a luce claruit; peccatorum vero suo- 
rum tenebras cognoscentibus igne sui amoris inful- 
Kit. Nec quod corruere Job dicitur, dignum roens 
boc signincatione Redemptoris arbitretur. Scri- 
ptum namque e<it : yerbum misit Dominus in Ja- 
eob et cecidit in Israel {Isa. ix, 8). Jacob quippe st/p- 



quod rectum coram hominibus agitur, in aaerui 
judicis conspectu vitietur. Aliquando namque in 
bono opere intentionem poUuit, ut omne quod in 
actione sequitur, eo purum mundumque non exeai 
quo hoc ab origine turbat. Aliquando vero inteu- 
tionem boni operis vitiarc non praevalet, sed iu ipsa 
actinne quasi in itiuere laqueos opponit, ut cum 
propositum meiitis securior quisque egreditur, sub- 
juncto latenler vitio quasi ex insidiis perimatur. 
Aliquando vero nec intentionem vitiat nec in itinere 
supplantal, sed opus bonum ui flne illaqueat. Quan- 
toque vel a domo cordis vel ab ilinere operis lon- 
gius reccssisse se siroulut, tanto decipiendum bonae 
actionis terminum astutius exspeclal; et quo incau- 



plantator^ Israel vero vir vidcns Dominum dicitur. ^ tum quemque quasi recedendo securum rcddidit, eo 



fA quid per Jacob nisi Judaicus populus? quid per 
Israelnisi gentilis popuhis designatur? Quia quem 
205 Jacob pe;* carnis mortem supplantare studuit, 
hunc uimirum per oculos fidei gentilitas Deum vi- 
dit. Ad Jacob ergo missum Verbum in Israel ceci- 
dit, quia quein ad se veiiientem Judaicus respuit 
populus, huiic repcnte con(ilens populus gentilis in- 
venit. De sancto quoque Spiritu in Actibus aposto- 
lorum scriptum est. Cecidit super eos spiritus Domini 
{Aet. X, 44). Idcirco autem vel Verbum Dei, vel ^piri- 
tus in Scriptura sacra cadere dicitur, ut inopinatus 
ejus adventus e^primatur. Quod enim ruit vel cadit, 
ad ima repente vciiit. Mediatori ergo in terram 
quasi corruissse, est in nullis signis prxcedentibus 
iDopinate ad gentes venisse. Bene aulem dicitur, 
quod corrucns adoravit, quia dum ipse humiltta- 
tero camis susccpit, in se credentibus vota humili- 
tatis ir.fudit. Fecit eniin quod fleri docuit sicut dc 
ejus spiritu dicitur : Ipse spirit^s postulat pro nobis 
gemitibus inenarrabitibus (Rom, viii, 26). Neque 
enim petit quia xqualis cst, sed postulare dicitur, 
quia nimirum quos repleverit, postulantes facit 
quamvis hoc et iu seroetipso Redcmptor noster os- 
fendit, qui Patrem et dum passioni propinquarel 
exoravit. Quid enim mirum si in fo^ma servi exo- 
l^ndo se Patri subdidit, in qua etiam roanus pec- 
cantium usque ad inortis extrema toleravit? 
Capilis nomine principalis pars hominis, id est 



illum nonnunquam repentino vulnere durius insa- 
nabiliusque transfigit. Intentionem quippe in bono 
opere polluit, quia, cum facilia ad decipiendum 
corda hominum conspicit, eorum desideriis auram 
tiansitorii favoris appoiiit, ut in liis qux recta fa- 
ciunt, ad appctenda ima tortitudiue intentionis in- 
clinentur. 

Unde sub Judaes specie de unaquaque aniroa la- 
queo roiserse intentionis^capta per Jereroiam dicitur : 
Facti sunt hostes ejus in capite. Ac si aperte dice- 
retur: Cum bonum opus non bona intentione su- 
mitur, hinc adversautes spiritus ab ipso cogitatioiiis 
exordio principanlur, tantoque earo plenius possi- 
dent, quanlo et per initiuro dominantes tenent. Cura 
vero intentionem vitiare non praevalent, in via posi- 
tos laqueos tegunt, ut in eo qiiod bene agitur, cor 
exaltans se ex latere ad vitium derivetur, quatenus 
quod inchoans aliter proposuerat, in actione longe* 
aliter quam coBperat percurrat. Sxpe enim bono 
operi dum laus humana obviat, roentero operantis 
iromutat, quae quarovis quxsiia non fuerat, tameu 
oblata delectat. Cujus delcctatione curo roens beiie 
operantis resolvitur, ab oroni intentionis intimae vi- 
go^e dissipalur. Saepe se bene mchoatae nostrae.ju- 
stitiae ex latfire, ira subjungit, et dum zelo rectitu- 
dinis immoderatius mentero turbat, cunctaro quietis 
intirosB salutem sauciat. Saepe gravitaiem cordis 
quasi suhjuncta ex latere 207 Iristitia sequitur« 



mens designatur, sicut per Psalmistam dicitur : /m- j) atquc omne opus quod mens bona intentione in- 



pinguasti in oleo caput meum {Psal. xxii, 5). Ac si 
aperte diceretur : Arentero in suis cogitationibus 
roentem meam charitatis unctione rigasti. Unde et 
aliis dicitur : Oleum de capite tuo non deficiat (Eccle. 
IX, 8). Oteuin quippe in capite est charitas in roente. 
k capite autero oleum deficit, cum charitas a men- 
te disccdit. Nec imrocrito pcr caput meus designa- 
fur, quia sicut capite reguntur menibra, ita cogita- 
tiones mente disponuntur. 

Capitis Domine rei cujuslibet vitiaro designatur, 
sicut per prophc^t^m Jercmiam sub Judae^ specie 
de upaquaque anima laqueo miserae intentioois 
capta dicitur : Facti sunt hosles ejus in capite (Thren, 
li 5). Scicndum cst quod boua nostra tribus roodis 



choat, hacc veiamine rooeroris obombrat. Quae et 
onnunquam tanto tardius rep^litur, quanto et 
pressae mcnii quasi securior famulatur. Saepe se 
bono operi laetilia immoderata subjungit ; cumque 
plus menlem, quam decet bilarescere exigit, ab ac- 
tione l>ona omne pondus gravitatis repellit. Quia 
enim bene in inchoanlibus subesse in itinere laqueos 
PsaUnisU conspexerat, recte prophetico plenus spi- 
ritu dicebat : In via hae qua ambulabam, absconde^ 
runt laqueum nUhi (PsaL cxli, 4). Cum vero anti- 
quus hostis neque in exordio intentionis ferit, neque 
in itinere actionis intercipit, duriores in fine la- 
queos tendit. Quem tanto nequius obsidet, quanto 
soluro sibi reroansisse ad decipiendum videt. Uos. 



161 GREGORIANUM. — LIB. V. 161 

naniqae Oni suo oppositos hqueos Prophela conspe- A ^^^^ <^''<> ^^^^ ^^ ^^^^ po$Ui stimus (/ The$$. iii, 3). 



icral, cum dlcebat : Ipsi calcaneum tneum obseT' 
rcbant {P$al. lv, 7). Quia enim in calcaneo fliiis est 
corporis, quid per bunc nisi terminus actionis si- 
gBatar? Svre ergo maligni spiritus, sive pravi qui- 
que bomines illorum superbiffi*sequaces caicaneum 
observant, cum actionis finem vitiare desiderant. 
Uode et eldem serpenti dicilur : Ip$a tuum obser' 
mAH caput^ et tu ejn$ caUaneum [259] {Gen. iii, 15). 
C%pat quippe serpenlis observare est vilia suggestio- 
pis f jus aspicere, et maua sollicitae considerationis 
a cordis aditu funditus exstirpare. Qui lamen cum 
ab initio deprebenditur, percutere calcaneum mo- 
liiur, quia etsi prima suggestione non percutit, de- 
cipere iiifine teiidit. Si autem scincl cor in inten- 



Ac si eis nperte dicat : Quid in buc (einpore vuluera 
nostra 209 miramini, qui si a^terna gaudia quae* 
rimus, huc ad hoc veninius, ut feriamur ? 

(240) Ccrvicis nomine snperhia designatur, sicut 
per bealum Job pravis quibuslibet dicitur : Et re- 
tligentur in lutum cervice$ ve$trtB (Job xiii , i2). 
Sicut pcr oculum visus, sic pcr cervicem solet su« 
perbia designari. Cervix itaque in lutum redigitur, 
cum superbus quisque humiliatur in morte, et elata 
caro tabescit in putredine. Intueamur enim qualia 
in sepulcris jaceant divitum cadavera, quse illa in 
exstincta carne sit imago mortis, quse tabes cor- 
ruptionis. Et certe ipsi erant, qui extollebantar 
honoribus, habitis rehus tumebaut, despiciebant 



tione corrumpitur, scquentis actionis inedietas et B caeleros, et quasi soios se esse gaudebanl. El dum 



terminas ab hoste callido secure possidelur, quo- 
niam lotam sibi arborem fruclus ferre conspicit, 
qoam veneni dente in radice vitiavit. Summa ergo 
cura Tigilandum est, nc bouis operibus serviens 
mens reproba intenlione polluatur. 
20ft CAPUT V. 

DE CE RVICE. 

lu Scriptura $acra cervici$ nomine aliquando liber- 
talis erectiOy aliquando $uperbia designatur, 

Cervicis nomine libertatis erectio designatur, si- 

cnl po' beatum Job in persoua Ecclesiae dicilur: Te- 

wmit cenicem meam, confregit me et po$uit $ibi qua$i 

imsi^mtm (Job, xvi, 13). Sicut in inalis cervix su- 

perbiam, sicio bonis libertatis erectioiiem significat. 



non perpcndcrent quo tendehant, ncsciebant quld 
erant. Sed in lulum cervix rcdacla cst, quia despe- 
cti jacent in putredine, qui tumebant in vanitate. 
In lulum cervix redigitur, quia quantum carnis 
poientia valeat tabes corruptionis probat. 
CAPUT VI. 

DE VEHTfCE. 

In Scriptura $acra vertici$ nomine atiquando Chri'* 
$lus, aliquando fide$ intetligitur, 

(241) Verticis nomine Chriilus , caput viJelicet 
sanctae Ecclesiae designatur, sicut in beati Job pas« 
sione, in figura ejusdem Redemploris nostri dicitur: 
Egre$su$ igitur Satan a facie Domini percu$$it Job 
vulnere pes$imo a planta pedi$ usque ad verticem 



lode Doununquam ipsa quoque superbia pro ere- C (j^^ ,^ 7j, Q^ij enjn, Ecclesia vertex, nisi Re- 



ctionis auctoritate ponitur, sicul per prophelam Do- 
Biaas sanctae Ecclesiae pollicens dicit : Ponam te in 
superbiam $ceculorum (l$ai, lx, 15). £t quia perse- 
cotiouis tempore iufirnn quidam vera quas sentiunt 
praedicare libere non praesumunt, recte de hoc hoste 
didtar; Jenmit cervicem meam, confregit me, For- 
tasse aatem bi cervicis appellatione signati sunt, 
qii pads ejus tempore plusquam decet eriguntur, 
ct sub occasione defendendse rectitudinis vitio descr- 
vmot elationis. Qui persecutionis tempore idcirco 
plos adversa sentiunt, quia de prosperis extolluntur. 
Deqoibus benedixit : Tenuil cervicem meamy confre- 
pt Me, id est datioiiem iii iiitirmis habui, distri- 



demptor noster iutelligitur? Quid per plantam po- 
dis, nisi priinus sanctus.Alkel accipitur? Nullus au- 
tein in hac vita electorum venit, qui iiim antiqui 
hostis advci sa sustinuit. Membra autem Redcmpto- 
ris nostri exstilcrunt, et qui ab 210 ip^^ mundi 
exordio dum pie vivuut, crudelia passi sunt. An 
uou hujus membrum Abel se esse pcrhibuit, qui 
ejus mortem, de quo scriptum est : Sicut agnu$ co^ 
ram tondente $e obmutescet, et non aperiet os $uum 
(I$a. Liii, 7;, nou soiuin placens in sacrificio sed 
etiam moriens tacendo designavit ? Ab ipso itaque 
mundi exordio Redemptoris nosiri corpus expu- 
gnare conatus est. A planla ergo pcdis usque ad 



percussionis indinavit. Et po$uit $ibi ^ verticem vulnus intulit, qula piius ab bominibus 



ctioae suae 

fBcsi tn signum. Constat nimirum quia idcirco si- 
fBooi poDitur ut sagittaruin emissione fcriatur. f'i- 
defis itaque populus in signum hosti suo est pusitus, 
qoia eum semper suis ictibus iinpetit, cum suis per- 
secmioaibas affligit. Qui enim in hac vita, assidua 
nala tolerat, vdut in signum positus ictus suscipit 
ferieotis. Uode et praedicator egregius cum perse- 
cotioaaai mala toleraret, atque sub persecuiione 
adversarioram gemeret , teneram diocipulorum 
de suis alHiclionibus consolans ait: Ip$i 



(259) Ambr. lib. De fuga $ceculi cap. 7 ;'Chrysost. 
mi. soper iilud: lntmicitia$ ponam inter te et 
muHerem ; C^ pr. iib. i adver^us Judxos, c. ii, ita 
■ ^ ^ ^ ^^ ^^^ habcret tp%e. 



incboans, usque ad ipsum caput .Ecclcsiac saiviendo 
pervenit. 

(242) Verticis nomine fidcs designatur, sicut ad 
Judieam per Jeremiain dicilur : Eiiii quoque Mem* 
pheo$ et Taphneo$ con$tnpraverutit te u$que ad verti • 
cem (Jer. ii, 16). Quid eniin in vertice aliud quam 
fidei subliiuitas intelligitur ? NoiuiuIIi quippe fideni 
mcduUilus tenciit, sed vivere fideliter nullatenus 
curant. Insequunlur enim moribus quod credulitate 
venerantur. Quibus divino judicio saipe contingil 

(240) Ex I. II in Job, c. xiv. 

(241) Ex l. III in Job, c. xi, posl med. 

(242) Ex L XXV in Job, c aiite med. 



165 OARNERl CAN. REG. 

ut pei- hoc quod nequiter vivunt, et iliud perdunt 
quod salubriter credunt. Incessanter naroque .se 
pravis actionllNis poUuunt, et super Iioc vindictam 
justi judicii retribui posse • diffidunt. Etsxpe cum 
bene vivere negligunt, etiam persequente nullousque 
ad perfidiam dilabuntur. Nam qui imniinere distri- 
ctum judiciom non credunt qui inulte se peccare 
suspicantur, quo pacio vel esse vel dici fldeles pos- 
sunt ? Fidem quippe perdidisse est incorrectis ope- 
ribus malis digna reddi posse supplicia non credere. 
Quia ergo fldei opera servare contemnunt, et fidem 
perdunt quam tenere videl)antur, bcne ergo talibus 
sub Jud^eae specie per propbelam dicilur, Filii 
Mempheos et Taplineos consiupraurunt te usque ad 
terticem. Usque ad verticem quippe consluprari 
est post malse opcrationis usum etiam ipsam fldei 
sublimitatem corrumpi. Cum enim nequissimi spi- 
ritus uniuscujusque animam in pravis volvunt, sed 
integrilatem fldei vitiare non possunt, quasi adliuc 
inferiora membra polluunl, sed ad verticem non per- 
tingunt. Quisquis autem in flde corrumpitur, jam 
usque ad verticem conslupratur. Malignus enim spi- 
ritus quasi ab inferioribus membris, usque ad 
sumroa 211 pertingil, quando aclivam vitam 
poUuens castaro fidei celsitudinem diffidentiae morbo 
corrumpit. 

CAPUT VII. 

DE CAPILLIS. 

In Scriptura sacra capiliorum nomine aliquando de- 
(luenies animi cogitalioneSy nliquando superabun" 
dans terrena substantia intetligtlur. 

(243) Capiliorum nomen animi cogitationes de- 
signal, sicut de sancto viro dicilur : Et tonso capite 
corruens in terram adoravit {Job, i). Qiiid enim mo- 
laliter pcr capillos nisi defluentes animi cogilatio- 
nes accipimus? Unde cl alias sponsae dicitur : St- 
cut vitia coccinea labia tua sponsa, et eloquium tuum 
dulce (Gant. iv,3). Vitta quippe crines capilis astrin- 
{,iL Labia ergo sponsae, sicut vilta sunl, quia exhor- 
fationc sanctaB Ecclesiae, cunctae in auditorum men- 
tibus difl^usaD cogitationcs ligantur, nc remissae de- 
fluaiit, ne sese per illicita spargant, ne sparsae cor- 
ilis oculos deprimant, sed quasi ad unam se inten- 
tionem colligant, dum viita eas sanctae praidica- 
tionis ligat. Quam recte et coccineam asserit, 
quia sanctorum praedicatio soh) cbaritatis ardore 
flammescit. Quid vero per caput, nisi quae princi- 
pale cujusque actionis est, mens ipsa signatur? 
Caput ergo detondere est cogitationes superfluas a 
menle resecare. Et tonso capite in terram corruit, 
quia, lepressis praesumptionis suae cogitationibus, 
quam iu semetipso infirmus sit humilitcr agnoscit. 

Et DOtandum quod in terram corruens adoravit. 
Ille enim veram Deo orationem exhibet, qui semet- 
ipsum, quia pulvis sit humiliter vidct qui nihil 
sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de mi- 
scricordia Conditoris agnoscit. 

{2iZ) Ex 1. II, in Job, c. xxvii, post med. 

(244) £x hom. 35 iu Evang. 



S. VJCTORIS PARIS. 164 

A Capillorum nomine superabundans terrena sub- 
stantia designatur, sicut in Evangelio de Blaria 
212 Magdalene scripluro est : Stans relro secus 
pedes Dominij iacrymis cospit rigare pedes ejus et ca" 
pilUs suis tergebat (244). Quid namque pedes Domi - 
ni, nisi ultima ejus membra accipimus ? Lacrymis 
ergo mulier pedes Domini rigat, quod nos quoqtie 
veraciter agimus, si ' quibuslibet ultimis membris 
Domini per compassionis aflectum inclinemus, si 
sanctis ejus in tribulalione compatimur, si eorum 
tristitiam nostram putamus. Capiliis mulier pedes 
quos rigavit tersit. Capilli autem superfluunt cor- 
pori. Et quid abundans terrena substantia, nisi ca- 
pillorum speciem tenct? Qua: dum ad usum necessi- 
talis superfluit, eliam abscissanon sentit. CapiUi^ 

B ergo pedes Domini tergimus, quando sanctis ejus, 
quibus et ex charitate compaiimur, etiam cx hit 
quae nobis superfluunt miseremur, quatenus sic 
mens per compassionem doleat, ut etiam larga ma- 
nus affectum doloris ostendat. Rigat namque la- 
crymis Redempturis pedes, sed capillis suis noii 
tergit, qui utcunque proximoruro dolori coropa- 
lilur, sed curo eis ex his quae sibi superfluunt uon 
miseretur. Plorat, et non tergit, qui verba quasi 
doloris tribuit; sed non ministrando quae desunt vim 
doloris miniroe abscindit. 

CAPUT Vlll. 

DE CINCINNO. 

(245) Cincinni nomine; collectio cogitalionum 
^ dcsigiiatur sicut per Ezechielem propheiam dicitur : 

Et emissa similitudo manus apprehendit me in cin- 
cinno capitis mei, et elevavit me spirilus inier ter- 
ram et coslum, et adduxil me in Jerusalem in visione 
Domini justa ostium interius quod respiciebat ad 
aquilonem ubi erat statutum idolum xeli ad pro- 
vocandam (Bmulationem (Ezech, viii, 3). Juslorum 
mens, quia per ctts!odiam disciplinae a cunclorum 
visibilium fluxo appetitu constringiiur, collecta apml 
semetipsam inlrinsecus integratur, qualisque Deo, 
vel proximo esse debeatplene conspicil, quia nihil 
suum exterius derelinquit : El quanto exterioribus 
abstracta compescitur, tanto aucta in intimis iii- 
flamroatur. Et quo magis ardct, eo ad comprehen- 
D c!enda 213 ^^^i^ amplius lucet. Ilinc est quod 
sancti viri dum se iiitra semetipsos colligunt, mira 
ac penetrabili acie occulta etiam aliena dclicta de- 
prehendunt. Unde bene nunc pcr Ezcchielem di- 
citur : Emissa similitudo manus apprehendit me. 
CAPUT IX. 

DE PILIS. 

(246) Pili superfluas humanae corruptionis, vel 
vitae veteris cogitationes designant, sicut Eliphas 
dicit ! Cum spiritus me prcesenle \ transiret tnAor- 
ruerunt pili carnis mete (Job. iv, 15). Nobis prae- 
scntibus transit spiritus, quando invisibilia co- 
gnoscimus', et tamen hxc non solide , sed raptim 

(245) Ex lib. xxxi, in Job cap. vii, post mcd. 

(246) £x iib. V in Job, c. xxiii. 



165 GREGORIANUM. — LIB. IV. 156 

Tidemus. Nequc enim in suavitate conlemplalionis A vim aperit, quia ejus imrocnsitas humanas vires 
iniinuB, diu mens figitur, quia ad semeiipsam im- »»«^5 subievausque transccmlit. 



mensitate luminis reverberata revocalur. Cumque 
internam duicedinem degustat, amore aesluat, ire 
saper semelipsam nititur; sed ad infirmiiatis suae 
tenebras, fracla relabitur, et magna virtute profi- 
dens, videt quia videre non possit hoc quod ar- 
denterdiligit; nec tam ardenter diiigeret, nisiali- 
quatenus videret. Non ergo stat, sed transit spiri- 
tus; quia supernam lucem uostra nobis contem- 
platio, et inhiantibus aperit, et mox infirmantibus 
^bseondit. £t quia in hac vita quantalibet quis vir- 
tute proiecerit, adhuc tamcn corruptionis sus sti- 
mulum sentit. Corpus quippe quod corrumpitur 



215 CAPUT X. 

DE OCCLO. 

Jn Scriptura sacra ctim oculus tingulari numero pO' 
nitur^ aliquando cordis intentio, atiquando is qui 
docendo iUuminat, aliquando contemptativa, vel 
activavita, aliauandoperfecta Deicognitio; cumvero 
pluraliter oculi dicuntur^ atiquando pravi consitia- 
rtt, aliquando spes, aliquandopravi pralati, atiquan- 
dolii qui in sancta Ecctesia lumen veritatis habentf 
atiquando operatienes sancti Spiritus designantur. 

(^8) Oculi nomine cordis intentio designarur, si- 
cut per beatum Job dicitur : Verbosi amici mei, ad Do- 
minum stitlat oculus meus (Job. xvi). Saepe contingit 
ut ipsa quoque in nobis bona opera, ab incautis he- 



aggravat animam^ et deprimit terrena inhabiiatio ^ minibus reprehendantur. Sed qui testem in coelo ha- 

bel, reprehensiones hominum roetuere non debet. 
Unde bene nunc dicitur : Verbosi amici mei, ad 
Dominum stittat ocutus meus. Quid enim per ocu- 
lum, nisi cordis intentio dcsignatur? Unde et in 
Evangelio scriptum est : Si oculus tuus fuerit sim^ 
plex^ totum corpus tuum lucidum erit (Matth. vi,^^)* 
Quia videlicet cum bona intentione quid agiiur, 
ejus intentionis ^ctio apud Dominum minime fusca- 
tur. Cum ergo amici verbosi sunt, id est cum et 
ipsi derogant qui in ilde sociantur ad Dominum» 
necesse est ut oculus stillet, ^ uatenus noslra in- 
tentio tota in amoris intimi compunctione defluat, 
et Unto subtilius se ad 216 interiora erigat, 
quanto per eiteriora opprobria repulsa, intus redire 



sensum multa cogitantem (Sap. ix, 15).Recte subdi- 
tur : Jnhorrueruntpilicamis mece (247). Pili etenim 
camis sunt quaelibet superflua humanae corruptionis. 
Pili camis dicuutur vitas veteiis cogitationes, quas 
sic a mente abscindimus, ut de amissione earum 
nullo dolore fatigemur. Unde bene per Moysen di- 
citur : JjevitiB radant omnes pitos carnis suce 
(Xmm. VIII» 7). Levita quippe assumptus vocatur. 
Oportei ergo levitas omnes pilos carnissuae ra- 
dere, quia is, qui; in obsequiis divinis assumitur, 
debet anle Dei oculos a cunctis carnis cogitationi- 
bus mondus apparere, ne illicitas cogitationes mens 
proferat, et pulchram animse spnciem, quasi pilis 
fnilicantibus deformem rcddat. Sed quantalibct, ut 



214 diximus, quempiam virtus sanctse conversa- C cogitur, ne foris evanescat. 



tkmis evexerit, adhuc lamen ei de vetustate nasci 
tor quod tolerctur. Unde et ipsi Levitarum pili prse- 
eeplisunt radi, et non evelli. Rasis etenim pilis in 
came radices remanent, et crescunt iterum ut re- 
cidantur. Quia magno quidem studio superfluae 
cogitationes amputandae sunt, sed tamen amputari 
fonditos nequaqu^m possunt. Semper enim caro 
superOoa generat, quae semper spiritus ferro solli- 
cilodiois reddat. Sed hxc in nobis tunc subtilius 
cognoscimus, cum speculationibus alta penetramus. 
Unde recte nunc dicitur : Cum spiritus me prcesente 
tnauirel^ inhorruerunt pilicarnis me<e. Humana 
denim mens, cum contemplalionis arce sublevaiur, 
lanto semetipsam durius de superfluis cruciat, 
quanto nimis sublile conspicit esse quod amat. Cl 
com pulchrnm hoc quod intuetur, super se appctit 
districtejudicat quidquid in se prius infirmum tran- 
qaille tolerabat. Tr||j^eunie ergo spiritu pertime- 
scont, qoia ante compunctionis vim cogitationes su- 
perfliue fogiunt, ut nil fluxum, nil jam remissum 
libeat, qoia afflictam mentem etiam contra semet- 
ipsan visiutionis intimae severius inflammat. Cum- 
qie boc quod in corde illicitum nascitur, continua 
digtrictione resecatur, fit plerumquc ut vegetata 
mens, paulo altius radio su?e spcculationis inhae- 
reat, et pene tigat spirilum qui transibat. Nec ta- 
I ipsa liaec contemplationis mora diviniutis plene 

(Wi) Ex cap. XXIV. 

(24S) Ex lib. xiii in Job, cap. ix. 



(^9) Oculi nomine is qui docendo illuminat de- 
signalur, sicut per bealum Job de sancta Ecclesia 
dicitur. Ocutus fui cceco et pes claudo (Job xxix, 15). 
Ca;cus quippe est qui adhuc quo pergat non videt. 
Claudus autem est qui non potest ire, quo videt. 
Sancta itaque Ecclcsia oculus est caeco, quia i»er 
verbum lucei; ipsa pcs csl claudo, quia per adjulo- 
riuni conlinet; caecos vero pracdicando illuminal, 
claudos vero opitulando sustentat. Crchro namque 
peccatum aut ignorantia, aut infirmitate perpetra- 
tur, ut vel nesciat homo quid velle debeat, vel non 
omne quod voluerit possit. Quo contra per Psal- 
mistam recte dicitur : Dominus ittuminatio mea et 
salus mea(Psal. xxvi, 1). Quia enim Dominus cl 
scientiam et virtutem praebet et contra ignoran- 
tiam illuminatio, ct contra infinnitatem salus voca- 
tur. Hinc etiam de iniquis dicitur per euindcm : 
Fiat via ittorum tenebr(B ct lubricum (Ps, xxxvi), 
ut scilicet per tenebras, quo ire debent nonvideant : 
qui etsi recta viderent, in eis Umen per lubricum 
stare non possent. Isti itaque per lubricum intcr 
bona claudicant,illi per tencbras qux bonascquun- 
tur ignorant. 

(250) Oculi dextri nomine contemplativa yiu, 
sinistri vero activa vita signalur. Unde in EvangeHo 
dicitur : Si ociitus tuus dexter scandatizat te^ erue 
eum et projice abs te. Bonum est tibi uno ocuto in 

(249) Ex lib. XIX, cap. iv, posl med. 
{ibO) Ex lib. vi, in Job, c. xvu. 



161 GARNERI GAN. REG. 

vitam intraref quam duo$ oculos habentem mitti in 
gehennam igni$ (Matth, v, 29). Sclenduin namque 
inagnopere est quia valde luter se sunt diversae 
conspiraliones animorum. Nonnuili namque homi* 
nura ila otiosse mentis sunt, ut si eos labor occupa- 
tionis excipiat, in ipsa operis inchoatione succum- 
bant ; et nonnuUi ita inquieti sunt, ut si actionem 
laboris non habuerint, gravius laborent. Quia tanto 
deteriorcs cordis tumultus tolerant, quanto eis li- 
centius ad cogilationes vacat. (Jnde necesse est ut 
nec quieta roens ad eiercitationem immoderati 
operis, nec inquieta ad studium conteroplationis 
angustet. Saepe enim qui Deum coutemplari quieti 
poteraiit, occupationibus pressi ceciderunl; et ssepe, 
qui occupali bene humanis usibus viverent, gladio 
217 su^ quietis exstincti sunt. Hinc namque est 
qiiod nonnuUi inquieti spiritus duro plus exquirunt 
contemplando, quam capiunt, usque ad perversa 
dogmata eruropunt : et dum veriiatis discipuli hu- 
niiliter negligunt, magistri errorum fiunt. Quibus 
recte hoc quod praefati sumus, per semctipsaro ve- 
ritasdicit : Si oculus tum dexter $candalizal te ; 
erue eum, et projice ab$ te, Bonum e$t tibi uno oculo 
in vitam inirare quam duo$ ocuio$ hatentem mitti in 
gehennam igni$. Duae quippe vilse, activa videlicet 
et contemplativa dum conservantur in meiite quasi 
duooculi habentur in fai:ie. Dexter namque oculus 
contemplaiiva vita est, sinister aciiva. Sed sunt 
nonnulii, ut diximus, qui discrete intueri summa 
et spiriluaiia nequaquam possunt, et tamen alta 
conlemplatioiiis assumuut : adque idcirco in per- 
lidiae foveam, intellectu pravi erroris delabuntur. 
Hos itaque vita contemplativa ultra vires assuropta, 
cogit a veritate cadere, quos in statu suae rectitu- 
dinis huroiliter poterat sola activa custodire. Beiie 
ergo eis dicitur : 5i oculu$ tuu$ dexter ^canda- 
lizat te. etc. Ac si aperte dicat : Cum ad conlem- 
phitivam vitam idonea discretione noii sufficis, so- 
lam secutus activam tene. Cuinque in hoc quod pro 
magno eligis, deiicis, eo contentus esto quod pro 
roiniroo attendis, ut si per conteroplativam vitam a 
veritat;.s coguitione compelleris cadere, regnum 
coflorum per solam activam valeas saltem luscus 
intrare. 

(!^1) Oculus Dei perfecta ejus cognitio iutelligi- 
tur sicut de eo propheta ad Israelitas dicit : Qui 
tetigerit vo$, tangit pupiUam oculi mei (Zach. ii, 8). 
Constat nimirum quod natura sua oculum Deus 
iion habeat. Sed quia nos per oculum cernimus, 
Deus eo quod omnia vidct, oculum habere pcrhibe- 
tur. 

(252) Oculorum nomine pravi consiliarii desi • 
gnantur, sicut de hoste antiquo, voce Dominica di- 
cilur : Oculi eju$ ut palpebra: diluculi (Job xli, 9)- 
Per oculos quippe qui inhaerentes capili utilitati vi- 
sionis serviunt, non immerito consiliarii Antichristi 
designantur, qui dum perversis roachinationibus 

(•J51) Ei lib. XXXII, in Job, c. vi. 
(252) £x lib. xxxiii in Jub. c. xx« 



S. VICTORIS PARIS. I6t 

A quae qualiter agenda sunt, praevident, malignis ejos 
operariis quasi ostensum pedibus 218 i^^ praebent. 
Qui recte palpebris diluculi comparanlur ; palpebris 
namque diluculi extremas noctis horas accipimus, 
in quibus quasi nox oculos aperit, dum venturae 
iucis jam initia ostendit. Prudentes igitur saeculi roa- 
litiae Antichristi perversis consiliis inhaerentes, quasi 
palpcbrae sunt diluculi, quia fidei quam in Christo 
invciiiunt, quasi erroris noctero asserunt, et vene- 
rationem Antichrisli verum esse pollicentur. Spon« 
dent euim se tenebras repellere et veritatis lucem 
signis clarescentibus nuntiare, quia nec persuadere 
qu» volunt, possunt, nisi exhibere se meliora fa- 
teantur. Unde serpens ipse in paradiso primis ho- 
roinibus loquens, in eo quod se melius aliquid pro^ 

^ videre simulavit, quasi palpebras aperuit, quando 
in innocentibus mentibus huroanitatis ignorantiam 
reprehendit et scientiam divinitatis promisit. Quasi 
ignorantiae cnim tenebras repeliebat et aeternae scien- 
tiae divinum mane nunliabat, dicens : Aperientur 
oculi ve$trij et eriti$ $icut Dii^ $cientei bonum et ma* 
lum (Gen. iii, 5). Ita in illo tunc damnato homiiie 
veniens, ejus oculi palpebris diluculi comparantur, 
quia sapientes illius simplicitaiem verae Odei quasi 
transactae noctis tenebras respiciunt, et ejus si- 
gna mendacia quasi exsurgentes solis radios osten- 
dunt. 

Oculorum nomine spes designatur, sicut per Je- 
remiaro dicitur : Onagri $teterunt in rupibu$^ traxe^ 

Q runt vento$ qua$i dracone$ ; defecerunt oculi eorum^ 
quia non erat herba (Jer. xiv, 6). Require in capite 
De onagro, lib. iii, cap. 22. 

(253) Oculorum nomine pravi praelati ddslgnan- 
tur, sicut per Psalmistam de pravis doctoribus, 
praeuuntiantis studio, non autem roaledicentis dici- 
tur voto : Ob$curentur oculi eorum ne videakt^ et 
dor$um eorum $emper incurva (P$al, lxviii, 24). 
Oculi quippe sunt qui in ipsa honoris suroma facie 
positi, providendi itineris officium susceperunt. 
Quibus nimirum, qui subsequenter inhaereut, dorsa 
nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsum flecti- 
tur, quia cum lumen scientiae perdunt, profecto ad 
portaiida peccatorum onera curvantur qui sequun- 
tur. Ait ergo : Ob$curentur oculi eorum ne videant^ 
219 ^^ dor$um eorum $emper incurva, Ac si di- 
cat : Qui humanae vitae actionibus quasi praeviden- 
dis itineribus praesunt, veritatis lucein non ha- 
beant, ut qui sequuutur subditi, iniquilatum sua* 
rum oneribus incurvati, omuem statum rectitudi- 
nis amiitant. Quod factum procul dubto in Ju- 
daea noviinus, cum in ipso Redcmptoris nostri 
adventu Pharisaeorum turba atque sacerdotum a 
vero lumine oculos clauait, et per praepositorum 
exempla gradiens ui infidelitatis tenebris popultis 
erravit« 

(254) Oculorum nomine el^tio superl)iap designt-" 
tur, sicut per Eliphas dicitur : Qui humiliatue fue* 



(253) Ex lib. xxv in Job, c. xvi. 

(254) fixl.xviiaJob, c. x^li. 



m GnEGORlANlJtt. - LIB 

nt erii im giorla^ ei qni ineUnaveni oculos suoi, ipu \ 
iolvMiur (Job xxii, 29). Qiue nimirum senteiK^a a 
^eriuiis ore noa discrepat^ qux ait : Omnit ^mi $e 
txaliai^ kumfiiabiiur : ti qui $e liumiiiai^ ^diabr- 
tur (Lue. xrv). tJiide et per Salomonem dlciiur t 
Aaiequam conterutur^ exdiatur tor hom\mi ; «t onto^ 
fvaffi glorieiur^ iiumiliaiur (Prov. xviii). Recte au- 
lem dtcitur, iftti mciinaterii ocuiot $uo$^, ip$e soita- 
hiiur^ quia, quantum per membnMlim ministerium 
deprebendi potest, ptima superbiae extensio esse in 
oculis solet. Hiuc enim scriptum est : Oeuio$ ^w- 
perkorum immiiiabi$ (P$ai. xyih, 12). Hinc de ipso 
sitperbienCium capite dicilur x Omne $ubUme viitei 
{lob xLi, 2o). tttiic de iHa quse ei per infidelitatem 
idhaesit, scriptum est : Generaiio euju$ excei$i $unt 



V. 



17» 



CAPUT XI. 

t»B PALPftBRIS. 



inScriptUra $acra paipebrarum nomine aiiquando 
pmlati Eccie$i(e, tUiquando prudente$ iiuju$ mv- 
m/i, aliquando divina juditUi de$ignaniur. 

(i&l) Palpebramm nomine praetati signant«r, slc- 
ut per beatum lob in persona Ecclesiae dldtttr t 
Palpebrw mem caligaveruni (Job xvi, 17). t^alpi^Mras 
enim recte appellati sunt, qui ad providenda pe^ 
dnm ilinera vigilant^ Sed cuni occulia Dci jndici^ 
prsepositi vigilanles 221 intelligunt, palpebne san* 
ctae Eeclesise caligant. 

Palpebrarum nomine prudenles saeculi perversif 
Antichristi consiliis inhsrentes designantttP, dcut 
de diabolo vo«^ I>omiu'ca ab beatum Job dicitur : 
ooc/i, ei palpebrm eju$ in alium $ubrectm (Prov. xxx, g Oculi eju$^ dt palpebm dHucuii (Job XLf, 0). Re- 
t3). Oculos ergo indiiiare est nullum respiciendo quins in capite praecedenti. 



d^picere^ sed se minorem atqde imparem cunctis> 
quiiS aspicil aestimare^ Salvabitur itaque qui oculos 
incIiBat, quia qui falsum superbiae verticera deserit, 
Teritatis altitudinem ascendit% 

<^5) Ocnlonini nomine hi qui in ^ncta Ecde- 
sia iumen veritatis habent designantur, sicut voce 
electi membri sui, scilicel beati Job, eadem sancta 
Ecdesia conquentur dicens : Caiigavit ad indigna-- 
Honem ocuiu$ meu$t et membra mea qua$i in ntAt- 
ium redacta $utti (Job xvii, 7). Ad indignationem 
nauHiae oculus caiigat, quando ipsi quoque, qui in 
Domioico corpore, id cst in Ecclesia, lumen verita- 
tis habent ; dum se diutius a pravis despici ac de- 



(258) Palpebrarum nomtne divina judiciii desi- 
giiantur, sicut per Psalmisum de Domino didtur : 
Paipebne eju$ interrogani fHio$ fiominum {P$ai. x» 
h). Tribus quippe modis nos Conditor interrogare 
tonsuevil, cum aut flagelli nos dictrictione percutil» 
et quanta nobis inslt vd desit patientia oitendit; 
aut quaedam, quse ndumus praedpit, et nostram 
nobis obedientiam vel inobedientiam patefodt ; aut 
aliqua nobis occiilta aperit» et aliqua abscoa^ 
dit, et mensuram nobis nostroe humilitatis innole^ 
scit. Fkigello namque interrogat, cum mentem sibi 
bene per tranquiliitatem subditam afflictionibus 
pulsat : sicut beatus Job et taudatur attestatione Ju*- 



digiiari censpiciunt^ de occulti 220 jodicii admi- q diciSi et tamen ictibus conddit percussoris, nt ejus 



raiione turbantur, et secretum Dei penetrare ne- 
queunt» cur praevalere perversi contra bonos per- 
mittuntur. Quis etenim non obstupescat^ cum He- 
rodiadis filiae saltatus apud regero temulentum ob- 
lind^ «t caput amici sponsi^ prophetse et plusquam 
prophetft anie om convivantium deferatur? Sed 
com isti ad indignationero caliganl, inflrmi ple- 
rumqve usque ad infirroitatem corruunt. Unde ei 
sobditur : Ei membra mea qua$i in nihilum redatta 
$umi. Membrorum qulppe noroine teneritudo infir- 
iBoruBi exprimilur. Qui dnm perversos prospi- 
donl florere justosque cruciari> ad hoc nonnun* 
quara pervcniunt , ut se bona inchoasse poeni- 
leant, atque ita ad agenda mala citias accedunt 



patientia tanto verius claresceret, quanto inquisita 
durius fuisset. Praedplendo autem dura nos Domi- 
nus interrogat, slcut Abraham terram suam jubo- 
tur egredi, et pergm qub ncsciebat^ in montem 
unicum filium ducere> et quem ad consolationem 
senii acceperat iromolare^ Cui niroirum ad interro- 
galionem bene respondenti, id esl ad jussionem 
bene obedienti^ dfcitur : Nune tognovi quod timea$ 
3ominum (Gen, xxii, 12)» vel) sicut scriptuin cst : 
Tentat vo$ Dominu$ Deu$ ve^ier^ ui $ciai $i diltgati$ 
eum (Deut* xiii, 3). Tentare quippe Dei est magnis 
nos jussionibus interrogare. Scire quoque ejus est 
nostram obedientiam nosse nos facere. Aperiendo 
aulero nobis quaedam, atque claudendO) nos inter-^ 



ac si eorum vitae nocuerit bonuro quod inchoavc- D rogat sicut per hoc Psalmislae testimonium quod 

supra posuirous declaralur : Pulpebrw eju$ interro» 
gant filio$ hominum; palpebris quippe apcrtis cer- 
nimus, clausis nihil videmus. Quid ergo per palpe- 
bras Dd, nisi ejus judicia accipirous ? Quse juxta 
aliquid dauduntur horoinibus, el juxta aliquid re* 
serantur, ut homines, 22S 4"i ^^ nesciunt, sibl'* 
metipsis innotescant, quatenus dum quaedam in* 
leliigeAdo comprehendunt, quaedam vero cogno- 
scere omnino non possunt, eorum corda se lalin* 
ler inquirant> si illos divina judicia vel clausa stl» 



rant. 

(156) Ocolorttm noroine opcraliones sancti Spiri- 
tos designantur, sicui pcr Zadiariam prophetain 
de Rcdemptore noslro sub flgura kpidis dicilur : 
Super iapidem unum $eptem ocuU $unt (Zach. 
ni, 9). QuUI enim per oculos nisi sancti Spiri- 
lus dona signantur? Require in capituld de Pleia- 
dilws. 



Ex I. tin in Job, c. xiii, iS. 
(i56) Lib. 1, c. IX. 



(257) Ex I. xiii in Job, c. vii. 

(258) Ex I. XXVIII in Job, c. v. 



PATROt. CXCIII. 



f7r CARXEIll CAN. REC. S. VICTORIS PARIS. m 

m^iilanl, vcl aperla non iuflaiu. Ilac eiiim Paulus A in errorem pogsunt, aul cur, si Geri potcrit, quasi 
inlerrogalione probatus est, qui post perceptam in- 
iernam sapientiam, post aperta claustra paradisi, 
post asccnsum coeli tertii, post supcrnse locuiionis 



inysteria dicit : Ego me non arbitror comprehefi^ 
disse (Philip. iii, 13). Et rursum : Ego sum mini' 
tlio^, qui non sum dignus vocari apostolus (1 Cor», 
XV, 9). Ht rursum : Non quia suffuicientes sumus 
cogitare^liqiiid ex nobis, tanquam ex nobis; scd suf- 
licientia neslra ex Deo est {11 Cor. iii, 5). Apertis 
ergo palpebris Dei interrogatus Paulus recte respon- 
dit, qui superna secreta attigit, et tamen in bumi- 
litate cordis sublimiter stetit. Qui rursum, cum se- 
creta Dei judicia de repulsione Judaeorum, et voca- 
lione gentium discuteret, atque ad ea pervenire non 
posset, quasi clausis Dei palpebris interrogatus est. 
Sed rectuin valde responsum reddidit, qui Deo se in 
>psa ignorantia scientcr, inclinavit dicens : ahi' 
tiido sapientiw et sclentise Dei, quam incomprehensi- 
bilia sunt judicia ejus^ et investigabiles vi(e ejus ! 
Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consilia- 
vius ejus f.M? (Rom, xi, 33.) Ecce enim absconsis 
mysteriis, quasi clausis palpebris inquisitus, placita 
acrecta respondit, qui secreti aditum pulsans, quia 
per cognitionem intromitti ad interiora non valuit, 
per coufessionem ante januas stetit bumiiis, et 
quod intus comprehendere non potuit, foris timendo 
laudavit. 

CAPUT XIL 

DE NASO. 

(259) Nasi nomine discretio designator, sicut 
Toce Dominica in laudibus Ecclesiae dicitur : Nasus 
iuus sicul turriSf qum est in Libano (Cant. vii, 4). 
Aequire in c. De ducibus. 

223 CAPUT XIII. 

DE NARIDUS 

in Scriptura sacra mrium nomine aliqumido exha* 
lantes insidio! ^ atque instigatio antiqui hostiSf 
altquando praiscientia designalur, 

(^60) Narium nomine eibalantes insidiae atque 
insligalio antiqui bostis accipitur, sicut voce Do- 
minica ad bealum Job de diabolo dicilur : De na- 
ribus ejus procedit fumus (Job xli, II). Oculorura 
qnippe acies fnmo saticiatur. Fumus ergo de na- 



ex dubietate subdilur, cum quid facicndum sit 
Dominus omnia pra^ciens pnestoiatur. Sed, quiaf 
dectorum cor trepida cogiiatione concutitur, el 
tamen eorum constantia non roovetur, una hac 
sententia Dominus ulrumque complexus cst di* 
cens : Ita ut in errorem inducantur, si fieri potest^ 
etiam elccA, Viuasi enim jam errare est in cogi- 
tatione titubare. Sed protinus si fieri polest sub- 
jungitur, quia proculdubio fieri non potest ut iu 
errore plene electi capiantur. Hinc ergo pcnsat-e 
compellimur per hoc quod de iiaribus ejus fumus 
procedere 224 dicitur, etiam priusquam apertu» 
appareat, quid quotidie in humanis cordibus fumo 
pestifene exhalationis operatur. Quia enim sicut 

^ superius diximus, fumo oculorum acies iniirma- 
tui*9 non immerito de ejus naribus procederc fu-» 
mus asseritur, cujus noxiis inspirationibus praTa> 
in humanis cordibus cogitatio nascitur,,per quani 
acies mentis obtunditur, ne lux videatur. Quasi 
euim flatu narium caliginem cmittit qui in repro-* 
borum cordibus insidiarum suarum aspiralionibus 
ex amore vita^ temporaliter aestuin congerit multi'^ 
plicium cogitationum. Et velut fumi globos multi- 
plicat qui inauissimas vits praeseutis curas in ter- 
renorum hominum mente coacervat. Iste fumus 
ex ejus naribus prodiens, aliquando ad tempus 
etiam electorum oculos tangit. Ilunc naoiquefu- 
mum intrinsecus patiebatur Propheta cum diceret : 

P Turbatus est ira oculus meus {Psal. vi« 8). Hiijus 
inundalione preinebalur dicens : Cor meum eon^ 
turbatum est in me et lumen oculorum meorum non 
est mecuvi {Psal. xxxvii). In sudibus perforabit na" 
res ejts {Job xl, 19). (261) Quid enim aliud su^ 
des, id est pallos accipimus^ qui videlicet exacuun- 
tur ut, figantur, nisi acuta sanctorum consUia ? 
Qvtx hujus Behemoth nares perforant, dum saga- 
cissimas ejus insidias et vtgilando circiHnspiciunl, 
et superando transfigtint. Por nares vero odor tnn 
hitur, et ducto flatu hoc agitur^ ut res etiam qus 
longe est posita, cognoscatur* Naribus vero Behc'^ 
moth calltdse ejus insidiae designantury per quas 
sagacissiine nititur et occulta cordis nostri bona 
cognosccre, et hsc pessima persuasione dissipare^ 



ribus ejus proccdere drcitur, quia de miraculo- D In sudibus itaque Doniinus nares antiqui hoslis 



ruiu ejus iiisiJIis ad momcnlum caligiuosa dubie- 
tas etiam in electorum cordibus generatur. De le- 
viathan naribus fumus exit, quia ex ejus prodigiis 
mendacibus, etiam bonarum mentium oculos tre- 
pidationis caligo confundit. Tunc namque in ele- 
ctorum cordibus, conspectis terribilibus signis, ob- 
scura cogilatio conglobatur. Unde Yeritatis ore 
per Evangelium dicilur : Surgcnt pseudochristi et 
pseudoproplieKe, et dabunt signa magna^ et prodigia 
ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam 
tUcti {Matth. xxiv, 24). Qua iii re valde quaren- 
dum est quomodo aut hi qui elccti suat, induci 

(259) S-.ipra I. iv, c. x. 

(i(>U) Lx I. xxxiu, in Job. c. xxvii. 



perforat, quia callidas ejus insidias acutis sancto^ 
rum seiisibus penelrans euervat. 

(2G2) Narium quoque nomine praescientia desi • 
gnatur, sicut per prophelam dicitur : Quiescite ab 
homine, cnjus spiritus est in naribus ejus^ quia ex- 
celsus reputatus est ipse {Isa, ii, 22). S^jepe enim 
quas non vidimus, odore comprehendimus, ka ut 
nonnuUx rcs ctiam cum longe jaceant fragran- 
tia nobis suae qualitatis innoicscant; dumque per 
narcs spiriium ducimus, plerumque et invisa pne- 
scimus. Rcdemptoris ergo nostri spiritus 225^^ 
in cjus naribus dicitur, ubi videlicet scientiam il* 

(261) Ex I. su. c. VIII. 

(2G2) Ex lib. iii, in Job, xxi. 



{:% t^aECOtllANliM. — LIB. V. 17-4 

Kiis esse in pnescieniia <lesignetiir, quia qu^coii- A manu operaiio, in ore locutio sotet intelligi. Bfa-' 



que se in natura humanitalis innotuit scire, hscc 
Dimlniin ante saecula ex divinitate praescivit. Qui 
Bnde splritum in naribus faabHcrit mox propheta 
sobjtingil^ diccns: Quia excelws reputaius est ipse 
{isa. id.). Ac si diceret : In inferioribus ven- 
tura desaper pra^scivit, quia ad ima de coelestibus 
vemt. Sancti etitm viri, quia ab illo audita cre- 
dideninty ipsi quoque jam ventura praesciunt; 
damqQe ejus fidcliter praeceptis inserviunt, advea- 
tuiu iHius spe certa praestolantur^ 

€APUT XIV. 

DE ORE. 

Seriptitra sacra oris nomine nliquan(to eortHs 
<ogitatio, aliquando locutiOy aliquando prtBdica' 



num crgo super os ponere est virtute boni ope-^ 
ris culpas tegere incautae locutionis* Ouis enlm 
inveniri potest qui quamlibet peifectus sit^ de olioso 
tamen sermone non peccct, Jacobo attestante» qui 
ait : Nolite plures magistri fieri. In muUis enim 
offendimus omnes? {Jac. iii, l^ %0 Et rursum : Lin-^ 
guam nuUus hominum domare potest {Ibid., 8). Cujus 
culpas redarguens per semetipsam Veritas dicit : 
Dico autem vobis quia omne verbum otiosum^ quod 
locuti /uerint komines, reddent de eo rationem in 
die judicii {Matth. xii, 56). Sed sancti viri ante 
oculos Domini student culpas linguae tegere meri^ 
tis yitae, student pondere bonorum operum premero 
immoderata verborum. UhJc et in sancta Eccle- 



tor sanciu^ aliquandoVnigenHus Dei, atiquando B sjj^ ^g^^g ^, ^^ ponitur, dum in electis ejus 

prttdteatores Anitchrtstt, aliquandodoctorumstten' 
ha, aliquando suggestiones antiqui hosiis deH- 



gnantur. 

(i63) Oris nomine cordis cogiutio designatur, 
sicut per Sopbar de hypocrita dicitur : Cum dtUce 
fkerit in ore ejus malum^ abscondit illud sub lingua 
ma {Job XX, 12). 1n ore hypocritae malum dulce 
est, quia ei est iniquitas suavis in mente. Os quip- 
pe cordis cogilatio est, de qua scriptura est ; Labia 
dolosa in corde et corde locttta sunt mala {PsaL xi, 
5). Sed hoc malum quod in ore hypocritae est, 
64ib llngua ejus absconditur, q\iU\ asperitas ma- 
liti^e» quap latct in mente, sub tegmine blandae lo - 
cationis opcritur. Malum namque in lingua esset. 



quotidie otios.-e locutionis vilium virtute bonae ac- 
tionis operltur : sicut scriplum est : Beati quorum 
remissw sunt iniquitaieSf et quorum tecta wnt pet» 
cuta {PsaU XXXI, i). Sed rur$um,eum scriplum stl: 
227 Omnia nuda et aperta sunt oculis ejus {Uebr^ 
vi). Quomodo tegi possunt» quae ejus oculiS) cut 
cuncta nuda suut, abscondi nequaquam possunt? 
Sed quia boe quod tegimus, inrerius ponimaS) at* 
que hoc unde tegimus nimirum superducimuSf at 
quod est subterpositum tegamus, tegere peccata 
dicimur quae quasi subter ponimus dum abdica- 
inus. Eisque aliud superducimus, dum t)onae actionls 
opus ad hoc post eligimus, ut praeferamus. Qul 



€i noD sab iingua, si loquens hypocriia malitiain ^ ergo opera mala deserit, et bona posterius facit, pcr 

hocqiiodaddit transactam neqiiitiam tegit ul boni 
operis merita siiperducat^ 

(26a) Orisnominepraedicator sancius desigfiatur, 
sicut per prophetam OominUs dicit : Si separaveris 
pretiosum a vili, quasi os tneum tris {Jer,, xvii, 19)« 
Scicnduro magnopere esl quia tantum unaquaeqiie 
ahima fit pretiOaior ante oculos Dct, quantopro amore 
verilatis fuerit despectior ante oculos suos. Hinc 
ad Saul dicitur: Nonne^ cum parvulus esses in ocii» 
lis tuiSf caput te constiluiin tribubus Israel? {t Rej* 
XV, 17.) Acsi aperte dlceret ; Magnus mihl fuisli, 
quia despeclus tibi es^ factus es despectus roihi« 
llnde per prophetam dicitur : Yai qui sapientes esti4 
iu oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes 



suae pravilatis aperiret. Sed« sicut plerique justo 
rom, cum quosdara agere pcrverse 226 ^^i' 
•iuDt, qiii duris suiit increpationlbus feriendi In 
liiigoa asperilaiera sumunt, sed sub lingua menlis 
hu-B benlgnilatem contegunt. iJnde sanctae Eccle- 
wt Sponsi voee dicitur : Md el lac sub iingua tua 
{Cant. 4, 11). Qui enim roentis suae dulcedinem 
aperire iDfirmis nolunt, sed loquentes quadam eos 
asperitite fer|unt, emittuiit quaedam blanda et 
dulcia quibus contristata mens in eis possit ex be« 
nignitate rcfoveri. Ita perversi quique noa in 
lingtia, sed sab liHgiia habent, qui sermonibus 
Mm proeleadaiit, et eogttalioiiibtts perversa mo- 
liuDtur. Iflinc est eniro quod Joab Amasae mentnm 



dextcra tenuit; sed sinistram ad gladium latenter D {ha. v, %i). Tanloergofitquisque viliorDeoquanto 



roitlens, ejus visccra cfi^udit. Dextera quippe men- 
tum tenere est quasi ex benignilate blandiri. Sed 
«oislram ad gladium miltit, qui iatenter cx malitin 
pcrcutit. Ilinc de ipso quoqiie capite eonim scri - 
ptam est : Sub lingua ejus labor et doior {Psal. ix, 
jnxu Hebr.). Qui non aperte mala quse cogitat 
ostendU, bborem et dolorem eorum quorum mor- 
lccn appctit, non Jn lingua exerlt, sed sub lingua 
prcroit. 

(:264) Oils noknine locutio designalur, sicut per 
beatom Job dicitur : Manum tuam ponam super os 
muum (Job xxxix, 54). Usu enim sacri eloquii in 

^^3) Ex I. XV, in Job, c. v, ante finem. 
(i6i) Ex I. xxxii, in c. ii. 



preliosior sibi ; tanto preliosior Dco, quanto proptof 
eum vilior sibi, quia humilia tespicil^ et alta a 
longe cognoscit {Psai. cxxxvli, 6)» Bene ergodicitur : 
Si separaveris pretiosum a vHi, quasi os meum eris. 
Yilis quippe Dco est mundus pfaesens, prctiosa est 
ei animd humana. Quia ergo pretiosum a vili sepa-' 
ratur, quasi os Domini tocatur, quia per euni 
Doroinus suA verba exerit, qui ab amorc saeculi, 
loquendo quae potest humanam animam evenit. 

(266) Orls nomine Unigenilus Dei dcsignatur^ 
sicut per Eliu dicitur r Attdiet audiiionem in terroru 
vocis ejuSf et sonum de ore iliius {Job xxxvii, 8)# 

(265) Ex I. XVIII in Job, c. xx. 

(266) Ex 1. XXVII in Job, cap. x, 15. 



175 GARNERI CAN. REG. « TICTORIS PARIS. m 

Mos sacri eloqQii est, Ql t^um aodiri aliquid per A Oris nomine doctorum scientia dcsignalur, sicot 



auditum insinuat, audiri cumdem audilum dicat» 
»icu( ilabacucfa ait : Dominef audivi audittttn tuum^ 
et kimui {Habac. iii, 2). Unde hic quoque dicitur : 
Audiet auditiofiem in terrore vocis eju$, Ore Dei po« 
test unigenitus designari Filius, qui, sicut bracliium 
ejus 228 dicitur, quia per eum cuncta operalur 
de quo Joannes drcit: £i omnia per ipsum facta 
iMi*l (Joan, I, 5), tta eliam o» ejusdicitur. Hinc est 
enim quod propheta ait : Os Domini iocutum est 
hcec (Psal, lviii, 14). Per quem nobts omnia loqui- 
lur, ae si oris nomine patenter diceretur verbvm. 
Sicut nos quoque pro yerbis dicere linguam sole« 
mus, ut cum Grxcam, vel Latinam lingutm dici- 
mus, Latina vel Graeca lingua verba monstremus. 



Os ergo Demini n#n immerito ipsum accipimus. B rctro sunt, exallant. 



de praedicateribus Antiehrlsti sub equorum nomincy 
in Apocalypsi dicitur : Potestas equorum in ore^ et in 
caudis erat eorum (Apoc. ix, 19). In ore namque 
doclorum scientia, in cauda vero saecularium po- 
ienlta ttguraturv Per caudara quippe, quae retro est» 
hujos saecufi postponenda temporalitas designatur» 
De qua Paulus apostolus dicit : Unum auUm quce 
fetro sunt oblilus, ad ea^ quce ante sunt exientus 
(Philipp.m, 15). Retro enim omnequod Iranslt: 
ante vero, omne quod veniens permanet. Istis ergo 
eqtiisi id est iiequissimis preedicatoribus ubique 
carnali impulsu currentibusi in ore et in cauda po- 
testas est, quia ipsi perversa seadendo praedicant, 
sed temporalibus potestatibus fulti, per ea qux 



Unde et ei spensa In CMtticis canlicorum dicit: 
Osculelur me oscuto oris sui{Cant. i, i). Ac si dicat: 
Tangat me dulcedine praesentiae unigeniti Filii Re- 
dcinptoris mei. Pcr sonum vero oris potest ejitsdem 
Dei Doniini Spiritus sanclus designari. Undeetalias 
in ejusdem spiritus significatlone scriptum est: 
Phctus est repente de ccelo sonus tanquam advenien- 
tis spiritus vehementis {Act, ii, 2). Sonus ergode ore 
Domini procedit, cum substantialis ei Spiritus ad 
nos per Filium veniens, surditatem nostrae insensi* 
bilitafis' rumpit, sicut de eodem sono incircum- 
scriplo atqiieincorporeo os Doroini loquitur, dicens : 
De meo accipiet^ et annuntiabit vobis (Joan. xvi, 14). 



Oris nomine stiggestiones antiqoi hostis desi' 
gnantur, sicut de ipso ad beatom Job voce Domi- 
nica dieitur iln mediumoris ejus quisintrabitl {Job 
XLi, 4.) In medium oris ejus iutrare est calliditatit 
ejus verba penetrare, ot neqoaquam pensel quod 
resonanty sed quo intendani. Botium namque vide- 
turproniittere; sed ad perditum finem trahunt. In- 
trare Adam in medium oris ejus voluit, quando in- 
teiitionem persuasionis illius catiie pensare negle^ 
xit. Diviiiitatein quippe se per iHum accipere cre- 
didit, et immortalitatis gratiam amisit : et onde ab 
intellectu verborum ejus incaute exterius stetil, inde 
se ori illius devorandom fouditns praebuit. Quia 



Potest ergoper lerrorem vocis, vis fortitudinis ; et ^ ergo antiquus hostis fidelium mentes Corrompere 



per sonum oris, dulcedo consolationis inteliigi, quia 
quos Spiriius sanctus replet, prius eos de terrena 
actione lerrificat, et postmodum spe coelestium 
consolatur, ul tanio post confidendo de primis gao- 
deant, quantoprius sola sopplicia conspiciendo me- 
toebant. Hinc est enim quod de Unigeniti spiritUy 
quaside bocoris sono Paiilus dicat: Non enim ac- 
cepistis Spirilum servitutis iterum in timore, Sed ac- 
cepistis spiritum adoptionis filiorum in quo clama^ 
mus: Abba Pater (Rom, vni, 15}. Hinc per semet- 
ipsam Veritas dicil: Acctpf/e Spiritum sanctum ^quo" 
rum remiseritis peccata^ remittuntur eis; et quorum 
relinueritiSf retenta sunt {Joan. xx, 25). Ecce con- 
versorum terror verlitur iii potestatem, quia, dum 



aliquando ostensione sua, aliquando suggestione co- 
nator (agit enim modo opere , modo persoasione) 
rectedicitur: Etin medium orisejus quis intrabit? 
Subaudis nisi ego qui per discrelas 230 electorum 
mentes suggestionum ejus verba discutio, etnonita 
baec esse, ut sonuerint, maniresto. 
CJiPHT XV, 

DE LINGUA. 

In Scriptnra saera linguw nomine atiquando apertn 
iocutio, aliquando falsitatis doctrina^ aliquando 
Spiritus sanctus designatur. 

(268) Linguae nomine aperta locutio designator, 
sicut per beatum Job amicis suis dicilur : Loquentu 
idquodjustum est judicate : et non invenietis in /tn- 



mala sua poenitendo piiniunt, usque ad esercendum ^ gua mea iniquitatem^ nec in faucibus mels stultitia 



judicium asceudunt, ut nic in Deo posse accipiant, 
quae prius de Deo ipsi meluebant. Judiees qtiippe 
iiiiiit, qui supenium Judicium perfecle timue- 
ruDt, ii aliena jam incipiunl peccata dimittere, 
qui prius formidaverunt ne retinerentur sua. 

229 {^^'^) ^^^^ nomine praedicatores Antichrisli 
designantur, sicut voce Dominica de ipsa ad beatum 
Job dicitur : De ore ejus lampades procedunt {Jot 
xLi)« Sicut qui provident, oculi, sic qui praedicaiit, 
0$ vocantur. Sed de hoc ore lampades exeunt, quia 
mentes audieniium ad amorem perfidiae aecendunu 
£l onde quasi per sapientiam luceul, inde procul 
4ubio per neqoitiamconcremanl. 

(267) CxK xxiii in Job, c. xxvi. 



personabi: {Job vi). Is namqoe qui loqtiitur, 
dum de verbis suis auctoris sentenliaro exspectat, 
quasi cjus judicio supponitur a qoo aodltur. Qul 
igilur in diclis suis rcprobari metuU, Ipse priu» 
debet examinare quod dicil, quatenos Inter cor cl 
linguam aequus districtusque arbiier sedeat , subti- 
liter pensans si recta verba cor afferal, quae uiiliter 
suscipiens in auditorum judicium Mngua perdueat* 
Bealus igitur Job coiitra amicos ageiis, sed contra 
haerelicos nostra denuntiaiis, praecipilalionem lo- 
quentium deprehendat, atque ad eorum mentem 
verba recolat dicens : Loquentes id quod justum es/, 
judicate. Ac si aperie dicerel : Si in eo quod ad nos 
(268) Ex I. viii in Job, c. it. 



177 



GREG0R1AN13M. — LIB. Y. 



178^^ 



per egressuiu loeutionts c\itis, rcprehcDdi non vul- A permanet, in solo reprobonim corie dissipatur. Hoe 



tis, intus justiii» Ubram lenete, ut lanto foris quod 
dicitur, ex veritatis pondere placeat, quanto hoc 
luteritislrutina discretionis pensat. 

£t non iuTenietis in lingua mea iniquitatem, nec 
in faucibus meis stultitia personabit. Ac si apertius 
diceret : Si subtiiius vestra perpenditis, verius 
aLlena pensatis ; el cum rcctum coeperit esse quod 
UicitiSy justum cognoscetis quod auditis; nequa- 
qoam quippe mea vobis lingua stultitiam resouat, 
sl a vestraconscientia 231 non procedat. Si sancta 
Ecdesia studet prius assertiones hostium falsas 
ostcndere, et tunc prsdicamenta vcritatis aperire, 
quia, cum recta se tenere aestimant, recta quae au- 
dlnnt, contumaciter impuguant. Anle ergo necesse 
esl ut errorem suum hxretici sentiant, ne auditae " 
Terilaii contradicant ; quia, etsi camporum sentes, 
si arator vomeris scissione non eruit, terra accepta 
temina insegetem non producit, et cum putredincm 
wedlcus vulneris apertione non ejicil, nequaquam 
in loco putredinis sana caro coalcscit. Prius ergo 
^rversa destrucns, dicat : Loquentes id quodjmlum 
9$ijudica!e. Post autem recta insinuans, subjungit: 
£t non invenietis in lingua mea iniquitatem. Solenl 
autem h»reti( t alia aperle dieere» alia in occultis te* 
nere. Per linguam aperta locutio, per fauccs vero, 
occulta Iractatio designa*ar. Sanctae ergo Ecclesiae 
nec In lingua iuiquitas, ncc in faucibus stuUitia, re- 
sonaty quia ea» quae per pub|ieam locutionem prae- 



itaque loco funis neminc, sive peccatum, sive fldera 
nil obstat intelligi. Incamalus etenim Dominus n<;r- 
ster fune levialban linguam ligavit, qui iii simili- 
ludine carnis peccati apparuit, et omnia erroruin 
ejus prsdicameiita damnavit. Unde Paulo teslaute 
dicitur : Et de peccato damnavil peccatum (/2om. 
VIII, 5). Fune ergo linguam ligavit, qui per similitu- 
dinem carnis peccati, ab dectorum suorum cordibus 
cuncta ejus facile argumenla destruxit. Ecce enim 
apparente in carne Domino leviatham lingua ligata 
est, quia verilate eju& cognita» illae £adsitatis.doctri- 
nae lacuerunt. Guncta jam erroris doctrina conticuit« 
quia leviatham linguam Dominus incarnationis.sua 
fune conslrinxil. 

(iOO) Linguae nomine Spirilus sanctus designa- 
lur, sicut in Aaibus apostolorum lcgitur, quia idem 
Spiritus sanctus super discipulos in igneis linguis 
descendil (Act. ii, 3). Bcne namque; In igne appa- 
ruit Spiriius, quia ab omni corde quod replet, tor« 
porem frigoris exculil, el in desiderium su» aeter- 
nitatis hoc accendit. In igneis autem linguis m4>a- 
slraius est, quia idem Spiritus coaeternus est Fllio» 
et habel cognationem maximam lingua cum vcrbo. 
Yerbum quippe Patris est Fiiius : el quia una esl 
spiritus subsUntia» idem Spiritus monstrari debuil 
in lingua. Vel cerle quia per liuguam procedit ver- 
bum, ia linguis apparuit Spiritus» quia quisquis 
Spiritu sanclo tangitur, Dei Yerbum, id est unige- 



dical^eliamper intimamfldemservat; necin aperto^ nitum Filium confitetur. El negare Dei Verbum 



tliud docel, sed quod sentil loqueiido docet, et quod 
ioquitur vivendo custodit, ac de sapientiae superiiae' 
convivio, qnidquid per linguam praedicat, emanat ; 
per fauces laclue exspectalionis degustat. 

(^*) Linguae nomiiie, falsitatis doctrina designa- 
lur, sicul voce Dominica ad beatum Job dicitur sub 
nomine leviatban : Et fune Ugabis iinguam ejus 
{Job XL» 20). Scriptura enim sacra fune aliquand# 
dimenslonum sorles, aliquando peecala, aliquando 
autem fidem designare consuevit. Nam propter 
llamdilarlas divisionum sortes dicitur : Funes ceci^ 
derunt tn prceclaris^ et kaireditas prwctara est mihi 
{P$at. XV» 6). Funes quippe in pneclaris caduul, 
dum per humilitatem viue, sortes nos melioris pa 



non valet, quia jam sancti Spiritus linguam habet. 
Vel certe in liuguis igneis apparuit Spiritus sanctuSt 
quia quos repleveril, ardentes pariter, et loqucntea 
facil. Linguas namque igneas doctorcs habcnt, quia, 
dum Deum amaiidum praedicant, corda audientium 
iiiflammant. Nam oliosus sermo doctoris esi» si 
praebere non valel Incentivum amoris. 
233 CAPUT XVL 

^ DE DENTIBUS. 

(i6f*) Dentium nomine sancti aposloli designan* 
lur, sicut per beatum iob in persona nostri Redem- 
ptoris dicitur : Derelicta sunt tantummodo labia 
circa dentes meos (Job xix«. 20). Quid euim per 
labia, nisi locutio? quid per dentes, nisi sancii 



Irise exc:piunt. Rursum, quia funepeccata siguantur, D apostoli flgurantur? Ipsi quippe in Ecdesiae corporo 



per prophetam dicitur : Yw qui trahitis imquitatem 
tn funicuiis vanitatis {Isa, v, i8). Iniquitas namque in 
foniculis vanitatis trahiturdura per augmentum culpa 
]^rolelatur. Unde et per Psalmistam dicitur : Funes 
peecatorum circumplexi sunt me.lPsaL cxvui, 61)« 
Qoia enlm funis addendo torquetur, iit crescat, non 
immerilopeccatum in fune flguratur, quodperversa 
corde' sa^pc , dum defenditur, 232 multiplicatur. 
Rursum fune fides exprimitur, Salomone aUestautc,. 
qul ait : Funicuius triplex difficile rumpUur {Eccle.. 
IV, 12), quia fiJes, videlicet qux de coguitione Tri- 
»italis ab ore prxdicanllum texitur, furtis in clectis 

(268*) Ex I. xxxiii in Job» c. ix, 
(ifi9) Gx bom. XXX iu Evang. 



sunl positi, ut vitam carnalium correptione mor- 
deant, eamque a suas pertinaciae duritia confrln- 
gant. Unde el primo apostolorum quasi denti ln 
ejus eorpore posito dicitur : Macta et manduca 
^ct. x). Sed, quia passionis Ghristl lempore isti. 
dcntes prae tiitiore mort s amiserunt fiduciam ro- 
boris, amiseriuil flduciam omnimodae operalionis». 
ita ut duo ex illis ambuiantes posl ejus mortem ad 
resurrectionem» in via loquerentur et dicerenl s 
Nos sperabanius quia ipse esset redempturus Israel 
{Luc^ xxiv^ 21) ; recte nunc dicitur : Et derelicta, 
aunl tantummodo labia mea circa dentes meos. Coii-> 
(269*) Ex ). XIV in Job. cap, xxiii, xxnr. 



4T9 GARNEW GAN.^ REG. 

fsibuhbiRfitur quipp« adhuc de itlo, sed |ain in illujn A 
ininime credebant. Tantummodo ergo labia circa 
deotes ejus remanserant, quia Tirtutem bonae opc- 
rationf^ amiserant, et sola de ilto confabulationis 
verba retinebant. Perdiderunt morsum correptionis, 
el babebant motum tocutionis. Labia itaque tan- 
tumiqodo circa dentes rcKcta sunt, quia adhuc 
quMem cenfabulari noverant, sed praedicare ]a.m 
eum, aut mordere infidcKum vitia formidabant. 

(270) Dentium nomiue, generaliter sancti praedi- 
eatores designantur, sicut sanctae Ecclesiae sparsae 
de ipsisdicitur : Z>e/t(e« tui sicut greges tonsarum, quas 
asewderunt de tavacro (€ant. iv, ^). Quid euim 
dentes Ecclesioe, nisi praedicatores sanctos accipi* 
mus, qui praedicationibus suis peccautium duritiam 
conterunt? Qui non immerito detonsis ac lotis ovi- R 
bus comparautur, quia innocuam vitam sumentes in 
lavacro baptismaiis, conversationis pristinae veliera 
vetusta posuerunt. 

234 (270*^) Dentium nomhie interni seusus desi- 
gnantur, sicut per beatum Job dicitur : Quare la^ 
cero cames meas dentibus meis et animam meam 
porto in manibus meis ? {Job, xiii.) Per dentes ete- 
uim cibus frangitur, ul glutiatur. Unde non immc- 
rito m denlibus internos sensus accipimus, qui 
singula, qua» cogitant, qnasi mandunt et commi- 
nuunt, atque ad ventrem memoriae transmittunt. 
De qulbus prophcta Jeremias queritur dicens: 
Fregif ad numerum dentes meos (Thren. iii, i6). 
Dentes namque ad numerum fhanguntur, quia juxta ^ 
mensuram uniuscujusque peccati, intelliguntiae caei- 
eitas generatur in sensibus» et secundum quod 
quisque egit ex.terius, in eo obstupescit quod de 
internis atque invisibilibus inteHigere potuit. Unde 
et recte scriptum est : Omn\s homo qui comederjt 
uvam acerbam, obstupescent dentes ittius (Uier. 
XXXI, 29). Quid autem uva acerba nisi pcccaium 
est? Uva quippe acerba est fructus ante tempus. 
Quisquis aulem praesentis vitae delectationibus sa- 
tiari desiderat, ante tempus comcdere festinat. Qui 
igitutr uvam acerbam comedit, deiites ejus obstu- 
pescunt, quia, qui pnesenUs mundi delectatioiie 
pascitur, interni ejus sensus tigantur,. ut jain spiri^ 
tualia mandere» id est intelligere nequeant, quia 
unde in exterioribus delectati sunt, inde in iiiiimis d 
obstupescunt. Et, dum pcccato anima pascitur, ps^- 
nem justitlae cdere non valet, quia ligati dentes ex 
peccati consuetudine, justum quod intus sapit, 
edere nequaquam possunt. Quare tacero carnes 
meas dentibus meis. Ac si patenter dieat : Gum in- 
ternis sensibus carualia, si qua fuerint in me faata, 
discutio, si meis spectatoribus prodesse non pos- 
sum ? Yere et apte subditur : Et animam meam 
forto in manibus meis. Aniroam in manibus portare 
est intentionem cordis in operatioqe ostendere. 
Habent namque justi hoc proprium, ut per omnc 
Quod dicunt, aut omne quod agunt, Don solum pro- 

(270) Ex 1. II in Job, c. xv, xviii. 
(W)E«Iib.,elc. super 



S. VICTORIS PARIS. IM 

fectum suum, scd et proximorum aedific^tioiiem 
quaerajU. Et aliquando in quibusdam scmetipsos 
dijudicant, ut pigros auditoces ad considerandos 
scmetipsos revoceut. AUquando bona opera ostci>- 
dqnt, ut si^ctatores eorum erubescant non imitai i 
quod vident. Scriptum namque est : Videant opera 
vestra 6oiia, et glorificent Patrem 235 v^strum qui in 
ccelis est (Maith. v,.16). Qui igiturintentionem suaoi 
per oper^ insiiiuat, animam suam in manibus por- 
tat. Sed, cum justus quisque nec se dijudicandQ, 
nec bona opera ostendeiido utilitati proximorum 
proficit, per hoc quod egerit, ad verba doloris re- 
dit. Unde recte nunc dicitur : Quare lacero carnes 
meas dentibus meis^ etc» idest cur me vel districtjti' 
coram hominibus dijudico, vel quid appetam i{i. 
operibus ostendo, si utilitati proximorum nec mala. 
dijudicando^ nec bona ostendendo proficio? 

(27i) Dentium nomine aperti pcrsecutores bona- 
rum designantur, sicut per beatum Job dioitur : 
CoUegit furorem suum in me^ et comminans miki 
iufremuit contra me dtntibus ; hosti^ meus terribili-^ 
bus oculis me i/ituitus est (lob xvi, iO). Quid aliud 
omnes iniqui, quam membra sunt diaboli? IpSjC 
itaque per eos agit quidquid in eorum cordibus ut 
agere debeant immittit. Habet autem nunc diabolus 
coiitra Ecclesiam furorem, sed sparsus ejus furor 
est, quia occultas tentationes per singulos movet^ 
Cum vero contra eam in aperta persecutione pro- 
rumpit, furorem suum in eam colligit, quia in afifli- 
clione illius tota se intenlione constringit. Membra 
9utem ejus hoc pacis tempore idcirco contra ele<* 
ctos collectum furorcm non babent, quia malitiaii» 
suam minus se sentiunt possc implere, quam vo«^ 
lunt. Cum vero sibi suppetere licenliam pravitatis 
aspexerint, tanto hanc audacius feriunt,. quanto et 
contra illam ex unanimitate glomerantur. RectjS 
itaque nunc dicitur : CoUegit furorem suum in me^ 
Cujus adhuc furor, ut latius exponatur, diciliir : 
Et comminans mihi fremuit contra me dentibus suis, 
De quo et subditur : Hostis meus terribilibus cculif 
me intuitus est. Ille quippc antiquus hostis Ecclesia^ 
contra banc dentibus fremuit, eamque terribilibu^ 
oculis intuetur, quia per alios crudelia exercet, 
et per alios quae exerceat, providet^ Dentes namquQ 
hujus hostis sunt bonorum persecutores atque car- 
oifices, qui ejus membra taniant,, dum electos illiu^ 
sujs persecuUonibus aflQigunt. OcuU vero hujus 
hostes suut, qui contra eam provident mala qua^ 
faciant, sqisque consUiis ]>ersecutorum ejus 23Q 
crudeUtates infiammant. Antiquus ergo ejus adver- 
sarius fremit contra eam dentibus suis, dum per 
crudeles reprobos in ea insequitur vitam bonorum, 
Intuelur hanc terribilibus oculis, quia pravorum 
consiUis non cessat mala exquirere, iu qujbus han<; 
semper deterius aflligat. 

(271*) DeniLum nomine pravae siiggestiones de^ 
sigiiantur, sicut per Eliphas haerelici gloriantes dh 

(27i) Ex Hb. xHi in Job, c. v, 6. 
(271*) LU). tu, c. XYUi* 



181 



GREGORIANLM. — LIB. V. 



idS 



ciinl : Rugihis konis, et tox lcancc, et dcntes catu- A Usquequo non parcis milii, ncc dimitlis me ut glu* 



hrnm leonum contriii sunt (Job iv, 10). Rcquire 
in capil. De Uucna. 

(272) Deiitiuni i:omine, pravi pncdicalores desi- 
gnaniur» sicut voce Doniinica ad i>catum Job de 
Antichrislo dicilur : Per gyrum dcntium ejus for- 
mido (Job ili). Perversi etcniin pnedicatores dcntes 
suDt, quia eos, quos in errorem capiunt, a verilatis 
soJiditate coufringunL Sicut enim sanctx dcclesias 
dentes accipimus eos, qui praedicationibus suis 
peccantium duriiiam conterunt, unde ei per Salo- 
monem dicitur : Ikntei tui sicut grex tonsarum 
usctndentium de lavacro [Cant. it, 2). Ilaque den- 
tibus Antichristi errorum magistri figurantur, qul 
reproborDm vilam mordendo dilaniant, et eos a 
Teritatis inlegri!ate subductos, fn sacriticio falsita- 
tis mactant. Quorum quidem praedicatio facile de- 
€pici ab aaditoribus poterat, sed hano ante humana 
judida adjunctus et potestatum saecularium terror 
eialtat. Recte ergo dicitur : Per gyrum dentium 
ejus formido; id est praedicatores Antichristi per- 
rersae bujus sxculi potestates proiegunt. Nam quos 
illi appetunt loqueudo seducere, miiUi potentium 
stadenl sseTiendo terrere. Per gyrum ergo dentium, 
ejus formido est : ac si apertc dicerctur : Idcirco 
penrersl prxdicatores aliquos suadentes conterunt, 
quia sunt circa ipsos alii, qui iufirmorum mentcs 
lenreotes alQigunt. 

(2Ti') Deutium nomine, apcrta jam colpae perpe- 



tiam saiivam meam (Job vii, 19). Saliva in os e\ 
capite delabitur, ab ore vcro ad ventrcm delabitiHr 
cum gluUtur. Quid itaque est caput noslrum, ui«l 
divinilas per quam essendi priucipium sumimus, ut 
creatura simus, Paulo altestante, qui ait : Capu$ 
viri Christus : caput autem Christi Deus est (I Cou 
%iy 5). Quid autem venter noster est, nisi mens quae» 
dum cibum suum supernum, videiicct intelicctum 
suscipit, refecta procul dubio omnium membr(k 
actionum regit? Nisi enim sacra eloquia meuteni 
nomine ventris exprimerent, Salomon utique nou 
dixisset : Lucerna Domini^ spiraculum hominis^ quq^ 
investigat omnia secreta ventris (Prov. xx, 27). Quist 
nimirum 238 ^^^^ ^i^s gralia supemi respectu». 
* iliuminat, cuncta etiam mentis nostrae nobis ab- 
sconsa manifesiat. Quid ergo salivae uomine nisi 
sapor intimai contemplaliunis accipitur, quse ad os 
a capile defluit, quia de claritate Conditoris adhue 
in bac vita nos positos vix gustus revclationis taur 
git? Unde et Redemptor veniens saiivam luto mi* 
scuit, et caeci nati oculos reparavit (Joan, i.x), quia 
stiperna gratia carnalem cogitationem nostram pejr 
admistionem suae contemptationis irvadiat, et ab 
origina]i caecitate hominem ad intetiectum refor* 
mat. Nam, quia a paradisi gaudiis expulsuro, ia 
hoc jam exsilio natura ediUit, quasi a nativitato 
bomo sine oculis processit. Sed, sicut sanctus vir 
ilisinuat^ \mc saliva ad os quidcm labitur, ut vcrQ 



tratio designatur, sicut per bcatum Job in figura ^ usque ad ventrem perveniat non glutitur, quia di 



Eccleslae dicitur : Conterebamquondam motas iniqui^ 
et dentibus illius auferelfam prccdam (Job xxix, 17). 
Quis namque Iniquus dlcl potest verius quam dia- 
bolns? Cuju$ molas conterlmus quotles, 237 
disserendo conlra ejus iusidlas, occulta illius ma- 
cbinamenta monstramus, ac sic de ejus dentibus 
praedam tollimus, quia mentem, quam jam ad pec- 
catum frangendo momorderat, ad salutem vitae 
couvertendo revocamus. Per molas quippe occultae 
ejtts iosidix, per dentes vero, aperta jam culpae 
perpetratio demonstratur. De qulbus nimirum mo- 
lis et dentibus per Psalmistam scribltur : Deus con- 
ieret dentes eorum^ in ore ipsorum molas leonum 
coHfringet Dominus (Psat, lvii). Sed sanctus vir 



vinitatis contemplatio sensum tangit, sed pleno 
meutcm non rcOcit, quoniam pcrfcctc alius conspir 
cere noo valet, quod adhuc, quia caligo corruptionis 
praepedit, raptim videt. Ecce enlm.eleclorum mens 
jam terrena desideria subjicit, jara cuncla quae con- 
siderat piaeterlre transcendit, Jam ab exteriorum 
delcctalionc suspenditur, et quae sunt bona iuvisi* 
bilia rimatur. Atque hoc agens plerumque in dul» 
cedinem supernae contemplationis rapitur, jamque 
de intimis aliquld quasi per caliginem conspicit, et 
ardenti desiderio iiiteresse spiritualibua angelorum 
mysteriis conatur, gustu incircumscripti luminis 
pascitur, et ultra se erecta ad semetipsam relabi 
dedignatur. Sed, quia adbuc corpqs quod corrum* 



ante se asserit molas conterere, utpost de dentibus D pitur aggravat animam (Sap, u, 13), inhairere diu 



potuisset praedam auferre, qula tunc veraciter prae- 
dam de ejus deniibiis tollimus, cum prius molas 
iilius conterere^sclmus. Prius enim necesse est oor 
culta consjiiorum machinament^ prodere, ut audL- 
torts nostri animam valeamus poslinodum ab apertq 
lapso revocare. 

CAPUT XVU. 

DE SALIVA. 

In Scriptura sacra salivce nomine aiiquando sapop 
coHiemplationiSf aliquando sapienlia intelligitur. 

(275) Salivae nomlne, intimae contemplationis 
lapor designatur, slcut per l)eatum Job dicitur ; 

(i7i) Ex lib. iti, in Job, c. xxiii. 
<,i74-j Ei lib. IX, c XV, 24, 



luci non valct, quam raptim videi. Ipsa quippo 
carnis inOrmitas.transcendentem se animam retra- 
hit, atque-ad cogitanda Ima atque necessaria suspi- 
rantem reduck. Saliva ergo ex capite defluens os 
tangit, sed ad venirem minime pervenit, quia U^ 
qitore supernae contemplationis jam quidem int^N 
lectus noster Infunditur, sed nequaquam mens 
plene satiatur. In ore enim gustus est, In ventr^ 
satietas. Salivam itaque glutire non possumus, 
quia supernae claritatis dulcedine satiari uou per« 
mitlimur, quod adhuc extremitate gustamus. Sed, 
quia hoc ipsum, quod utcunque jam super nos cot. 
(273) E\ lib. VIII in Job, c. xviii. 



fgS GAnNERI GAN. REG. S. VICTORIS PARIS. iS« 

gnosclmut, ex pietate parceiilit est; quod vero hoc A Ecdesias sunt spirituales Palrcs, qui uunc in ea 

miraculis coruscant, et velut in ejus facie venera- 



239i^^ip^f ^ perfecte non possumus, adhuc ex poena 
Tctustae damnationis recte nunc dicitur : Viquequo 
uon pareis mihi nec dimitti$ me ut ghttiam sa/toom 
wuam T Ac sl ^rte diceretur : Tunc homioi plene 
pards» cmm hominem ad perfeetionem to» «mmh 
templationis admiseris, ut chiritatem tuam raptua 
inlerius videat, et e«m camis suae corruptio exte" 
fius noa repellat. Tunc permittas ut saHvam glu- 
tiam» cum me sapore tuae daritatis usque ad abun- 
4antiam satietatis iufuderis, ut nequaquam jam 
per indigeniiam giftstu oris esuriam, sed in te soli- 
datus irrigato mentis ventre svbsistam. 

(274) Salivaenomine sapientia dedgnatur, sicut in 
Evangelio legitur ^ Quia Dominui expuens tetigit /tit- 
guam muti^ et statim soiutum est vinculum Hngufe 
ejus^ et loquebatur recte (Marc, vii, 55). Quid enim 
est quod expuens linguam ejus tetigit, nisi quod sa- 
liva noliis est ex ore Redemptoris, accepta sapien- 
ita in doquio divinoTSaliva quippe ex capitedefluit 
i» ore. Ea ergo sapientia qua^ ipse est, dum lingua 
Bostra tangitor, mox ad pnBdieatio»ia verba for- 
luatur* 

€APBT XVra. 

BE MAXILLIS. 

(275) Maiillaram nomine, praedioatores sancti 
4esignanlur, sicnl sub* ludsese ^>ecie per Jeremiam 
4idtur : Phrans ptoravit in nocte^ et lacrymas ejus 
in maxiUis eju$ (TAreii. i, 2). In adversitate quippe 



biles apparent. Cum enim videmus muTtos min 
agere, ventura prophetare, mundum perfecte relin- 
quere, coelestibus desideriis ardere, sicut cortex 
mali panici, sitnctae Ecclesiae genae rubent. Sed 
quid est istud orone quod miramur in iilius rei coni- 
paratione de qua scriptum est : Quod oculus non 
viditf nee anris audhitf nee in eor hominis ascendit 
qum prcfparavit Deus diligentibus se (Isai, lxiv, 4). 
Bene ergo cnm miraretur genas Ecclesiae, subdidit, 
absque occuttis tuis^ ac si aperte dtceret : Ea quidem 
qw. in te non latent, magna sunt ; sed illa valde 
iueiKibilia quae latent. 

241 CAPUT XX, 

I»B PACIE« 

Jn Scriptura sacra faciei nomine aliquando mens, 
aliquando mentis intentio^ aliquando auilibet Ec^ 
clesias prtelatus^ aliquando cognitio diaboli^ ati" 
quando rei prwsentia^ aliquando animadversioni$ 
ultio designatur. 

Faciei nomiue mens designatur, sicut per Sopbar 
didtur : Si iniquitatem, quce est in manu tua^ abstu^ 
(eris a l#, et non manserit in tabernacnlo tuo injusti" 
Ha, Ittfic elevare poteris faciem tuam absque macuta^ 
et eris stabilis, et non timebis {Job xi, 14, 15). Omne 
peccatum aut sola cogitalione committitur,aut cogi- 
tatione simul et opere perpetratur. Iniquitas ergo iu 
manu est, culpa in opere ; injustitia vero in tabema* 
culo, iniquitas in mcnte. Mens quippe nostra noa 



ficdesiae illi amplius plangunl, qui vitam camalium q incongme vocatur, in qua apud nosmetipsos abs 



eonfringeie praedicando uovemnt. Per ipsos nam 
que saACta Eociesia iniquos a vitiis conterit, et quasi 
fluliens iu sua membra convertit. Unde ipsi quo- 
que primo pastori velut maxillse Ecclesise didtur : 
Maeta et manduca (Act. x, |5). Hinc est etiam quod 
Samsoa et maxUIam assRi tenuit, et hostes peremit 
{Judie. xv), quia Bedcmptor noster simplidtatem, 
alque ^tientiAm praedicantium sus manu virtutis 
lenens, a vitiis suis camales interfedt.. Et maxilla 
In tenam postnK>dum aquas fiidit, quia dala morti 
praedicalonun corpora, magna populis monbtravere 
niracula. 240 ^ode beati membri sui Job voce 
sancta Eeciesia couqueritur dicens : Percusserunt 
wtaxUlam meam^ satiati sunt pmie meis (Job xvi). 



condimur, cum foris in opere non videmur. Sophar 
itaque, quia justi viri amicus est, novit quid dicat; 
sed, quia justnm iocrepat hsereticoram tenens spe* 
dem, proferre recte etiam quae novit ignoral. Sed 
nos, calcantes hoc quod ab eo tumide dicitor, pen* 
ficmus verba ejus quam vera sint, si recte diceren* 
tur. Prius enim a manu iniquitatem subtrahi, el 
post a tabemaculo monel injustitiam abscindi, quia 
quisquis jam prava a se opera exterius resecat, ne^ 
cesse profecto est ut ad semetipsum rediens, soler- 
tersese in mentis intentione disccmat, ne culpa 
quam in actione non hal)el, adbuc in cogitatione 
perduret. Unde l)ene etiam per Salomonem dicitur i 
Prespara foris opus tuum, et diligenter exeree agrum 



MaxiUam namque Ecdesiu; perversi feriunt, cum D iMtim, ut posUa cedifices domum tuam {Prov. xxiv. 



boQospraedicatores iusequuiilur : et, quia tunc re- 
probi graude aiiquid fecisse se aestimant, cum vitam 
praedicatorum neeant, posi percussionem maxilke 
apte subjuiigitor : Saturati sunt pmnis meis. llla 
quippe eos peena satiat, quae mentem Ecdesiae prae- 
dpue castigat. 

CAPUT XIX. 

»e CENIS. 

(976) Genamro n^miine spiritales Patres desi- 
gnanlart sieut sanctae Eeclesiae in Canticis cantico- 
rum didtar : Sieut eortes mati pumci genee tuee ab&^ 
fiie oc€uitis ttds (Cant. vi, 6). Geme qaippe S9fict« 

(274) Exbom.lOinEzech. 
(%m Kx lib. %\n in ^ob. c 6. 



27). 242 Qiii<) nainque est praeparato opere agram 
diligenter exterius exercere, nisi evulsis el eradica- 
lis iniquitatis senlibus actionem uostram ad fra-« 
gem retributionis excolere? El quid est posl agri 
exercitium, ad aedifidum domus redire^ nisi quo4 
plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitaa 
munditiam in cogitatione constraamus t Pene nam<e 
que cuncta l)ona opera ex cogitatione prodeanU 
Sed suut et nonnulla cogitationis acumina, qu:e ex 
operatione iiascuntur. Nam, sicut ab aniroa opus ^ih 
mitur, ita rarsus ab opere animus eruditur. Mens 
quippe divini amoris exordia capiens iropcrat Iiona 
(276) Ex hom. 16 in Gtcch. 



IS5 GREGORIANUM. LIB. Y. IM 

qiue fiuDl. Sed, postquam fleri imperata coBperintf A in corpore latel dcrorme. Qiii niroirum pra^lati ple- 



ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperure 
bona inchoaverat, quantum mlnus \idebat. Foris 
ergo ager eicolitur, ut ^omus pt)stmodum construa- 
tQr, quia plerumque ab exteriori opcre sumintqs 
quantam sublilitatem rectitudinis in corde tcnca-r 
mas. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, 
cum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a 
tabemaculo injustitiam dixit, quia nequaquam plenc 
animus in cogitatione erigitur, quando adhuc ab eo 
extrinsecas in opere erralur. Quae si perfecte duo 
hxc tergimus, ad Dominum statim sine macula fa- 
i iem leTamus. Tpnc enim sine macula faciem ad 
Dominum levamus, cum nec nos prohibita mala 
comroittimus, nec ea, qux in nobis commissa sunt, 



bibus plangunt culpas innrmanlium, seque sic de 
alienis lapsibus ac dc propriis affligunt. 

(iSO) Facici nomine notitia designntur, sicut por 
Ezccbielcm, de quatuor evangelistis sub figura qua- 
luor animalium dicitur : Quatuor (acies uiii, et qua- 
tuor pentKS uni (Ezech. i, 6), QuiJ namque per fa- 
ciem, nisi notilia?et quid pcr pcnnas, ntsi volatus 
exprimitur? Per faciem quippe unusquisque cogno- 
scitur. Per pennam vero in altum avium corpora 
sublevantur. Facics itaque ad iidcm pcrtinet, peuna 
ad contemplationcm. Pcr (idem namque ab omni- 
potcnii Deo cognoscimur, sicut ipse de suis ovibus 
dicit : Ego $umpa$torbonus^ et cognosco ove$mea$^ 
et cogno$cunt me meos (Joan, x, il). Qui rursusait : 



, , ^ — — , , — , — , ^ - ^ , , .* 

proprio lelo relinemus. Gravi namque mens no* Ego $cio quos elegerim (Joo)i. xiii, 18). Pcr contem 



cx 

stra orationis suae tempore confusione dcprimitur, 
si hanc aut sua adbuc operatio inquinat, aut alien» 
maUiije servatus doler accusat. Qu» duo quisque 
dam terscHt, ad ea quae subnexa sunt, protinus 
liber exsurgit : Et eri$ stabitis, et non timebi$, quia 
nimlram lanto minus ad judicem trepidat, quanto 
animus in bonis actibus solidius slal, Tiniorem 
quippe superat, qui stabilitatcm servat, quia, dum 
soUicitius studet peragere quod Conditor impe-^ 
rat , secarus ctiam cogitat quod terribilitcr iu- 
tenut. 

(277) Faciei nomine, mentis intentio designatur, 
skat beatus Job de inlquo quolibet dicit : Operuit fu" 



plationem vero, quasi 244 super nosmelipsos tol- 
limur, quasi in aera levamur. Quatuor ergo facics 
uni sunt quia si requiras quid Matlbaeus de Incar- 
natione Domini sentiat, hoc niinirum senlit quod 
Marcus, Lucas et Joannes, Si quaeras quid Joannes 
scntiat, hoc procul dubio quod Lucas, &larcus ct 
Malthaeus. Si quaeras quid Marcus, lioc quod Mat* 
thaeus , Joanncs et Lucas. Si qiixras quid Lucas, 
hoc quod Joannes, Matthaeus ct Marcus sentit. Qua- 
tuor facies uni sunt, quia notitia fidei, qua coguo- 
scuntur a Deo, ipsa est in uno quae est simul iu 
quatuor. Quidquid enim in uno inveneris, in omni- 
bus simul quatuor recognosces. Et quatuor pennce 
^km eju$cTa$$itudo (Jobxy.Vl). Visus quippe in (] ««i : quia omnipotenlis Dei Filium Dominura nor 



fade esty in qua et prima 243 corporis et honora* 
bilior est pars. Non ergo immerito mentfs intentio 
p^r fadero designatur, quaro quolibet vertimus illite 
Tidemus. Faciem ergo crassitudo operit, cum desi- 
derata terrenarum rerum abundautia oculos men- 
tis premit : et hoc qqod in eis esse honorabile de- 
i^nity aote Dei oculos foedat quia curis multiplicibus 
a^ravat. Habent enim hoc potente^ et iniqui pro- 
prium, ut fallacibas divitiis occupati veras Dei opes 
negligant : et quanto minus, quod verum est inqui^ 
ritar, tanlo amplius falsis divitiis extolluntur. Cura 
eienim multiplex terrenarum rerum, quia occupat, 
excsRcat. 
(278) Facici nomine, sanctus quilibet Ecclesise 



strum Jesum Christum, simul omnes concorditer 
praedicaiit : et ad divinitatem ejus roentis oculos le- 
vantes, penna oontemplationis volant. Evangelista* 
rum ergo facies ad humanitatem Domini pertinct. 
penna ad diviuitatem, quia in eo, quem corporcum 
aspiciunt, quasi facies intendunt. Sed, dum hunc 
esse incircouscriptum alque incorporeum ex divini- 
late annuutiant, per conteinplationis pennam quasi 
in aera levantur. Quia itaque una fides Incarnatio- 
nis ejus in omnibus, et par contemplatio divinilatia 
ejus in singulis, recte nunc dicitur ; Quatuor facie$, 
tfiit, et quatuor pennm uni, 

(St8i) Faciei nomine cogitatio Dei intelligitur, sic-. 
ut per Eliu de redempto homiuc dicilur : Et videbit 



praelatas designattir, sicut per l)eatum Job in per- D faciem eju$ in jubilo (Job xxxm, 26). Superius di* 



sona Ecclrsia dicitur : Facie$ intumuit a fte- 
tu (Job XVI, 17). Infirma membra sua, sancta Ec- 
desia, cum a peccatis retrahit, atque ad poenilcntiae 
r medium ducit : hacc prooul dubio fletibus adjuvat, 
nt ad recipiendam auctoris sui gratiam convale- 
ftcant. Et per fortes plangit quod non fecit, quod 
tamcn iii membris suis debilibus quasi ipsa fecit. 
Unde i>ene nanc didtur : Fack$ mea intumuit a 
feim (i79). Facies quippe sanctae Ecclesiae sunt hi 
qai in locis regiminum positi apparent priini, ut c\ 
eorum specie sit honor fidelis populi, etiam si quid 

(^7) Ex c. 22 in Job. 

(278) Ex fine c. 6, I. xiji in Job. 

\il9) Ex c. i. sup. 



xerat quomodo Deus iunolescendo afficit, nunc verq 
dicitur quomodo dum innotescit, exhilarat. Mi^e^ 
enim quisque compungitur, cum intema intuens, 
malorum suorum pavore terretur ; aliter vero comr 
pungilnr cum gaudia superna conspiciens spe qua-^ 
dam et securitate roboratur. Illa compunctio afliciciH 
tes ac tristes, haec vero laetas lacrymas movet. Jut 
bilum namque dicitur, quando inclTabile gaudiuiQ 
mente concipitur, quod nce abscondi possit, nep 
sermonibus aperiri ; et tamen quibusdara motibus 
proditur, quaravis nullis proprietatibus exprimalur. 

(280) Ex hoin. iti in Ezech. 
(i%\) Ex I. xxiy in Job c. v, 



187 GARiNERl CAN. UEG. S. VICTORIS PARIS. 

Urde David prophcla iutucns electorum animas A paupertatem meam in 



vtrga 



iss 

indlgnatioms eju$ 



taiitum gaudium mente concipcre, quantum non \a- 
lonlaperire, ait : Beatus poputus ^l^qui $cit jubila- 
tiortem (Psal. vii). Non enim ait, qui loquitur, sed qui 
scit : quia sciri quidem jubilatio intellectu polest, 
scd dictu exprimi non polcst. Sentitur quippe per 
illam quod ultra sensura est. Et cum, vix ad hoc 
coutemplandum sufficiat conscientia scntienlis, quo- 
inoJo ad hoc exprimendum sufliciel lingua dicentis ? 
Q::ia er^o cordibus nostris lux se vcritatis insi- 
iiuans inodo districtam justitiam prxtendendo con- 
tristat, modo interna gaudia apcriendo la^tificat ; 
posl tcnlationum amaritudiiics, post tribululionum 
Itictus aptc subjuiigilur : Yidebil faciem ejus in ju- 
bito, Menti enim noslrae de considcratione.ca;citatis 



(Thren. ii|, 1). Yirga quippc indignationis Dci est 
percussio districtionis. Quain indignationein tunc 
hoino pertulit, cum ex paraJiso pulsus vcras intf^rni 
gaudii divitias amisit. Scd, quia electi quique inces- 
santer conspiciunt, quod in prxscnlis viUe pcnu- 
riam ab iila potestatis ingenila: facultate ceciderunt, 
bene dicilur : Eyo vir vidcns paupertalcv\ meam in 
virga indignalionis ejus, Nunc Iianc paupcrlatem re- 
proiuconsiderarenesciunt, quia, dum scquunlure^ 
quae conspiciunt, cogilare invisibilia negiigunt, quas 
perdidcrunt. Unde et egeslas eorum proprie dicitur, 
quia, dum rcplcntur vitiis, virtutum divitiis vacu:|n- 
tur. Quibus sicpe evenil ut per claUonis dementiaia 
sublevali, dum nequaquam ruinx sua^ damna con- 



6UX ptiusignis tribulationis imnrutitur,utomnisvi<^ ^ sidcrant, esse se etiam a bonis actibus inopes non 



tiornm aerugo cohcremetur ; et tunc mundatis ocu- 
lis cordis illa laelilia patrix coKlcstis aperilur, ut 
prius purgcmus iugendo quod fecimus, et postmo- 
dum roanifestius contcmplcmur per gaudia quod 
qua^rimus, prius a mentis acie, exsurgenle tristitia 
intcrposita malorum caligo detergitur, et tunc re* 
splciidente raplim coruscatione circumscripti lunii- 
nis illustratur. Yisione igitur hac pcr contcmplalio- 
nem facta, facies Dei dicitur. Quia cnim pcr facieni 
quemlibet agnosciraus, non immerito cognitionem 
Dei, faciem ejus vocamus. Unde Jacob postquam 
cum angelo luctatus est ait :' Vidi Dominum facie ad 
faciem (Gen. xxxii, 50). Ac si diceret : Cogiiovi Do- 



agnoscant. Unde voce Domini angelo pncdicanti 
Laodiccae dicitur : Dicis quod dives sum, et locuple- 
tatnSf etnuUius egeo^et nescis quia tu es miser^ et mt- 
Berabilis.et pauper^ et cascus et nudus (Apoc. iii, 17). 
Quasi divitem se asserit, qui per arrogantiam san- 
ctitatis extollitur, sed pauper, et caecus, et nudus 
arguilur. Pauper utique, quia virtutum divitias non 
habet ; caecus, quia nec paupcrtalem q^am patilur, 
vidct ; nudus, quia primam stolam perdidit. Sed pe- 
jus, quia nec se perdidisse cognoscit. Qiiia ergo, ut 
diximus, egestas reproborum est defraudatio meri- 
torum, reae de levialhan dicitur : Faciem ejus prc^' 
cedit egestas, Nemo qiiippe cognitioni ejus jungitur» 



nunum, quia me cognosccre ipse digiialus est. ^ nisi prius virtutum divltiis dcnudctur. Prius eninx 



Quam cognitionem plcnissime lieri Paulus iii flnc 
testatur diccns : Tunc cognoscam, sicut et cognitus 
sum (I Cor. xiii, i2). Quia ergo post laborum ccrta- 
luina, posl tcntationum fluctus saepe in cxcessu 
anima suspcnditur, ut cognitionem diviii;e praescn- 
tix contemplctur, quam tamcn prxsentiam ct sen- 
tire possit, et explere non possit, recte post tot la- 
bores de hoc tentato homine dicilur : Videbis fa^ 
ciem ejus in jubilo, 

(5^82) Faciei nomine cognitio diaboli intelligitur, 
sicut de eo voce Domiuica ad bcatum Job dicitur : 
Faciem ejus prtecedit egesias (Job xn, 13). Per fa- 
ciem quippe notitia designari solet, unde scriptum 
cst : Facies mea prcecedet te (Exod, xxxiii, 14) id 



bonas cogilationes subtrahit, et tunc eis apertio-? ^ 
rem notitiam suae iniquiiatis infundit. 

247 (^^) P^<^i^i nomine rei praesentia designa* 
tur, sicut per beatum Job in persona Ecclcsiae de 
iniquis dicitur : Abominantur me , et tonge fugiunt 
a me; faciem meam conspuere non verentur (lob 
XXX, 10). Longe namque a sancta Ecclesia fugiunt 
omnes iniqui f non passibus gressuum, sed quali- 
tatibus morum. Longe flunt iion loco, sed merilo « 
dum cresccnte superbia aperta eam exprobratione 
coniemnunt ; faciem autein ejus conspucre est noi^ 
tantum in absenlia bonis detrahere, sed nnumquem- 
que justum eliam in praesentia confuure. Quos 
dum pravi aperte irridendo despiciunt , In eorun\ 



est, notitia ducatum pnebebit. Sciendum vero est D contumcliis fluxa veita quasi defluentes saliva^ 
quod egestas in sacro eloquio, aliler electorum po- eiuittunt. 



nitur, 246 a^tie aliter reproborum. Egestas nam- 
que elcctorum est cum verae divitiae coelestis patri^e 
ad eorum animum redeunt, et in hoc xrumnoso 
pneseutis vitae exsilio positi paupercs se esse me- 
mincrunt. lllas quippe divitias sine cessatione su- 
spirant, de quibus Paulus dicit : Vt sciatis qum sit 
spes vocationis ejus, et qua: divitias glorios hasredita- 
tis ejus in sanctis (Ephes, i, 18). Et quia adhuc cas 
nequaqnam conspiciunt studiose, inlerim inderumna 
tstius paupertatis gemunt. llanc procul dubio Jcrc- 
niias inspcxcrat, cum dicebal : Ego vir videns 

(^2) Ex 1. XXXIV in Job, c. xxxii. 
1:^83) Ex c. XVII, I. XX, in Job liO. 



(5^84) Facieinomineanimadversionis ultio designa- 
tur, sicutpcr bealum Job Domino dicitur : />iio /flii • 
tum ne facias mihi et tunc a facie tua non abscondar ; 
manum tuam longe fac a me , et formido tua non 
me terrcat (Job xiii, 20). Quid enim hoc loco Det 
faciem nisi animadvcrsionem accipcre debemus, in 
quodum pcccala rcspicil , punit? A qua videlicet 
nullus eliain juslus absconditur , si duo quae po- 
slulat , non aroovcantur. De quibus subditur ; 
Manum tuam longe fac a me, et formido tua non me 
terreat. In qiiibus vidclicct duobus, quid aliud ])ci: 

(28i) Ex c. XX iu Job, I. xi. 



«89 



CREGOWAMJM. - LIB. V. 



m 



prophetx vocem quam tempus graiiae et redemplio- A Dit. De quo et beuc dicitur : Incedens et plorant 



nis inquirit ? l^x namque sub percussione ultionis, 

j^utum tenuit, ut quisquis sub illa peccaret, pro- 

tious morte punirclur. Ncc plcbs Israelitica ex 

amore Domino , sed tiniore serviebat. Nunquara 

Tero impleri jusiitia per tlmorcm potest ; quia, 

JQita Joannis vocem : Perfecla charilas foras mil-' 

iit timorem (/ Joan. iv, 18). Pattlus quoque ado<- 

]>tioDis Qlios consolalur dicens : Non accepistis 

tpiritum servitutis iterum intimore, sed accepistis 

Sfnritum adoplionis fHiorunijin quo clamamus : Ab'" 

*tf , Pater {Rom. viii , 15). Ex voce igilur generis 

kumani, legalis percussionis duriliam iransire con^ 

cupiscens, alque a formidine pervenire ad dileclio- 

iiem appctens, quae duo a se omnipoiens Deus 

hHige faciat, exorat dicens : Manum tuam longe fac ^ pcrdunt vilam 

a wse^ et formido tua non me terreat, id est percus* 

sionis duritiam remove ame, 248 formidiuis poii* 

lius tolie, sed irradiante gratia dilcctionis, spirilum 

securitatis infunde, 

CAPUT XXI. 

DE BARBA. 

Ja Scriptura sacra barba: nomine arKjuando decor 
tirtulis, aliquando fiducid proprioi vtrtutis intelli- 
§it¥r. 

(985) Barbae nomine decor virtulis designatur. 
Uiide ad Ezecbielem propbetam dicitur : Tu, /?/t ho- 
minis , sume tibi gladium aculum radentem pilos^ 
el assumes eum, et duces eum super caput tuum 



ibat , quia ut devotas mentes inlcrimere feriendo 
praevaleat , semctipsum quasi siib velamine viriu- 
tis occultat, et, dum concordare se vere lugentibu^ 
similat, ad cordis inlima sccreto admi;»sus, hoc 
qued intus de virtute latet occidit. Qui plerumque 
sespondet ad altiora provehere. Unde et dixisse 
perhil)etur : Venite ad Codoliam filium Aicham^ 
Atque, dum majora promitlit, eliam rainima sub» 
trahit. Unde recle diclum est : Qui cum venissent 
ad medium ctvtfalts, interfecit eos, Viros ergo ad of- 
fcrenda Deo munera vcnientes in medio civitatis 
interfccit, quia divinis dedila^ operibus mentes, nisi 
magna se circumspcctione custodianl, subripicntQ 
hoste dum devotiouis bostiaiu portant, io ipso itiiterQ 



CAPUT XXU 

DE COLLO. 

Ih Scriptura sacra colli nomine aliquando saerum 
eloquium , aliquando elationis osteusio designor 
tur^ 



(i86) Colli nomine sacrum eloquium designatur, 
sicut Sponsi vocc ad sponsamdicitur : Sicut turris Da- 
vid collum tuum, qua: wdtficata est cum propugnacu^ 
tis, Mille ctypei pendent ex ea, omnis armatura for- 
tium (Cant, iv, 4). In collo enim gutlur, in gutlure 
vox est. Quid ergo per collum sancKe Ecclesiae, 
nisi.sacra eloquia designantur? In qua dum miile 
clypei dependere memorantur, per huno perfectum 



€t barbam (Ezech, v, 1). In quo videlicct prophetae q ntimerum numerus universus ostenditur, quia unl 



£icto judicium Redemptorisexprimltur, qui incarnc 
apparenscaput rasit, quia a Judaico sacerdotio prae-* 
ceptorom suorum sacramenta abslulit ; barbam ra- 
$it, quia regnum Israeliticum deserens decorem vir- 
iQtis amputavit. 

Barbae nomine fiducia propriae virtutis designatur, 
sfeut Jeremias qui, dum gesta foris referrestuduit, 
qoae inlus apud nosmetipsos gererentur iudicavit , 
dicens : Venerunt ocloginta viri de Sichem et de Si- 
U^etde Samaria, rasi barba, et scissit vestibuSy 
squalentes^ munera et thus habebant in mantt, ii< of- 
ferrent in domo Domini. Egressus autem Ismael fi" 
tiuM Nalhania in oecursum eorum de Malpha, ince- 
dens et ptorans ibat. Cumque occurrisset eis, dixit ad 



vcrsa nostra muuitio in s^cro cloquio continetur. 
Ibi 250 quippe sunt praeccpta Dei, ibi exempla 
justorum. In coUo crgo Ecclesise, id est in sacri 
eloquii praedicatione , quod pro sua munitione et 
allitudine, turri David similis dicitur, mille clypei 
dependent , quia quot illic praBCcpta , tot etiaiii pe- 
ctoris noslri muiiiniina. Si enim pugnare coutra 
spiritualia nequiliae volumus, in coilo Ecclesiae, id 
est in divino eloquio proiectoris arma ioquiramus» 
ut ex discrelione praccepti contra vitia sumatur vir- 
tus adjulorii. Ecce enim contra aerias potestates 
festinamus fortes existere, in hac turri annaturam 
nostrae meotis invenimus , ut iude praecepta Con- 
diioris sumainus exempla praecedentium, per quae 



Venite ad Qodoliam (ilium Aicham, Qui, cum D contra adversarios nostros inexpugnabiliter ar^ 



tenissenl ad medium civitdtiSf iuletfeciteos (Jer, xli, 
5, etc). Barbam quippe radit qui sibi de propriis 
viribns fiduciam sobtrahit. Vestes scindunt qui si- 
biaietipsis in exterioris decoris laceralione non 
parcunt. Oblatura in domo Domini thus ct munera 
Yeninnt qui exhibere se in sacrificio orationem 
cain operibus polticenlur. Sed tamen si se in ipsa 
sanctae devotionis via caute circumspicere nesciunt, 
Isflsael Natbaniae 249 ^^'us ^^ occursum eorum 
^nit, quia nimirum quilibct mabgnus spiritus 
prioris sui Satanae videlicet exemplo in superbiae 
errore generatus, se ad laqueum deceptiouis oppo- 



niemur. Duin enim quainlibet virtutem subire ap • 
pclis, et banc iilic a Patribus jam impletani vi- 
des , ibi armaturam tuam invet.iSs pcr quam con^ 
tra spiritualia bella muniaris. Dependcnt quippo 
iii ea clypei , si quis pugnare appelit, assumat , et 
cx ca virtule pcctus rouniat , et vcrborum jacula 
emittat. 

Et notandtim quia cum propugnaculis sediOcata 
dicitur. Uoc quippe agunt propugnacula, quod dy- 
pei : quia utraque pugnantem muniunt. Sed inler 
ulraque distat : quia clypeos pro nostro munimine 
utcunque volumus, movemus : propiignaculo autcm 



(t85)Exc. w, I. MinJob|28, 



(iSG) Exhom, 15MnE/aIv. 



^l CARNERI CAN. REG. S. YICTORIS PAR.S. t»2 

defendi possuraus, sed liaec movcre non possumus. A videus, ail : Et servieut ei humero uno (Sophan. 
Clypeus in manu tenelur , propugnaculum non lc- 
«elur. Quid ergo inlcr propiignacnla el clypeos di- 
stat, nisi quod in sacro eloquio, Palrum pra»ce» 



denlium et miracula legimus, et virtutes bonorum 
operum audimus?Ibi namque cognoscimus quod 
alius potuit mare dividere, aiins solem tigere, alius 
roortuum suscitare, aliusparalyticum verbo erigere, 
YCrbo suo aegros curare, alius per suam seutentiam 
inOrmantium febribus obviare. Qui tamen omnes 
et palientiae longanimilate mites , et zelo recti- 
tudinls ferventes fuerunt, verbi pr»dlcatione divi- 
tes simul ct misericordla largi. Hi itaque quam 
vera de Dco dixerint, testantur miracula, quia talia 
perillum non facerent , nisi de Dco vera narra- 



nu 9). In co quod bealus Job dicit : Si iemvi manum 
meam super pupiihim^ cum viderem me m porta stt- 
periorem (Jeh xxxi,^l). Miram virtulem patienti» ser- 
vasse se asserit, 'qui gravari se a personis minimis 
nec contra boc quod sibi juste competere poterat 
decUnavit. Quod tamen, si minime fecerit adjuagit : 
Uumerut nuu$ ajunctura sua cadat^ quia nimirum, 
qui patientiam servare contemnit, socialem vitam 
citius per impatienliani deserit. A qua junctura et- 
enim humerus cadit, cum adversilatis aliquld ferre 
animus non vaiens fratemam concordiam relinquit. 
Et brachium meum cum suis ossibus conteratur». 
quia niroirum cuncta noslra operatio, cum quibus- 
libet videalur esse connexa virtuUhus, soIvitur« 



rent. Etquam pii, quain humiles, quam benigiii ^ «»»'» P^^y charilatis vinculum paUcntia conservetur. 



exstiterint, eorum testantur operationes. Si igitur 
de flde tentarour , quam ex corum 251 praedica- 
tione concepimus, loquentium roiracula conspicia- 
rous , et in fide qnam ab els accepimus confirma- 
mur. Quid ergo eorum miracula, nisi nostra sunt 
propugnacula? Quia et muniri per IUa possumus, 
et tamen haec in manu nostri arbitrii non tencmus. 
Nam talia facere non valemus. Clypens ergo in ma- 
nu est, et defendit, quia virtus palientiae, virtus 
roiserlcordiae pnecedenie nos gratia , et in potestate 
est arbitrii, et a periculo protegit adversitatis. Tur- 
ris itaqae nostra cum propugnaculis aedificata est, 
in qua mille clypei dependent, quia Scriptura sacra 



Sua enim bona perdct, qui alicna mala renuil per- 
peti. Fervore quippe iracundi spiiitus laesus quisqiie 
a dilectione resilit, ct cum se exlcrius gravari non 
tolerat, intus se per amissum Inmen charitatis ob- 
scurat, nec videt jam quo tendat pedem boni opc« 
ris, qui oculum perdidit dilectionis. Sed sancti virk 
humerus a jactura sua non cadit, quia videlicet ejus. 
dileclio a socialis vitae concordia per patientiam non 
recedit : ejusque brachium minime frangitur, quia 
omnis ejus operatio in conjunctione humeri, id est 
in charitatis connexione custoditur. 

liumeri nomine operatio dcsignatur, sicut ment» 
reprobae sub Dabylonis specie per propbetam expro- 
brando dicilur : Denuda turpitudinem tuam^ disco^ 



snb miraculi Patrum a jaculo adversitatis absoondi* r . ^ . . ^ ' . 

... . .. . ^* opert humerum^ revela crura, transt flumina (Isa^ 

rour, et conversationis sanctae munimma etiam in „r _ «v •>.,*«. « ^ 



manu boni operis tenemus. 

(287) Colli nomine dationis ostensio designatnr, 
slcut voce Dominica de diabolo sub nomine levia- 
tban dicitor : Jn eoUo ejus morabitur fortitudo (Joh 
XLi, 15). Quid enim collo leviathan istius nisi ela^ 
tionis ostensio designatur, qua contra Domiuum se 
erlgens cum simulatione sanctitatis, etiam tumore 
peccati extollitur? Quia enim per coUum superbia 
exprimitur, Isaias propheta testatur, qul Jerusalem 
mias redarguit dicens : Ambulaverunt extento collo 
{Isa, III, 48). In collo ergo leviathan istios fortitudo 
demorari perhibetur, quia elationi illius etiam sub- 
juncta potentia suifragatur. 

CAPUT XXIII. 

DE BDMERO. 

(i88) Humeri iiomine socialis vitae conjunctio do» 
slgnatur. Unde beatus Job vitae siiae celsitudincro 
parrans, maledicti sibi scntentiam protinus subji- 
Cit, si qua eorum quae dixerat, opera non implevit, 
^iceos : Humerus meus a junctura sua cadat^ et bra^ 
$hsum meum cum suis ouibits conteratur (Joh xxxi , 2St) . 
liiquet profecto quod brachium corpori per hume- 
mm jungitur. Sicut ergo per brachium bona ope- 
ratio, Ita per bumerum sodalisTitas conjunctio dc- 
aignatur. Unde propbeta quoque sanctos 252 uni- 
yersalls Ecclesiae pupulos Deo concorditer servituros 

(387) Ex c. II, lib. xxxiv in Job. 
U8^ Ex c. XVI, lib. XXI in lob. 



XLvii, 2). Require I. 7, c. 5, ante fincm. 
253 CAPUT XXIV. 

DE BRACniO. 

Jn Scriptura sacra brachii nomine aliquando unige- 
genitus Ihi Filius, aliquando AnttchristuSf ati* 
quando operatio designatur, 

Brachii nomine unigeuitus Dei Filius desiguatur» 
sicut voce Dominica ad beatum Job dicitur : Si hahes 
brachium sictU Jktu^ et si voce simiti tonas? (Job xl, 
4.) Cum Dens longe dissimiles in se similitudinea 
trahat solerter, intuendiim est quod quaedam talia 
aliquando dicantur in Deo proptcr efiectum operis, 
aliquando autem ad ejus judicandam substantiam. 
Nam, cum in Deo oculi, als et capulae nominantur» 
D eflcctas quidam operationis oslonditur. Cum vera 
roanus, bracbium, dextera, vel vox in Deo didtnr» 
per haec vocabula consubstanlialis ei Flius demon* 
dtratur. Ipse quippe est et roanus et dexlera : do- 
cujus ascensione Pater per Moysen loquitur dicens : 
Tollam in cielum manum meaiii, et juraho per dexte^ 
ram meum (Dent, xxxii) (289). Ipse est brachium» 
de quo propbeta ait : Et brachium Domtng, ctu re* 
velatum est ? (Isa. liii, I.) Ipse est vqx, quia eum 
Pater gignendo dixit : Ft/i«s meus es tu : E§o hodie 
genui te (Psal. ii, 7). Et de quo scriptnm est : Jn 
principio erat Verbum, et Yerbum erat apud Jkum^ 
et Jktss erat Verbum (Joan. i, I). Per quod Verbum 

(i89) Sednulla vcrsionuro qu% exsUnt, sic omuin<k 
babet. 



IS:^ GRECORIANUM. — LIB, 

fedsse Palrcm omnia David asscrit dicens : Dixit et A 
faetatunt (P<a/. cxltiii, 5). Denm crgo brachium ha* 
berc est operanfccm Filium gignere; tocc lonare est 
eonsabstantialem sibi Filium mundo terribiiiter de« 
uonslrare. Beato ergo Job dum dicit Dominus : Si 
^ubes braehium sicut Deus^ et si voee simili tonas^ 
mira dispensalioncpietatis eum.dum increpat, exal- 
iat, quia cum, qucm sua comparatione superat, su- 
periorem cunctis demonstrat. 

254 Brachii nomine Anticbristus designatur 
slcui voce Dominica de ejus destructione ad beatum 
iob dicilur : Et brachium excelsum coiifriitgitur (Job 
ixxviii, 15). Quid namque aliud excelsum bracbium 
accipitur, uisi superba Anticbristi celsiludo, quae 
taper reprobas meutes hominum fastu gloriae sae- 



CAPUT XXV. 

DE CUBITO. 

Cubiti nomine operaiio designatur, sicut per Eze- 
chielem prophetam dicitur {Ezech. xl\ qui pro meii- 
sura civitatis in monte abscondits in mauu viii ca- 
lamum sex cubitorum et palmi se vidisse testatur 
(290). In monte quippe clectorum Ecclesia siia est, 
quia fundata in inflmis dcsideriis non cst. Quid au- 
tcro per cubitum, nisi operatio? quid per senarium 
numcrum, nisi pcrfcciio operalionis ostenditur? 
Quia, et sexto die cuncia opera Ddminus explesse 
incmoratur. Quid vero super sex cubita palmus iii- 
sinuat, nisi contemplationis vim, quae jam initia 
aeternffietseptimaerequieidcnioiislcat? Quia enim 
ffitcrnorum contemplatio hic niinime perficitur» 



cubris erigitur, ita ut homo peccalor, et tamen ^ inensura septimi cubiti non cxpletur. Electomm 



sstimari homo despiciens, Deum se super hominem 
nentiatur. Unde Paulus apostolus dicit : Ita ut in 
templo Dei sedeat ostendens se tanquam sit Deus 
{II Thes. II, 4). Cujus ut tumorem plenius osten^ 
deret praemisit : Qui adversatur^ et exiollitur super 
omne quod dicitur Deus aut quod colitur (ibid.). Deus 
enim dici aiiquando et homo potest, juxla quod ad 
Uoysen dicitur : Ecce constitui te Deum Pharonis 
{Exod. Tii, i). Deus rero coli purus homo non po- 
tesu Quia yero se Antichrislus et super sanctos 
qnosque homines, et super ipsius potentiam Divini- 
tatis extollit, per exactum sibi nomen gloriae et hoc 
quod colitur Deus, traiisire conatur. Quia aut haec 



itaque Ecclesia, quia cuncta quae operanda sunt, 
perficit in sex cubilis, in moiite civitas posila osten- 
ditur. Quia vero bic adhuc sola initia contenipla^ 
lioiiis inspiciti de septiroo cubito non nisi palmum 
tangit. 

CAPCT XXVI. 

DB MANIBVS 

In Scriptura sacra manus nomine atiqnando unigi'' 
nitus Dei filius, aliquando activa vita^ aliquando 
potestas^ aiiquando operatio^ aliquando fortitudo^ 
aliquando severa legis districiio tntelligitur. 

ManusDomine unigenitus Dei Filius designatur^ 
sicut per Moysen de ^us ascensione Pater 25G 



ejas superbia districti Judicis erit adveiitu ferienda p loquitur dicens : Tollam in cceium manum meam 



stcut scr!ptnm est : Qiiem Dominus Jesus interficiet 
spiritu oris sui^ et destruet iliustratione adventus 
sui {II Thes. ii, 8). Recte nunc dicitur : Et bra^ 
ckium excelsum confringitur, 

BrachH nomine operatio designalur, sicut per 
beatam Job enumeratis virtutibus suis dicitur : 
liumems meus a junctura sua cadat, et brachium 
mseum cum suis ossibus conteratur {Job xxxi, 22). Et 
skut per ipsum itarum de iniquo dicitur : Devoret 
puickritudinem cutis ejus^ et sumat brachia illius 
primogemta mort {Job xviii, 13). Pulchritudo nam* 
qoe eotis est gloria temporalis, quae dum foris con- 
eapisdtar, quasi species in cute retinetur. Brachio* 
mm Tcro nomiue noii iocongroe opera designan- 



et jurabo per deiUeram meam (291«) 

(292) Manus noiuine activa vita designatur« sicut 
per Ezechielem de sanclis animalibus didtur : Et 
manus iiominis sub peiinis eorum in quatuor partibus 
{Ezech. i). Possunt hoc loco quatuur partes mundi 
accipl, scilicet oriens, occidens, meridies ct septen-' 
trio, quia sanctorum praedicatio auctore Deo in 
cunotis mundi pariibus est egressa. Possumus etiam 
per quatuor partes quatuor principales virtutes ac- 
cipere, ex quibus reliquae virtutes oriuntur^ videli" 
cet prudentiam, foriitudinem, justitiam, te.Dperan-' 
tiam. Quas nimirum virtutes tunc veraciter accipi- 
mus,cum earum ordinem custodimus.Prima quipptf 
prudentiai secunda fortitudo, tertia justitia, quarta 



tor. Qaia corporale opus brachiis agitur. Quid au- D temperantia est. Quid enim prodesse poterit pru^ 



lem mors, nisi peccatum est quod ab interiore vita 
aaimam occidit? Uiide scriptum est : Beatus et san- 
rfss, qui habet partem in resurrectione prima (Apoc, 
XX, 6). Quia ille post in carne feliciter resurget, qui 
in hse vita positos a mentis suae morte resurrexe- 
rit. Si igitur peccatum mors, non incongrue primo* 
geniu superbia valet intelligi, quia scriptum est : 
ImUium omuis peccati superbia {Eccli. x, 15). 255 
PalcbHtudinem igitur catis ejus, et brachia illius 
prgoogenita mors devorat, qoia iniqui gloriam, vel 
ofmtloBem soperbia supplantat. 



dentia, si fortitudo desit? Scire etenim cuiquani 
quod non poterit faeere, poMia magis quam virtus^ 
Bed, si prudenter inieiligit quid agat, et fortiter agit 
quod intellexit, jam proeul dubio justus est ; sed 
ejus justittam temperantia sequi debet« quia ple- 
rumque justitia, si modum non habeti ia crudeli-' 
tatem cadit. Ipsa ergo justitia vere justitia est» qua0 
se temperantiae freno moderatur, ut in zelo quo 
quisque fervct, sit etiam teniperans, ne, si plua 
ferveat, perdat jastitiam cujus servare moderaminai 
ignorat. Duae autcm sunt sanctorum praedicatoram 



(290) Ex tib. XXX in Job, cap. xii. 

(291) Uujus sigiiificatiouis causam babes c. xxv. 



sup. Deut. xxxii. 

(292) Ex bom. 3 in Ezech. longe post priucip. 



1^5 "IjilBNERl CAIS. REG. S. TICTORIS PARIS. IW 

viia, acliva scilicel el conlemplaliva. Sed activa A Mauum ergo super os poncrc est viflHtc boni ope- 



piior esl tempcre, quam contemphtiva, quia cx 
Bono opere tenditur ad contemplationem. Contem- 
|$lativa autem major est merito quam activa, quia 
liafec in usu praesentis operis laboral^ iila vero sa- 
pore inlimo venturam jam requiero degustat. Quid 
itaque per manus nisi nctiva vila ? et quid per pen- 
nas nisi contemplaiiva vila signatur? Manus ergo 
hrominis sub pennis corum est^ id est virlus operis 
sub volalu contempiationis. Quod bene in Evange- 
lio duai illse muliercs dcsignani, Martha scilicei ei 
Maria. MarUia enim satagebat circa frequem ministe' 
finm; Maria nutem zedebat ad pedes Domini, et 
vtrba ejus audiebat (Luc, x). Erat ergo una intcnta 
opcri, allera contemplalioni t una activse servicbat 
pcr ^^J exXenus roinisteiium, altera coniempla- 
tivx pcr suspensionem cordis in Verbum. E( quain- 
tis activa bona sit^ melior est tamen contemplatiTa> 
quia isla cum morlali vita plenius excrescit. Uiide 
dicilur t Maria optimam partem elegii, quee non au^ 
feretur ab ea {ibid. 45)* Quia igitur activa major 
eslmeiito quam coniemplaliva, recle nuiic dici- 
tur : Manus hominis sub pennis eorum (Ezech. i, S). 
Nam, clsi pcr activam boni aliquid agimus, ad coe- 
lesietamen desiderium per contemplativam vola- 
mus. Uiide ct apud Moysem activa servitus, contera- 
plativa autein libertas vocatur (Exod, xxl). Et cum 
utraque vita ex dono sit gratix, quandlu tamen in- 
ter proximos vivimus, una nobis in necessitate est, 
allera in voluntatc. Quis eiiim cogiioscens Domi- 
num, ad regnum ejus ingreditur, nisi prius verbum 
bene opcreiur? Sine couteroplativa vita ergo intrare 
possunt ad coelestem patriam, qui bona, quae possunt 
operari, non negligunt. Sine activa vcro intrare 
non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. 
Ula ergo in necessitate est, baec in voluntate. llla in 
senritute, Ista in libertate. De qua per Pauluro di- 
citur : Quia et ipsa creatura liberabitur a servitute 
eorruplionis in libertatem gloria filiorum Dei (Rom. 
viii, 21). Tunc enim in nobis vera libertas erit, 
euro ad gloriaro lilioruro Dei adoptio nostra pcrve- 
nit. 

(293) Manus noroine potestas designatur, sicut 
pcr l)eaturo Job de Doroino dicitur : Jn cujus manu 



ris culpas tegere 258 incautx locutionis. Beatiis 
igitiir Job sanctao Ecclesiae typum tenens et in ver*- 
bis suis sua ailegans, nostra designans, dicat ex 
se, dicat ex nobis : Manum meam ponam super 09 
meufit, id est, hoc quod districto Judici de sermone 
meo iii me displicuisse considcro, anle ejus oculos 
sub vekimine rccti operis abscondo. Unde iterum 
ab eodem Job dicitur : Si lotus fuero quasi aquis 
mvis^ et fulserint veiut mundissimte manus metp^ 
tamen sordibus intingues me (Job ix, 50). (295) 
Aqunc etenim nivis sunl laroenia huroilitatis. Qiiaa 
profeclo liumililas, quia ante districU Judicis oca- 
los Cc-eteris virtutibus prxeminet, quasi per magiii 
mcrili coiorero candet. Per manus autcm, qutd 

^ aliud quam opera .desigiiantur? Unde quibusdani 
pcr prophelaro dicitur i Manus veslrw plenw sumi 
sanguine (isa 1, i5), id est opere cnidelilaiis. No- 
ianduiu vero quod vir sanclus non ait : Fulserunt 
mundissimm manus mew^ scd velut mundissimas ma^ 
nus mea^, quia, quousque poena corruptionis astrin- 
giinur, quamlibet rcclis operibus insudcmus, veram 
mainditiara nequaqiiaro apprehendimus, sed imita- 
mur. Unde apte subjungitur : Tamen sordibus iH-»- 
tingues me, Deus nos inlinguere sordibus dicitur, 
Intinctos sordibus roonstrare, quia, quanto ad illum 
verius per bona opera surgimus» tanto subtilius vi->> 
tae nostrse sordes agnoscimus, quibus ab cjus mun^ 
ditia discordamus. Ait ergo : Si lotus fuero quasi 

p aquis nivis, etc. Ac si apertius dicat : Quamvis la- 
mentis supcmae compunctionis infundar, quamvis 
per studia rectae operaiionis exercear, in tua Ut* 
nien niundilia video quia mundus non smn. 

(296) Manus nomine fortitudo desigiiatur, sicut 
pcr beatum Job dicitur : Nunc quoque in amaritu- 
dine est sermo meus^ et manus plaga mece aggra- 
vata est super gemilum meum (Job xxiii, 2). More 
suo beatus Job planioribus verbis inchoat, sed dicta 
sua, alta inysterii prosecutionc consummat. Mcderi 
qtiippe dolor afllicti ex amicorum consolatione dc* 
buerat, sed, quia consolatio ad blandimenta rallacia 
crupil, afflicli dolor inhorruit. Quia enim Elipbas 
spondere converso meliora non lirouit, quasi ex 
noxio medicamiiie vulnus crevil. 259 ^i^de recta 



fiitima omnis viventis ^ et spiriius utiiversaf carnis H ^'^cliiir : Nunc quoqueinamariludine eststrm^ 



hominis (J06 xii, iO). Per manum qiiippe potcstas cx- 
primitur; per aniroam vero oronis vivcntis, ipsa 
corporis vita signatur : et per univeisae carnis lio- 
minis spiriluro cffectus intelligentiae spiritalis ex- 
primitiir. Anima igitur omnis viventis et spiritus 
universae c^rnis hominis, in ejus potestate est a 
quo est, tit ipse provideat qualiter sit, qui praesti- 
lit esse quod non fuit. 

(294) Manus nomine operatio designatur, sicut 
per i)eatum Job dicitur : Manum meam ponam super 
os meum(Job xxxix, 34). Usu namque sacri eloqiiii, 
in inanu opcratio ; in ore, loculio solft iutelligi. 

/205) Ex cap. 111 lib. xi in Job. 
(294) Ex lib. xxxii in Job cap. 11. 



et manus plagcB mea: aggravata esi 9wper me^ quia 
videlicet inordinalae consolationts intentio, pcrcus- 
sionein qiiain minuere debviit multiplicavit. In qui^ 
bus niinirum verbis per lypum sanctae Ecclesi» 
ciiam fidelium doJor cxpriroitur, qui co ampllus 
geinunt quo malos blandii i conspiciunt, qui juxta 
Pauli vocem : Per dulces sermones, et benedictumes 
seducunt corda innocentium (Rom, xvi, 18). Qua 
eiiaro verba ad considerandam subtilius menlcm 
fideliura rectc refcnintur, qui esse sine amarituditie 
ncsciunl, etiam si in hoc roundo prosperari viilean- 
lur. Qiiibus cum advcrsitas evenit, eum, qucm iii- 

(295) Ex lib IX in Job, c. xix, 2S. 
(29(i; Ex cap. xi, lib. xvi ingob 12. 



m GHEGORiAXLM. 

Yenii, ingeminat dolorem. Umle recte dicitur : Niinc A 
qaoque ut aperte monstrelur, quia cleclorum mens 
ftine amariludine eliam in prosperitate non fuerit. 
Beiie autem dicitur : Et manus plagce mew aggravala 
luper gemitum meum, Manus quippc plagae est for- 
Uludo percussionis. Primum namque percussionem 
suam electi considorant, quia a Conditoris sui vi* 
sione divisi suut, quia nequaquam illuminationis in- 
Ums clarilate perfruuntur, sed in praesentis vilae 
exsilio quasi in cxcitatis loco relegatigemunt. Sem^- 
per ergo in bac manu plagae gcmitum suum Iia- 
bent. Sed, cum adhuc et adversa in hac vita acci- 
dunt, maaus plagae eorum etiam super gcmitum 
gravatur. E;at euim plagae gemilus, etiam cum 
prseseuti vilae adversa deesscnt, sed amariludo 
primx percussionis ex tentatione crescit adversita- ^ 
tis. Dicat ergo : Et vtanus plagos mece aggravata est 
super gemitum tneum. Quia justum quemque in hac 
vita adversitas non Ixtum percussit, sed in eo dolo- 
rem Tulneris multiplicavit. 

(297-^8) Manuum nomine severa legis districtio 
designatnr, sicut in ipsa lege scriptum est : Manus 
auttm Moysi erant graves, Sumenles igitur lapidem 
posuemnt subter^in quosedebat,Aaron aulem et Uur, 
suslentabant manus ejus {Exod. xvii, 12). Moyses 
quippe sedit in lapide, cum lex requievit in Eccle- 
«a. Sed haec eadem lex manus graves habuit, quia 
peccantes quosque non miscricorditer pertulit, sed 
severa districtione percussit. Sed temperavit nobis 
districtionem legis misericordia Redemptoris. 260 C 
In ilta quippe scriptum est : Si quis hoc vet illud 
feeerit^ morte moriatur* Si quis hoc vel illud fecerit, 
lapidibus obrualur (299). Apparuit autem Conditor 
noster in carne, confessioni peccalorum non poe- 
nam, sed vitam proinittit. Inflexit ergo ad miseri- 
cordiam duritiam legis, quia, quos jusle ille dam- 
nat, ipse misericorditer liherat. Unde bene scri- 
ptom est : Aaron et Hur sustentabant manus Moysi, 
Aaron namque mons forlitudinis^ Hur autem ignis 
interpretatur. Quem itaque iste mons fortitudinis 
signat, nisi Redemptorem nostrum, de quo per pro- 
pbetam dicitur : Erit in novissimis diebus prwpara- 
tus mons domus Domini in vertice monlium ? Aut 
qois per ignem, nisi Spiritus sanctus iiguratur, de 
quo idem Redemplor dicit : Ignem veni mittere in d 
Urramf{Luc. xii, 49.) Aaronergo et Hur graves 
maous Moysi suslineni, atque sustentando leviores 
reddunt, quia mediator Dei et bominum cum igne 
sancU Spiritus veniens legis mandata gravia, quse 
dnm camaliter tenerentur, portari non poterant, to- 
lerabiiiora nobis per specialem intelligentiam osten- 
dtt. Qoasi enim manus Moysi leves reddidit : qoia 
poudtis roandatorom legis ad virlulem confessionis 
retorsit. 



LIB. V. 



m 



CAPUT xxvn 

0E DEXTERA. 



In Scriplura^ sncra dexterw nomine aliauando rita 
perpetua, aliquando electi, aiiquando id quod pro 
magno habetur. 

(300) Dexterae nomine vita perpetua designatur* 
sicut in Evangelio : Et introeunUs in monumentuw^ 
viderunt juvenem sedentem a dextrisy coopertum sto- 
la candida^ et obstupuerunt (Marc xvi, 5). Quid 
naraque per sinistram, nisi vita pnesens? quid vero 
per dexteram, nisi viia perpelua signatur? Undd 
261 scnptum est : Lwva ejus sub capite meo, et dex-* 
tera iUius amplexabiiur me (Cant. ii). Quia igitur 
Redemptor noster jam prsesentis vitae corruptionem 
transierat, recte angelns qui nuntiore ejus percn» 
nem vitam venerat, in dextera sedebat» 

(501) Dexterae nomine electi dcsignanturj sicul 
in Evangelio jubente DominO dicitur : Mittite index* 
teram navigii rete^ et invenietis (Joan xxi, 6). Bis in 
sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit, ut ad 
piscandum retia mitterentur, ante passionem vide- 
licet et posl resurrectionem. Sed, priusquam Re* 
demptor noster pateretur et resurgeret, mitti qui- 
dem rele ad piscandum* jubet ; sed utrum in dexte* 
ram, aut in sinistram mitii debuisset, non jubet« 
Post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti 
in dexteram rete jubet. In illa piscatione tanti pi« 
Bces capti sunt, ut reiia rumperentur; in ista autem 
cl multi capii sunt, et retia rupta non sunt. Quis 
vero nesciat bonos dextera, et malos sinistra figura- 
ri? Illa ergo piscatio in qua specialiter, in quam par-* 
tem mitii debeat, non jubetur, prsesentem Ecdesiam 
designavit, quia bonos simul ac malos colligit ; nec 
eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat. 
IL-ec autem piscatio posl Domini resurrectionem fa- 
ctam, in solam dexteram missa est, quia ad viden- 
dam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclcsia 
pertingit, quse de sinistro opere nihil habebit. In illa 
piscatione prac multitudine piscium rumpltur rcte, 
quia nunc ad confcssionem lidei etiam cum eleciis 
reprobi tanti intrant, ut ipsam quoque Ecclesiam 
haeresibus scindant. In isla vero piscatione ct 
multi piscesi et magni capiuntur, et rele non rum- 
pitur, quia sancta electorum Ecclesia in auctoris 
sui pace requiescens nuUis jam dissensionibus dila- 
niatur. 

(502) Dextera^ nomine id quod pro magno habe- 
tur designatur, quod Zacharias aple insinuat, di- 
cens : Et ostendit mi/tt Jesum sacerdotem magnum, 
sta,ttcm coram angelo Domini : et Satan stabat a 
dextris ejus,ut adversarelur ei (Zach. iii, i). Qui, ul 
patentiusboc quod praemisit ostenderet, secutus ad« 
junxil : Et dixit Dominus ad Satan : 262 Increpet 
Dominus in te Satan; et increpet Dominus in te qui 
elegit Jerusalem. Nunquid non est iste torris erutus 



(597-298) Ex hom. 54, in fivang, 
(299) Gcncratim Grcg. dicit rigorem legis anli- 
Qux euuclcalum c. xxi Exod. et alibi. 



(500) Ex hom. 21, in Evang. ^ 

(301 Ex hoin. xxiv, in Evang. posl piincip* 
'502) Ex c. xvin, I. xx, in Job, 20. 



199 tMlNEiU CAM. nEG. 

tfe igne. El Jesus tndutus erat vestibus sordidis A 
{Zach. iii). Sordidis enim veslibus Jesus indutus di«> 
citur, quia quarovls alienus ab omni peccato, tamen 
iii similitudinem venit carnis peccati. Cui yeuienti 
Salon a dextris stetit. Ipso enim locutionis usu 
pro dextro liabere dicimur, quod pro magiio pensa- 
yuis ; pro sinistro vero, id quod despicimus t pro 
magno aotem Dominas Judaicum populuro et pro 
nibilo geiitcs habere videbatur. Scdf postquam in- 
carnatus appamit, gentiliUs, qusepro sinistro babila 
fiterat, credidit; Judaicus vcro populus ad perfldiam 
declinavit. Satan ergo illi a dcxtris stelit, quia illum 
ci popaUim rapuit/ qui duduro dilectus fuit. Scd, 
quia ipse Judaicus populus modo perditus, in fiue 
C8t, quandoque crediturus, propbela teslante, qui 
oit : Reliquia sahtB fient [al. converttntur] (isa. x, " 
21). Saun a dcxlris suis Dominus removil dicens : 
increpet Dominus in te Satan. El ejusdem populi li- 
bet ationem indicans subdidil : Qui elegit Jerusalem. 
Qui nimirum populus, quia ad gehennae incendia 
perUdia ducc dcfluebat; sed, dum ad fidem reducl- 
tur, ab eodem seterni ignis incendio liberalur, statim 
de eo illic subdilur : Nunquid nonisteest terris fnc- 
tus deigne? (Zaeh. iii, 2.) Ilcm, quia per^dexieraro 
id quod pro roagno habeiur, inlelligitur, in libro 
Judicum aperie deroor.slraiur, duro ht, qui cum Ge«> 
deone ad bdium prodeunl, tubas in dextera et in si^ 
Histra lagenas tenuerunt (Judic. vii, 20). (503) In 
quo nimiruro praelio, sanctorum roarlyrum patiens 
vicioria,elvictrixpatieniiadesignatur> Talesnaroque q 
sccuro dux nosler ad praedicalionis praelium duxil, 
qui despecU salule corporum hostes suos roorien-» 
do proslernerent, eorumque gladios non arrois et 
gladiis, sed paiienlia superarent. Arroati eniro ve- 
ncrunt sub duce suo ad praelium martyres noslii, 
sed tubis, scd lageiiis, sed lampadibus. Designalur 
autcm in tubis clamor praedicationis, in laropadJ6us 
clarius roiraculorum, in lagenis fragililas corporum. 
Sonucrunt nanique tubis duin prsedicanl, confrege- 
ruiii lagenas dum solvenda in passione sua corpora 
liostilibus gladiis supponunl, resplenduerunl iampa- 
dibus dum posl solulionem 268 corporuro mira- 
cuUs coruscaverunl. Intuendum aulcro quia in dex- 
tera tubas, in sinistra vero lagenas lenuerunt. Pro 
dextcra eniro babere dicimur quidquid pro roa^ino D 
pcnsamus; pro sinistro vero quod pro nihilo dud- 
mus. Bcne ergo scripluro est| quod in dexlera lubas, 
ct lagenas in siiiistra tenuerunt; quia Cbrisli roarly- 
l*ea pro magno habenl praedicationis gratiaro, cor- 
porum vero ulilitalem pro roiniroo. Quisquis enim 
plus facit utilitatem corporis quam gratiam prsedtca' 
lionis, in sinistra lubam, alque in dextera lagenam 
lcneL 

CAPUT XXVIIL 

BB LMSk. 

(304) Laev® nominc reprobi dcsignantur, sicut 

(305) Ex c. XVII, 1. XXX in Job, 33. 
(504) Ex III, p. Pastor.,'C. 27. 

(305) Ex c. VIII, lib. xxviii, in Job, xi. 



S. VICTORIS PAIUS. m 

per Isaiam sandae Ecclesiae dicitur : Ad dexUram H 
ad lcBvam dUataheris^ tt gentes semen tuum hmredi^ 
tahunt [/sa.Liii] (305). in Unta quippe multitudine 
gentium ad dexteram.Ecclesia extenditur, dum qitos» 
daro justificandoB suscipiL Ad laevam quoque dila-> 
lalur, dum ad se qttosdam eliam in iniquiuie pei^ 
roansUros admittit. 

(306) Laevae norotne vilnp prcesenlis prosperiUs 
designatur, sicul voce electoruro dicil Eodesia in 
Canlicis canlicoruro : Lma ejus suh eapite meo, ei 
dextera iliius amplexahitur me (Cant. it, 6)* Quid 
eniro per laevaro, nisi prosperitas prsesens, el quid 
per dexleraro nisi beatitudo signatur? Laeva ergo 
Dei j)rosperiUtem videlicet vitae praesentis quast 
sub capile posuil, qnam inientione sumroi arooris 
preroilk Dextera vero Dei earo aroplectilur, quift 
sub aetema ejus beatiludine lou devolione conli' 
netun 

964 capOT XXIX. 

DE SI?flSTRA. 

Sinislrtt vero noroiiie gloria vitee pncsentis de-^ 
signatur, sicut in Evangelio voce VcriUlis dicilur i 
Ctim fttcis eieemosynam, nesciat sinistra tua quid fa^ 
ciat dextera (Matth, vi,^), id esl pioe dispensalioni 
■equaquam se gloria vitoe praescntis admisceat, sed 
opus rccliludinis appelitio ignoret favoris» 
CAPUT XXX. 

Dfi DICITIS. 

tn Scriptura satra digiti nomine aliquando Spiritui 
sanctus, aliquando dona ejusdem sancti SpirituSf 
aiiquando discretio intelligitur. 

(307) Digiti noroine Spiritus sanctos deslgnatur, 
aicut in Evangeiio a Doroino, curo ejecissel daemo< 
nium, dicitur : Si in digilo Dei ejicio dmmonia, pro^ 
fecto pervenit in vos regnum Dei (Luc. xi, 19). Qua 
de re per alium evangeiistam dixiase describitur t 
Si ego in Spiritu Dei ejicio d<pmone$^ pervenit in vos 
regnum Dei (Matth, xii, 28). Ex quo utroque loco 
culligitur, quia digitus Dei, Spiritus sanclus to- 
catur. 

(308) Digitorum nomine dona sancti Spirilus de^ 
signantur, sicut Marcus evaiigciisu confirmat, cum 
faclom Domini miracnluro narraldicens: Adducuni 
ei surdum et mutum, et deprecabantur eum^ ut im^ 
ponat illi manum (Marc. vii, 3i). Ciijus ordinem 
curationis insinual subdens i Misii digitos suos in 
auriculasy el exspuens tetigit linguam ejus et suspf^ 
ciens in coeium ingemuitf ei ait illi: Ephpheta ; quod 
est^ adaperire. Et statim aperto! sunt eures ejus^ et 
solutum esl vincuium iingute ejus, et loquehatur re* 
cte (ibid.^ 33-35). Quid est enim quod creator 
omnium Deus, 265<^tim surduro el roulum Banare 
voluisset, in aures illius digilos suos roisit, el tir 
spuens liiiguaro ejus tetigiiT Quid per digitos R<>» 
deroploris nisi dona sancii Spiritus dcaignantur ? 
Digitos ergo in auricularo roiitere esl per dona san* 

(306) Ex iii, parl. I*astor., c. 27. 

(307) Ex hoin. x, in Ez. aute roed. 
\308) Ex hom. stip. Evang. 



901 



GREGOaiANDM. - LIB. T. 



m 



di Spirittts meptem surdi ad obediondnm aperire. A porunda peccaloram oneni cunraDtiir qni nequun- 



Q»&d ipero esl qnod eispaens lingvam tetigitf Quid 
pCT B^Tan nisi sapientia designatur f Sali^a nam- 
qHenobisexore Redemptoris accepla sapientia in 
elofiiio diviao. Sali^ qaii^ ex eapile defluil in 
oie. Ea ergo sapientia, qo» ipse est, dam lingua 
Bostra tangttar, moi ad praedicationls yerbum for- 
Mtar. Qai sospieiefls in ceelam ingemait, noii quod 
necessarkim lemitam baberet, qui dabat quod po- 
stalobot ; sed nos ad enm gemere, qui coslo praesidel» 
docait; ul el aures nostrse per donom spirilus ape- 
riri, et lingua per salivam oris, id esl per scienliam 
diTiBae locotioBis'solTi debeat, ad verba praedicalio- 
nis. Ctti moi epkpketa^ id est adaperire dicitur : Ei 
MtMtim mpertet $mil auret ejue^ et eolutum e$t tfiucu' 
imm Hn^um ^u$. Qaa in ro nolandum est quia pro- 
pter daosas aures dictum est adaperive. Sed curo 
aoces cordis ad obediendara aperlae fuerinl« ei sab- 
seqttenli procul dabio eliam lingue ^us solrilur 
TiQcalam ; ut bona qu» Ipse fecerit, et faeienda aliis 
loqaatar. Unde el bene addltur: Etloquebatur recU. 
nie OBia reele loqailar, qul prius obediendo fece- 
rit, qo« loquendo admonet esse (iBcienda. 

(309) Digili nomine discretio designatur, sicitt per 
beauim iob amids sais se arguentibus dicilnr : At-^ 
iemdiu me^ et ob$Utpe$eiU^ tuperpanite digilum ori 
veetro {J4>b lu, 5). Idem oonsideraie« qu« egi, et 
^miramlBi in bac pereussione quam paiior. Et 
mi^pomU digilum ori tettrc. Ac si aperte dical 



tur. Ail ergo : Ob$curentur oculi eorum ne videant et 
dor$um eorum $emper incurva. Ac si dicat : Qui bu- 
raanae vilae aeiionibos qiiasi praerideudis itineribag 
praesunt, verilalis locem non habeant^ ut et qui so* 
quunlur subditi, iniquitalum suarum oneribus in- 
curvali onuiem staUim reclltadinis amiltant. Quod 
faeium procul dubio in Judasa novirous, cum in ipso 
Redemploris nostri advcntUt Pharisaeorum lurba al- 
que sacerdolum a vero lumine oculos dausit, el 
p.-aeposilorum eiempla gradiens in inildelilaiis tciie- 
bris populus srravil. 

467 CAPUT XXXIL 

DC PBLLfi. 

/n Scriptura $atra pelli$ nomine^ aiiquando Scriplurm 
B $acra, aliauando $tuU% quUibet^ vel $ub(Uti mali^ 
vd $pecialiter feminos iH(B tjute Domino adhcBren' 
ie$ exterioribm minisleriis mtendebant^ aliquando 
earm$ motu$^ aliquando gro$$£B tominum meute$ 
intelliguutmr. 

(341) Pdiis nomine Scripiura sacra designatar^ 
iicul per Psaimislam didlur : Exleuden$ cedum eicut 
peliem, qui tegi$ aqui$ $uperiora e/tis {P$al. C|ii, 3)« 
Quid enim cceli nomine, nisi Scripiura sacra desi- 
gnaiur» de qua nobis et soi sapienliae el luna scien- 
iiso^ el ei aniiqttis palribus stellae eiemploram al- 
que virliitum lucenl ? QuoJ sicul pellis eitendilur, 
quia per scriptores suos« carnis lingaa formalum, 
anle oculos noslros ei per vcrba doctorum eiponendo 
dispiicatur. Quid vero aquarum nomine, nisi san- 



Sdenles bona quae egi, et consideranles mala quae r <^»^^"" angdoram signanlur chori ? De quibas 



paiior, vosmet eiiam a verborum culpa coropescilc, 
Btque in meis percussionibus noslra damna Ibrmi- 
dale. ¥d eerte, quia digilis quaeque discernimus, 
Bon incongrue per digilum discrello dcsignalur. 
Uode et per Psalmistam dicilur : Benedictut Domi» 
Jttu Dem$ meu$, qui docet mamu$ mea$ ad prMum et 
digito$ m£o$ ad beUum {P$al. ciLiii, i). Per manus, 
viddicet operationem, per 266 ^'^V^^^ ^^ro discre- 
lioBm slgnans. Digilus ergoori suppoiiitnr cum per 
discretaoneinlingaa refrenalur, neper boc quod loqui- 
lor^in sialtiliiecolpamiabalur. Att er^oiSuperponite 
di^imm ori ee$tro^ id est loculioni vestrae, di- 
screlionis virtalem adjungile, ul per luec quae recla 
ooBln bypooritam didiis^qnibussintdicenda videalis. 
€API]T XXXL 
j>Bi»oaso. 
(310) IWrsi nottune snbjecli deslgRantur, sicnt 
fcr Psalfflisum depravis doctoribos, praenuntianlis 
sladio, noB antem maledicenlis didlur volo : Ob* 
$em9emtMr ocmii eorum me videaml^ et dortum eorum 
umiper imeurva (P$al. Livin» 24). Ociili qnippe sunl^ 
qoi in ipsa boBoris snmmi fade positi, providendi 
iiineris offidum sasceperunt. Qaibus niroirum, 
foi sobseqaanlur inberentes, dorsa nominantur. 
Obscaratis ergo oculis dorsum fleclilur, quia cum 
IttMBen scieBtiae perd«nt qui praeeunt, profecto ad 

(309} Ei c. ini, hb. iv in Job, 17. 
<3tO) Ei Pastor., i par., c. I, et cap. 16, iq Job, 
L iiv, i3. 

Patbol. CXaiL 



acriptum est : Ei aquee quce $uper codo$ $unt lau^ 
dentnomenDomini {P$aL ciLviii, 4). Hujus auiem 
ceeli snperiora Dominus aqois tegit, quia alla sacri 
oh>quii, id es| quae de natora divinitatis vel de aeler- 
nis gaudiis narrat nobis adhuc nescientibas, sdis 
angdis in secreto sunteogniu. Coelum ergo et co- 
ram nobis eiiendilur, et tamen in aquis superiora 
ejus conlegiuitur» qala el quaedam sacri eloqnii 
jam nobis per apertionem spirilus palenl, et quae- 
dam, quae solis angdis possanl esse maiiifesta, iio- 
bis adhuc servanlur. De quibus lamen occuJiis jara 
parlem per spiritalem intdligenliam sentirous, jara 
pignus Spirilas sancii accepimus, qui hoc noB- 
dnmpleneeognovimuSy et tamen meduUilus ama* 
D mus, el in maltis spirilualibos 26B sensibus,quos 
jam cognovimas, veritalis pabulo pasdmur. 

(312) Pdlis noraine slulli quilibet, vd mali sub- 
dili dedgiianlur, sicui voce Dominica ad l^ealiiin 
iob, de inliddiuffi oonversione dicilur : Nunquid tm» 
piebi$ $agema$ pelte ejm, aut gurgn$tium piscium ca- 
pite iUiu$ f {Job il, 26.) Quid namque per sagcnas 
vel per gurgustiuro pisduro nisi Ecclesiae Odelium, 
quae unam Ecdesiaro Cathdicaro faciunl, designan- 
tur ? Unde el in Evangdio scripluro est : Simile e$t 
regnum cmlorum $agefus mi$$(B in mare^ et ex omni 
generepi$dum congreganti {Uatth, iiii, 47). RognnBi 

(311) Exhoro. 9in Ezech. 

(312) Ex c. ivu I. jLxxiii in Job, 22. 



m Gx\RNERI CAN. KEG 

coBlorum scilicct vocalur Ecclesia, cujus dum mores 
Dominus ad supenia sublevat, jam haec ipsa iu 
Domiiio per coelestem conversatiouem regnat. Quae 
etiam recte sagenx in mare missae comparatur, ex 
omni genere piscium congreganti, quia missa in 
hoc gentilitatis saeculum nuUum respuit, scd malos 
cum bonis, superbos cum humilibus, iracundos 
cum mitibus, et fatuos cum sapientibus capit. In 
pelle vero leviatlian istius, stuUos ejus corporis, in 
capite autem prudentes accipimus. Vel certe pelle, 
quse est exterius, subdiii ad Jiaec extrema servientes, 
capite autem praepositi designantur. Et bene Domi- 
nus servato ordine has sagenas vel gurgustium 
piscium, id est Ecclesiam suam, et vota (idelium 
prius se pelle ejus, et post capite asserit, impletu- 
rum, quia prius elegit infirma, ut post confunderet 
forlia. Elegit quippe stultos mundi ut confunde- 
ret sapientes. Prius n^mque coUegit indoctos, post- 
modum philosophos. Et non per oratores, docuit 
piscatores ; sed mira potentia per piscaiores sube- 
git oratores. Dicat ergo : Nunquid implebis sagenas 
pelle ejtt$ , aut gurgustium piscium capile illius ? 
Subaudi, ut ego, qui intra Ecclesiam fidelium, prius 
quasi pellem diaboli, extremos atque infirmos col- 
iigo, et postmodum caput illius, id est prudentes 
mihi adversarios subdo. 

(515) Pellis nomine sanctae illa^ feminx, quae Do- 
mino adhaerentes exterioribus ministcriis ad subsi- 
dia corporis serviebant dcsignantur, sicut per bea- 
tum Job in 2G9 pcrsona Domini dicitur: Pellimea! 
consumptis carnibus adhcesit os meum (Job xix, 20). 
In osse quippe fortitudo, in carnibus vero inOrmitas 
corporis designatur. Quia igitur Ghristus et Eccle- 
sia una persona est, quid per os, uisi ipse Dominus 
liguratur ? Quid per carnem nisi discipuli, qui pas- 
sionis lempore infirma ejus sapuerunt ? Per pellem 
vero, quai exterior carne manet in corpore, quid 
iiisi illse sanctae femina; figurantur ; quae ad prae- 
paranda subsidia corporis, exterioribus Domino mi- 
nister.is serviebant ? Nam cum ejus discipuli,quam- 
vis necdum firmi veritatis fidem populis praedica- 
reni, ossi suo inhaerebant carnes. Et cum sanctae 
inulieres , ea quae iiece^saria erant, exteriora prae- 
pararent, quasi pellis, exterius manebant in cor- 
pore. Sed cum ad crucis horam ventum est, ejus 
tUscjpiilos, t^ravis ex persecutione Judseorum timor 
iijvasit ; fugerunt singuli, mulieres autem adhaese- 
riint. Quasi cTga ccvnsumpta carne, os Domini pelli 
m^ aiili^sitf qui;i fortitudo ejus, passionis lempore 
fugientibijs dj^>ri|)ulis juxla se mulieres invenit. 
Stelit f[iudeiu ^Ui|itr)ndiu Pctrus ; sed tamen post 
territug neyavit. Stetit et Joannes cui ipso crucis 
tempore diclum est : Ecce mater tua (Joan. xix, 
27), sed perseverare minime potuit, quia de ipso 
quoque scriptum est : Quod adolescens quidam se- 
quebalur itlum amictus sindone super nudo, et te- 
uuerunt eum, At itle relicta sindone^ nudus profugit 

(315) Ex c, XXIII, 1. XIV in Job. 

(514) Ex c. XXIX, 1. X in Jub, med. circ. 57. 



S. VICTORIS PARIS. 2)4 

A ab eis (Mare. xiv, 51, 52). Qui ctsi post, ut verba sui 
Redempioris audiret, ad horam cruci» rediit, prius 
tainen territus fugit. Mulieres autem nbn solum non 
timuisse, neque fugisse ; sed etiam usque ad ae- 
pulcrum stetisse memorantur. Dicat crgo : Pelli 
meoi consumptis carnibus adhoesit os meum, Hoc est 
hi qui meae fortitudini propinquius inhaerere de- 
buerunt, passionis meae tempore timore consumpti 
sunt, et eas, quas ad exteriora ministeria posui, in 
passione mea siiie formidine inhaerere mihi fideliter 
iuveni. 

(5i4) PcUis nomine, carnis motus designatur, 
sicut per beatum Job dicitur : Pelle et carnibus ve- 
stisti mefossibus et nervis compegistime (Job x, H). 
Pelle quippe et carnibus interior homo vestitur» 

B quia in eo quod ad superna erigitur, carnaliuin 
moluuin o! sidione vallatur. 270 ^^ tendentem 
ad justitiam nequaqiiam in tenlatione conditor de- 
serii, quia per infusionem gratiae etiam peccantem 
praevenit. Sed sublevatam menteni et ad bella ex- 
terius laxat, et interius roborat. Unde bene dicitur : 
Ossibus et nervis compegisti me. Garnibus et pelle 
vestimur, sed ossiLus et nervis compingimur, quia 
elsi tentationc foris irruente conculimur, intus ta- 
men nos couditoris manus roborat, ne frangamur. 
Garnis itaque nos motibus humiliat ad dona, scd per 
ossa virtutum roborat contra teniamenta. Ait ergo : 
Pelle et carnibus veslisti me, ossibus et nervis compc' 
gisti me. Ac si aperte dicat : Foras me ad probatio - 
nem deseris» sed tamen inlus, nepeream» virtutibus 

^ astringendo custodis* 

(515) Pellium nomine, grossae hominum mentes 
designantur, sicut ad Moysen divina voce praecipi- 
tur. Ut ad protegendum tabemaculum vela citicina^ 
et pelles extenderet (Exod. xxv, 9). Quia enim po- 
testas regiminis ministrari non potest sine studio 
cura^ temporalis, aliquando omnipotens Deus mira 
dispensatione pietatis, ut tenera^ spiritualium men- 
tes a lerrena cura disjunctae sint, ouus regiminis 
duris ac laboriosis cordibus injungit, ut tanto ill;je 
ab hoc mundo securius lateant, quanto hxc in ter- 
renis soUicitudinibus libenter elaboraiit. In exhi- 
bilione quippe suscepti oneris pro ipsis quoque 
utilltatibus subditorum viae durae sunt mundanae 

D servitutis. Et saepe , ut dictum est , omnipoteiis 
Deus quos tenere diligit, eos sollicite ab externis 
actionibus abscondit. Nam et plerumque pater* 
familias ad eum laborem servos dirigit , a quo 
subtiles filios suspendit , ut inde filii sine vexa- 
tlone decori sint. Unde servi in pulvere foedantur. 
Quod quam recte in Ecclesia divinitus agitur , 
ipsa tabernaculi constructione signatur. Ad Moy- 
sen quippe divina voce praecipitur, ut ad tegenda 
interius Sancta sanctorum ex bysso, cocco atque 
hyacintho vela texantur, jussumque ut ad prote- 
geiidum tabernaculum velamina cilicina et pelles 
extcndcrel ; qiiae niminim pluvias vel venlos, vel 
(515) Ex c. XVI, l.xxvi in Job, 22. 



^ GREGORIANUM. — LIB. V. 20G 

psWerein tolerarent. Quid igiiur pcrpelleset cilicia, A tiunt. De qiiibus rectc subjungitiir : Non suntco» 



qnibns tabeniaculura tegitur, nisi grossas hoininum 
271 mentes accipimus, quae aliquando in Ecclesia 
occulto Dei judicio, quamvis duras sint, pneferun- 
inr? Qux quia senrire curis teroporalibus non ti- 
inent, oportet fenlattonum ventos, ei pluvias de hu- 
jus mundi contrarietatibus portent. Quid vero per 
hyadnthum, coccum, byssumque signatur, nisi 
sanctorum viu teiicra, sed clara ; quae dum caule 
ifl tabemaculo sul) citiciis, et pellibus absconditur, 
am integra pulchritudo servatur? Utenim in inte- 
riore Ubemaculj byssus fulgeat, coccus coruscci, 
hyacinthus csrulco colore resplendeat, dcsuper pel- 
les, et cilicia, imbres, ▼cntos et pulverem portant. 
Qui igltur niagnis virtutibus in sauctx Ecclesiae si 



gniti in ^ateis, Plalea quippc scrmoiiis Graeci ra- 
tione pro latitudine dicildfr. Quid vero humanae 
animx angustius quam voluntaies proprias fran- 
gere? Dequa fractione Veritas dicit : Intrate per 
anguslam portam (MaUh, vii, 13). Quid autero la- 
tius quam nuHis propriis voluntatibus reluciari, et 
qiiaqua vcrsum impulsus arbilrii duxerit; se sine 
relraclionc diffundere? Qui ergo pcr fiduciam san- 
clitatis postposito mcliorum judicio se sequuntur» 
quasi per plaleas pergunt. Sed non suiit cognili in 
plateis, quia de viia. sua aliud osienderani, quando 
frangendo voluntates proprias angusto se calle re- 
tinebant. Et bene additur : Adhxiit cutis ecrum os- 
sibus. Quid in osse iiisi duritia fortitudinis, et quid 



sra proliciuni, praepositorum suorum vitam despi- ^ incute nisi moUities exprimitur infirmitaiis ? Cutis 



cere non debcnt, cum vacare eos rebus extcriori- 
bos Tident, quia boc qucd ipsi securi intinia pcnc- 
trant» ex iUorum adjumento cst, qui contra pro- 
eeilas bujus sxcuU exterius laborant. Quam eiiim 
candoris sui gratiam retincret, si byssum p!uvia 
tangeret? Aut qiiid fulgoris, at(|uc claritatis, coc- 
css Tet hyactnthus ostenderct, si haec susceptus pul- 
vis fedaret? Sit ergo dcsupcr textura cilicii foris ad 
pulverem, sit interius color hyacinthinus aptiis ad 
decorem. Orncnt Ecclesiam qui solis rehns spirita* 
Hbus vac^nt, tegant Ecclesiam,quos ei fabor rerum 
corporalium non giavat. Ncquaquain crgo contra 
reciorem suum exteriora agcntem niurinurct is qui 
intra bancuni Ecclesiam jam spirituaHter fulgct. Si 
eDini tn sccure inlerius utcoccus rutilas, cilicium, 
qon proiegeris, cur accusas? 

CAPUT XXXUI. 

I>E CDTE. 

in Scriptura sacra cutia nomine aliquando moUuict^ 
inprmitatis^ aliquando peccatum carnis^ aliqHMido 
is qm esteriori cur9 deservit intelligitur. 

272 (^^^) ^"^^^ nomine moUities infirmiiatis de- 
sigiialur, sicut pcr Jeremiam dicitur : Candidiores 
Nazarei ejns nive^ nitidiores lacte^ ruhicundiores ebore 
amiiquo^ sapphiro pulchriores. Denigrata esi super 
tmrbmet facies eorum, et non sunt cogniti in ptuteis, 
Adheesit cutii eorum ossibus, aruit et facta Cot quasi 
iignum {Thren. iv, 7, 8). Rcquireliiijus capitis cxpo- 
siiioiiem in capite De nive. 

(317) Sed plernraque, dum virtutum copia ctiam 
plusquam expcdit prosperalur, in quamdam sui ii' 
duciam mens abducitur, et decepta pracsumptioiie 
propria» repente peccato surripicnte fuscatiir. Unde 
rede subjungitur : Denigrata esl super carbones fn- 
cie$ eoTum. Nigri enim post candorcm fiunt, qui 
amtssa Dei justilia cum de se pr^sumunt, in ca 
eliam quae non jntelligunt, peccala dilabuiitur. Et 
quia postamoris ignem ad frigus corporis veniunt, 
exstiocUs carbonibus, ex coraparatione prxferun- 
tor. Nonnunquam dura timorem Dei per sui fidti- 
ciam desernnt, etiam frigidos mentibus frigid ores 

^316) Lib. I, c. XVIII. 

(317) Ex c. xvii, lib. xxxii, in Job, ^, ante fiu. 



ergo eorum adhxrere ossibus dicitur, quia ab eis 
prava scntientibus infirmilas vitii, duritia virtutis 
piitatur. Infirma cnim sunt, qu» faciunt, sed ela- 
tioiiis fiducia dcccpti , fortlbus ea suspicionibus 
juiigunt. Et quo de sc magna scntiunt, co de sua 
ncquitia cniciidari contemnunt. Unde et recte ad* 
jungitur : Arnit et facta est quasi lignum. Culpt 
quippe corum 273 l^"^ insensibUior redditur, 
quanto apud cos etiam laudabiHs habetur. Quara 
rccte aridara asscrit : quia nulla sui cogilatione vi- 
ridescit. 

(318) Cutis nomine pcccatum camis designatur, 
sicut pcr bcatuin Job iii persona poenitentis diei- 
tur : Saccum consui super cutem meam^ et operui ci» 

^ nere carncm meam (Job xvi, 16). Quid in sacco et 
cinere, iiisi poenitentia? et quid in cute ei carne, 
cisi pcccatum carr.is debet InteUigi? Cura ergo qui- 
d;un post lapsum carnis ad poenilentiam redeuKt, 
«uasi saccus super cuicm consuitur et cinerc caro 
opcritur, qiiia ciilpa carnis per poenitentiam tegi- 
tur, ne in districti judicis examine ad ultionem vi- 
dcaiur. 

(319) Cutis nomiiie is qui in sanctat Ecclesiae cor- 
pore cxtcriori curae dcscrvit, designatur, sicut per 
beatum Jou dicitur : Cutis mea aruit^ et contracta 
ett {Job vn, 5). In sancta; quippe Ecclcsiae corpore 
hi qui soiis extcrioribus curis inserviunt, congrue 
cutis vocantur. Quse nimirura cutis arcscendo con- 

£i trahitur, quia mentes carnalium, dum prsesentia 
diligunl, et quasi juxta posita concupiscunt, ad fu- 
tura leiidi pcr longanimitalcm nolunt. Qui.dum in- 
teriide spci pinguedincm negtigunt, ut atlrahantur, 
arefiunt; quia si corum corda desperatio non sicca- 
ret, nequaquam aestus hsec pusiUanimitalis attra- 
heret. Hanc namque attractionem Psalmista formi- 
davcrat, cum siccitatem mentis metuens dicebat : 
Sicut adipc et pinguedine rcpleatur anima mea {PsaL 
Lxiiy 6). Adeps quippe pinguedinis auimara replet, 
cura hanccontra pr^sentium desideriorum sestum» 
supornse spef infusio refovet. Cutis ergo arescens 
altrahitur, cura cor rebus extcrioribus deditum, 

(318) Ex c. VI, lib. xiii, iu Job. 
(310) Ex c. VI, lib. viii, in Job, 11. 



207 GARNERI CAN. REG. S. YICTORIS PARIS. t08 

alque ex dcspertiione siccaiuin» in &ucloris sui A tredine el $ordibu$ pulveri$ {Job tii, 5). Solidilatem 



amorem non tendilury sed semetipso» ut ita dixe- 
rim, rugosa cogitalionerepiicatur. Pensanduro vero 
est quod camales mentes idcirco pnesentia dili- 
gunt, quia vita camis quam fugiliva sit, minime 
perpendunt. Nam si velodtatem transitus ejus aspi- 
cerent» hanc etiam prosperantem minime ama- 
rent. 

274 CAPUT XXXIV. 

DE CARNE. 

In Scriptura $acra cum caro $inaulariler ponilnr^ 

aliquando natura humana inteHigitur, alitj^ando 

eordi$ $en$ibHitas^ aliquando vita carnahs^ a/t- 

quando delectatio camalis^ aliquando camalila$, 

aUquando operi$ infirmitas , aliquando ponilur 

juxta naturam^ aliquando juxta culpam; cum vero 

pluraliter carnes dtcuntur^ aliquando reprobi^ ali' » 

quando discipuli Dominif aUquando posnw camis 

vel vitia^ aliquando motu$ cami$ intelliguntur, 

(320) Carnis nomine natura humana designalur, 

sicut per Eiiu dicitur : Con$umpla e$t caro a supp/t- 

cii$f revertatur ad die$ adole$centitB $ua! (Job xxxiii, 

25). In illo quippe primo homine a Domino rece- 

dente, repulsi a pafadisi gaudiis in hanc roortalis 

viiae aerumnam cecidimus; et quam gravem culpam 

serpentis persuasione commisimus, poena nostr» 

ultionis sentimus. Huc enim lapsi uihil extra Domi- 

iiumy nisi quo aiDigeremur, invenimus. £t quia per 

oculorum visuro carnem secuti sumus, de ipsa 

carne quam prxceplis Dei praeposuimus, flagella- 

mur. In ipsa quippe quotidie gemitum, in ipsa cru- 



qutppe ingenitam voluutarie homo deserait, et sese 
in voraginem corruptionis mersit; unde nunc vel 
per immunda opera labitur, vel per cogitationes il- 
licitas foedatur. Ul enim ita dixerim, culpae suae poe- 
naliter subdita ipsa jam natura nostra, facta est 
extra natqram, et remissa^, u^quead perversa opera 
ducitur; restricta autem perversorum operam im- 
portuna cogitatione fuscatur. Per explelionem ergo 
actiouis illicitae camem putredo afRclt, per levitatem 
vero cogitationis iroprobae, quasi ante oculos pulvis 
surgit. Consentiendo viiiis, putredine alterimur, vi- 
tiorum vero imagines in corde tolerando, sordibus 
pulveris foedarour. Ait ergo : Induta e$t caro mea 
putredine et $ordibu$ puiveri$, Ac si aperte diceret : 
Carnalem vitam, quam palior, aut tabes lubricae 
operationis polluit, aut ex viliorum memoria caiigo 
miserae cogitationis premit. 

276 (^^^) Carnis nomine delectatio carnalis de- 
signatur, sicut de tentato homipe per Eliu dicitur : 
Tabe$cet caro (//f tiw, et o$$a qute tecta fuerant^ nuda- 
buntur (Job xxxiii, 21). Idcirco moderaroine oe- 
cultae dispensationis ita tentari permiilimur, ut qui 
ex divino munere in virtute proflcirous, etiam quid 
sumus ex propria iufirmitate mcmorerour. Et qui ex 
perceptione rouneris, opera virtutis inferirous, ex 
infirmitatis nostrae merooria sacrificiuro humilitatis 
ofleramus. Aliquando autero post profectuip virium 
non soluro teniant vitia, sed etiaro flagella castigant. 



cialum, inipsa interitum patimur, uthocnobis mira ^ Curo eniro tentarour vitiis, pia dispeiisatione nobis< 

#1iea\/\oil i/^nA fVr\BV«arkuo in ■\/«\rkn«vk «f AwfAMa^f ■\A«* ««tl/\/1 AMm *<«!•..» ma A^ «!■.«■•« Sl...^ ^..£U...<. ^_^<!^!_..^ 



dispositione Doroinus in poenaro verteret, per quod 
fecimus culpam ; nec aliunde esset interim censura 
supplicii, nisi unde fuerat 275 causa peccati, ut 
ejus caruis amaritudine homo erudiretur ad vitaro, 
cujus oblectatione superbiae pervenit ad mortero. 
Quia ergo innumeris humanuro genus carnalisviiae 
suppliciis premebatur, sed, Redemptore nostro ve- 
niente, et vitia corruptionis nostrae et lormenta de- 
leta sunt, dicatur de hoc rederopto homine : Con' 
$umpta e$t caro eju$ a $upplicii$, revertatur ad die$ 
adole$centi$e $uce, Ac si diceret : Mortalitatis suae 
poena in quarodaro vetustatis senectutero dejectus 
revertatur ad dies adolescentiae suae, id est prioris 
vitae integritate renovetur, ut non eo roaneat, quo 



curo agitur, ne de virtuiibus, quibus proficirous, 
extollamur. Curo vero flagellis atterimur , malis in- 
crepantibus admoiierour, ne roundo blandiente se- 
ducarour. Yitia duro nos tentant, proficientes in no- 
bis virtutes huroiliant; flagella duro tenunt, sur- 
gentes in eorde hujus mundi voluptates eradicant. 
Per tentaniia viti^i disciipus quid ^e nobis sirous; 
per ferientia flagella cognoscirous quid de hocmundo 
fugiarous. Per illa restringimur, ne intrinsecus ex- 
tollamur; per ista coroprimirour, ne quid extrinse- 
cus appetanius. In hac ergo vita dum surous, el 
flagellis atteri et aliquando vitiis tentari necesse est. 
Sive enim in laiboribus flagellorum, sive in certa- 
mine vilioram non solum nobis nostra infirmitas 



lapsus est, sed ad hoc rederoptus redeat, ad quod D innotescit, sed etiaro in quanta virtute profecerirous. 



percipienduro conditus fuit. 

(S2i) Carnis noroine cordis sensibilitas designa- 
tvr, sicut quilmsdam Dominus per Prophetam dicii : 
Auferam cor iaipUeum de came ve$traf et dabo vobi$ 
cor carneum (Exech. xxxvi, 26). Cor quippe lapi- 
deum tollit Doroinus, cum a nobis superbiae duri- 
iiam subtrahit; et corcarueum tribuit, curo eam- 
dem protinus nostram duritiam ad sensibilitatem 
veriit. 

(522) Carais nomine vita caraalis designatur, 
sicntper l)eatum Job didtur : Jndulae$t caro mea pu- 

(320) Ex c. iii, lib. XXIV. 

(321 j Ex c. X, I. X in Job, 15. 

(322) Ex c. VI, i. viii, in Job, po&t med. 



agnoscimus (324). Nemo quippe vires suas in pace 
cognoscit. Si enim J)eila desunt, virtutum experi- 
menta non prodeunt. Improvidus miles est qni for- 
tem se iii pace gloriatur. Quia ergo saepe virium 
merita per flagellorum adversa patefiunt, apte Eliu 
manifestat dicens : Tabe$cet caro iHiu$f et o$$a qute 
tecta fuerantf nudabuntur, Cum enim flagellis pre- 
mentibus ouinis exterior voluptas atteritur, intera» 
fortitudinis ossa nudantur. Quid autem boc loco 
carnis uomine, nisi ipsa delectatio caroalis acdpi* 
tur?Ydquid per ossa, nisi virtuies animae desi- 

(323) Ex fioe cap. xvii» i. xxiii in iob, 27. 

(324) Ex c. xvm. 



f09 



GREGORIANUM. — LIB. V. 



m 



goaDtor? Tabeseitergo caro ct ossa nudaiUur, quia A 8«cul per beatum Job diciiur : Et ego quando recor- 



dum flagdlis arguentibus camalis delectatio exte- 
Duatur» ea quae dudum quasi sub came latuerant, 
Tirtatum fortia patefiunt. Nemo 277 quippe quan- 
tom profecerit, nisi inter adversa agnoscit.Cum enim 
adsunt prospera, cerai ?irium documenta non pos- 
sont. 

(325) Carnis nomine carnalitas designatur, sicut 
per eumdem ab Eliu dicitur : Si direxerit ad Domi- 
MnR ecr sinim, tptrtVtim illiut ad $e trahit, et fla- 
lam. Defidet omnis caro slmti/, et homo in puive- 
rem revertetur (Job ixxiv, 15). Gurvnm cor est, cum 
ima appetit, dirigitur, cum ad superna eleyatur. Si 
ergo bomo cor soum ad Dominum dirigit» spiritum 
et flatom illius Domfnus ad se trahit. Spiritum vi- 



datus fuero, pertimesco; et coneutit catnem meam 
tremor (Job. xxi, 6). Quia beatus Job actuum suo- 
rum oblitus non fuerat, extrema ejus locutio osten- 
dit. Qua'ex re hoc quod ab eo nunc amicis dicitur : 
Et ego guando reeordatus fuerOy pertimesco, et con- 
cutit camem meam tremor; constat bimirum quod 
per irrisionem dicatur. Ac si aperle diceretur : 9i 
me aliquid hypocrit» meminero habuisse, in poeni- 
tenti» mox fletu contremisco. Carnem vero suam, 
si recordatus fuerit, tremore perhibet conculi, 
id est infirinitatem operis, ullionis pavore fati- 
gari. 

(528) Caro juxta naturam dicitur, sicut scriptum 
est : Hoc nune os ex ossibus meis^ et caro de came 



delicet pro internis cogitationibus , flatum vero qui ^ mea {Gen. ii, 23). Garo autem juxta culpam poni- 

per corpus trahitur, pro externis actionibus ponit. 

Beo ergo spiritom hominis et flatum ad se trahere 

est ad conversionem soi desiderium, et interiora no- 

sCra et exteriora commutare, ut nihil jam menti ex- 

terius libeat, h\h\\ oaro inferius, vel si appetit, adi- 

pisci conetur ; sed omne, quod homc est, ad eum 

videlicet a quo est, et interius desiderando ferveat, 

et exterius se edomando constringat. Unde et apte 

subjongitor : Deficiet ontnis caro simul : et homo in 

dnerem revertetur. (326) Simul enim caro deficit, 

qoando jam nullis suis motibus servit , quia prsesi- 

toks spiritus cunctaejus fluxa restringit, et quodam 

dbtrietionis sus gladio, omne quod in illa male vi- 

vd>at, interficit. Hoc nimirum disciplinae gladio se- 

meCipsiim Jeremiasinterfecerat, cum dicebat : Post- 

quam convertisti mf , egi pcenitenliam^ et postquam 

0stau^U mihi percussi femur meum {Jer» xxxi, 19). 

Qoidenim in femore nisi voluptas carnis accipitur? 

Et qoid est quod ait : Postquam ostendisti mtAt, per- 

euui femur meum^ nisi quod postquam superna spi- 

ritoafiter vidit, omne quod inferids in se cafnaliter 

vivdnt, exstinxit, ut quanto magis summa patesce- 

rent, tanto amplius ima quae tenuerat non liberent? 

Ham qoamo incipit quisque superius vivere, tanto 

inefaoat ioferius Interire. Juxta affl&ctum namque 

camalis operationis, omnis caro Pauli siniul inter- 

ferat, com dicebat : Yivo autemjam non ego^ vivit 

vero in me Christus {CaL ii, 20). Beue etiam hoc 



tur, ubi scriptum est : Non permanebit spiritus 
meus in hominibus istis^ quia caro sunt {Genl vi, 3). Et 
Psalmista ait : Memoratus est, quia caro sunt^ spi- 
ritus vadens et non rediens {Psal. lxxvii, 39). Uiide 
et discipnlus Paulus dicebat : Yos autem in came 
nott estis^ sed in spiritu (Rom. viii, 9). Neque enim 
in came iion erant, quibus Epistolas transmittelMt* 
Sed quia passiones camalium desiderioram vice» 
rant, jam liberi per virtutem spiritus in carne non 
erant. Quod ergo idem Paulus dicit : Caro et san- 
guis regnum Dei possidere non possunt (/ Cor. xv, 
50), caroem procul dnbio secundum culpam vult 
inteiligi, non secundum naturam. Unde et mox, 
quia caraem secnndum culpam diceret, ostendit 
sobdens : Neque corruptio incorruptelam possidebit 
(ibid.). In illa ergo coelestis regiii gloria caro se- 
cundum naturam erit, sed secunduro passionum 
desideria non erit, quia devicto mortis aculeo in 
aeterna incorraptione regnabil. 

(329) 279C^rnium noniine reprobi designantur, 
sicut voce Dominica de diabolo ad beatum Job dici- 
tur : Membra carnium ejus, cohmrentia sibi (Job 
xLi, U). Garnes enim dial>oli sunt omnes reproli, 
qui ad intellectum spirituaiis patriae per desiderium 
nou assurgunt. Membra vera sunt carnium hi, qui 
eisdem perverse agentibus et sese ad iniquitatem 
praecedentibus conjunguntur, sicut econtra per Pau- 
lum de Dominico corpore dicitur : Yos estis corpus 



loco Elio subdidit : Et homo in cinerem revertetur. j^ Chrisii, et membra de membro. Aliud quippe est 



Ib peccaco enim qolsque positus, mortalitatis siise 
oMiviscitor, et terram 278 ^ ^^ ^^^ meminit, 
dom adhoc per saperbiam inflatur. Post conversio- 
■is vero gratiam, cnm humilitatis spiritu tangitur, 
quU seesse aliud qiiam cinerem reoordatur? Jam 
Id cinerem David ^eversus fuerat, cum dicebat : 
Memeuto [al. recordatu$ est]^ Domine^ quoniam pulvis 
$mus (Psal. cii, 14). Abcaham in cinerem rever- 
sos foerat, dicens : Loquar ad Dominum meum, 
m cinis et pulvis {Gen. xviii, 27). 
(327) Carais nomine, inllrmitas operis designatur, 

(325) Ex c. XI, I. XXXIV in Job, 20. 

(326) Ex cap. xii. 

(327) Ex cap. xxii, lib. xv in Job, 18. 



membrum corporis, aliud membrum membri. Mem- 
bram quippe corporis cst pars ad totum, membrum 
vero membri est particula ad partem; membrum 
uamque membri est digitus ad manum, manus ad 
brachium ; membrum vero corporis totum hoc si- 
mul ad corpus universum. Si ergo in spirituali 
Dominico corpore membra de membro dicimus» 
eos qui in ejus Ecclesia ab aliis reguntur, iu in illa 
diaboli reproba congregalione membra sunt car- 
niom, qui iniquo opere quibusdara se nequioribus 
conjunguntur. Sed quia malignus hostis sibi in 

(528) Ex lib. xiv in Job, cap. xxix, 31. 
(329) Ex c. IV, I. xxxiv iu Job. 



Sli GARNERI CAN. REG. 

penrerso opere a priuiis nsqiic ad extremos concor- A 
dat, diviDus sermo in eo merobra carnium sibimel 
cobaerentia memorat. 

Carnium nomine discipuli Domiiii designantur, 
sicut per iieaium Job in persona ejusdem Domini 
dicitur : Pelli me(P contumpti$ camibus adhmil os 
meum, Require supra, capite 32. De pellibus. 

(330) Camium nomiiie poens carnis vel vitia 
designantur, sicut per bcatum Job amicis suis dici- 
tur : Otcare persequimiui me $icul Deus^ et carnibut 
meit saturaminif (Job xix.)Non abhorreta locutione 
pietatis quod a Deo se perhibet persequi. Est uam- 
quc persecutor bonus, sicut de semetipso ore pro- 
phetico Dominus dicit : Detrahentem occuite adver- 
su$ proximum tuum^ hunc persequebar (PsaL c, 5). 
Cum vero sanctus quisque flagellari |>ermittitur, " 
scit quod persecutionem contra coinmissa vitia ex 
interna dispensatione patialur. Crudeles aiiiem per- 
secutorum mentes, cum potestatem feriendi 280 
appetunt, contra boiiorum vitam non studio purga- 
tionis, scd livoris facibus accenduntur. Et quidem 
boc faciunt, quod Deus omnipotens fieri permittit; 
sed dum una causa, per hos eiiam cum Deo agitur, 
non tamen voluutas una in eadem causa servatur. 
Quia cum amando omiiipotens DeUs purgationem 
exhibet, injustorum praviias saeviendo malitiam 
exercet. QuoJ crgo dicitur : Quare persequimini 
ticut Deus? 2Ld exteriorem hanc percussionem re- 
tulit, non ad intimam inlentionem, quia etsi agunt 
exterius quod Deus agi disposuit, non tamen hoc q 
quod Deus iii sua actione appetunt, ut boni ex aflli- 
ctione purgentur. Bene autem subditur : Et camibut 
meis saturamini, Quoruni mens proximorum poenas 
esurit, saturari. procul dubio alienis carnibus quae- 
rit. Sciendum quoque est quod hi etiam qui alieuae 
vitae detractione pascuntur, alienis carnibus procul 
dubio saturantur. Unde per Salomonem dicitur : 
Noli esse in convivio potatorum, neque comedas cum 
eit qui carnes ad vescendum conferunt (Prov. xxiii, 
20). Cames quippe ad vescendum cunferre, est iu 
collocutione derogationis vicissim proximomm vitia 
dicere. De quorum pocna mox iliic subditur : Quia 
vacantes potibus, et dantes $ymboium consumentur : 
et vestietur pannis dormitatio (Prov, xxiii, 21). Po- 
tibus quippe vacant, qui dc opprobrio alien» vitae se ^ 
debriant. Symbolum vero dareesl,|sicut unusquisque 
solet pro parte sua cibos ad vesccndum, ita in con- 
fabulatione detractionis verba couferre. Sed vacan- 
tes potibus, et dantes symbolum consumeiitur, quia 
sicut scriptum est, omnit detractor eradicabiiur 
(Prov. xxiv, 9). Veslietur autem pannis dormitatio, 
quia despectum et inopem a cunctis bonis operibus 
inors sua iiivenit, quem hic ad alicnae Yit£ exqui- 
renda crimina detractionis suae languor occupavit. 
Carnium nomine rootus cariiis designaiitur, sicut 
per beatuni Job dicitur : Peile et camibut vestitti 



S. VICTORIS PARIS. 2!« 

me, ossibus et nervis compegisti me \Job x, 11). 
Require in cap. De pelle. 

281 CAPUT XXXV. 

DE SANGtllfE. 

In Scriytura sacra sanguinis nomine uliquando pas^ 
sio Cnristi^ aliquando carnalisintellectus^ aliquando 
peccatum^ aliquando cruentm mentis maltlia intcl* 
ligitur» 

(331) Saiiguinis nomine, passk) Christi desigiia- 
tur, sicut voce Domini, ad beatum Job de sancto 
praedicatore sub flgura aquilae dicitur : Puli ejus 
iambent $anguinem (Job xxxix, 30). Ac si aperte 
diceretur : Ipsa quidem aquila divinitalis coiitem- 
platione pascitur, sed qula auditores ejus divinitatis 
percipere arcana nequaquam possunt, crucilixi Do- 
mini cruore satiantmr. Sanguinem namque lambere 
est passionis Dominicae iufirma venerari. Hiiic esl 
quod Paulus, qui ad tertii eoeli seereta volaverat, 
discipulis dicebat : J^on judicavi me scire aliud inter 
vos nisi Christum Jesum^ et iiunc crucifixum (I Cor. 
11, 2). Ac si aperte aquila diceret : Ego quidem 
escam meam, divinitatis ejus potentiam de longe 
prospicio, sed vobis adhuc parvulis incarnationis 
ejus tantummodo lambendum sanguinein trado. 
Nam qui per praedicationem suam tacita divinitatis 
cclsitudiue, infirmos auditores de solo cruore cm- 
ds edocuit, quid aliud quam sanguinem pullis 
praebuit ? 

(332) Sanguinis nomine carnalis intellectos desi- 
gnatur, sicut per Salomoncm dicitur : Qui fortiter 
premit ubera ad eliciendum lac, exprimit bufyrum ; 
et qui veiiementer emuiget, elicit sanguinem (Prov. 
XXX, 33). Ubera quippc forliler premiraus, cura 
verba sacri eloquii subiili intellectu pensainiis. Qua 
pressione, duni lac quaerimus bulyrum inveiiinius, 
quia dum nutriri vel tenui intcllectu 282 quaerimu&y 
ul)ertate internae pingiiedinis ungimur. Quod tamea 
nec nimie, nec semper agcndum cst, ne dum lac 
quaeritur ab uberibus, lac sanguis sequatur. Pleruro- 
que etenim quidam, dum verba sacri eloquii, plus- 
quam debent, discutiunt, in carnalem intellectum 
cadunt. Sanguincm quippe elicit qui vehementer 
emulget, quia carnale efiicitur hoc quod discussioue 
sentitur. 

(333) Sauguinis nomine peccatum designatur, 
sicut per prophetam dicitur : Maiedictum^ et men- 
daciumf et homicidiumf et furtum, et aduiterittm 
inundaverunty et sanguis sanguinem tetigit (Ose, iv, 
2). Solet enim sanguinis nomine signari peccatuni, 
sicut is qui a peccatis liberari desiderat, pcr posni- 
tentiam clamat : Libera tne de sanguinibus (Psek 
L, 16). Saiiguis ergo sanguinem tangit, quum culpa 
culpam cumulaverit. Unde per beaium Job diciiur : 
Conscidit me vuitiere super vulnus (Job xvi, 15). In 
infirmis namque saucta Ccclesia vuluere super vul- 
nus consciditur, quando peccatum peccato additur. 



(330^ Ex c. XXIV, 1. XIV in Job. 
(331) Ex c. XXI, 1. XXXI in Job, 36. 



(332) Ex c. I, I. XXI in Job. 

(333) Ex c. VI, I. XIII in Job. 



S15 



CREGORIANUM. - L!B. V. 



Sli 



ut culpa vebemeDlius exaggerclur. Queni eniin ava- A los Dei focdal, quia curis multiplicibus aggravat. 



rilia pertrahit ad rapinam, rapina ducil ad ralla- 
ciaro, vel perpetrala culpa ex falsitale etiaro defen- 
datur : quid iste nisi vulnere super vulnus consci- 
ditur? 

(354) Sanguinis nomine malitia cruentse mentis 
designatur, sicut per prophetam de justi persecu- 
tore dicitur: Sanguis ejut in medio ejus. Super Um- 
pidissimam petram effudit iHum : Non effudit illum 
tmperterram, ut pouit operiri puivere{Ezech, xxiv, 7). 
Pcr terram vidclicet et pulverem, peccalores; per 
petram vero limpidissimam, justum signans, qui 
gravibus peccatorum contagiis non cxasperatur. 
Sajiguis ergo super limpidissimam petram effundi- 
tar, quaudo malitia cruentx menlis in afflictione 
justx animae grassalur. ' 

283CAPUT XXXVI. 

DE ADIPE. 

(355) AJipis nomine superbia designatur, sicut 
per Iteatum Job de superbo divite dicitur : Viscera 
ejns plena sunt adipe (Job xxi, i4). Sicut enim ex 
tbondanti cibo adeps, ila ex abundantia rerum su- 
perbia nascitur, quae impinguat mentem divitis, cum 
ekvatur animus superbientis. Superbia quippe cor- 
dis quasi quxdam pingueJo est crassitudinis. Unde 
quia plerique ex abundantia peccata patrant per 
Prophetam dicitur : Prodiit quasi ex adipe iniquitas 
torum (Psai, vii, 7) 

CAPUT XXXVII. 

DE PINGUEDINE. 

(336) Pinguediiiis nomine terrenanim rerum a- ^ 
bundaplia designatur, sicut per Eliphas Themani- 
lem de impio quolibet dicitur * Pingui cervice arma- 
Us$ €tf. Operuit faciem ejus crussitudo (Job xv, 27). 
PiBguis enim cervix est opulenta superbia, afQuen- 
tibos videlicet rebus quasi inultis caniibus fulta. 
Potens igitur iniquus pingui ccrvice contra Domi- 
num armatur, quia rebus temporalibus tumeiis 
coiilra praecepta verilatis, quasi de magnitudine car- 
nis erigitur. Quid enim patipertas nisi quaedam 
macies, et quid rcrum abundantia, nisi pinguedo 
Titaepra^ntis?Pingui ergo cervice se contra Do- 
mioum erigit, qui temporalem abundantiam in su- 
perbiam assumit. Habent enim potentes et iniqui 



CAPUT XXXVlil. 

DE ARVINA. 

(337) Arvinae noininc, potentia lerrena designa- 
tur, sicut per eumdem Eliphas dicitur : De lateribus 
ejus arvina dependet (Job xv, 27). Sunt nonnulli 
qui patronis majoribus adjuncti superbiunt, et de 
eorum polentia contra inopes extoUunlur. De qui- 
bus bene dicitur : Et de lateribus ejus arvina depeu' 
dety quia enim arvina pinguedo carnis est, et latera 
dicere divitum solemus hos quos eis conjunctos 
cernimus, arvina de iniquorum lateribus dependet, 
quia quisquis potenti et iniquo adhaeret, ipse quoque 
de ejus potenlia velul ex pinguedine rerum tumet, 
ut patroni perversi iniquitatem sequens non tiineat 
Deum, et quos valet, et quantum valet, paupercs 
afnigat, de gloria temporali cor elevet. Gum ergo 
talis est qui iniquo potenti adhaeret, de ejus lalerc 
profecto arvina dependet. 

285 CAPUT XXXIX. 

DE OSSIBUS. 

In Scriptura sacra cum os singuiariter ponitur^ ali" 
quando Christus, aliquando fortis quiiibet in san» 
ctos Ecciesice corpore inteiiigitur; cum vere piura* 
iiter ossa dicuntur, aiiquando virtutes^ aiiquandp 
nequiores in corpore Antichristi, aliquando duritia 
fortilitdinis^ aiiquando carnis forliiudOy aiiquando 
forlitudo scecularium dignitatum. 
Ossis nomine Chrislus dcsignalur» sicut per Job 

dicilur in persona ChrJsti : Petii meos consumptis 

carnibus adiicesil os meum (Job xix, 20). Require in 

cap. De pellibtis, supra cap. 32 

(338) Ossis nomine fortis quilibet in sancue Ec- 
clesise corpore, qui infirmos portat, designatur, si- 
cut per beatum Job in pcrsona Ecc1esi'<e dicitur : 
Nocte os meum perforatur doioribus, et qui me come- 
dunt, non dormiunt (Job xxx , 17). Si allegoriae 
mysterium perscrutaniur, quid per ossa nisi fortis 
quisque in sanctse Ecclesise corpore designatur, qui 
quasi suo robore membra continet, dum mores iii- 
firmantium stabiliter porlat ? Sed cum tribulationis 
ultiniae conlra cum fervor excrcveril, iii nocle os 
illius perforatUr doloribus, quia nonnunquam lor- 
mentis victi, etiam ipsi ad perfidiam defluunt, qui ad 
tidem alios tenere videbanlur : Ait ergo : Nocte os 



proprium, ut fallacibus divitiis occupati, veras Dei d meum perforatur doioribus, Ac si aperte dicat : Tri- 



opes negligant. Et quanto minus quod verum est 
tnqninint, lanto amplius falsis divitiis extolluutur. 
Cura etenim multiplex ^terrenarum rerum, quia 
occupat exoccat. Undc aple subjungitur : Operuit 
fjdem ejus crassitudo. Visus quippe in facie est, in 
qoa et prima honorabilior corporis pars est. Non 
trgo immerito mentis intentio per faciem dcsigna- 
lur, quam quolibet vertimus illuc 284 videmus. 
Faciem ergo crassitudo operit, quia desiderata re- 
ram terrenarum abundantia oculos mentis prcmit, 
el boc quod in eis honorabile csse debuit, ante ocu- 

^334) Ex c. XIX, 1. XV in Job, 15. 

(335) Ex c. XXXIII, I. XV in Job, 25. 

(336) Ex c. XXII, I. XII in Job. 



bulationis tenebris pressi afllictione tenebantur, ut 
ipsi qui in me habebant vigorem fortitudinis, 286 
quasi jam quoddam habent foramen timoris. Benc 
autein dicitur : Et qui me comedunt^ non dormiunt^ 
quia maligni spiritus, qui carnales quosque de Eo- 
clesia coiisumunt, tanto magis quiescere a tentatione 
nesciunt, quaiito nuHo carnis pondere gravantur. 

(339) Ossium nomine virtutes designantur, sicut 
per Psalmistam de sanctis martyribus dicitur : Do- 
minus custodit omnia ossa eorum, unum ex eis non 
conteretur (Psai. xxxn, 21). Quod utique non dc 

(537) Ex c. V, 1. sup. 

(358) Ex lib. xx in Job, cap. xxi, x»ii. 

(339) Ex lib. xxiii in Jub, cap. xvi. 



SIS GARNERl CAN. REG. 

f)9sibus corpoPiSy sed de Tiribos dlciCur mentis. Nare A 
certe novlmus quod et muUorom martyrum corpo- 
raliter ossa confracta sunt, et persecutores Domini, 
latronis illius cui dictuni est : Hodie mecum eri$ in pa- 
radiso (Lue. xxiii, 45), sicut ktronis alterius in cruce 
crnni fregerunt. Item quia ossa virtutes inlelltgantvr, 
per Etiu manifestatur, cum per eum de Domino dici- 
imr : Jnerepat quoqueper doiorem in tectuio^et omnia os^ 
$aejtts mareescere facit {Job xciii,19).Quidenimper 
lectum, nisi requies temporalis accipilur? Sed quia in 
hac vita omnis nostra quam praeparamus requies per- 
torbator, recte dicitur : Jnerepat quoque per dotorem 
in lectuto, id est in praescnlis vitae requie, vei ten- 
tationis nOs stimulis vel flagelli afllictione contnrbat. 
Nam 92epe bumanus animus quamlibet brevi tem- 
pore sine tentatione in l)onis studiis fuerit, mox de B 
eisdem studiis in quibus quiescendo se exercet ; de 
ipsis virtutibus, quibus multiplicari nititnr, dum 
proficere se sentit, inde elevaiur. Unde pro rectoris 
nostri moderamine impulso tenlationis efficitur, ut 
in eo ipsa pro^ectus sui elatio comprimatur. Qua* 
propter postqnam dlxit : Jncrepat quoque per dolorem 
in leetulo; aperte subjunxit : Et omnia ossa ejus 
marcescere facit, quia cum in ea requie quam nobis 
in hoc saeculo praeparamus flagello tentationis afll- 
cimur, qui fortasse de virtiitibus nostris inflari po- 
tuimus, eognito infirmilalis nostrae taedio extenua- 
mur. Gum enim, sicut cupimus, ad Deum profici- 
mus, si profectum nostrum tentatio nulia pulsaret, 
alicujus nos fortitodinis esset crederemus. Sed quia ^ 
nobiscum superna dispensatione agitur ut infirmi- 
tatis nostrae, quia proficientes obliviscimur teiitari 
molamus; etin profcctu nostro quid 287 ^^ ^^" 
vino munere, et in tentatione cognoscamus, qoid 
de propriis viribus sumus. Quae nos profecto ten- 
tatio ad plenum raperet, nisi prolectio superna ser- 
Taret. Sed polsat, nec frangit; pellit, nec movet; 
quatit, uec dejicit, ut nostra infirmitate sentiamus 
esse quod quatimur, et de divino monere quod sta- 
mus. £t quia saepe anima alicujos boni sibi conscia, 
cum virtutes suas ad memoriam revocat, quadam 
delectatione pascitur et quasi gratulatione propriae 
plonitudinis impinguatur, benedicitur quod tenta- 
lione puisante roarcescunt ossa, quia dum propria 
infirmitas tenutione interrogante cognoscitur, om- D 
nis illa nostrarum viriom videlicet pinguis viridis- 
que gralulatio subito anxietatis moerore siccatur. Et 
quf nos alicujus esse momenti bona nostra pensando 
credidimus, pulsatipaulo amplios perituros nos jam- 
jamque formidamas. Tunc omne bononim nostro- 
rum gaudium vertitor in pavorem pcBoanim. Tonc 
iniqoos nos esse deprehendimus qoi sanclos paiib 
antecredebaraos. Tabescit mens, stopentoculi, om- 
ne quod prius prosperum arridebat evanescit. Lux 
ipia fastidio est, et soke se in animo lenebrse mcero- 
ris infundunt. 
(340) Ossium nomiiie nequiores Antichrisli, et 



(3i0) Ex lib. xxxu in Job, c. xiv. 
(34t) Ex lib. xxxii in Joh, cap. xvii. 



S. VIGTORIS PARIS. il6 

calfidiores servi signantur, slcuc voce Dominica ad 
bealum Job de ipsisdicitur : Oisa ejus videlicet fistulm 
ceris (Job XL,13).Incorporeossasunl,qaaecontinent 
membra, et qoae continentor. Habet ergo ootkes 
Antichristus, habet et ossa : quia et iniqoi sont alii, 
qui tamen ab aliis In errore retinentor, et nequiores 
alli in errore alios retinent. Qaid itaque aliud ossa 
Antichristi quam qooslibet in corpore ejus valeii- 
tiores accipimos ? In quorom corde iniqoila» dom 
vehementer induruit, per eos tola ejos cerpori^ 
compago subsistit. Muiii namqoe in hoc mundo dl- 
vites videntor, qoi dom rebos operibosqiie subnixf 
sont qoasi ex fortitudine solidantor. S^ largiendo 
haec ipsa qoibus stulti sont, ad alios ad suum erro- 
rem trahunt. tlodo nonnullos ut pravi fiant donis 
illiciunt; modo nonnuUos utpravi permaneanl, mo* 
ueribus astringunt. Quid Kaque isti nisi Antichristi 
ossa sunt, qoi dom malos continendo 288 tntilti- 
piicant, in cojos 04>rpore carnes porlaiit? Ui non* 
nonqoam decipiendis aoditoribos exhibent lingoae 
dolcedines, qoia et spinae proferont flores, et ap|Ni- 
ret qoidem in eis qood oleat, sed latet quod pungaL 
Amaris dulcia, noxils blanda permiscent, bumiliter 
substemuntur, et per sermonem de se insinuanl 
quod per exhibilionem negant. Unde et reete ossa 
iiliHS aereis fistulis comparantur , quia nimirum 
more metaHi insenslbilis, sonom bcne loquendi ha» 
bent, sed sensum bene vivendi non hai)enl. Hoc 
namque quasi homiliter loquendo asseront quod 
eiate vivendo contemnunt. Uude l)ene per Paulum 
dicitur: Si iinguis liominum loquar et antfeiorumf 
efiaritatem autem non Itabeam, factus sum veiut en 
sonans aul eymbaium tinniens (J Cor. xiii, 1). Bona 
qolppe ioqoens, sed per amorem cadem bona non 
seqoens, velot aes aotcymbalom sonitum reddit, qoia 
ipse sentit verba qoae ipse non facit. 

(341) Ossium nomine, dorilia fortitodinis desi- 
gnator, sicot per J^emiam de qoibusdam, de vi- 
ribus suis nimirom praesomentibos dicitur : Ad^ 
hmsit cutis eorum ossibus (Thren. iv, 8). Quid enim 
in ossitHis, nisi duritia fbrtitudinis, et quid in cute 
nisi mollities exprimitur infirmitalis? Gutis ergo 
eorom adbaerere ossibos dicitor, quia ab eis prava 
sentientibus infirmitas vitii, duritia virlutis putatur; 
infirma eiiim suut quae faciunt, sed elationis fiducia 
decepti fortihos ea sospicionibus jungunt. Et qiio 
de se magna seniiont, eo de soa neqoitla emendari 
contemnont. 

(342) Ossiom nomine carnis fortitodo designator» 
sicot per beatom Job dicitor : Eieqit suspendium anima 
mea, ei mortemossa mea (Job vu, iS). Quid per ani- 
mam nisi meutis intentio? qoid per ossa, nisi carnis 
fortitudo signatur? Omne autem qood sospendilor, 
procol dobio ab imis elevatur. Anima ergo suspen- 
diom eligit ut ossa moriantor, qoia dom mentis in- 
tentio ad alta se soblevat, omnem in se fortitodi- 
nem viiae exterioris necai. Sancti enim viri cerlis- 

(34S) Ex lib. vui in Job, cap. xiv. 



tl7 



GKEGORIANUM. - LiB. V. 



918 



time sciiiDt Quia habere in bac viia reqiiiem non j^ non possunt, uiuIUplicius cxieris l>ononim corpora 



possunt, et idcirco suspendium eligunt; quia nimi- 
ram terrena desideria deserentes 289 ^^ ^l^^ ^"^* 
mam tollunt. Suspensi autem roortem suis ossibus 
inrenint, quia amore supernse patriae in Tirtulum 
suidiis accincti hi qui fortes prius in mundo fueranty 
Tiuculo humilitatis insequuntur. 

Ossium nomine fortitudo saecularium dignitatum 
desi^atur, sictti per beatum Job de superbo divite 
dicitur: Viseeraejus ptena sunl adipe^ et meduUis 
•ssa iUius irrigantur {Job xxi» 24). Sicut enim ex 
ahundanti cilK) adeps» ita ex abundautia rerum su- 
perbia nascitur qnae impinguat mentem divitis, dum 
elcTatur animus superluentis. Superbia quippe cor- 
dis qaasi quaedam pinguedo est crassitudinis. Unde 



se exstinguere gloriantur. Bene ergo dicitur : cartt- 
lago ejus ul laminw (erreaB^ quia in ejus corpore quo 
inGrmius quisque credidit, eo nequius incidit. Qui 
recte non ferro tantummodo , sed laminis ferreis 
comparantur, quia dum se circumquaque increduii* 
tate dilatare ambiunt, quasi iii ferri se bminas ex« 
tendunt. 

(544) Cartilaginis iiomine siraulalio potest desi- 
gnari. Gartiiago namque ossis ostendit spcciem, sed 
ossis non babet inGrmiialem. fe!t sunt nonnulla vi- 
tia quae ostendunt in se rectitudinis speciem, sed ex 
pravitatis prodeunt inGrmitate. Uostis enim nostri 
malitia tanta arle se palliat, ut plerumque ante de- 
ceptae mentis oculos culpas viriulcs Gngat, iit inde 



iis, qui ex abundantia peccata perpetrant, PropheU B quisque quasi exspeciet praeniia, unde xterna dignus 
dicit : ProdOt (fuasi ex adipe iniquitas eorum {Psal. est invenire tormeuta. 



Lxxu, 7). Amatores autem bujus saeculi quasi ossa 
babent, quando ia hoc mundo fortitudinem digni- 
latum possident. Sed si in exteriori dignitate desint 
terrenae etdomesticae divitiae quautum ad judicium 
suuro, ossa quidem habent, sed medullas in ossi- 
bus non habenL Quia ergo sic iste amator hujus 
sxculi exteriori potestate fuicitur, ut etiam interio- 
ri terrenae domus abuiidantia saginetur, dicitur: 
el medullis ossa illius irrigautur. Vel certe ossa sunt 
hojas pravi divitis, pmvae et durae consuetudines : 
McNlaUae vero in ossibus, sunt ipsa desideria male 
TiTcndi» quae neque ex pravitatis satisfactione sa- 
tianiur. Qiiam medullae quasi ossa irrigaut, cum pra- 



Ta desideria perversas consuetudines suas iu voiu- ^ pta retinere. 



Plerumque enini in ulciscendis viliis crudelilas 
agitur, et juslitia pulatur, atque immoderata ira in- 
tus zeli meritum creditur : et cum a distortis mori- 
biis p^ccantes dirigi caute debeant, vioienta indcxto- 
ne franguntur. 

Plerumque dissoluta remissio, quasi roansiietudo 
291 ^^ pictas babetur ; et dum, plusquam decct, 
deiinquentibus temporaliter parcitur, ad aeterna sup- 
plicia crudeliter reservalur. Nonminquam effusio, 
mesericordia creditur ; et dum male servare culpa 
sit, pejus spargi quo«l acceptum est, non tiinetur. 

Nonnunquam tenacia, parcitas piiiatur ; et cum 
grave sit vitiiim non tribuere, virras credilur acce* 



XJt&lum deleetatione conservant. 
CAPUT XL. 

DE CAKTILAGINE. 

/n Scrtplura taera eartilofinis nomine , aliquando 
inferiores in eorpore Anttchristi^ aliipMndo sima- 
Uuio ittteltigitur. 

(545) Gartilaginis nomine inferiores in corpore 
Amichristi, qui quales non sunt, videri appetunt, 
j|^0<l^^>^^A^H^ s^cu^ invoce Dominica ad beatum 
Job dicitur: Cartitago ejus quasi laminw ferrew. 
Garlilago ossis quidem speciem habct, sed ossis for- 
liludiDcm non babeL £t sunt nonnuili in Antichrl* 
sti corpore non honoribus clari, non divitiis fulti. 



Saepe malorum pertinacia, constantia dicitur ; et 
dum mens a pravitate sua flecti non patitnr, quasi 
ex recti defensione gloriatur. 

Saepe inconstantia quasi tractabilitas habetur, ei 
quo quisque fidem integram nulli servat, eo se ami- 
cum omnibus aestimat. Aliquando timor incompe- 
tens huinilitas creditur ; ot cum temporali formidine 
pressus quisque a defensione veritatis tacet, arbi- 
tratis quod juxta Dei ordinem bominem se potiori- 
bus exhibeat. 

Aliquando vocis superbia, veri libertas aestimalur ; 
et cum per elationem veritate contradicitur, loqiien- 
di procacitas veritalis defensio putatur. 



noii virCulum specie dccorati, non scientia callidi- ^ ^lerumque pigritia quasi contineiitia quietis at- 



tatis periti, sed tamen videri, quales non sunt, am- 
hiant ; el idcirco contra bonomm vitam nequiores 
iant. Bene ergo cartilago ejus laminis ferreis com-' 
parator, quia hi qui Anticbristo debiliores sunt, ad 
perpelranda raala nequiores existunt. Ferro quippe 
eaeiera metalla conciduntur; etcartilago Antichristi 
ferro siinilis dicitur quia hi qui in ejus corpore ad 
osteosionem Tirtutum noii sufficiunt, contra neccs 
inGdelium acrius accenduntur. Quia enim cum eo 
se facere signa et prodigia non posse considerant, 
fideles se illi per crudelitatero probant. Et pro eo 
quod innoceiitium corda corrumpere persuadendo 



tenditur, et cum gravis culpae sit recta siudiose iion 
agere, magnae virtutis meritum crcditur a piava tan- 
tum actione cessare. 

Pleruiuque inquietudo spiritus, vigilans sollicitu- 
do nominatur, et cum quietem quisque iion lolerat, 
agendo quae appetit, virtutis debitae implcre se excr- 
citium putat. 

Quia error curo virtus creditur, difficilius emen • 
datur, recte dicitur : Cartilago ejus quasi lamUm 
ferreos {Job xl, 3). Diabolus enim, quo sub praptexlu 
boni calliditatem suam fraudulentius exbibet, eo in 
culpa mentero durius teuet. Ilinc est quod nounun- 



(543) Ex Gne cnp. xiv, lib. xxxii, in Job. 



(311) Ex ejubdem lib. c. xvii, paulo posl nitMl. 



919 



GARNERI €AN. REG. S. YICTORIS PARIS. 



quam lii qiii quasi ^iain sanctilatis appetuiit, in cr- A rat. Aliud quippe cogilat, atquc alio intendit. Non 



rorom iapsi, tardius emendautur. Rectum qu4ppe 
aestitnant esse quod agitur, et sicut excolendae vir- 
tuti, sicvitio perseverantiam jungunt. Rectum aesti- 
maut csse quod agunt, et idcirco suo judicio eni- 
xius serviunt. 

292 CAPUT XLl. 

DE MEDIILKIS 

In Scriplura sacra meduUarum nomine aliquando nobt- 
litas regia, aliquando subtUilas ingenii , aliquando 
divitiw, aliquando inientiones cordis intelliguntur. 

Medullse nomine nobilitas regia designatur, sicut 
per Ezccliielem propbetam de Nabucliodonosor dici,- 
tur: Aquila grandis magnarum alarum^ longo mem- 
brorum ductu^ ptena plumis et varietate venit ad Li- 
banum, et tutit meduilam cedri et summitatem fron^ ^ 
dium ejus evulsit {Ezech, xvii, A). Vide titulum De 
aquila, lib. ii, c. 2. 

Medullae qiioqiie nomine subtilitas ingenii potest 
non inconvenieiiter desigiiari : Ossa quippe meduitai 
irrigando con/lrmant (Job xxi, 24). Per ossa autem, 
fraudulenta diaboli consilia inielliguntnr. Quia sicut 
in ossibus positio corporis, roburque consistit, ita 
in fraudulentis diaboli consiliis, tota se ejus malitia 
erigit ; et sicut ossa quia irriganl medullae confor- , 
lani, ita ejus consilia per spiritualis naiurae poten- 
tiam infusa ingenii subtilitas consilium roborant. 

MeduIIarum nomtnedivitiaedesignantur, sicutper 
beatum Job de pravo divite dicitur : Meduiiis ossa 



eniin dcfensionem pupilli, vcl vidux, sed mcrceilcm 
nummorum quaerit. Nam toliere tcinporale prae- 
mium, et non pupillum ac viduam iutendit defen- 
dere. Sermo itaque Dei discretor est cogitaiionum et 
inlentionum cordis : quia non aspicit quid apud 
temetipsum cogitas, sed per medullam compagis, id 
cst per intentionem cogitatioiiis quid accipere requi- 
ris. Restat ergo ut doctor cum loqultur sollicite at- 
tendat, ne aut mala intentione loqui inch^t : aut 
cum bene cocpcrit, seductus favoribus in appelitum 
alium declinet. Sic enim cogitationi bon» cogitatio 
sinistra subjungitur, ut \ix ipse qui easdem cogita- 
tiones generat, animus cognoscat. 

294 CAPUT XLII. 

DE NERVIS. 

(546) Nervi nomine , sententia fortis districtioiiis 
designatur, sicut per beatum Job Domino dicilur : 
Posuisti in nervo pedem mcum : et observasti omne$ 
semitas meas, et vestigia pedum meorum considerasti 
{Job xiu , 27). In nervo autem Deus pedem bominis 
posuit, quia pravitatem illius forti districtioiiis suae 
sententia ligavit. Cujus omnes semitas observat, 
quia subtiliter singula quxque dijudicat. Semita et- 
enim angustior solct esse quam via. Quia autem 
vias, actiones, non immcrito semitas ipsas, aclio- 
num cogitationes accipimus. Dcus itaque omnes s<> 
mitas ol)scrvat, quia in siiigulis quibusque aetioni- 
bus nosiiis etiani cogilaliones pensat. Et vestigia 



itiiusirrigantur{Job xxi, 24). Consule lib. iii, c.33. q pedum considerat, quia inteniiones noslrorum ope- 

(345) MeduIIaruin nomine intentiones cordis de- 
signantur : unde proedicator e;^rcgius cura loqucns 
subtililer diceret : Vivus est sermo Dei, et efpcux, et 
penetrabitior omni gtadio ancipiii, et pertigens usque 
ad divisionem animw acspiritus {Hcbr, iv, 12), illico 
adjunxit : Compagum quoque et medultarum, et discre- 
tor cogitalionum et intentionum 293 cordis {ibid,), 
Distinguit cnim sermo Dei compages et medullas : 
quia disccrnit cogitationes , et intentiones cordis. 
Per compages quoque ossibus ossa junguntur. Et 
saepe dum quid recta cogitatione agimus, sed subilo 
in laudis aniorcm deelinaiuus, alque boc pio laude 
facimus, quod facere prius, pro vcritate cocpera- 
mus : quia cogitationes cogitationibus adjunguiitur. 



rum quam rccte ponantnr, examinat, ne et boc, quod 
bonuin agilur, non recto desiderio agatur. 
CAPUT XLIIL 

DE PECTORE. 

In Scriptura sacra pectoris nomine atiauando cogita- 
tio iuxurice^ aiiquando cor intelligitur, 
(347) Pectoris nomine cogitatio luxuri^e designa- 
tur, sicut voce Dominica serpenli dicilur : Pectore 
et ventre repes (348) {Gen, iii, 14). Mulum namque 
luxuriae, aut cogitatione perpetratur, aut opere« 
Callidus namque adversarius noster, cuin ab effectu 
operis expellitur, secrela poUuere cogitationis moli- 
tur. Beiie ergo a Domino serpenti dicilur : Pectore 
et ventre repes, Serpens videlicet ventre repit, quando 



quasi quaedam compages liunt. Scd babent ossa, D bostis lubricus per bumana membra, sibimet sub- 



quse in compage juncla sunt , etiam nieJuIIas. Quod 
praedicator sanctus apertius intulit, cum subjungit : 
Discretor cogitationum , et intentionum cordis. Com- 
pagcs enim', nostrse cogitationes sunt : medull;e au- 
tem intentiones. Et saepe aliud cogitamus , atque 
aliud est, quod per cogitationem intendimus. Nam 
si quis proposito nummorum praemio , pupiUi vel 
viduae causam defendit, et fortasse ecclesiam ingre- 
diens in suis precibus Deo dicat: Tu vides quia cau- 
sam pupilli et viduae defendo, iste procul dubio quod 
cogitat, scit : sed quod intendit ejus cogitalio, igno- 

(345) Ex bom. xxi in Ezecb. post medium. 

1546) Ex c. XXV, I. XI, in Job. 
347) Ex c. II, lib. xxi, in Job, nntc Oujm. 



dila usque ad expletioneni 295 operis luxuriam 
exercet. Serpeiis autem repit pectore, quando eos, 
quos in opere luxurise nou valct, polluit in cogita- 
tione. Alius itaque luxuriam jam perpetrat actione, 
buic serpens repit ex ventre. Alius autem perpctraii- 
dam versat in mente, buic sibi serpens repit ex pe- 
ctore. Sed quia per cogitationem ad opera implenda 
pervenitur, recte serpens prius pectore, et poslmo- 
dum repere ventre describitur. 

(349) Pectoris nomine, cor designatur. Unde di- 
vina voce prsecipitur ut in Aaron pcctore rationalo 

(348) Sed nosira et omnes edit, aliter babent. 
(3iS») Ex II part. Paslor., c. I. 



»1 



GREGORIANUH. -^ LIB. V. 



jadicii viuis ligantibus imprimatur, quatciius sacer- A in vulva moriuus $um ? egretsus ex uiero non slathn 



dold^ cor nequaquam cogilationes fluxae possi- 
deant, sed ratio sola constringat, ne indiscretum 
qaid vel inutile cogitet, qui ad cxeniplum aliis con- 
stitutus, ex gravitale vitae semper debet ostendere, 
quantam in pectore rationem porlet. 
CAPUT XLIV. 

DE UBERIBUS. 

/« Scriptura sacra uberum nomine cliqnando Juda*i 
et ^ntiles desiynantur, aliquando verba sacri elo- 
quh^ aliquando argumenta casios spei^ aliquando 
sancti pradicatores intelliguntur. 
(350) Uberum nomine Judaei et genliles designan- 
tur, sicut Ecclesiae in Canlicis dicitur : Duo ubera 
tua sicut duo hinnuli caprece gemelli qui pascuntur 



perii? Cur exceptus genibus? Cur laclatus uberi- 
bus? {Job 111, 12.) Quatuor modis peccatum per- 
petratur in corde, qualuor consammatur in 
opere. In corde namque suggestione, 297 ^^^^' 
ctalione, consensu, et dcfensionis audacia per ela- 
tionem perpelratur. Fil enim suggeslio per ad- 
versarium, delectalio per carncm, consensns per 
spinUim, defensionis audacia pcr elaiioncm. Culpa 
enim qua^ ten-ere dcbuit, mentcm extollit et dcji- 
ciendo elevat ; sed gravius elevaitdo supplantat. 
Unde et illam primi bominis rectitudinem antiquns 
bostis his quatuor ictibus fregit. Nam serpens sua- 
sit, Eva delectata est, Adam consensil. Qui etiam 
requisitus conlileri culpam pcr audaciam noluiL 
in liiiit donec aspiret dies , et inclinentur umbr<s B n^^^ y^^ j^ humano genere quoiidie agilur quod 



{Cant. IV, 5). Quid enim sunt duo ubera, nisi ex Ju- 
da» et gcntilitate veniens uterque populus, in san- 
CUB Ecdesix corpore per intentionem sapientiae, ar- 
cano est cordis iuflxus? Ex quo populo, hi qui 
electi sunt, idcirco capreae hinnulis 296 compa- 
rantar, quia per humilitatem quidem se peccatorcs 
iuleiligunt, sed eis per cbaritatcm currentibus, si 
qua obstacula de impedimeiito lemporalitalis ob- 
viant, transeunt, et datis contemplationis saltibus, 
ad supema consccndunt. Qui, ut hxc agant, prae- 
oedenlinm sanctorura exempla conspiciunt : Unde 
ei in iiliis pasci referuntur. Quid enim per lilia nisi 
lUonini vita dedaratur, qui veracitcr dicunt : Christi 



actum in primo parenle nostri generis non igno- 
ratur. Serpens suasit quia occullus hostis mala cor- 
dibus hominum latcnter suggerit. Eva delectata est, 
quia carnalis seiisus ad verba serpentis mox se 
delectationi substeruit. Consensum vero Adam mn- 
lieri praepositus praibuit quia dum caro in delecta- 
tionem rapitur, etiam a sua rectitudine spiriius 
inflrmatus inclinatur. Et requisitus Adam confltcri 
uoluit culpam, quia videlicet spiritus, quo peccan* 
do a verilate disjungitur, eo in ruinae suse audacia 
nequius obduratur. Eisdem etiam quatuor modis 
pcccatum consummatur in opere. Prius namque la- 
tens culpa agitur, postmodum vero ante oculos ho- 



b&nus odor sumus Deo (II Cor. ii). Elecli ergo, ut q minum sine confusione reatns aperitur ; dehinc et 



assequi summa praevaleant, conspecla odorifera et 
(^ndida justorum vita satiantur. Jam quidem videre 
Dominuni sitiunt, jam de ejus contemplalione sa- 
tiari charitatis aestibus inardescuut. Sed quia in 
bac vita positi noiiduro valent, per praecedeniium 
interiro pairura exempla pascuntur. Unde et apte il- 
iic tempus de ipeo liliorum pastu diflinitur, cum di- 
dtur:/>afie<; aspiret dies^ el inclinentur umbrce, Tan* 
diu quidem refici justorum exemplis indigemus, do- 
nec peccaniis mortalitatis umbras «leino die aspi- 
rante transeamus. Cum autem bujus temporalitaiis 
umbra transacta hac mortalitate fuerit inclinata, 
quia ipsius diei internum lumen cernimus, nequa- 
quam jam appetiroiis, ut ad amorem ejus per aliorum 



in consuetudiuem ducitur. Ad extrcmuni vero vcl 
falsx spci seduclionibus, vel obstinalione iniserze 
despcrationis enutritur. 

Hos ilaque peccati modos qui vel iu cordc lalen- 
ter flunt, velpatentcr in opere perpclranlur, bcatus 
Job considerat, et bumanuin genus in quut pccca- 
torum gradibus sit lapsum, dcplorat dicens : Quare 
non in vulva mortuus sum ? egressus ex utero non 
statim perii ? Cur exceplus genibus ? Prima eniw 
vulva conceplionis fuil lingua malse suggestionis. 
Sed peccator in vulva morcretur, si moriturum se 
homo in ipsa suggestione cognoscerct. Qiii tamcn 
ex uiero egressus est, quia postquam eum in pec« 
calo suggerens lingua concepit, mox etiam foras 



exempla flagremus. Nniic autem, quia nondum eum D delectatio rapuil. Post egressionein vcro exccptus 



intueri possumus, summopere necesse est ut eorum 
qui illum pcrfecte secuti sunt conspectis actionibus 
liicileniur. 

Uberuin nomine verba sacri eloquii designantur, 
sictit per Salomonem dicitur : Qui fortiter premii 
nbera ad eliciendum iac , exprimit butyrum. El qui 
tehementer emulget , elicit sanguinem (Prov. xxx, 
55). Require in capit. De sanguine, supra, cap. 35. 

(55t) Ul)erum nomine argumeuta cassae spei, vel 
idadae, sive misene fomenta desperationis desi- 
gnanlur, sicut per bealum Job ex persona humani 
generis, vel cujuslibet pcenitentis dicitur : Quare non 



est genibus, quia cum ad delcctationem carnis pro- 
diil, nimiruni culpam per consensionem spiiitus 
subjectis cunctis sensibus, quasi suppositis genibus 
coiisummavit. Sed 298 genibus exceptus ctiara 
ubcribus csl lactatus. lu consensu enim culpae ad- 
dilis spiritus sensibus multa cassae fiducia? argu- 
menta subsecuta sunt, quae natam in peccato ahi- 
mam virulento lacte nutrierunt ; et ne aspera mor- 
tis supplicia inclueret, hanc blandis cxcusationi- 
bus foverunt. Unde et primus homo post culpam 
audacior cxstitit dicens : Mulier quam dedisti miki 
sociam ivsa mihi dcdit de ligno, et comedi (Gen, 



(5:;0) E\ c. VI, lib. xxiv in Job, 10. 



(55i) Ex c. XXV, I. IV, in Job, 27. 



«B GARNERl CAN. REG. 

iiiy 12). Qui quidem per Uinorem semetipsuiD ab- A 
sconsurus fugerat ; scd tamen requisitus innotuit 
quantum etiam timeits liinebat. Gum enim ex pec- 
calo praesens poena mctuitur, et amissa Dei facies 
non amatur, timor ex timorc est, non ex humi- 
litaCe. Superbit quippe, qui peccatum si liceat non 
puniri, non dcserit. Sed his sicut dictum est mo- 
dis quatuor cutpa, ut in corde agitur, etiam in 
opcre perpetratur. Ait enim : Quare non in vulva 
mortuus sum ? Vulva quippe est peccantis hominis 
cuipa latens quae occuite pcccatorem concipit, et 
rcatum suum adhuc in tcnebris abscondit. Egresrut 
ex uteronon ntatim perii? A vutva de utero<2xitur, 
cnm pcccator, quse in occuito] commiserit, haec 
etiam in aperto comroittere non erubescit. Quasi 
enim ab occultationis suse vulva processerant, de 
quibus propheta dicebat : Et peccatum $uum quaii 
Sodoma prcedicaverunt (ha. iii, 9). Curexceptus ge- 
nibuB ? Nimirum peccator, cum jam de iniquitate 
sua non confunditur, in iniqnltate eadem eCiam ad- 
miniculis pessim.^e consoetudhfiis roboratur. Quasi 
enim genibus peccator fovetur, ut crescat, dum 
culpa consuetudinibus flmatar *ul vigeat. Cur la^ 
catut uberibHs ? Quia dum prodirc culpa in usum 
coeperit, nimirum se vel falsa spe divinae miseri- 
cordiae, vel aperta miseria desperationU pascit, nt 
eo nequaquam ad correctionem redeat, quo ve! 
factorem suuin pium sibi simulat, vel boc quod fe- 
cit inonlinate formidat. Beatus igitur vir huma- 
ni gencris lapsus aspicit, et quibiis praecipitiis q 
mersum sit in foveam iniquitatis, intendit dicens : 
Quare non in vulva mortuus ium ? Id esi in ipsa oe- 
culta perpetratione peccati, cur a rarnis vita mor- 
tificare me nolui ? Et egreisus ex utero non $tatim 
perii ? Id est postquam ad apertam iniquitatenl 
exii, cur me tunc saltem perditum non cognovi ? 
299 Perisset quippe in suo judicio, si se penli- 
lum cognovisset. Cur exceptu$ genibus ? Id est etiam 
post apertam culpam, cur meadhuc in illa etiam 
consuetudo suscepit, ut valentiorem ad nequitias 
redderet, et pravis me nsibus snstinens foveret ? 
Cicr lactatus uberibus ? Id est postquam in culpae 
consuetttdinem veni, cur me ad atrociorem nequi- 
tiam, vel falsae spei Hducia, vel lade miserae des- 
perationis enntrivi ? ^ 

(352) Uberum nomine saneti praedicatores de- 
signantur, stcut in Cstnticis canticorttm sponso de 
ipsis dicitar : Meliora $unt ubera tua vino (Cant. i, 
i). Istaenim sunt ubera, quae in arca Dominici 
pecloris flxa, lacte nos potant : quia Ipst arcanis 
suromae contemplationis inhaerentes, subtiii nos 
praedicatione nutriunt. 

CAPUT XLV. 

DE MAMSIS. 

(555) Mammarum nomine erroris praedicatio de- 
signatur, sicut testaiur qui pravorum pnetMcatorum 
8ub Antichristo licentiam locutionis long antc in- 

(552) Ex c. X, 1. XXX, in Job, 22. 
(355) Ex c. II, lib. xix, \n Job, 15. 



8. TIGTORIS PARIS. 



224 



tuens ait : Sed et iamias nudaverunt mammam^ iac^ 
taverunt catuios suos (Thren. iv, 5). Quid namque 
lamiasuisi haereticos appellat, humanam quidem 
faciem, sed beliuina per impietatem corda gestan- 
tes?Quia ergo illo tempore, vel quando sancta 
Ecclesia adversitate preroitur, pravis quibusque 
praedieatoribus licentia locutionis dator, bene di- 
citur : Lamite mammas nudaverunt, quia errorem 
suum pravi praedicatores libere praedicant. Tunc ca- 
tulos lactant, quia male sequaces parvulorum ani- 
mas, dum pervtrsa Insinuant, ad impietatem nu** 
triendo confirmant. 

300 CAPUT XLVl. 

DE COSTIS. 

(551) Costarum nomine animi sensus designan^ 
tur, sicut in libro beati Job per Eliphaz de iniquo 
dicitur : Attenueiur fame robur ejus, et inedia iitva- 
dat costas iilius (Job xviii, 12). Scripturae sacrae 
more optare videtur, quod praevidet futuruni, sci- 
licet non maledicentis animo, sed praedicentis. Om- 
nis itaque homo qui ex anima et carue consistit, 
quasi ex robore et infirmitate compositus est. Ex 
ea enim partc, qua spiritus rationalis est conditus 
non incongrue dicitur robustus ; ex ea vero, qua 
camalis est, infirmus est. Robur ergo bominis est 
anlma raitionalis, qu» impugnantibus vitiis resis • 
tere pet ration^m v^Ict, hujul autem iniqui robor 
fame attenuatur, quia ejus anima, nulla interni d« 
bl refectione pascitur. De qua scilicet fame Deus 
per prophetam loquitur : JfAmittam famem in ter* 
ram^ non famem panis^ neque sitim aquas, sed <i«- 
diendi verbum Jki, Bene autem subditur : Inedia 
invadat cottas iUius. Gostae enim oniuscujusqao 
sunt sensus anlmaey qui latentes cogiutiones rou« 
niont. Inedia igitur invadit costas, qoaiido omni 
spirituali refectlone subtracta sensus raentis defi* 
ciunt, et cogitatiories soas regere, vel tueri noR 
possunt. Inedia invadit iniqui costas, quia fames 
interna sensus roemis extenuat, ut cogitationes 
soas nullatenus regat. Naro dum sensus mentis 
obtusi foerinl, cogitationes ad exteriora prodeunt , 
et quasi costis inftrmantibus ea, quae in occulto 
sana latere poterant, foras viscera fonduntur. Unde 
fit ut, cogitationibus exterius sparsis, exterioris 
gloriae spede deceptos appetat auimus, nihilque 
diligat, iiisi quod polchruro foris viderit. 
801 CAPUT XLVII. 

DE DTERO. 

(555) Uteri nomine secretus gratiae Dd sinus de- 
signatur, sicut voce Doroinica ad beatum Job siib 
interrogatione didtur : De cujus utero egressa est 
giacies (Job xxxviii, 29). Quid enim \n otero, nisi 
sinus graUae accipitor ? Quid in giade nisi frigida, 
et perfidia; torpore constricta iutelligirous corda Ju- 
daeorum? Qui quondam per acceptionem legiCy 
per costodianvmandatOrom, per ministeria propfae- 
tise sic intra sinum gratiae qiiasi intra utenim 

(554) Ex c. VII, 1. XIV, in Job. 

(555) Ex c. XV, I. xiix, in Job, 20. 



fi5 



GRCGORIANIJM. — LIB. V. 



m 



Croatoris babebaiuur. Sed qnia Teniente DomiDO A iiibus yideri innoeentior quaerit. Mens namque hy- 



coBStricii frigore perfidiae rervorem fidei ei cbariia- 
tis amisemnt, a secreto gratia Dei siou projecti, 
qoasi gbcies de otero Grealoris egressi suni. Quasi 
eoim glacies de Dei utero egreditur, quando bi qui 
intos incaluerant ex virluiani dono, frigescunt. 
(356) Menies namque bominum omnipotens Deus 
dum in sno iimore format, quasi concipit ; easque 
ad aperias virtutes dum provebii, gtguit. Sed si de 
accepiis viriutibus extoHuniur, relinquit. Et saepe 
quosdam cognovimus malorum suorum considc- 
ratione compungi,diTini tcrroris pavore fervescere» 
ei per pavoris exordia nsqne ad summa virtuiuni 
pervenire ; sed dum de eisdem virlulibus, quas ac- 
dpiunt, extolluntur; inanis glori» laqueo astricti, 
ad aniiquum iorporem redeuni. Ei inde exicriorem ^ 
gloriaro iorpentes appeiunt, unde ad inienia dili- 
g^a ardeuiius flagrare debuerunt. Dumque iste 
iignis, ille scientia, iste prophetia, ille magnis ope- 
ribus poUet, atque per baec dona placere homini- 
bus appeiunt, omne quod prius inlimum caluerat, 
exleriorem laudem diligenies in torporem vertunt. 
Quasi ergo glacies, de utero ^reditur, dum post 
dooonmi benellcia a visoeribus supern» pieiaiis se- 
paraniur. 

(357) Uieri nomine, IM eonsilium intelligitur, ut 
toutur ipse, qui per beaium Job loquiiur dicens : Et 
wakmm fUio$ utenmei{Job xix, 1 7). In Deo, qui forma 
•on 30S circuBscribiiur, membra cerporis, id esi 



pocritae nunquam vacai a malitia^ cogiiatione. Nam 
sivc ierreua quo^ue, scu laudem appetal, ban: altis 
Invidei, quae sibi reiribui anhelat. Et ianlo cseleros 
osiendere pervcrsos moliiur, quaiilo videri sanctior 
hominibus appeiit, ut cx co quod alti despicabiles 
fiunt, ipse rcvercntior semper appareat. Undc fit ut 
de opinione proximi ante humana judicia linguse 
suse laqueos prxtendat, ut eorum quibus placcre 
appetii, solus sestimalioncm capiat. 

303 CAPUT XLVIII. 

DE VENTRE. 

In Scriptura sacra veHtrit uomine aliquando men$f 
aliquando avaritia^ aliquando opus luxuriWt o/t* 
quando infirmitas nostra intelligitur. 

(359) Vcntris nomine mens designatur, sicut voco 
Doininica ad Ezecbiclem dicitur : Fili hominiSf 
venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur volu- 
mine isto, quod ego do tibi {Ezech. iii, 3). Quiii 
enim ventris nomine, nisi mens aecipitur? Undeci 
pcr Jercmiam dicitiir : Ventrem meum, ventrem 
meum doleo {Jer. iv, 19). Quod, quia de spiriiuali, 
ei non de corporeo ventrc dtxerat, adjunxit : Sensus 
eordis mei conturbdti sunt (ibid.)» Neque enini ad 
salutem populi periiiiebat, si propheta ventrciu 
corporeum se doiere pmedicaret. Scd veutrem do- 
luit, qui meniis aflliciionem seiisii. S^d cur exem- 
plum prophetx proferimus, cum teslinionium Do- 
mini aperiius habeamus ? Et necesse est ut cum per 



aniis,ocoUis,uienisitanominaiitur,oiexmembro- q semetipsam veriias loquitur, prdpheta taceat, quia 



rom vocjd)olis effeeius ejus poteiiii» designetur. 
Oculos quippe babere diciiur, quia cuncu videi; 
niafius quippe babere describilur, quui cuncia ope- 
raior ; in «lero aolem proles concipiiur que in bac 
viii profeMur. Quid ergo uierum Dei nisi ejus con- 
iUioni debemns accipere, iu quo ante saecola per 
praedesiiiiaiionem concepii sumus, iia ut creali per 
saecub perducamur? Dominus ergo qui manei ante 
saecula, uieri sui filios oravit, quia eos, quos poten- 
ler per diviniiaiem condidit, incarnaius veuiens 
bomiliter rogavii. 

(358) Uteri nominc, mens designatur, sicuiper Eli- 
pbaz de bypocriia dlc\i\XT:Coneepitdolorem,etpepe' 
rit imquitatem; et uteriu etiam prmparat dolos (Job 



lucerna claritatem non habet in sole. Ait entm : 
Qui credit in me^ sicut dicit Scriptura, flumina de 
venire ejus ftuent aquw vivas (Joan. vii, 38). Quia de 
mente fidelium sancta praedicationis verba defluuniy 
quasi de venire credentium aquse vivae flumina 
decurrunt. Ventris autem viscera quiJ snnt aliud 
nisi mentis interna, id esi rccta inteiitio, saiictum 
desiderium, humilis ad Dominum, pia ad proxi- 
roum volunlas? Unde recte ntinc dicitur : Veatir 
tuus eomeditt et viscera tua replebuntur ; quia cum 
mens nostra pabulum veritatis accipit, inicriia no- 
sira non jam vacua remancni, sed aUmcnio vitae sa* 
tiata. Mulii autem leguut, ,ct ab ipsa lectione je- 
juni suni. Multi vocem praulicationis audiunt, sed 



XT,55).Mensbypocrilae dolorem coiicipii,cum per- ^ posi^ocem vacui recedunt. Quorum etsi vcnter co- 

versa cogitai; iniquitatem parii,cum explere coeperii, 

q«od cogitavii; invidendo dolorem cpucipii, dero- 

gando iBiquiutem parii : gravis quippe esi iniqui- 

las, qaaodo is qni perversus esi osiendere alios per- 

▼ersos molitur, oi inde ^pse, quasi si^ncius appa- 

reot, quod alios sanctos non esse docuerit. Uteri 

vero nomine recie roens accipiiur, quia sicoi pro- 

les io uiero concipitor, sic cogitaiio in mente ge- 

■eraiur, ei sicui in venlre cibl, ita coniineniur in 

meiile cogiiaiiones. Uterus itaque bypocritae praepa- 

rtt dolos, qoia tanto super m^jorem malitiam conira 

proxliDOs in mente concipit, quanto solus^rae om- 



(356) Hae soni cirdter medium. 

(357) Haec ex c. xxii, I. xiv in Job. 



medit, viscera non replentur, quia etsi mentc in- 
tellectum sacri 304 ^^i*^' percipiuni, oblivisccndo 
ei non servando quae audierint, haec in cordis visce- 
ribos non reponuniur. Binc cf i quod per propbe* 
lam alium quosdam Dominus increpai dicens : Po- 
n\te corda vestra super vias vestras. Seminasti$ 
iNti/lttm, et intulistis parum, Comedistis^ et nou esti^ 
satiati. BibisUs , et non estis inebriati (Agg. i, 6). 
MuUuni quippe cordi seminat, sed parom inf<;ri, qui 
de mandaiis coelestibus vel legendo, vel etiam au- 
diendo mulia cognoscii; sed negligenier operando 
pauca fructificat. Gomedit, ei noii satiator, qui 

(358) Ex c. XXV lib. in Job, 28. 

(359) Ex bom. iO in Ez., longiuscule a pKmcipio. 



257 



GARNERI CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. 



ttS 



Terb2i T>ei aitdiens, lucra vcl gloriam saeculi concu- A contremiscit, quia infirmiias nostra, per hoc quod 



piscil. Et bcne non satiari dicitur, quia alind man- 
dlt, ct aliud csurit; bibit, et non inebriatur, quiad 
veccm praedicationis aurem inclinat, sed mentera 
non mutnt. Solet enim per ebrietatem bibentium 
sensus mutari. Qui ergo ad cognnscendum Dei ver- 
bum devotus est,sed ea qux sunt hujus sxculi aJi- 
pisci desiderat, bibit, et inebriatus non cst. Si enim 
inebriatus csset, procul dubio mentem mutassct, 
ut jam terrena non quaercret, jam vana et transito- 
ria quae amavcrit non amaret. De electis namque 
per Psalmistam dicitur : Inebriabuntur ab ubertaU 
domui tuof (Psal. xxxv, 9), qnia tanto omnipotentis 
Dei amore repleii suut, ut mutala mente sibimet- 
ipsis exiranei esse videantnr implentes quod scri 
ptum est : 

ipsum (Matth, xvi, 24). Seroetipsum namque abuc- 
gat» qui mutalur ad meliora, et incipit essc, quod 
non erat, et desinit esse quud erat. 

(560) Ventris nomine avaritia dcsiguatur, sicut 
in libro beati Job per Sophar de iniquo dicitur : 
Confringeus nudavit pauperis domum : Rapuit, et 
non tedificavit eam^ nec est satiatus venter ejus (Job 
XX, i9). Oomum paupcris conrringit, et nudat, qui^ 
eum quem per potentiam conterit, exspoliare quoque 
per avariiiam non erubesdt. Rapit eam, et non aedi- 
ficat. Ac si aperte diccretur : Qui hanc sedificare 
debuit insupcr rapit. Ycnturus in judicium Doniinus 
dicturus est reprobis : Esurivif et non dedistis mihi 
poium. Hospes eram, et non collegislis me, etc. 



in coelestis gaudii intcUeclu frangitur, ipsa sua ei- 
sultatione turbafur. Et sit in mence pavor cum 
laetitia, quia etsi jam scntit quid de coelesti gaadio 
diligat, adhuc tamen metuit, ne non percat, quod 
vix tenuitcr sentit. 

CAPUT XLIX. 

DE IMTESTIMIS. 

(562) Intcstinoruro noroine occnlta et mystica 
Dei mandata designantur, sicut per Moysen de agni 
comestione dicitur : Caput cum pedibus, et intestinis 
vorabitis (Exod, xu, 9). Quid enim per agnum nisi 
Redemplor ? Rederoptor noster est Deus videlicet 
ante sa;cula, et horoo in fine sa^culoruro. Caput ergo 



Q. , . jL . - n agn* vorare est divumatero iUius fide percipere. 

ut vuU post me ventre, abneget semel- ** J' , . ....... 

Pedes vero agni vorare est vesti(;ia huroiliiatis 

amando, et imitando perquirere. 306 Q"^^ ^^^^ ^""^ 
cjus intestina, nisi verl)oruro ejus occulla et mys- 
tica mandaia ? Quae tunc voramus, cum verba vitae 
cum aviditalc sumimus. 

CAPUT L. 

DE V1SCER1BU6. 

(363) Yiscerum notnine hi qui spirilualibus sa- 
cramentis in Ecclesia deserviunt designantur, sicut 
per beatum Job ex persona Eeclesiae dicitur : Ei 
effudit in terram viscera mea (Job xvi, 14). Quid 
enim aliud sanctae Ecclesiac viscera debemus acci- 
perc, nisi eorum mentes, qui ejus quaedam in se 
mystcria continent, qui ad intima sacrameiita deser- 
(Matth. XXV, 41.) Ex culpa subjungiiur : Disceditc a C viunl? Sed aittiquus adversarius, cum fidclesquos. 



ine, maledictif in ignem aternum qui paratus ext 
diabolo et angetis ejus (ibid,), Si igitur tanla pocna 
muUattir, qui non dedisse 305 convincitur, qua 
poena feriendus est, qui redarguitur abstulisse. Ra- 
puit ergo, non asdificavit earo, quia non soluro de 
»uo niliil tribuit, sed etiam quod erat alienuro tu- 
lit. HQne autem subditur : Nec est satiatus venier 
ejus. Venter quipi»e iniqui avaritia est, quia in ip- 
sa coUigitur quidquid perverso desiderio glutitur. 
Liquet vero quia avaritia desideratis rebus iion 
exstinguitur, scd augetur. ^aro niore ignis curo li- 
gna quse consumat acceperit, excrescit ; et unde vi- 
detur ad morocnturo flaroma compriroi, indc paulo 
post cernitur dilatari. 

Ventris nomine opus luxuriae designatur, sicut 
scrpcnti voce Doroinica dicitur : Pectore et ventre 
repes (Gen. iii, 14, juxta LXX). Rcquirc in capite 
8upra 43, De pcctore. 

(361) Ventris nomine iiifirmitas nostra designa- 
tnr sicut sponsae voce Canticts caiiticorum dicitur : 
Ditectus meus misit manum suam per foramen et 
venter meus intremuit ad tactum ejus (Cant, iii, 4). 
Dflectns meus etenim manuni per foramen roittit, 
quando virtute sua Doroinus animum nostrum per 
subtilem inteilcctuin pulsat. Et vcnter in tactu ilUus 

(360) Ex c. XII, lib. xv, in Job. 

(361) Ex hom. i9, in Ezecb., med. circiter. 
{362) Kx hom. 32, in Evang. 



dam, qui interioribus sacramentis deservirc vide- 
banlur, ad saecularia negotia pertrahit , ejus procul 
dubio viscera in terraro fundit, quia Ulos in rebus 
infimis conculcat, qui prius in occultis et spiritua- 
libus latebanL 

CAPUT LL 

DE UMBILICO. 

(364) Umbilici noroine lujuria designatur, sical 
propheta testatur, qui sub specie fcroinae proslitutae 
Judaeae petulantiam increpans ait : In die ortus fttt 
non esl prwcistu wnbilicus tuus (Ezech, xvi, 4). In 
die quippe ortus umbilicuro praecidere est convcr- 
sioiiis teropore carnis luxuriam rcsecare. Quia enim 
Y^ diflicile est male inchoata corrigere, et semel for- 
mata deforroiter in melius reformare , de ortu suo 
Judaea reprehenditur, qua; dum Judaeo nata est» 
imprecisum umbilicum rctinuit, quia fluxa luxuri» 
noii abscidit. Hinc iteruro voce Doroinica ad beatum 
Job de diabolo dicitur : Fortitudo ejus in lumbis 
ejus , et virtus ejns in umbilico ventris ejus ( Job 
XL, 11). Seminaria quippc coitus viris in Inmhis 
essc, incsse autem feminis in umbiUco perhibetur. 
Quia igitur potestate diaboli utriusque gencris 
sexus valde 307 ^^ luxurias infinuitate subster- 
nitur; fortitudo ejiis in lurobis contra masculos, et 

(363) Ex I. xiii, in Job, c. vi, 10. 

(364) Ex c. XI, I. XXXII, in Job. 



«9 



GRE601UAM5M. - LIB. Y. 



m 



▼irtus iHiuSy contra feminas in unibilico essc perbi- A in suis Gnibus Judaeam rcplcvit. Ncc tanicD eiibat 



bemr. 

CAPUT Lll. 

DE LIIUBIS. 

in Scriptura sacra lutnbornm nomine aliquando pro- 
pago morlalitatis, aiiquando luxuria, aliquando 
iaudis appetitus inttltigitur. 

(565) Lumborum noroine propago niorialitalis 
dest^atur, sicut per Ezecliielein de Redemplore 
uostro dicitur : Vetut aspectum iynis intrinsecus ejus 
per circuilnm, a lumbit ejus et desuper; et a iumbis 
ejus usque deorsum vidi quasi speciem ignis spienden- 
tis m circuitu {Ezech. i, ^7). Quid esl enim quod 
mediator Dei et bominum bomo Chrisius Jesus a 
lumbis, et desuper aspectum ignis intrinsecus per 
circuitum babere descril)itur, ct a lumbis et deorsum 
speciera ignis splendentis per circuitum? Investi- 
gandum namquc quare a lumbis, et desuper ignem 
iotriDsecus, nec tamen splendentem ignem habere 
Darratur ; a lumbis vero, et deorsum habere ignis 
^eciem dicitur, nou tamen hunc habere intrinsecus 
raeoioratur, quia splendentem et in circuitu hunc 
babere describilur. Quid enim lumborum nomine, 
nisi propago mortalitatis exprimitur? Propter qiiod 
ellam ei Levi dicitur quia adhuc in lumbis patris 
eral, com Mclcbisedech occurrit Abrahae : De lumbis 
▼ero Abrabie Vii^o Maria exiit, in cujus utero uni- 
genilos Patris per Spiritum sanctum incarnari di- 
gnatus est. Ex qua incarnatiooe universo innotuit 
muado Deus sicut per Psalmistam dicitur : Accin- 
gere gladio !uo circa femur tuum , potentissime 
iPsal. XLiv, A). Gladium etenim circa femur poten- 
tissimus sumpsit, quia serino ejus prsedicalionis iN 
lius ex ipslus incarnatione convaluit. Quid 306 
Tero iste ignis designat nisi ardorem sancti Spiri* 
tns, qni corda quas repleverit , incendit? De quo 
ipsa Veritas dicit : Ignem veni mittere in terram^ et 
4fuid voto nisi ul accendatur? Quid est ergo quod In 
Kioc aspectu bominis, qui propbet^ apparuity a lum- 
bis soperios, ifitrinsccus per circuitum ignis ardet ; 
a larobis vero inferius non ignis intrinsecus, sed in 
circuito rcsplendet, nisi quod ante incarnationem 
Onigenitt, Redemptoris noslri, sola inlra se Judaea 
ardorem amoris ejushabuit, post incarnationem 



extrinsecus, quia sese in mulliludinem gentium non 
diialabat. Qiiae ardoris flamma visa est posimodum 
in circuitu splendere, quia per mundi cardines in 
universis gentibus onmipolcnlis Dci amor coepit 
excrescere. Erat ergo prius igiiis intrinsecus, cum 
Jacob diceret : Salutare tuum exspectabo, Domine 
(Gen. XLix, 8). Quod enim salutarc dicimus Latine, 
verbo Hebraico Jesos dicitur. In quo verbo bcali 
Jacob mens ostendittir, qiiomodo Jesu dcsidciio 
ardebaty quem sc moriens exspectare perhibebai. 
Ardd)at ignis, cum Moyses diceret : Si inveni gra» 
tiam in conspectu /uo, ostende mihi lemelipsum^ ut 
videam te (Exod. xxxiv, 9). Ardebat ignis in menle, 

Bcum David diceret : Sitivit anima mea ad Deum vi^ 
vum. Quando veniam^ et apparebo ante faciem Dei 
mei? (Psal. xli, 5.) Qui incarnationem Verbi do- 
sidcrans, ait : Ostende nobis, Domine, misericordiam 
tuam^ et salutare tuum da nobis (Psal. lxxxiv, 8). 
Ardebat ignis cum Simeon de corruplioiie vit» prae- 
seulisexiie desiderans, audivit non priusse visurum 
mortem, nisi ^QlQvideret chrislum Domini(Luc. ii, 
26). Sed ecce jam ignis iste quasi sub lumbis exierius 
resplendet, quia universa gentilitas iucarnaii Dvi est 
amore succensa. £t quia ejiis membra sunt clecti 
angeli in coelo, ejus membra sunt conversi homi- 
nes in terra. Unus bomo est qui, et siiper lumbos 
ardet intrinsecus, et sub lumbis inferius ignis S9i 
splendorem in circuitu emitlit,quia et angelos ad 
Q amorem suum per divinitatem tenuit, et homiiics 
ad sancli ardoris sui dcsiderium ex humaniiale re- 
vocavii. 

(3G6) Lumborum noniine luxuria designatur, sic- 
ut per beatum Job ex persona Ecdesue sanctae dici- 
lur : Circumdedit nie ianceis suiSf convulneravit /um- 
bos meos (Job xvi, . iA). Sancia quippe Ecclesia 
ianceis ab hoste suo ciicumdatur, quando in mero- 
bris suis ab impugnatore callido tentationum jacu- 
lis impetitur. Beneautem ianceis circumdari dicitur, 
quia antiquus bostis tentationis suae vulnere ab 
omni parte nos impetit. Et qtiia omne peccatum 
hostis quidem callidus suadet, sed nos ejus suasio- 
nibus consentiendo perpetramus, aperte subjungi- 
tur : Convulneravit iumbos meos. In lumbis quippe 



\ero illius in circuitu ejus ignis resplenduit, quia ^ iuxuria est : Cum ergo antiquus bostis Gdelem po- 



in universo miindo gentibus claritalem sancti Spiri- 
tosefitidit?Priu8 ergo intrinsecus igniserat, sed 
splendor non erat, quia Spirilus sanctus in multis 
quidem partibus JiidaBam replebat, sed ad noiitiim 
fentiuro uondum ejus iumen emicu6rat. A lumbis 
▼ero ejus, et deorsum ignis in circuitu splendet, 
qoia postquaro de Virgine carnem sumpsit , in hu- 
oumo geoere longe lateque sancti Spiritos doiia di- 
latavit. Et notandum quod ignis iste a lumbis su- 
perios per circuitum esse describitur, iion extrinse- 
cusy sed intrinsecus, quia amoris flamina, sicut 
dictom est, iii electis atque spiritalibus viris ubique 



pulum ad luxuriam pertrahit, hunc procul dubio in 
lumbis ferit. Ubi quoque notandum est quod non 
ait : Yulneravit; sed convulneravit lumbos meo$. 
Sicut enim loqui aliquando unius est, coUoqui duo- 
rum vei fortasse mullorum, sic antiquus hostis nos 
ad culpam sine nostra voluntate non rapit; iiequa- 
quam lumbos noslros vulnerare, sed convulnerare 
dicitur, quia hoc quod nobis ille male suggeril, nos 
sequentcs ex voluntate propria implemus : et quasi 
cum ipso nos pariter vulncramus, quia ad perpc- 
trandum malum cx libero simul arbitrio ducimor. 
Lumborum nomine laudis appetitus designatur, 



(365) Ex boro. 8, in Ezech. longe post nieo. 



(566) Ex 1. XIII, in Job, c. vi in mediOy 49. 



m GARNERl CAN. REG. 

sictit ad beatam Job dicitur : Accinge sicut vir /tim- 
bc$ tuot (Job XXX VIII, 5), consule lib. iv, cap. 3, su- 

310 CAPUT LIII. 

DB RENIBUS. 

(367) Renum nomine voluptas carnis designatur, 
sicuc per Moysen de'commestione agni dioitur : Re- 
net veUros aecingetis (Exod. xii, 11). Quid enim in 
renibus nisi delectatio carnis aecipitur? Unde el 
Psalmista postulat dicens : Ure rene$ meo$ ( P$al, 
XXV, 3). Si enim voluptatem libidinis in renibiis 
esse nesciret, eos uri minime peiisset. Qui igitur 
Pascba comedit, babere renes accinctos debet, ut 
qui soleranitatem resurrectionis atque incorruptio- 
nis agiC, corruptioni jam per vitia nulla subjaceat, 
Toluptates edomet, carnem a luxuria restringat. 
Meque enim cognovit , quse sit solemnitas incorru- 
ptionis qui adbuc per incontinentiam conuptioni 
subjacet. 

CAPUT LIV. 

DB FEMORE. 

(568) Femoris nemine voluptas carnis designa- 
tur, sicut per Jereiniain prophetam dicitur : Post' 
quam comferti$ti me^ egi fHBnitentiam; et po$lquam 
o$tettdi$ti mihi^ percu$$i femur meum (Jer. xxxi, 19). 
Quid euim in femore nisi voluptas carnis accipltur? 
Ei quid est qood ait, po$tquam o$tendi$ti nUki per* 
€u$$i femur meum, nisi qnod postquam supema 
spiritualiter vidit, omne quod inferius in se cariia- 
liter vivebat, exstinxit, ui quanto magis summa 
palescerent, tanto amplius ima, qu« lenuerat^ iion 
liberent? Nam quanto incipit quisque superius vi- 
vere, tanto et iuchoat inferius interire. Juxla a0e- 
ctum namque carnalis operationis omnis caro simul 
Pauli interierat, cum dieebat : Yino jam non ego^ 
vivtl vero in me Chri$iu$ (Gal^ n, 20). Hine por Sa* 
lomonem dicitur : Uniu$cuju$qu4 en$i$ $uper fetnur 
$uum propter timore$ noctumos (Canl. i, 8) (569). 
Mocturiii quippe timores sunt insidiae tent^tionis 
occult». Ensis autem super femur est ciislodia 311 
▼igilans, carnis iUecebram premens« Ne ergo no» 
clurnus limor, id est occuiu et repentina tentalio 
subrepal, semper necesse esl ut femur nostrum 
superpositus custodiae ensis premau Hiuc esi enim 
quod angelus cum quo Jaeob luctabaiur nervum 
femoris ejus tenuit,;eitmque marcescerestatim fecit. 
Designal autem angeius Oomini et Jacob, qui cum 
angeio contendit, uniusciyusque perfecli viri et in 
contempiatione pDsitt atiJrujnK Qu:ji vjdelicot anima 
coplempbri Dominum nititur ^ velui in quodam 
certamine posiia modo quasi eisupitratf quin iiitcL- 
iigendo el iejiiiendf) dc iiicircuiubcripio tumine 
aliud degustai : mod^) suc<;unil>it, quia et degusiaii- 
4o iterum dcticiu Quasl eigo rineitur angdus, 
quando inteUccm iuiinio apprehenditur Ikus* Sed 
Dound jm quod idem victtis aiigeUi-i ucrvum fenio- 

(661) Ex bom. 22 iri Evang, post med. 

(368) £x t. Kijv in Jub, c xu. 



s. vicTO is PAUis. tsat 

A ris Jacobteniiit,eumque marcescere stalim fecil,at* 
que ab eo Jacob tempore uiio claudicavit pede, quia 
scilic^et omnipotens Deus, cum jam per desiderium 
et intellectum cognoscitur, omnem in nobis to1u« 
ptatem carnis arefacil. Et qui prius quasi duobiyi 
pedibus iiinitentes, et Deum videbamur qusrere ei 
sa&cuhim tenere» post agnilionem suavitatis Dei 
unus in nobis pes sanus remaiiel, ei alius claudi- 
cat, quia necesse est ut debilitato aoiore saecuii 
convalescat ad amorem Dei» Si ergo tenamus ange* 
lum, uno claudicamus pede, quia dum crescit in 
nobis fortitudo amoris intimi, infirmalur procui 
dubio fortitudo carnis. Omnis quippe qui uno pede 
daudicat, soii illi pedi innititur, quem sanum ha* 
bet, quia, el cui desiderium terrenum jam arefactum 

^ fuerit, in solo pede amoris tota virtule se suslinel. 
£t In ipso stat, quia ped<mi amoris sseculi, quem 
pooere in lerra consueveral, jam a terra suspensam 
portat. 

Femoris nomine propagatio camis designatur, 
sicul deDominodicitur : Habebat in ve$timeuto^ §t in 
femore $uo ecriptum , lUx regum^ et Dominu$ ifomt- 
nantium (Apoc. xix, 16). Quid enim veslimentua 
ejus est, nisi corpiis quod assumpsit ex Virgine T 
Nec tamen aliud ejus veslimentum est alque aliud 
ipse. Nam noslrum qtioque 312 vestimenlum caro 
dicitur, sed tamen ipsi nos sumus caro qua vesli* 
mur. Per femur vsero propagatio carnis inteiligitur. 
Qula ergo per propaginem generis bumani, sicui 
geuerationum ordines Maithxo vel Luca narrauiilMis 
describuntur (Mattk, i ; Luc. iii), in hunc munduni 
venit ex Virgine, et pcr incarnationis suas myste- 
rium, quia rex esset et Dominus cunctis gentibus 
indicavil, in vestimenlo el in femore scriptum ha- 
buit, Rex regum et l>ominu$ dominanlium, Unde 
enim iu mundo innotuil, ibi seleotionis scientiam 
InQxit. 

CAPUT LV. 

DE GEFIIBUS. 

in Scriptura $acra genuum nomine aiufuando operm 
de$ignaniur^ aliquando $en$u$ $ptritus, 

(370) Genuum nomine opera designantur, sicul 

per Paulum quibusdam dissolula vlventlbns dicitur : 

Remi$$aM mami$^ et dis$Qluta genua erif^te; et gres- 

D sus rectos fadte pedHbus vestri$ (Uebr. xii, 12). Hioc 

itenim Gedeonl divina admonitione praecepium est 

ut ad fluvium veuiens omnes quos flexis geaibua 

aquas haurire oonspicerel a bellorum conflicto re- 

moveret. Diicli ergo sunl ad Ouvium, ui aquas bil)e- 

rent, et qui aquas flexis genibus hauserunt, a beUica 

inlentione remoU snnl (Judic, vii). Gedeon namque 

ad pr^ium veniens Redcmptoris noslri signat ad- 

ventum. De quo scriptum esjl ; ToUite poria$^ prin^ 

cipe$9 ve$tra$, et elevaminif porta wternaies^ et ialro- 

ibit Rex gloriw, Quis est iste Rex glorias ? Dominu$ 

forti$ et potens^ Dominu$ potens in preBlio (Psal. 

(369) Ex I. XX, ifiJob, c. v. 

(370) £x c. XVII, 1. XXX iu Job. 



fSS GREGORIANUM. — LIB. V. 254 

9). GeJeon namque interpretatur eircuiens A ^os^ quos obiitus e$t pe» egentis hominii, et invi^s 



IXIll 

t» uterOf Dominus enim nosler per majestatis po- 
tentiam, orania circumpleetitur, et tamen per 
dispensationis gratiam, intra uterum Yirginis bu- 
inanitalem sumens venit. Quis est ergo circuiens 
in Htero, nisi omnipoteus Deus sua ^dispensatione 
nos redimens, divinilate cuncta complectens, 313 
et huroanitatera intra utenim sumens?In quo utero 
incamatus est, et clausus non est, quia intra ute^ 
rara fuit per infirmitatis substantiam, et extra mun- 
dom per potentiam majeatatis. Madian vero inter- 
pretatari/ejifdtcfo. Utenim bostes ejus repellendi 
destniendique essent, non de vitio repellentis, sed 
de judiciojustejndicantis fuit. Et idcirco de judicio 
▼•caDtar, qoia alieni a gratia Redemploris justs 



(Job xxviii, 3). Q)iis enim boc loco alius accipiittr 
egens homo, nisi ille de quo per Paulum dicitur : 
Qui propter nos egenus faclus est cum dives esset 
(II Cor. VIII, 9). Cujus videlicet egenlis hominis 
pedes sancti apostoli fuerunt, per quorum praesen- 
tiam gentilitatem circumiens mundum perambula- 
vit universnm. De quibus per Prophetam : Et inam^ 
bulabo in eis (Levit, xxvi, 12). 315 ^>^ P^ ^j^^ 
non erat, qui in compedibos tentus dicebat : Pro 
quo legatione fungor in catena (Ephes. vi, 20). Sed 
eorum qui umbra mortis et lapis caliginis exstite- 
ruht, pes bominis egentis oblitns est, qnia in ipgo 
initio nascentis Ecclesise dum sanrti apostoli coelo* 
rum regnum Judsae praedicare voltiissent, videntes 



damnationis meritum etiam in vocabuio nomiuis ^ quod in eis nihil omnino proficerent, ad praediean* 



trahunt. Contra hos Gedeon pergit ad praelium. 
Aqais namque ductrina sapientiae, stante autem 
genu reeta operatio designatur. Qui ergo dum aquas 
bibunt,. genu ieiisse perhibentur, a beUorun cer- 
tamine prohibiti recessenint, quia cum illis Chri- 
sius contra hostes 6dei pergit ad praelium, qui cum 
do^trin» floenta hauriunt, reclitudinem operum 
Don iaflcctant. Omnes quippe tunc bibisse aquas, 
led uon omnes recto genu stetisse narrati sunt. 
Reprobatique sont, qui genua dam aquas biberent, 
infleierant, qaia attestante Paulo : Non auditoret 
legis ju$H iunt apud Deum^ sed factores legis /M(t- 
fcakuHiur (Ham. ii, i3). Ut igitur Ghrislo ducead 



dum gentibus defluxernnt, sicui ipsi in suis Aclibus 
dicunt : Vobis oportebat primum loqui' verbum Dei : 
sed quoniam repellitis illud^ et indignos vos judi' 
catis teternce vitce ^ ecce convertimur ad gentet 
(Act. XIII, 46). De quibus per Psalmistam dici- 
tur : Transferentur montes in cor maris (PsaL xLv, 5). 
Quia repulsi a Judaea apostoli in hoc gentilitatis 
salum translati sunt. Qoi sunt ergo qui Immensa 
duritia pro obscuritate cordis quasi quidam lapis 
caliginis, et umbra mortis, a peregrinante sancto- 
rum populo dividuntur, nisi hi quos ohlitus est pes 
egentis hominis, id est quos praedicatores Domini 
videlicet per humilitatem pauperis pro superbiae suat 



bdlain prodeant qui hoc quod ore annuntiant, ^ tamore reliquerunt, eorumque pmnino obliti sunt 



opere ostendant; qui fluenta doctrinae spiritualiter 
laoriant, nec tamen iii pravis operibus carnaliter 
inflectontur, quia sicut scriptum est : Non est spe^ 
ciosa laus in ore peccatoris (Eccti. xv, 9). 

Genoum nomine sensus spiritus, vel peccandi 
eoosUetudines designantur, sicut beatus Job in per- 
sona poeniteutis coovertitur dicens : Quare non in 
wuha moTtuus sum : egressus ex utero non statim 
periif Cur exceptus genibus ? (Job iii, 12.) Uelege 
cap. A supra. 

314 CAPUT LVI. 

DE PEDIBOS. 

In Scriptura sacra eum pes singuiariter ponitur^ a/t- 
^uundo is aui opitulundo sustentat^ aiiquando san- 
tii opoflo/t, aiiquando is qui ad injuncta eurrit^ 
designatur; cum vero pluraiiter pedes dicuntur^ aii- 
quando extrema sanctce Ecciesice membra, aii- 
quando saneti vrcedicatores, vei infirmorum ope- 
rum ministri, aiiquando gressus actuum, aiiquando 
uestigia Christi^ aiiquando duo amores, Det vide^ 
iicet et swcuii^ aiiquando cogitationes inteiligun" 
tur. 

Pedis nomine, is qui opitulando sustentat, desi- 
gnatur : sicut per beatum Job dicitur : Ocuius fui 
ceeco^etpesciaudo (/o6xxix, 15). Require in cap. 
De oculo, supra cap. 10. 

(571) Pedis nomine sancli aposloli designantur, 
sient pcr bcatum Job dicitur : Lapidem caiiginis et 
umbram mortis dividit torrens a popuio percgrinante^ 

(371) Ex I. xviii in Job, c. xix, longluscule a prin- 
dpto. 

Patrol. CXCIIL 



dum jfraedicationis sue seniina :ad solara fructilica- 
tionem gentium transtulerunt ? Quos recte quoque 
et invtos vocal : quia dum infidelitate sua obdurati 
sunt, verbis vitae ad cor viam praebere nolue- 
runt. 

(372) Pedis nomine is, qui ad injuncta cuprit« 
designalur, sicutper Paulum dicitiir: Corpus mem- 
brum unum non est, sed muitum. Si dixerit pes, quo» 
niam non sum tnanus, non sum de corpore, non ideo 
non est de corpore. Et si dixeril auris, quoniam non 
$um ocuiuSf non sum de corpore : non ideo non est 
de corpore. Si totum corpusocuius^ ubiest audilusfSi 
totum auditus:ubi odoratusf (I Cor. xii, 14-17.) Et 
pauio posl : Quod si essent omnia unum mem^ 
D brum , tf6t corpus ? Nunc autem muita quidem 
membra^ unum vero eorpus (ibid, xix, 20). Quid 
enim sancta Ecclesia, nisi superni sui capitis cor* 
pus esl? In qua alius alta videndo, oculus; alius re- 
Cta uperandOf mauus; »)iii!> ad injuncta currendo, 
pes; allus praccepinrun) YDcem iiitcUigenJo, auris; 
alius maloruni fatorem bonorunique rragrantiam 
disci^rnciido, naris esl. Qui corpor.itium more mem- 
broruDi dum Tkissim i^ibi acceptn o^cia impendunt, 
uDum dc semetipsis omnibus co^pus leddunt. Et 
K\m diversa In cliarkate 316 p^'^^»g"'*li diversum 
{^sse perhibeni, ubi conliutiniur. Si aitiem unum 
quidoniues agercnt, corpusutiquequod ex mullis 

i372) Ex \.x\Ti iu lob^ c. ru 



^ GARNERl CAN. REC. S. VICTORIS PARIS. 2:,e 

coniiH€lur, non csscnl : quia videlicel muiiipliciior A vigilanl, solerli cura ^^^"P»^^'"^^ ^;^^^^*;^"'*;^"^ 



compactum non eiisteret» si hoc concors membro 
rum diversiUs non teneret. 

(375) Peilufli nomine cxtrema sancl^ Ecclesiae 
membra designantur, sicut per beatum Job sancla 
Ecclesia de inftrmorum subversione conqueritur di- 
cens : Pedes meos $ubverterunt, et oppressermit quasi 
fiuciibtts, semiiis suis (Job xxx, 12), Quid enim per 
pedcs Ecciesiae, nisi extrema illius membra signan- 
tur ? Qu« dum ad opera terrena deserviunt, tanto 
celerius ab adversariis falli possunt, quanlo subli- 
mia minus inielligunt. Hos itaque pedes adversarii 
wbvcrlunt, quia videlicet extrema Ecclesiae mom- 
bia ad sui dograaiis errorem trabunt, subversi au- 
tem pedes viam tenere nequeunt, quia infirmi qui- 



eisque eam quam vocando percipiunt crebrae admo- 
nitionis voce infusionem pinguedinis ministrare. 
Nam quia in uno corpore tnvicem pro se memhra 
soHicila sunt, sicul iilorum ministeriis nostra ful- 
ciuntur, ita necesse est ut nostris studiis illorum 
interiora repleantur. Quaudo igitur sancli dm^torcs 
quibusdam ad extrema ministeria dedilis unciionem 
Dominicse Incarnalionis prsedicant, but^ro eloquii 
pedes lavant. Solent etiam pedes ipsa itineris aspe- 
ritate lacerari. Unde et omnino difficile est in ten-e- 
nis aclionibus hujus vitae iter agere, et nuUa ex la- 
bore itineris vulnera sustinere. Cum ergo vigilan- 
tes praepositi audilores suos curis exterioribus in- 
tenlos ad cor revocant, ut quae inter ipsa licita opera 



quc persecutorum suorum vel promissionibus per- " admiserunt, mala cognoscant, et quae cognoveriiit 



suasi, vel minis terrili, vel cruciatibus fracii, ab 
ilinere reclo devianlur. bene autem adversariorum 
scmila auctibuscomparatur, cum dicitur : Ei oppres- 
ssrunt quasi fluclibus semitis suis : Quia scilicet vila 
pravorum insolenti inquietudine molesla, ad obruen- 
dam, ut iudixerim, navem cordis quasi tempestas 
Ulabilur. De qua videlicet tempestate per Salomo- 
nem dicitur : Quasi tempestas transiens non erit im- 
pius (Prov. X, i5). Cumque infirmus quisque per- 
versos florere conspicit, hunc in perversilaiis pela- 
gus, unda misei*ae imilationis mergit. 

<374) Pedum nomine vel sancli praedicatorcs, vel 
inferiorum operum minislri designanlur, sicut per 



dcfleant,pedesbutyrolavant,qu]a eorum vuiueribus 
poenitenliae unguenta subministrant, 

(375) Pedum nomine gressus actuum designan- 
tur, sicut per Ezechielem de sanctis animalibus di- 
citur : Pedes eorum pedes recti (Ezech. u 7). Quid 
enim per pedes, nisi gressus actuum designautur? 
Qualuor ergo animalium pedes Christi esso descri- 
buutur, quia sauctorum evangelistarum 318 
atque omnium perfectorum opera ad sequendam iui- 
quiiatem non sunt retorta ; hi autem pedes rectos 
non babent qui ad mala mundi quae reliquerunt» 
reflectuntur. De quibus scriptum est : Canis rever- 
sus ad vomitum «iittm, et sus iota in volutabro luti 



hemm ioh diciiuT : Quando lavabam pcdes meoi bu- Q (I l Petr. 11,24). Dolebat de quibusdam doctor 

tyro (Job XXIX, 6). Quia Christum et Ecclesiam ' ' ' ^' 

iinam esse personam crcbro jam dixiraus, illum 

\idclicet hujus corporis caput, hanc aulem illius 

capitis eorpus : aliter ha;c verba juxta vocem ca- 

piiis accipi, alque aliter juxta vocem corporis de- 

beut. Quos ergo pedes Domini nisi praedicalores ac- 

cipimus? De quibus dicit : Et inambulabo in eis {II 

Cot. vi, 16). Butyro ergo pedes lavanlur, quia praedi- 

caioressanctibonorum operum pinguedinerepientur. 

817 Etenim vix ipsa praedicatio siiiealiquo traiis- 

itur admisso. Nam quilibet praedicans, aut ad quan- 

tulamcunquc iiulignLUioncm liMhilur, si coiiLumui- 

lur; aut ad quaniulaHicuiique glonamt si ai> autlii^n- 

lilms venmtur, Un lc et apoatcjlis jwdes ioU siiui, 



egregius quod pedum rectitudinemretrorclorseranr» 
quilms per increpationem dicebat:(2iiom(Nio coff- 
vertimini iterum, ad infirma et egena eteminta^ qui» 
bus denuo servire vutiis ? Dies observatis^ et annos et 
tempora^ et timeq ne forte sine causa laboraverim in 
vobis (Gal. iv, 9). Qui alios admonet diccns : Rcmis- 
sas manus, et dissoluta genua erigite, etgressus rectos 
facile pedibus vestris (Hebr. xii, 12). 

(376) Peduin iiomine vestigia Chrisli designaiitMr» 
sicut de muliere illa peccatrice in Evangelio dicitur 
quod retro secus pedes Domini sletii (Luc. vii, 38). 
(loiiira (ledes enim Domini stamus cum in peccalis 
posUif ojus iiineribns renitirour. Sed si ad veram 
pa^Ditcrulam post peccata conyertimur, jam reiro 



ul a quolibtl jmrvo £oniagio \n ipsa pncJUniliunc f) sccus pcdes Domini stamus, quia ejus vesligia se- 
contracio qiia^ ituodara iu ilinere colltiLio ptiivcre quimur quem impugnabamus. 



mundarenliEi'. lU bcaiy& Jacohus dicit : Nolile }4jl- 
r£s magisirt fii^n fmtre& mei (Jnc. iii, 1). Ei paulo 
posi : InmuHU tfui m offettd i m m om u a {ibid.^ ^ ) . 
Pedesergo livanturbulyro, quia piugucdifie bojii 
operisinfufciattuv, atque nnuKhttir \ni\\'h colkctua 
degloria pri«iJicaUoni&,Siautem sciUiic ista ex voce 
solius corpons debcmus, niminim pedes Ecclcsisc 
sunt inferiorum opcrum uiinlsiri. Qui ilura ad usus 
necessarlos ea qu:c siint exia'iua ei^^rcciitt pcr v\- 
iremum ministorium vclm petlci li rrn; inbfereiiU 
Sed.debent hiqui [inuiUiit, qni doctrlnac *simlio iu- 
(375) Ex c. itix, UIk h* iu loU, 21. 



rcdum nomine duo amores, Dei scilicct amor ct 
SLCcuii designantur, sicut sacra bisloria leslalu'-, 
qu^ beatum Jacob cum Evangelio luctatum nar- 
rui: qui el nervum femoris ejus tenuit, eumque sla- 
Lnn tniircescere fecit, atqneab eoJacobtempore uno 
clauditavit pede? (Gen. xxxii.) Quasi enim duo pc- 
dcA sunt amor Dei et amor saeculi : et quasi duobus 
jjtMlibus innitimur, cum Dcnm videmur quarere, ct 
§;l'( uluin tenere. Scd omnipotcns Deus, cum jam 
fiLT ilo:ijderium el intelieclum cognosc.tur oamom 
iii noiiis ToUiptatem carnis arefacit, et sicpostagiii- 

iatti) £\ bom. 3 in Ezech. 

(viTiii 1ii medio hom. 38 in Evang. 



t57 



GRECORIANrM. — LIB. V. 



t38 



lionem saaviutis ejus unus in nohis pes sanus re- A jani actibus minime nectatur. Hinc namque per Pau- 

lum dicitur : Retnissat manus, et dhsoluta genua en- 
gite: ei gres$u$ rectos fadte {Hebr. xii, i2). Aqua 
ergo usque ad genu pervenit, cum nos percepta sa- 
pientia perfecle ad boni operis rectitudinem strin- 
git. Qui iterum metitnr mille, et prophela usque ad 
renesper aquam ducitur, quia vidciicet tunc in no- 
bis plenitodo operis excrescit, quando in nobis per- 
cepta sapientia omnem, quantuni possibile est, de- 
leclationem camis exslinxit. Nisi enim delectatio 
carnis esset in renibus Psalmista non diceret : Vre 
renes tneos et cor meum (Psal. xxv, 2). Aqua usque 
ad renes venit, cum dulcedo sapientiae etiam incen- 
tiva camis interimit, ut ea qu£ urere mentem pote- 
rant, diieaionis incendia frigescant. Qui adbuc 
mensus est mille, lorrentem videlicel qaem pro- 
phela pertransire non poiuli, de quo eiiam d*cit. 
Quoniam intumuerant aquw profundw torrentis^ qui 
non potest transvadari. Percepta namque pcr- 
fectione operis ad contemplationem pervenitur. In 
qua scilicet contemphitione dom mens in altum du- 
citur: sublevala videt in Deo qnia non potest pene- 
trare qood videl, et quasi tangit aquam torrentis 
quam perlransire non potesl, quia el intuelur spe- 
clando quae iibeal, el tamen hoc ipsum perfecle nou 
valel iniueri quodlibel. Propheta ergo ad aquam, 
quandoque pervenit, quam non perlransit, quia ad 
contemplationem sapieutias cum ad exlremnm du- 
cimur ipsa ejus immensitas, quae ex se hominem sub- 



.manel, ei alius claudicat, quia necesse est ut debi- 
litato amore saeculi convalescamus ad amorem Dei. 
Si ^o lenerous angelum, uno claudicamus pede, 
quia dum arescit in nobis fortitudo amoris intimi, 
Inlirmatur procol dubio fortitudo camis. Omnis 
quippe qu) uno pede claudicat, soii pedi innititur 
qnem sanum babel, quia cum terrenum desiderium 
319 jaro arefactum fuerit, in solo pede anioris Dei 
lota virtote se sustinet, el in ipso stat, quia pedem 
amoris saecoli, quem ponere in terra consueverat 
jam a terra suspensum portat. 

(3T7) Pedum nomine cogit:itiones designantur, 
sicul in Evangelio legitur, quod sanctis apostolis 
posi praediealionem Dominus pedes lavit (Joan, 
xiii). Per pedes enim cogitaliones accipiuntur, quia 
plenimque el in bono opere peccati pulvis contra- 
liitor,el inde inquinantur vestigia loquentium, unde 
audiei»iiam corda mundanlur. Recte Dominus apo- 
slolis posl praedicaiionem pedes lavit, ne quo pec- 
cati conlagio ex ipsa praedicationis gratia mens in 
occulto polloereiur, ne sibi quae agerei tribueret, ne 
sibi tribnendo quaeagebal amitlerei. Nam saepe non- 
Dolli dnm exhorlationis verba faciunt, quamlibel te- 
nniter sese intrinsecus, quia per eos praedicationis 
gralia derivatur, exlollunt. Cumqueyerbo aliena 
opera dilauul, quasi ex bono itinere pulverem mal» 
cogilalionis sumunt. Quid ergo fuit post praedicatio- 
nem pedes discipulonim lavare, nisi post praedica- 



isonis gloriam cegitalionum piilverem tergcre, C 1^^'^'» ^^ ^* humano animo plenam agniiionem. 



gressusque cordisab interoa elationc mundare? 
CAPUT LYII. 

BE TALO. 

(37S) Talomm nomine prima boni operis vestigia 
designanlur, sicut Ezechiel figurata narralione de- 
nantiat, qui de eo viro quem in exceiso monte videt 
narrat, dlcens : Mensusest cubitit mille; et traduxit 
me per aquam usque ad talos, Rursusque mensus est 
miUe^ et traduxit me usque ad genua^ et mensus est 
«it//e, et traduxil me per aquas usque ad renes ; et men- 
ssu est mille^ et traduxit me per torrentem, quem non 
potui pertransire^ quoniam intumuerant aquce profun- 
dettorrentiSfquinon potest transvadari (Euch. xlvii). 



negai, ul hanc et tangendo amet,ct uequaqoam per- 
Iranseundo peneiret. 

(379) Tali nomine vitae terminus designatur : unde 
loseph qui inter fratres usque ad flnem juslus per- 
severasse321<l^ribitur, solus talarem tunicam ha- 
buisse perhibetur (Gen, xxxvu, 5). Nam quidest tahi- 
ris tunica, nisi actio consummala ? Quasi enim pro- 
lensa lunica talum corporis tegit, cum bona adlo 
anle Dei oculos usque ad vitae nos lerminum regil. 
CAPUT LVIII. 

DE CALCA.NE0. 

Calcanei nominc finis actionis ncsirae designalur, 
sicut per Psalmistam dicilur : Ipsi calcaneum obser- 



Qoidnamque millenario numero,nisicollati mune- j^ vabunt (Psal. lv, 7). Relege cap. 4, supra. 

rift plenitudo signatur?Yiritaque,quiapparait,mi!lc 

cobilis metitur, et propheta per 320 ^quas usque 

ad talos dacitur, quia Rcdemptor noster cum nobis 

ad se conversis boni exordii plenitudinem tribuit, 

dono spirilalis sapientiae prima iiostri operis vesti- 

gia infundil. Aquam quippe usque ad talos venire 

esl jam nos per acceplam sapientiam desideratae 

rectitudinis vesiigia teuere. Qui rursum milie me- 

tilor, et propheia usque ad genua per aquam duci- 

lur, quia cum boni operis pleniludo tribuitur ad 

boc usque nostra sapientla augetur, ul in pravis 



(577) Haec ex principio cap. xix in Job, quae etiam 
rctulil rapsodiae suse in Joannem, cap. xxxi, sed in 
codicibus Gregor. qui cxsiant, non uabclur senteii- 
tja um iniegra. 



CAPUT UX. 

DE PLANTA. 

Jn Scriptura sacra plantte nomine aliquando primus 
justus, id est Abel, aliquandJ actio vitcty aliqua.Hdo 
(inis vitce intelligitur. 

(380) Pbnla; iiomine primusjustus, id est Abel 

designatur, sicul dc beato Job in persona Domini 

dicitur : Egressus Satan a facie Domini percnssit 

Job ulcere pessimo^ a planta pcdis usque ad verlicem 

(Job. 11, 7). NuIIus in hanc vitam eleclorum venit, 

qui non hujus adversa suslinuit, membra autem 

(378) Ex cap. xiv, I. xxii, in Job, posl medium 22. 

(379) £x c. XLii, I. I in Job. 

(580) Ex c. II, I. III in Job, post med. 



S39 GARNEUI CAN. REG. S. YICTORIS PARIS. 210 

nostri Redemptoris exstiterunt, etiani qui ab ipso A iinom vita in culpa .^onstringitur, ejus planta la.iuco 
niundi exordio dum pie vivunt, crudelia passi sunt 



An non hujus membrum Abel esse perbibuit, qui 
ejns morlem, de quo scriptum est : Sicut agnut co- 
ram tondenle se obmutescely et non aperiet os suum 
(I$a. Liii, 7), non solum placcns in sacriGcio, scd 
ctiam moriens tacendo signifioavit? Ab ipso itaque 
mundi exordio Rcdemptoris nostri corpus expu- 
gnareconatus est. A planla ergopedis usque ad ver- 
ticem Tulnus Intulit, quia prius ab honiinibus in- 
choans usque ad ipsum caput Ecclesia; sjeviendo 
pervenit. 

322 (^O Piantae nomine actio vitae designator, 
sicut de sanctis aniraalibus, per Ezechiclem dicilur : 
Planta pedis eorum, qua$i planta pedis vituli 
{Ezeth. I, 7). Quia enim pnedicatores sancti boum B 
nomine designenlur, docet apostolus sanctus 
Paulus legis testimonium exponens : Non ailigabis 
os bovi trituranti {1 Tim. v, 18). lu sanctis ergo 
praedicatoribus, planta pedis, est plauta vituii scili- 
cet mature incedens, fortisct divisa, quia unusquis- 
que praedicator sauctus, et veneralionem habet in 
inaturitate, et fortitudinem in opere, et in divisione 
ungulae discretionem. Non enim facile ejus praMii- 
catfo accipitary si levls in moribus esse videatur, et 
nulla erit maturitatis ostensio, si contra adversa 
oronia non adfuerit operis fortitudo. Yirtutis autem 
meritum ipsa fortitudo operis admittit, si discreta 
in Intellectu non fuerit. 

(582) Plantae nomine finisvitae designatur, slcot de 
iiiiquo per Raldath dicitur : Tenebitur planta ejus 
laqueo (Job. xviii, 9). Nam cum perversa mens in 
poccalum se venisse conspicit, quadam cogitationis 
superflcie evadere peccali laqueos quaerit. ^Sed vel 
terrores, vcl opprobria hominum timens, eligit in 
seternum roori, quam ad temporis aliquid adversi- 
tatis perpeti. Unde totam se vitiis inserit, quibus 
jam semel sc obllgatani sentit. Cujus ergo usque ad 



tenolur. 

CAPUT LX. 

DE UNGUE. 

(585) Unguis iiomine, finis rei cujuslibet desi- 
giiatur sicut per prophetam dicitur : Peccatum 
Judas scriptum est stylo ferreo in ungue adamantino 
(Jer. XVII, 1). In ungue quippe finis est corpori». 
Ita vero lapis fortis est adamas, ut fen o non valeat 
secari. Per stylum autem ferrcum fortis senteiiiia, 
ct per unguero adamantinum signatur finis aeteinus. 
Peccatum ergo Judae stylo ferrco In ungue aJa- 
mantlno scriptum dicitur, quia cuipa Judaeorum» 
per fortem Dei sententiam In fiiie servalur liiti- 
nito. 

323 CAPUT LXl. 

DE UNCrLA 

(581) Ungulx nomine virtutum perfectionem de- 
signat, sicut voce Dominica, ad bcatum Job de saii- 
cto praedicatore, sub equi nomine dicitur : Terram 
unguta fodit. Solet in equi ungula laboris fortitudo 
cognosei (Job. xxxix). Quid ergo per ungularo, nisi 
In prsedicatore sancto, virtutum pcrfeclio dcmon- 
stratur? Terram ergo ungula fodit, cum de corde 
andientium excmplo suorum operum terrenas co- 
gitationes ejicit. Ungula terrain fodil, quia audi.o- 
rum corda a saecularibos curis evacuat, cum doctor 
bonus contemnl saeculum opere ostentat. Videamus 
Paulum terram cordis audientium, qua ostensse vir- 
tuiis ungula fodiat. Ipse discipulis dicit : Hac cogi- 
tate^ quce et didicistis, et accepistiSf et audistis^ et 
vidistis in me : Ilcec agite^ et Deus pacis erit vobis* 
cum (Phil. iv) : Ei rursum : Imitatores mei estole^ 
sicut et ego Jesu Christi (I Cor, xi). Qui igitur ex- 
eniplo siii operis alios corrigit, nimirum nnguia 
terram fodit. Qui etiam districla carnem domat 
abslineiilia, teiram fuiiii ungula. 



INCIPIT LIBER SEXTUS. 



324t^APljT PRiMlM. ] 

tu Scriptura snrra ierrm noymn^^ uisquando totidUtn 
patrim coeietiit iHttliiyUtir, atiifmmdo tifinfta Ec- 
clesia^ aiiqutindo Syiutgo^a, aliffitHnUQ gcntUitHSt 
atiquando amtna justt, ttliquatido uHiiHa pL't:coiri.r^ 
aiiquando caro^ Htitjttftinto hutnanH attimti^ tdi- 
quundo peccator qiiiiibtU, Qiifiuando tuttjiHUa ptcbif 
aiiquaudo humaHita& Chrij^ii^ atiffuando infi^riiust 
ati^uando Ctiyi.ui ntro, alitjududo fit qui ttrr^nis 
actibus occupati suutf aiiqnuudo t^rreua actio, 

585) Terrae nomi!5C soJiJJuis [^tilrl^ ca^cslts ac- 
cipitur, sicut pnr rSalniisiap» ilidlur ; CredQ viders 
bona Domini in tcira tdtmiium (Pml IIVI, 15j : Ec 

(581) Ex hom. "^ ia Estech, ^ " 

(582) Ex L XIV in My, c. t, (L 
(585; £x L in c- w, tii. (T ^ 



rursus : Portiomea in terra tfiventium {Psal. cxli,6). 
lliiic iterum in lihro beatl Job, de reprobo quolibet 
scriplum est : Non ditabitur, luc perseverabit sub- 
slantia ejuSy nec miltet in terra radicem suam (Job 
XT, 29). Ille virtutibus ditatur, 385 ^ujus mcntem 
inhabitat omnipotens Deus. Sed quia superbi cogi- 
tatioab auclorissuae gratia nou inbabitatur, profccto 
per hoc yirtuiibus non ditatur. Propler hoc quod 
Interius est vanis dicitur : Non ditabitur. Propter 
hoc vero quod transitorium foris tuinet, recte sub- 
jungltur : Non perseverabit substantia ejus; ac si 
aperte dicalur : Hoc quod habere \idetur cxicrins, 

(584j Ex c. X1II, l. XXXI In Job. 
(585) Ex lib. xii iii Job, cap. xxii. 



2il 



GBEGORIANUM. — LIB. Vf. 



m 



transit, el illud, qiiod Irauslre noo polerat, inte- A lubuit, post igne subversa est, quoniam Synasoga 



rltts non babet. Undc apte subditur : Nec miuel in 
Urra radicem suam. Quid enim per terram nisi 
vitae aeterns retributionem accipimus ? Radix vero 
cogitatio inteliigitur. Superbus ergo in terra radi- 
cem suam non mittit» qaia nunquam ad aetem» 
Titae desiderkim cordis sui cogitationem planut. 

(586) Terrx nomine sancta Ecclesia designalur, 
aieiil scriptiim est : Germinel terra herbam virentem 
€t fadenlem semen : ei lignum fructifemm^ faeiens frU' 
dmmjuxta genmsuum (Gen. i). Quod sicveraciter est 
faciam, ut significaus faciendam. Per teiram quippe 
figuratur Ecclesia, quac et verbi pabulo iios reflcit, 
ei patrocinii umhraculo cuitodit. Quae et loqoendo 
pascit, ei opttulando protegit, ut uon solum berbam 



Tefectionisproferat,sedetiam|cumfi'ocluoperisarbo- ^ cremaret 



quae niandata Dei per legem protulit, nascentem Ec- 
desiam persequens, invidiae se faoe consumpsit. An 
non evigiiaiionis suae facibus ardebat, cum Re- 
deroptoris noslri signa conspiciens, per quosdam 
suos diceret : Quid facimus^ quia hic homo muita 
signa fdcit ? (Joan. xi, 47.) Ve! certe : Videtis quia non 
pro/icimusy ecce totus mundus post eum vadit 
(Joan. XII, i9). Yidebant unde converti debuerant, 
atque inde pcrversiores fiebant. Quaerebant exstin- 
guere quem videbat mortuos vivificare. In ore ie- 
nebant legem, sed legis persequebantur auctorem. 
Terra ergo, de qua oriebatur panis^ in loeo suo igne 
tubversa est, quia Judaea in semeiipsa prius baboit 
legem, quae reficeret, et post invidiam qiia se con- 



rem proteciionis. Uinc item in libro beati Job de Do- 
mino dicitur : Qui extendit aquilonem super vacuum : 
qui apprehendit terram super uihUum (Job xxvi). 
Aquilonis enim uomine diabo«us appellari soiet, qui 
ut iorporis frigore gentium cordaconsiringeret, dixit : 
Tettanunti m latere aquilonis (Isa. xiV) (587). Qui 
sufiervacuum extenditur, quia illa corda possidet, 
quae divini amoris gratia non replentur. Sed tamen 
omnipoienti Domino suppetit, eiiam vasa diaboli, 
cunctis virtotibos vacua, suae gratiae munere im- 
plere, et in eis di^lni timoris solidilatem ponere, 
qoos nulla conspicit rectitudinis actione roborari. 
Ludeet apte sulMiitur : Et appendit terram super 



(389) Terrae nomine gentilitas designaiur, sicut 
in libro beaii Job interrogante Doniino dicitur : 
Quis dedit vehementissimo imbri cursum, et viam 
sonantis tonitrui, ut plueret super terram absque ko- 
mine in deserto, ubi nuUus hominum commoratur : ui 
impleret inviam et desolatam^ 327 ^^ producerei 
herbas virentes (Job xxiviii, 25-27). Quid cnim est 
imber vebementissimus, nisi vis immensa praedica- 
tionis? Yeliemens imber est, cum praedicaiorcs 
sancti credere gaudia aeterna suadent. Iniber vero 
vebemeiiiissimus cum propter spem rem deseri, 
cuncta visibiiia propter invisibilia contemni, et 
propter audita gaudia, praesentis saeculi poeiias. 



niJiUum, Quid enim terrae nomine, nisi sancta Ec- q cruciatusque tolerari admonent. Quid vero per to- 



clesia designatur, quae dum verba pnedicaiionis 
suscipit, frucium boni operis reddit ? De qua pcr 
llojsem dicitur : Audiat terraverba oris mei^ex^ 
spectetur sicut pluvia eloquium meum (Deut. xxxii). 
Ei quid per nihiium nisi gentiles 326 populi de* 
sigiiantur? Dequibus per prqphclam dicitur : Om' 
ne$ gentu velui nUdium^ ei inane reputatm sunt 
(/sat XL, 17). In eo ergo nihilo terra suspenditur, 
quod prius vacuum ab aquilone tenebatur, quia illa 
conla gentilium repleta sunt charitate Dei, quae 
pressa prius fuerant torpore diaboli. 

(388) Terrae nomine Synagoga intelligitur, sicut 
iB libro beati Job scriptum est : Terra de qua orie- 
baiur panis in loco suo, t^ite subversa est (Job xxviii. 



nituum nisi praedicatio superni terroris accipitur? 
Quem terrorem dum percipiunt, humana corda 
quatiuntur. Sed quia quilibet prxdicator verba darc 
auribus polest, corda vero aperire non potest, se 
Dominus et imbris cursum, et viam sonaiitls loni- 
trui dare asserit, qqi cum praedicationis verba tri- 
buit, per lerrorem corda compungil. Accrpia vero 
via, quid iste imber ac tonitruus agat, subditur : 
Ut plueret super terram absque homine in deserto. 
Quid namque' terram nisi geutilitatem accipimusT 
(390) Quae dum nullum culium Diviniialis tenuit,^ 
nullamque in se speciem boni operis ostendit, vide- 
licet desertum fuit. In quaquia legislator non fiiit, 
et qai ralionnbfliter Deum quacrerot non fuit, quasi 



5). Qttid eniro terrae nomine nisi Judaea accipilur : ^ hominuin nullus fuit, et sicut solis besliis occu- 



Ibec terra, id est Judaea panem dare consueverat, 
qnae legis verba proferebat. Quam videiicet Icgem, 
quia intelligere jam reprobi alque explanare non 
polerant, propheta Jeremias in lamentaiionibus 
deplorat dicens : Parvuli petierunt panem, et qui 
frangeret eis non erai (Thren. iv, 4). Sed haec tcrra 
ia loco soo igne subversa est, quia fidelium signa 
coospiciens invidiae face se concremavit. Quia enini 
de soperbia semper iiividia nasci solet, iii loco siio 
Bgne periit : qua^ idcirco arsit invidia, quia super- 
blam non reliquit. Terra ergo quae priiis panein 

(386) Ex I. XIX in Job, c. xii. 

(387) Ex I. xvii in Job, c. xiii. 

(388) Cx I. xviii in Job, c. xix 



pata, vacua a niorialibus cistiiii. Super terrani 
autem In dcserlo plucre, e^i vorbum Dei genlililali 
praedicare. De bai; deserli icrraalias dicitur : Po- 
sttit in dciem viam {hai.xuUt i'l). De hac prsetli- 
catione gt^nlUitali roitcossa Psalmtsta testatur, di- 
ccns : Posuit flumina in deserto (Psal, cvi, 35). 
Dedit ergo Domlnus vehementissimo imbri cursum 
ei viam sonantis tonitrui, ut super terram in de- 
serto plueret, et impleret inviam a desolatam, ct 
produceret herbas virentes, id estexteriori praedi- 
cationi iniernam aspiralionem contulit, ut corda 

(589) Ex I. XXIX in Job, c. xiii 16. 
(390) Lx cap. xiv. 



113 GARNERI CAN. REG. 

ge^itiliiun arcntia virescerent, dau&a pateseereut, A 
inania complerentur, infecunda genninarent. 

(391) Terrae nomine aniroa justi accipitur, sicut 
in beato Job Domino ipsum interrogante scriptnm 
est : Vbi eras^ quando ponebam fundamenta terras? 
{J0b xixTiii, 4.) Quid per terram nisi anima jusU 
intelligitur?Si euim peccatoris animus pulvis est, 
qMia in superlicie attolilur, et tenlationis aura rap- 
tatur. Unde scriptum est : Non 328 *^c *^P^* ^*^ 
sic : $ed tanquam pulvis^ quem projicit ventus a 
facie terrm (PsaL i, 4). Nil terra animam justi in* 
telligi obstat, de qua scriptum est : Terra enim smpe 
venientem super se bibens imbrem^ et generans hcf" 
bam^ opportunam illis a quibus colitur accipit bene- 
dictionem (Hebr. vi, 7)^ Sed liujus terrae fundamen- 
tum est iides. Hujus terrae fundamentum jacitur, 
quando in occultis cordis prima soliditatis causa, 
divinus timor insplratur. bte necdum creditaetema 
qua audit; buic cum fides datur, ad aedificium sub- 
seqtientis operis jam fundamentum ponitur. Ille 
aetema jam credit, nec lamen meluit, venturi judi- 
cii tcrrorem dcspicit, peccatis se carnis et spiritus 
audenler involvit. Ilic, cum repente futurornm ti- 
mor infunditur, ut bonae vitae surgat aedificium, 
jam fundamenta construuntur. Posito itaque pro- 
sperae formidinis fundamento, cum \irtutum fa- 
brica in altum docitur, necesse est ut unusquisque 
proficiens vires suas caute metiatur, ut, cum divina 
constructione magnusesse jam cosperit, semetipsum 
respiciat sine cessatione quod foit, quatenus atten* q 
dens humiiiter quod per meritum inventus est, 
nequaquam sibi arroget quod per gratiam factus 
est. Unde et nunc beatus Job per supernam vocem 
ad semelipsum reducitur, et ne de virtutibus glo- 
riari audeat, de anteacta vita memoratur, cique 
dicitur : Ubi eras^ quando ponebam fundamenla 
ferriP.^Acsi justificato peccatori aperte veritas di- 
cai : Virtutes a me acceptas tibi non tribuas. Noli 
contra me de meo munere extolli. Recole ul»i te 
inveni, qoando meo timore te solidavi. 

(392) Terrae nomine anima peccatrix designatur, 
unde in Evangelio Dominus dicit : Ignem veni mit- 
tere in terram^ et quid voio nisi ut ardeat ? {Luc xii, 
49.) Ignis quippe nomine Spiritus sanctus figurari o 
solet : terne vero nomine, peccatoris anima intelli- 
gitur. Ignem ergo Dominus venit mittere in terram, 
ut accendatur, quia nisi ab igne veritatis calorcm 
susciperet, nunquam in amorem Dei corda peccato- 
rum ardereut. Sed cum mens camalis Spiritnm 
sanctum accepit, spiritali amore succensa malum 
plangit, quod fecit; et terra ardet, quando accu- 
saute se conscientia. cor peccatoris 329 uritur, 
atque in dolore pcenitentiae crematur. 

(393) Terrae nomine caro designatur, sicut Domi- 
nus ad Leatum Job loquens ct fortem praedicatorem 

(391) Ex I. XXX in Job, c. vi, 9. 

(392) Ex hom. 5 in Ezech. 

(393) Ex 1. XXXI, in Job, c. xiii. 



S. VlCTOniS PARIS. 24 i 

sub equi figura describens dicit : Terrom wnguia 
fodit (Job XXXIX, 24). Vide caput li, lib. v. 

Terras nomlne cogitatio tcrrena exprimitur In 
eodem Job loco; terrara enim ungula fodit, cum 
praedicator quisque forti inquisitione terrenas in se 
cogitationes discutit. 

(394) Terrse nomine anima humana designator, 
sicut in lib. Job de sapieniia dicitur : Nescit homo 
pretium ejus^nec invenitur inlerra suaviter viventium 
(Job xxviii, 13). Quam namque sapientiam vir san- 
ctus cqntemplatur, nisi eam de qiia Paulus dicit : 
Christum Dei tirtutem^ et Dei sapientiam ? (l Cor. i, 
24). De qua per Salomonem scriptum est : Sapientia 
eedificttvit sibi domum (Prov. ix, I) ; et de qua Psal- 
misU ait : Omnia in sapientia fecisti (Psal. cni, M). 
Hujus nimirum sapientiae homo pretium nescit: 
quia nihil aestimatione illius dignum invenit. Non 
autem hoc pretium sapientiae esse dicitar, et nescl- 
ri ; sed idcirco nescirt, quia deest, eo scilicet lo- 
quendi genere, quo in angustiis quisque deprehen- 
8US, cum remedium subveutionis uon invenit, faterl 
solet, quia quid faciat, nescit. Hujus ergo sapienti» 
pretium nescire, est digni operis meritum, quo illam 
percipiat, noii iuvenire. Ad hoc namque pretium 
damus, ut ejus vice, rem quam petirous, possidere 
debeamus. Qnid autem nos dedimus, ut hanc sapien* 
tiam quae Ghristus est accipere mereremur? Gratia 
quippe redempti sumus. IUa namque sola cpera 
male vivendo dedimus, quibus si justa retributio ser- 
varetur, non Christus, sed supplicia redderentar. 
Quia ergo veniente sapientia impii inventi suinns, 
quid boni operis dedimus, quo accipere eamdem 
sapientiam roereremur? Hujus itaque sapienti^e 
bomo pretium nescit, quia quisquis a brutis aniroa* 
libus rationis intellectu disc.retus est, quoniam, 
suis merilis non sit salvatus intelligit, nihil se 
dedisse boni operis, ut ad fidem veniret, agnoscit. 
Qiiasi enim ad percipiendam sapientiam pretium 
330 ^f^» ^^ cogiioscendum Deum actionis suae 
mercede praevenire. Non esse hujus sapientiae pre- 
tium coghoverat, qui dicebat : Quis prior dedit ilti^ 
et retribuetur ei? (Rom. xi, 9.) Uinc iteram scriptum 
est : Cratia salvi facti estis per fidem : et hoc non e» 
vobis, ud donum est : non ex operibus^ ut ne quis 
gtorietur (Ephes. ii, 9). Hinc iterum dicit : Gratia 
Dei ittm, id quod sum {1 Cor. xv, 10). Quia ergo 
nihil boni opcris dedimus, quo hanc sapientiam ae- 
cipere mereremury dicatur recte : Nescit homo pre» 
liumejus (Job xxviii, l3)(395).Quoniamquisquis jam 
ratione utitur, tanto allius sub hujus sapientiaD in- 
telleclii se despicit, quantocjusdcm sapicntiae verius 
interna cognoscil, ut indignum sc ad lianc perve- 
nisse videat, per quam gratuito agitur, ut dignus 
fiat : De qua bene mox subditur : Non invenitur in 
terra suaviter viventium (396). Quid eni^i hoc i» 
loco tcrrae signatur nominc, nisi aiiima humana? 

(394) Ex 1. xviii, in Job, c. xxii, ante mcd. 
(393) Hxc cx finc c. xiiii, dicti 1. in Job. 
(596) E\ c. XXIV, ibil. 



245 GRGCORIANUM. - LIB. VI. 215 

De qua per PsalniisUm dicilur : Amma mea sicnt A (400) Terrae uomine humanitas Christi designa- 



Urra sine a^a libi (Psal. cxtii, 6). Hsc aulem sa- 
pieniia inveniri in terra suaviler yiventium, non 
vaki : qoia quisquis adhic hujus vitse volupialibus 
pasciuiry ab aelernae sapienti» intellectu separatur. 
Invcniri iuque sapientia atque prudentia in eorum 
terra non poiest qui saaviter vivunl : quia tanto 
verius stulti sunt, quanto roajora perdentes in mi- 
nimis ketantur (397). Inveniri sapientia in terra 
saaviier viventium non potest : quia qui in hoc 
mundo vivunt suaviter, ita adhuc stuiii sunt, ut hoc 
ifituiii quoque nesciat, unde cedderunt. 

(398) Terrae noroine peecator quilibet designatur, 
sicut in libro beati Job de sancto praedicatore dici- 
tur : Feroens ei fremens sorhet terram^ nec reputat 



lur, uiide ad Israel dicitur : Ailare de terra facieth 
mihi (Exod, xx). Aliare enlm de terra Dco facere, 
est in ittcarnatione Domini sperare. Tunc quippe a 
Deo nostrum munus accipitur. quando in hoc aliariy 
id est super Dominicae incarnatioiiis fldem nostra 
humilitas posuerit quidquid operalur. In altari crgo 
de terra oblatum munus ponimus, si aclus nostros 
Dominicas incamationis flde solidamus. 

(401)Terr2enomine infernusintelligilur. Unde bea- 
tus Job deprecatur dicens : Dimitte me, k( plangam pau- 
lulumdolorem meum antequam vadam^et non reveitar 
332 ^ terram tenebrosam et opertam mortis cali • 
gine {Job x, 21). Quid enim terrae tenebrosae nomiue 
nisi tetra Tarlari claustra signantur? Quae aetemae 



tnbie sonare clangorem {Job xxxix, 24). Quid nam- B mortis caligo operit, quia damnatos quosque in per- 



que terra iiisi peccator vocatur? Primo namque 
homini peccanli dictum est : Terra ei, et m terram 
ibis {Cen. iii, 14; juxt. LXX). Tuba vero, quae 
discrimen belli denuntiat, quid est aUud quam 
Tox saecularium potestatum : quae contempta resi* 
stentibus morlis certamen parat? Tubfle namque cian - 
gunt, cam hujus saeculi potestates loqui sanctos 
lerribinter probibent. Scd quia praedicator sanctus 
zelo sancti Spiritus inflammatus, vel inter supplicia 
positus, quoslibet peccatores ad se trahere non de- 
sistit : fervens procul dubio terram sorbet : 331 
qoia vero persecutorum minas minime formidat, 
dangore tubae sonare non reputat. Haec a principi- 



petuuro a vitae luce disjungit. Nec immcrito inier- 
nus terra dicitur, quia quicunque ab eo capli fue- 
rint, stabiliter tenentur. Scriptum quippe est : Gc- 
neralio pragterit^ et generatio advenit : terra vero in 
mtenium stat {Eccle. i, 4). Recte igitur inferni clau- 
stra, tenebrosa terra nominantur, quia quos pu- 
niendos accipiunt, nequaquam transitoria vel phan^ 
taslica imaginatione cruciant : Sed uUione solita 
perpetuae damnationi servant. Jure ei^o infernus 
terra nominatur, quia susceptos stabiliier tenct. 
Sanctus autem vir, sive sua, sive humani generis 
voce dimilti se postulat, antequam vadat, non qui& 
ad terram tencbrosam, qui culpam deflet, iturus est; 



hos sacerdotum tuba sonuerat, cum flagellatos ^ sed quia ad hanc procul dubio, qui plangere negU 

apostolos de Deo loqui prohibebant, sicut scriptum 

cst : Denutttiaverunt ne ioquerentur in nomine Jesu 

(Aci. IV. 18). Sed videamus quomodo equum Dei 

dangor tobae non terreat. Ait Petrus : Obedire opor^ 

tet Deo magis guam liaminibus {Act. v, 29). Quid 

aliisquoque persequentibus dicit? Non enimpossu' 

mus qu4g audivimus, et etiam vidimus, non loqui 

{Act. II, 20). Equus ergo clangorem tubae non me • 

tait, quia praedicator egregius, despectis potestalibus 

saecoli, nullos minarum sonltus pertimescit. 

(399) Terrae nomine subjecta plebs et familia de- 
signalur. Unde beatus Job dicit : Si adversum me 
terra mea ciamat {Job iii, 38). Omnis qui privato 
jare domeslicam familiam regit, et pro utilitale 



git, vadit : sicut debitori suo creditor dicit : Solve 
debitum priusquam pro debito constringaris. Qui 
tamen non constringirur, si quod debet solverc, non 
moratur. Unde recte subditur : Non revertar. Qiiia 
nequaquam ultra misericordia parcenlis liberat» 
quos semei in locis poenalibus justitia judicantis 
damnat. Quae adhuc loca subtilius describuntur, 
cum dicitur : Terram miseria et tenebrarum, Miseria 
ad dulorem pertinet, tenebrae ad caecilatem.Ea ergo 
quae a ^onspectu districti Judieis expulsos tenct, 
miseriae et tenebrarum terra perhibetur, quia foris 
dolor cruciat, quos divisos a vero lumine intus 
caecitas obscurat. 
(402) Terrae nomine caro Christi inlelligitur, sic- 



eommiiiii fidelibus plebibus praeest in hoc quod jura d ut per beatum Job dicitur : Terra data est in manus 



regiffiinis in commissis sibi fidelibos possidet, quid 
aliud quam terram incolendam tenet? Ad hoc quippe 
divina dispensalione caeteris unusquisque praeponi* 
tor, ut subjectorum animus quasi substrata terra 
praedlcalionis illius semine fecuudetur. Sed terra 
eoBtra possessorem clamat, si contra eum, qui sibi 
praDcst, aliqoid injustum et privata domus et sancta 
Ecckisia murmural. Glamare quippe terram, est 
contra regentis tnjostitiam rattonabiliter subJiios 
dolere. 

(597) Ex fine cap. 

(598) Ex I. XXXI, in Job, c. xv, posl mcdium, 

(509) Ex I. XXII, in Job c;ip. xy. 



impii^ vuUum judicum ejus operit {Job ix, 21). Quid 
tcrrae nomine nisi Redemptoris nostri caro cxpri- 
roitur?Quid appellatione impii nisi diabolus desi- 
gnatur? Hujus impii manus fuenint, qui in Redem- 
ptoris nosiri morte grassati sunt. Terra itaque data 
est in manus impii, quia antiquus hostis Redeni- 
ptoris mentem per se tentando corrumpere non va- 
luit, sed ejus eamem per suos satelliies adtriduum 
permissus exstinxit, et dispensationem supernae 
pictatis nesciens,ex hac ipsa permissione333 ^^^~ 

(400) Ex I. m, in Job, c. xv. 
(iOf) Ex I. IX, In Job, c. XXX. 
(i02)Ex I. IX, in Job, c. xv, 21. 



2i7 GARNCRI CAN. HEG. S. VICTOMS PARIS. tiS 

vivit. Tribus enim Redemplorem noslrum tentalio- A prava cogitanda dejicilur, et postmoilum ad Ta* 



nibus pulsans cor Dei lentare non valuit. Sed cum 
Juilae mentem ad mortem ejus excilavit, cumque ei 
cohortem atque a pontificibus etPharisseis ministros 
tradtdit, nimirum iste impius manus ad lerram 
ttitendit, hujuii auteni terni; judices, sacerdotes et 
prjtjclpos Pilaius aiquo illusonfs roilites fuerunt. 
hte itaque impius» viiliurn judlcum ejus operuit, quia 
eorda perscquentlum ne auctorem suum cognosce* 
reiUj ij)aLiti;c nubilo vcbviL Ujide per Paulum dici- 
tur : Unfuc in hadiermim diem, cum Uyitur MofM^ 
vclamcn e$t expositum mper cor eorum{II Cor, iii, 
4S). Qui rursum ait : Si enim cognoviiunt^ nunquam 
Dominum glorim crucifixissent (I Cor, ii, 8). Yultus 
ergo judicum opertus expertus : quia mens perse- 



cienda, recte filiae Babylonis qui a terrenae recti- 
tudinis judicio descendit, per ferientem sententiaoi 
dicitur, ut prius iii pulvere, et postea in teria sed- 
eat, quia nisi se in cogitatione prosterneret, in 
malo opere non inhaesisset. 

CAPUT II. 

DE HtMO. 

(i06) Hnrai nomine electorum mens designatiir, 
sicut per Isaiam dicitur : Super humum populi meif 
ipinm et vepree aecendent^ qnanto magis tuper omne$ 
domosgaudii civitatit extultantis? (Isa. xxxii, i5.) 
Humum quippe populi sui, Dominus electoruin 
saorum omniam mentem vocat. Domus vero gau- 
dil civitatis exsultantis, est mens pravorumt quem. 



quenlium, eura quem carne tcnere potuit, Deum B dum ventun sapplicia conspicere negUgit, in carnis 



nec per miraculum agnovit 

(405) Terrae nomine, hi qui terrenis actibus oc- 
cupati eleemosynaruin et lacrymarum ope ad aeter- 
nam vitam perveniunt, designantur, sicut per Psal- 
mistam dicitur, cum venire ad judicium Dominut 
nuntiaretur, advocavit coilot tursum^ et terram^ ut 
ditcernat populum tuum (PsaL xlix, 4). Ccelos 
quippe sursum advocat, cum hi, qui sua omnia 
lelinquentes conversatiunem coelestis vitae tenue- 
runt, ad consedendum in judicio vocantur, atque 
cum eo judices veniant. Terra etiam sursum vo« 
catur, cum hi qui in terrenis actibus obligati fue- 
rant, in eis tamen plus coele^tia quam terrena lucra 
quaesierunt, quibus dicitur : Hotpet eram^ et colle' 



voluptate se deserens Inaniler hilaresclt. Ait ergo : 
5iiper humum pojnUimeif tpina et vepret atcendent^ 
etc. Ac si aperle dicat : Sl illorum mentem vitia 
deprimunt, qui se pro cceleslis patria'. desiderio 
aMigunt, quibus culpis substrati sunt, qui sine 
ulla formidine se in carni voluptate derelinquunt? 

335 CAPUT m. 

DE GLEBIS. 

In Scriptura tacra glebarum nomine aliquando cot^ 
iectionet tin^ulorum in Judijea, aliauando per cha^ 
ritatem iintn, vet diverti ordinet eiectorum in Ec- 
cletia detignantur* 

(407) Glebarum nomine collectiones slnguloram 

ordinum in Judaea designantnr, sicut per beatum 



gtttit me : Nudut^ et operuistis me (Matth. xxv, 55). ^ Job de Judaea dicitur : GleboB itliusaurum (JobxxviUf 



Hinc iterum in libro beati Job de bypocritae cujus- 
Hbet sive spiritualiter Antichristi damuaiione scri* 
pluoi est : Revelabuntcceli iniquitatem ejus^ et terra 
censurget adversus eum (Job xx, 27) (404). Quid 
enim per coelos, nisi justos? et quid per terram 
accipimus, nisi eos qui in terrenis aaibus occupati» 
plus coelestia quam terrena lucra requirunt ? Hy- 
pocritae itaque hujus coeli iuiquitalem revelant, 
atque adversus cum terra consurgit : dum et hi, 
qui cum Deo judices veniunt, et hi,qui per judicium 
liberanlur, pravitatis ejus testes exigunt. Nihil ergo 
de bis quas egit in tempore damnationis abscondi- 
tur, et si quidem acta iUius modo 334 hominibus 



6). Quid enim per glebas nisi coUectiones singulo* 
rum ordinum ac multitudines designantur? Gleb» 
namque ex humore et puivere constringuntur. Om- 
nes ergo qui rore gratiae infusi ex mortis debito 
se pulverem esse veraci cognitione confessi sunt, 
dum vitae virtute clarescerent, quasi aureae glebas 
in Ula jacuerunt. Glebas baec terra, id est Judsa, 
habuit in prophetis, glebas in doctorihus, glebas in 
patribus antiquis, qui magna se infusione graiiae in 
professionis et operis unaiiimitaie tenuerunt. Dicat 
ergo : Glebce illius aurum^ quia in ea mullitHdo spi- 
ritualium tanto majore virtute clarait, quanto sc in 
Deiim ac proximum majore unanimitate eonstringit. 



per duplicitatem muUa celantur, sed in damuationis |^ (408) Glebarum nomine per charitatem uniti de- 



die quidquid in eo intrinsecus latebat, ostendetur. 

(405) Terrae nomine terrena actio designatur: 
Uude ad unamquamque mentem sub nomine filiae 
fiabylonis per prophetam dicitur : Descende, sede 
in pulvere filia Babytonis , sede in terra. Cum 
enim puWis semper terra sit, non tamen terra sem- 
per pulvis est. Quid euim per pulverem nisi cogi- 
tationes debemus accipere, quas dum importune ac 
silenter in mente volvuntur [at, evolant], ejus ocu- 
los excaecant? Et quid per terram, nisi terrena co- 
gitatio designatur? Sed quia reproborum mens ad 

(405) Ex lib. XV, in Job, c. xix. 

(4t^4) Haec sequentia carplini ex piincipio medio. 

(lOSj Ex iib. XIV, in Job, c. ix. 



signantur. Unde Dominus beatum Job interrogat 
dicens : Quando fundabatur putvis in terra^ ti glebm 
compingebantur? {Job ixxviii, 58.) Glebae quippe 
ex humore coagulantur et pulvere. In bac Itaque 
terra, id est Ecclesia glebae compactae sunt, quia 
vocaii peccatores, et per sanai Spiritus gratiam 
infusi, in collectione suut charitatis uniti. 

Istae glebae compactae sunt, quando populi, qui 
prius quasi dispersione pah-eris dlversa sentiebanty 
336 postmodum sancti Spiritus gratia accepta in 
iUa pacatissima unanimitatis concordia convene- 

(406) Ex Ub. XV1I, in Job, c. x, 9. 

(407) Ex lib. xviii in Job, c. xix, ante fineiki. 

(408) Ex !ib. xxx, in Job, c. vi. 



S49 GRECORIANUM. - LIB. VI. 250 

niot, ot cuin essent Iria millia, vel rursum quique A roenla verUiulur, quia velut sua plangunt ea qiue 



ibillia Scriptura teste dieeretur : Quia erat eis cor 
•unfni et amma una {Act. iv, 52). Has glebas ex 
uno quidem pnlvere, sed quasi diversa mole di- 
ftiinclas quotidie Dominus in terra compingit, quia 
servala unitate sacramenti, juxta varietatem viro- 
rum atque linguarnm Gdeles in Ecclesia populos 
coliigit. Has glebas jam tunc Dominus designavit 
qaando ad esum panis el ptscium quinquagenos 
discumbere vel centenos jussil {Matth. xiv). 

(409) PossuDt autera pcr glehas, si in Ecclesia 
diver^iUlem meriloruu) atlemHmus,dislincti ordines 
(iiidiiimdesi^nari. Nam dumaliu^u^stordopraedican- 
lium.alius auJienilum, aiius atqaealiussubditorum, 



proximi injuste paiiuntur. Perfecti namque cum 
semper de spirilualibus moneantur tanto sciunt 
de corporalibus alienis damnis ingemiscere, quan- 
to jam edocii sunt non dolere de suis. Omnis ergo, 
qui prseest, i^i perversa in subditlB eiercel , con- 
tra bunc, et ii^rra damuL , ct Eulci doflenl, quia 
conlra ejus injtistkiun] rude^ quiilc^m poptiU in miir^ 
murationis vocilms erumpunt, sed perrecii qviiqiie 
pro parvo ejus opore htf^c iii ftetibus atlligunt ^ijuod- 
que imperiti clamanl et dt>l€nt, liocprobatjoris vii^e 
subjecti deflent et tacent. 

338 CAPUT V. 

DE PULVERE. 



aliti5Conjui;iim,aliiis coniinentium, alius poeniten- - « . , . . .. ^ 

*■ ' «.™..* . j-,.™* i> '» Scrtptura sacra pulverts nomwe lUtquando ter-» 

uum, alius virgmnm. quaHi ei imaterra est diversa B ^^„^ intelligenda.aliquando terrenum negotium 
glebarum forma distincla, dum in una fide, in una vel desidenumj aliquando subtilis operum hostro' 

rum retractatio^ atiquando peccaiorum incon* 
stantia , aliquando caligo terrence cogitationis , 
aliquando infirmitas humanoe conditioms designa^ 
tur, * » 

(412) Pulveris nomine terrena intelligentia de- 
signatur sicut de amicis beati Job scriptum est : 
Quia venientes ad eum sparserunt pulverem super 
capita sua {Job ii, IS). Amici namque beati Job, et 
si bona intentione ad eum convenerint; haereiico- 
rnm tamen vei idcirco speciem tenent , quia ad 
culpam indiscrete loquendo dilabuntur. Unde et il« 
lis a beato Job dicitur : Dispntare cum Deo cupio^ 
prius vos ostendens fabricatores mendacii^ et cuUoret 



charitate disparia demonstrantur bene operantium 
merita (410). Sed bae glebae nequaquam concrelae 
ex pnlvere surgerent, nisi aquam prius pulvis acci- 
peret, et concepto se bumore solidarct, quia nisi 
peceatores, sancti Spiritus gratia infunderet, con- 
strictos cos ad (Idei opera cbaritatis unitas non 
teoeret. 

CAPUT IV. 

nE SULCIS 

(411) Sulcomm nomine designantur vomere lin- 
goae bene exculti, sicut per beaium Job dicilur : St 
aiversum me terra mea clamat^ et cum ea sulci ejus 



defient {Job xxxi, 58). Omnis enim qui vel privato perversorum dogmatum {Job. xin, 3) (413). Haere- 

■MaMk ^AwnAAti/kAm rttmiliQtn flUk«rif val ni*«\ nf iiilAtAnj\m_ ^* • > *. ^^_^i^.^ C*^<^1a<«S&>v> a..a A^aawa Aa. 



jnre domesllcam familiam regit, velproutilitaiecom- 
rouni fidelibns pluribus praeest, in hoc quo jura re* 
giminis in commissis sibi fidelibus possidet, quid 
ai:ud quam terram colendam tenet? Ad hoc quippe 
divina dispensaUone cxteris unusquisque praepo- 
nitur, ut subjectorom animus quasi substantia terra 
pnedicationis>emine fecundelur. Terraautem 337 
nuUisoperibusexculta plerumque ad usumbominum 
aiiquod alimentum profert. Exarata vero fruges ad 
satietatem parit. Ita sunt nonnulli qui nullo locu- 
tionis, nullo exhortationis vomere proscissi qusedam 
dona quamvis minima , tamen ex semetipsis pro- 
ferail, quasi terra necdum exarata. Sunt vero non- 
DuUi ad audiendum semper atque retinendum san- 
ctit praedicationibus. inlenti, a priore menlis duri- 
tia, qnasi quodam linguse vomere scissi seniina ex- 
liortationis accipiunt, et fruges boni operis per sul- 
cos voluntariae afllictionis reddunl. Sxpe vero con* 
tigit ut hi qui pracsunt, Injusta aliqua faciant fitque, 
ot ipsi subjectis noceant , qui prodesse debuerant. 
Qaae dum nides quique conspiciunt , coinmoli 
rontra rectorem murmurant, nec tamen valde pro- 
ximit per compassionem dolent. Cum vero hi, qui 
jam aratro lectionis atlrili sont, aique ad frugem 
boni operis exculti , gravari vei in minimis inno- 
centes aspiciunt, per compassioncm proiinus ad l«i- 

(409) Ex lib. ei c. citatis. 

(410) Haec ex fine cap. 

(411) Ex lib. xxii, in Job, c. xv. 



tici autem quia sanctam Ecclesiam sua docere de- 
siderant , ad eam quasi consolantes appropinquant. 
Quidveroper pulverem nisi terrena intelUgentiat 
Quid per caput nisi hoc quod nostrum prindpale 
est mens videlicet designaiur? Quid per coelum» 
nisi prieceptum supernae locutionis exprimiturt 
Pulverem ergo super caput in coelum spargere, est 
sseculari intellectu mentem corrumpere , et de ver«» 
bis coelestibus terrena sentire. Divina auiem verba 
plus discutiunt plerumque quam capiunt. Super ca* 
pila igitur pulverem spargunt quia in praeccptis Dei 
per terrenam inteUigentiam ultra suaruni meutium 
vires enituntur. 
339 (^^^) Pulveris nomine terrenum negotium, 
D vel desiderium designatur , sicut de siiperbis ad 
beatura Job a Domino dicitur : Absconde eos in 
pulvere simul , et facies eorum demerge in foveam 
{Job xi). Ac si dicat, ut ego : Superbos cnim alque 
inipios justo judicio Dominus in pulvere abscon- 
dit : quia eoruro corda ipsis, quae despecto amore 
creatoris eligunt, opprimi terrenis negotiis permit- 
tit. Unde et illorum vitam cum in exlremo discu- 
tit, tanquam sibi aliscondtlam non agnoscit dicens : 
Nescio qui eslis {Luc. xiii). Vita pravoruin sub 
pulvere absconditur, quia abjeciis et infimis deside^ 
riis gravatur. Quisquis ciiam adhuc, ea quae mundi 

(412) Haec ex finc c. xii, I. iii, in Job, 17. 

(413) Ex cap. XIV, ibid. 

(414) £x I. ixxis in Jub, cap. yii, pnsl meJ. 



«51 CARNERI CAN. REG. 

sunt, appctit : qiiasi ante faciem Teri iuminis non A 
apparet, quia niminim sub pulvere terrenae cogita- 
tionis latet. 

(415) Pulveris nomine subtilis operum nostro- 
rum retraciatio designatur. Unde ad Moysem dici- 
tur : Sume tibi aromala stacien, el onycha^ galba- 
num boni odoris , et thu$ tucidi$timum ; cBqualis 
ponderis erunt omnia^ faciesque thymiama composi- 
tum opere unguentarii mistum ditigenter et purum. 
Cumque in tenuissimum pulverem universa concude- 
m, pones ex eo coram tabemacuto testimonii (Exod. 
XXX, 50). Thymiama ex aromatibuscompositum faci- 
mus, cum in altari boni operisvirtutum mulliplicilate 
redolcmus. Quod mistum et punim sit, quia quanto 
virius virtuli jungiiur , tanto incensum boni dpe- 
ris sincerius exliibctur. In tenuissimum ergo pulve- B 
rem aromaia universa conterimus, cum bona nostra 
quasi in pila, cordis occulta discussione tundimus : 
el si veraciter bona sint, sublililer rcfraclamus. 
Aromala crgo in pulverem redignre, esl virlutes 
recogitando tractare, et usque ad subtilitatem oc- 
culli cxaminis revocare. Et notandum quod de eo- 
dem publice dicilur : Pones ex eo coram teslimonii 
tabernacuti , quia tunc nimirum bona nostra vera- 
ciler in conspcctu judicis placent, cum haec mens 
subtiiius recogitando conterit, et quasi de aromati- 
bus pulverem rcddit, ne grossum durumque sii bo- 
num quod agitur, ne si hoc arcta retractatione ani- 
mus non comminuat, odorem de se subtilius non 
asporgat. 

340(^l^)^uIverisnomine peccatoris inconstan- 
tia designatur,'slcut ad beatum Job a Domino dicitur ; 
Quando fundabatur putvis in terra \Job xxxviii,4). 
Quid enim m pulvere nisi peccatores accipimus, 
qui nullo ralionis pondere solidali cujuslibct ten- 
tationis flatu rapiuntur, de quibus scriptum est : 
Non sic tMipti, non stc, sed tanquam pulvis quem 
projicit ventus a facie terrce (Psat, i, 4). Pulvis au- 
tem iii tcrra fundatus est, cum peccatores vocati 
in Ecclcsia tiaJit;e Gdci sunt ralionc solidati, ut 
qui prius inconstantia mobiles tentationis aura 
levabantur, immobiles postmodum contra ten- 
tamenta conslsterent , et Deo perseveranter in- 
basrcntcs fixum bene vivendi poudus tenerent. 

(417) Pulvcris iiomine caligo terrenae cogitationis p 
exprimitur, sicut per beatum Job dicitur : Induta 
est caro mca putredine^et sordibus pulveris (Job, vii, 
5). Quia euim soliditatem ingenitam voluntarie bO' 
mo d(*seruit ct sese voragine corruptionis mersit 
justo nunc vel pro immunda opera laudatur. Ut 
cnim ita dixcrim culpa^ suae poenaliter subdita ipsa 
jam natura nostra facta cst extra naturam ; et re- 
missa usque ad perversa opera ducitur; rcstricta 
auleni opcrum perversorum importunitate fiiscatur, 
explicalione ergo actionis illiciue carnem putredo 

(415) Ex 1. 1 in Job, c. xix» sub fin., 59. 

(416) Ex I. XXX in Job, c. vi, 10. 

(417) Ex I. viu in Job, c. vi, post mcdium, II. 

(418) Ex I. xxjv in Job, c. xii, 27. 



S. VICT0RI5 PARIS. 45« 

r«flicit : levitatem vero cogitationis improbae quasi 
ante oculos pulvis surgit consentiendo vitits , pu- 
tredine atterimur, vitiorum vero imagfnes in corde 
tolerando sordibus pulveris sedamur. Ait ergo : 
Induta est caro mea putredine^ et sordibus putveris. 
Ac si aperte diceret : Camalem vitam quam patior, 
aut tabcs lubridiae operationis poUuit aut ex vitiorum 
memoria caligo miserse cogitationis praemit. Quod 
tamen si ex voce Ecclesis universalis accipimus, 
aliquando hanc procul dubio carnis putredine, ali- 
quando autem gravari sordibus pulveris invenimus. 
Multi quippe in ea sunt, qui dum amori carnis in- 
serviunt , fetore luxuriae coroputrescunt. £t sunt 
nonnulli qui a voluptate carnls se abstinent , sed 
lamen tota niente in terrenis actiLos jaceiit. Dicat 
ergo sancta Ecclesia unius membri sui vocibus, di- 
cat 341 ^^^^> ^^ ulroque genere tolerat hominum. 
Iiiduta est. Caro mea putreditie et sordibus putveris. 
Ac si aperte insinuet diccns : Suut plerique, qui 
mihi per fidcm menibra sunt, sed tamcn sana vel 
munda pcr aciionem non sunt quia aut viri lurpi- 
bus desideriis ad corruptionis putredinem defluunt» 
aut tcrrenis actibus dediti pulvere terrenae cupi- 
ditatis consperguntur : In illis enim quos lubri- 
cos lolero , carnem videlicet putresceniem gc- 
mo : iu istis autem quos terreua quacrentes pa- 
tior , quid aliud quam foedata pulvere membrjt 
porto? 

(418) Pulveris nomine infirmitas humanae condi- 
tionis designatur. Sicut per propbetam dicitur : 
Mentento (419), Domine , quoniam putvis sumus. 
Abraham quoque ait : Loquar ad Dominum meum 
cum sim putvis et cinis (Psat. cii, 14). El si viven- 
tem carnem nondum in terra mors solvcrat, hoc 
tamen apud se erant, quod se futuros absque dubi- 
tatione praevidebant. Hinc alias dicitur : Aufercs 
spiritum eorum et deficient^ et in putverem suum re- 
verUntur (Psat. ciii, 29). Quid enim eorum spir:- 
tus, nisi spiritus superbiae nominatur. Tollatur ergo 
spiritus eorum, ut deficiant, id est subducto spiritu 
superbiae nihil se de se esse cognoscant : et rever- 
tantur in pulverem, id est humilientur ex iiifirma 
conditione. In peccato namque quisque positus 
mortalitatis suae obliviscitur, dum adhuc per su- 
perbiam iuflatur. Post convcrsionis gratiam, cum 
bumilitatis spiritu tangitur, quid se esse aliud quam 
pulverem recordatur ? 

342 CAPUT VI. 

DB MONTE. 

(4i20) In Scriptura sacra cum mons singutari nnmero 
ponitur, aliquando incarnatus Dominus^ aliquando 
sancta Ecctesia^ atiquando apostata angetus^ c/t- 
quando hasreticus quitibetf aliquando Judaicus po» 
putus^ atiquando attitudo bona vitw^ atiquando 
mens sancta^ aliquando attitudo contemptationis in- 
teitigitur; cum vero pturatiUr montes dicuntur^ 

(419) Ibi pro memento habemus recordatus est, 

(420) Haec designatio varia significans est |>ene 
eadem iu principio lib. xxxiii in Job« cap. i. 



«3 



CREGORIANUM, — LIB. VI. 



m 



mivfuando sancli aposloil, aliquando ecclesiastica- A qiiippe sancli super caliginosuin 344 monl{»m sl- 



rmm peieslaium iumor^ aliquando alla: contempla 
iioHeSy aliquando rirtuies an^lorum^ aliquando 
alt(e sive sacrce Scripturce^ altquando antiqui Va- 
ires inteliiguntur. 

iVi\) Honlis nomtne incamatns Domtnus inlelli- 
gilar, sicut per Ezechielcm dlciuir : Et dimisii me 
smper montem excelsum nimis (Ezecti. xl, 2). Qucni 
eniiii signiGcat mons cxceUus nisi medialorcm Dei 
el liominum Chrislum Jesum ? El de terra quidem, 
sed ultra terram est : quia caro ejusdem Redemp- 
toris nostri de imis habet materiam, sed in summis 
pneeiDinet ex polestale. Qucm minus erat, ut ex- 
celsam diceret, nisi adderet uimis : qiiia nou solum 
bomo, setl ejusdem hunianitatis conceptione, quse 
ab eo assumpta est Deus et homo : non solum ho- 
iDo super horoines, sed homo etiam super*angclos 
factus. Mons ergo iste excelsus 343 ^^ ^^ "i^is > 
qoia et si de terra est per substantiam humanitalis, 
incomprehensibilis taroen est, ex altitudine Divini- 
tatis. Hinc est quod eumdem Dominum cum Isaias 
propbeta prospiceret in carne esse venturum pro- 
pbetiae spiritu sublevatus ait : Ei erii novissimis die- 
bus prteparaius mons domus Domini in verticem mon- 
tium (Isai, ii, 2). Domus enim Domini Israeliticus 
populos (uit. Mons ilaque domus Domini ille appel- 
latus est, qai in Israelitico populo Incarnari digna- 
ios esl. Fuernnt autem in eodem populo sancti virit 
qiii inontes jure vocarentur, quia per vit» meritum 
ad coBlestia propinquaverunt.Sed incarnatus Uuige- 



giium elevant, quando contra Sataiise supcrhiam, 
qux $;vpe sub nebula simulationis absconditur veii- 
tateni cnicis exaltant. 

(125) Montis iiomine haereticus quilibct cxprinii- 
tur, sicut cx voce Ecclesi» Psalmista ait : In Do- 
niino confido quomodo dicitis animas mew ! Transmi- 
gra in montem sicut passer (Psal, x, 2). Ciim eniin 
fidcli anim» unitate derelicta, intumenli doctrina 
conOdere Iixretici pr^icatoris dicitur, quasi descrto 
Domino in niontem transmigrarc suadetur. 

Moniis nomine Judaicus populus designalur, sic- 
ut Isaias propheta testatur, qui dixisse diaboluni 
denuntiat dicens : Sedebo in monle iestamenti in la- 
ieribus aquilonis (Isa. xiv, 15). Repcte cap. xv, 
iib. I, distinct. i. * 

(426) Montis nomine altitudo bonse vitas dcsigna- 
tur, sicut per Isaiani praedicatori dicitur : Super 
moniem excelsum ascende, tu qui evangelizas Sion 
[Isa. XL, 9). Quid etiain montis nomine nisi alta 
vUa intelligitur? Super montem igitur excclsum, qui 
evangelizat ascendere jubelur, ul videlicet, qui prae- 
dicationis locum suspicit, ad altiludinem bonje as- 
ccndat actionis. Ad excelsa transeat, et eorum qui 
sibi commissi suntoperatranscendatquatenus sub- 
jectorum vitam tanto subtilius videat, quanto ter- 
renis et rebus, quas despicit animum non supponit. 
Ilinc est quod Ezechlel, qui ad praedicandum mitti- 
tur, speculator a Domino nominatur : Ft7i hominis^ 



nitos istis moulibus aequalis fuit, quia naturam vi- G speculatorem te dedi domui Israel (Ezech, iii, 17). Cui 



tam merita omnium ex sua divinitate transcendit. 
Unde et recte mons super verticem montium dici- 
tur, quia excelsus ex diviniiale sua inventus est 
etiam super cacumina sanctorum, ut hi qui multum 
In Deo profecerant ejns vestigia vix poluissent tan- 
gere ex vertice cogitationis. Qui ergo apud Isaiam 
iDODs super verticem montium dicitur, ipse npud 
Ezecbieiem mons excelsus nimis perhibetur. 

(4i2) Monlis nomine spncta Ecclesia designatur, 
iicut scriptum est : Qui confiduni in Domino sicui 
moHS Sion (Psai. cxxiv, 1). Sion namque specuium 
dicitur, per quam secundum speculalionem con- 
templans Dominum Ecclesia figuratur. 

(425) Montis nomine testamentum Dci expriml 



enini aliena cura committitur, speculator vocatur : 
ut in mentis altitudine sedeat, atque vocabulum no- 
minis ex virtute aciionis trahit. Non enim est spe- 
culaior qui in imo est. Speculator quippe semper 
in altitudiiie stat, ut quidquid venturum est longe 
prospiciat. Et quisquis populi speculator ponitur, In 
altum del>et slare per vitam, ut possit prodesse per 
providentiam. 

Muntis nomine mens sancta accipitur, sicut per 
beatum Job dicilur : Mons cadeiu defluii (Job xiv, 18). 
Unum 345 ^n uiente etiam jusli bominis per re* 
pentinum eventum agit quatenus sic subito tentetur 
ut hunc inopinato proventu cohcutiat, et prosternat 
casumque suum non nisi postquam ceciderit, videat. 



tur, sicut Habacuc ait : Dominus a Libano veniel^ Mons cadens defluit, cum justo Dei judicio tentatio 



it sanctus de monte umbroso ei condenso. Qui enim 
veiiturum se per Testamcnti sui paginas spopondit 
quasi vime venit, unde velul sub promissioue se le- 
nait. Quod vidclicet Testamcntum bene mons um- 
brosus et condensus dicitur, quia spissis allegoria- 
rum obscuritatibus opacatur. 

'424) Montis nominc apostau angelus dcsigna- 
tor, sicut sub Babylonis regis specie de anliquo 
boste praedicatoribus dicitur : Super montem caiigi- 
uosum levaie signum (Isa. xiu, 2). Pnedicatores 

(421) Ex hom. 15 in Ezech. 

(422) Ex I. xxxiii in Job, cap. i 
(425) Ex eodem lib. et cap. 
(I24j £x I. xxxiii, in Job, c. i. 



ejus mcnti qui iu alta stare cernitur, rcpeiite domi- 
iiari permittitur : Et saxum transfertur de loco suo, 
cum mcns fortis, cujuslocus justitia fuerat, impulsu 
subito transfertur ad cuipam. 

(427) Montis nomiue allitudo contcmplationis de- 
signatur quod bene lcgis acceptione : sigiiatur cum 
dicilur : Quia Moyses ascendit ei Dominus in mon- 
tem descendil (Exod. xix, 14). Mons quippe est ipsa 
noslra contemplatio in quam iios ascendimiis ut ad 
ca quae ultra iiifirmitaiem iiostram sunt vldendaf 

(425) Ex eodem lib. 

(42GJ Ex hom. II in Ezcch. postprincipium. 

(427) Ex lib. v in Job,cap. xxvi. 



«55 GARNERI CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. 256 

sublevcnmr. Sed in banc Dominus descendit, quia A se exterhis despiciendo dejiciunt, ianlo auipltus 



nobis rauHum prolicientibus parum de se aliquid 
sensibus nostris aperiL Contemplatoribus autem 
suis in bac adbuc vita positis nequaquam se divi- 
nitas, sicul est insinuat, sed lippientibus mentis 
nostrae oculis claritalem suam tenuiter demonstrat. 
Si tanien dici in iilo, vel parum, vel ali^uid potest 
quia unus semper et idem permanens, intelligi par- 
iter nou potcst, et tamen a suis fidelibus participari 
dicilur, cum in ejus substantia pars nuUatenus ad- 
niitlatur. 

(428) Montium nomine sancti apostoli designan- 
tur , sicut per Psa!mistam dicitur : Transferentur 
montes m cor marit (PBaL xlv, 3). hi corde enim 
roaris monles translali sunt, cum praedicalores apo- 



interius revelationum contemplatione pascuntur. 
Unde scriptum est : Ascensu$ in corde $uo di$po$uil 
in valie lacrymarum {P$ai, Lxxxiii, 7). Qi^ia quos 
exterius in fletu continel convaliis bumilitatis, eos 
interius sublevat ascensus contemplationis. 

(431) Possunt etiam montes pascuae sublimes 
intelligi virtutes angelorum : qua: idcirco bic nos 
minisirando et adjuvando reflciuot, quia illic iii- 
terno contemplationis rore pinguescunt. Qu% quia 
largiente Domino in omni nos certamine protegunt, 
recte circumspici dicuntur. Undique enim uobis ad- 
esse circumspiclmus, quorum derensione conlra ad- 
versarios ex omni latere munimur. 

347 (^^^) Montium nomine altae sententiae sa- 



sloli a JuJaeae perfidia repulsi ad intellectum gen- ^ cvx Scriptur» iutelliguntur. De quibus per Psalinl 



tium venerunt. Unde ipsi in suis Actibus dicunl 
Vobi$ oportebat primum ioqui regnum Dei, $ed quia 
repuiisti$ tilud^ et indigno$ vos judicatis cetemoB vitWf 
ecce convertimur ad gente$ {Act, xiii, 26). De his 
nioniibus in libro beati Job dicitur : Qui tran$tuiit 
monte$^ et ne$cierunt {Job ix, 5). Hi quos subvertit 
in furore suo. Electi quippe praedicaiores aelernae 
patriae non immerito montes vocantur : quia per 
.vitae ^uae cebutudinem, ima terrarum deserunt, 
et mlo propiocfui fiunt : Scd montes veritas trans- 
tulit, cum prsedicatores sanctos a Jadaeae 346 ^^ 
duratione subtraxit. Sed binc eamdem translatio- 
nera inontium hi ipsi nescierunt , qui in Do < 



stam dicitur : Monte$ excel$i urvi$ {P$ai, ciii, 18). 
Quia videlicet ii qui jam dare coiitemplationis 
saltus noverunt altos sententiarum divinarum ver- 
tices quasi cacomina montium ascendunt. Ad qiiae 
profecto cacumina,quia infirmi pervenirenonvalent^ 
recte subditur : Petra refugium lierimcii$ {ibid,)^ 
quia nimirum invalidos non sublimiter intelligentia 
exercet, sed sola Chrislo fides humiliter continet. 
(433) Bfontium nomine antiqui Patres designan- 
tur, sicut per Psalmistam Domino dicitur : IllumS' 
na$ tu mirabiliter a montibu$ atemi$ {P$al, lxxy, 
5). Quid enim montes nisi peccatores praeceden- 
tes accipimus ? Qui enim orientem solem contem- 



inini furore subversi sunt : quia cum de suis fi- q pl«iri non valet, irradiatos montes aspicit, et quia 



iiibus Hebraei apostolos pellerent, lucrum se fe- 
cisse arbitrati sunt» quia praedicationis lumen ami- 
serunt. Ex gentibus quippe justa mentis animad- 
versione percussit, tanto intelligentiae errore excae- 
cati sunt, ut quod lumen perderent hoc gaudium 
eMe putarcnt. 

(429) Montium nomine saecjilarium potestatum 
timor exprimitur. De quibus Psalmista ait*: Monte$ 
ftcttl ura fluxerunt a facie Domini {P$al, xcvi, 5). 
Quia muUi qui prius alta rigiditate tumuerunt, Deo 
in carne apparenle magno sunt per poeniteniiam 
timore liquefacU, vcl sicut idem Propheta iterum 
dicit : Ascendunt montes, et descepdunt campi {P$al, 
ciii, 8). Plerique enim persecutores Domini superbi 



sol ortus sit deprehendit. Ex aeternis ergo monti- 
bus uos Dominus illuminat, quia per admiratam 
vitam Patrum praecedentium radio nos suas claritatis 
illuslrat. 

CAPUT vn. 

DB COLLIBCS. 

(434) Collium nomine, cum comparatione vallis 
ponuntur, superbi designantur sicut in Evaiigelio 
pcr Joannem dicitur: Omnis valiis implebitur, et 
omtii$ mon$ et colii$ humiliabitur {Luc, iii, 5). Quid 
enim vallium nomine nisi humili^, quid raoiitium 
et collium nomine uisi superbi intclliguntur ? In 
adventu igilur Redemptoris nostri valles implcti, 
roontes vero et colles humiliati sunt : quia juxta 



contra eum Ycniunt, sed ab eo humiles revcrtuulur : ^ ejus vocem : Omni$ qui $e exaitat iiumiiiabitur ; qui 



quia montes ascendunt per tumorem potentiae, sed 
campi dcscendunt plani videiicet facti per cogni- 
ttonem culpae. 

(430) Montium noroine altae conlemplationes de- 
signantur, sicut de quolibet secretam vitam dili- 
gente sub onagri specie noroine beati Job scriptum 
est. Circum$picit monte$ pa$cuce $ua {Job xxxix, 8). 
Montes namque pascoae sunt, aliae contemplationes 
intemae refectionis. Sancti cnim viri quanto magis 

(428) Ex I. xviii in Job» c. xix, ct 1. ix, c. ii post 
roedium. 
(4^) Ex I. xxxiii in Job, c. i. 

(430) Ex I. XXX in Job, c. xv. 

(431) Ex eodcm lib. ct cap. sed juxta velcrem 



$ehuuiiiiatf exaitabitur {Luc, xiv, 11). Yallis eniin 
impleta crescit, mons autem et collis humiliatus 
decrescit : quia nimirum in fide mediatoris Dei et 
hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plcnitu- 
dinem gratiae accepit et Judaea per errorem pertiJtae 
hoc unde tumebat perdidit. 

348 CAPUT viii. 

DE AGRO. 

Jn Scriptura sacra agri nominCf aiiquando gentili» 

divisionem est c. xxviii. 

(432) Ex I. XXX in Job, c. xv. 

(433) Ex I. xxvii in Job, c. v, 0. 
(43i) Ex hom. ^ in Evung. 



157 



GREGORIANUM. — LIB. VI. 



«58 



f4«. altquando prasens sceculum, aliqmndo corpus A Israelitarum viderat, quia ipsa ejus mdjestas gcnti- 
" ' ^" bus apparuit, qu9e prius se electis in Judaico populo 

revelante Spiritu declaravit. 



fidsfmfR, aHquando Seriptura sacra , aliquando 
amtMTM Etclesia designulur, 

Agri noroine gentUitas designatur, sicut in Psalino 
sob persona Domini seriptum est : Speeies agri 
meeum est {Psal. xlix). Quia incarnatus enim Do- 
minus gentiiitaii magis quam Jodffi» profuit ; ani- 
male corpus assumeus quasi non in domum, sed po- 
tius iu agrum venit. 

(455) Agri nomine praesens saeculnm designator, 
sicut Domimis per Evangelium testatur, qui aii : 
Ager auUm est mundns. 

(456) Agri nomine corpus nostrum designatur, 
sicut perSalomonem dicitur : Diiigenter exerceagrum 
tuum^ ut postea adifices domumtuam{Prov. x\iv,27). 



350 CAPUT X. 

DE VAXLIBCS. 

Itt Seriptura sacra vallium nomine, aliquando humi- 
les, aliquundo humilia dicta Patrum, aliquando 
terrena ista. aliquando imapoenarum loca intcUi^ 
guntur. 

Yallium nomine bumiles designantur, sicut in 
Evangelio pcr Joannem dicitur : Omnis vallis imple- 
bitur^etomnis mons etcoUis humiliabitur (Luc. iii,5). 
Unde supra, cap. 7, De collibus. 

(440) Convallium nomine bumilia dicta Palrum 

designantur, sicut per beaium Job de baereticis di- 

Quid enim per agrum nisi corpus accipitur ? B citur : Qui de convaUibus ista rapientes^ cum stngxUu 



Ille ergo bene domum mentis xdilicat, qui prius 
agrum corporis a spinis vitiorum purgal, ne si de- 
sideriorum sentes in carnis agro proficiant inlus 
toia Yirtutum fabrica fame boni crescente de- 
stroator. 

(457) Agri nomine Scriptora sacra dcsignatur, 
sicut per beatnm Job de baBreticis dicitur : Agrum 
non Muum demetunt (Job xxiv, 6). Quid enim per 
agruro nisi Scriptur» sdcrae latitudo signatur? Agrum 
ergo non suum baeretici demetunt, quia ex Scriptura 
sacra sententias longe a suis sensibos diversas tol- 
litnt. 

(458) 349! Potest qooqoe agri nomine oniversa 



reperissent, ad eacum clamore currebant (Job xxx, 5). 
Convalles namqoe sunt humilia dicta Pairom. Ilae- 
retici ergo si qoando in sacro eloquio qua^lam 
quasi prudenler inveniont, qo» dum non iiitolli- 
gont pro suis esse assertionibus suspicantur, mox 
miseris aoditoribus sois, quorum non animas s(hI 
substantias appotunt, bsec vociferantes aspcrgnnt. 
De convallibus illa siquidem fapiunt : qoia bsec de 
huniilibus dictis Patrom soperbb spiritu coUigunt. 
Quaedum pro sois se partibos invenhse gloriantur, 
ad ea cum clamoribos corrunt, quia videlicet omne 
quod sentiunt, appetitu laudis ad aures homlnum 
diffamare conantur. 



Ccclesiadesignariquamperversipraedicatoresdeme-p (^41) Possunt etiam per convalles terrena ista 



t«nt,quiaCreatorisnostrigratiam perseqnentes, dum 
quosdam de illa qui recti videbantur rapinnt, quid 
afiud qnam spicas vei botros animanim tollunt. 

CAPUT IX. 

DE CIMPO. 

Jm Seriptura saera camporum nomine, aUquando 
fentilitas^ aiiquando a tumore superbiiB humiUati 
tnteliiguntur. 

(459) Caropi nomine gentilitas designatur sicut 
id £xechielem prophetam a Domino dicltur : Sur- 
^ns egredere in campum, et ibi loquar tecum (Ezech, 
uit ^). Qoid est hoc qood prius Dominos in medio 
Uraelitarum locutos ad prophetam soom fuerat, et 
tamea postmodum dicitur, egredere in caropum, et 
ibi ioqoar tecom nisi quod prophetiae suae gratia el 
prius Judaese infiindam, et hanc postmodum digna-> 
tns est in iatitudine gentium demonstrare ? Neque 
eaim immerlto per campum gentilitas designatur, 
qo« longe lateqoe, id est in univer&o mundo disten- 
ditur. 

Ubi et subditur : Et surgens egressus sum in cam' 
psm, et ecce gloria Dei stabat quasi in gioria quam 
ndi juxta flnmen Chobar. In campo propbeta glo- 
riam Dei vidit, quam juxu flumeu Cliobar in medio 

(455) Ex I. xxxiii in Job, c. xii. 

(456) Non ipsissimis verbis sed codem prorsus 
setisu bec dicii Greg. I. x in Job, c. ii, 10. 

(457) Ex I. XVI in Job, c. xxii, 25. 

(458) £x lib., etc. proximis. 



infima designari : hi enim qoi sublima montium,id 
est fortia acta sanciorum, contemplari nesciunt : 
semperln infimis qoasi in coDvallibos conversantur. 
Et dum quodlibet lucri ycI pani stipendii inveiiiunt. 
cum clamore corruut : quia boc abstrahere etiam 
jurgando 351 moliuntur. In couvalle enim reper* 
tis singolis com clamore currere est sobortls causa« 
rum occasionibus etiam pro parva stipe Iiligarc« 
Plerumque autem quem sancium bona actio osten- 
dit, oborta terreni commodi occasio examinat. Yi« 
deas namque nonnullos jam' sublimia agere, jam in 
abstinentiae, jam in doctrina: opere patrum praeee- 
dentium exempla sectari : sed cum repente prae* 
sentis vit« lucrum, quasi fructum, convallis inve* 
^ nernnt, ad hoc cum cbmore curront, quasi disrupta 
ad illud superductse sanctitatis tranquillitate pro- 
siliunt. 

(442) Convallium nomlne ima poenarom loca de- 
signantur, sicut per beatum Job de iuiquis dictiur : 
Fratres md praterierunt me^ sicut torrens qui transil 
raptim in convaliibus (Job vi, 15). Saepe reprobi 
eamdem fidem, qua vivimus, retinent, eadem fidei 
sacramenta percipiunt ejosdem religmnis unitate 
continentur, sed tameii compassionis viscera ne- 
sciunt. Charitalis vim qua iu Deum et proxiinum 

(439) Ex hom. 12 in Ezech. staiim in iiiilio. 

(440) Ex iib. XX in Job, c. xii, 15. 

(441) Ex 1. sup., c. XV, post nie 14. 

(442) £x I. VII, in Job, c. x. 



Vo9 



GARNERl CAN. REG. 



flagraiDQS, non agnoscant. Reole ergo isti, ei fra- A 
Ifes et prxtereuntes Tocantur, quia ex uno nobia- 
cum matris gremio per fidem prodeunt sed in uno 
cliaritalis studio erga Deum et proximum non fi- 
guntur. Quia autem in hac yita, quam totis deside- 
riis appetunt, diu stare nequaquam possunt, bene 
dicitur : sicut torrens raptim ad convalles trans- 
eunt. Nam quot dies aetatis accipiunt, quasi tot 
quotidie gressibus ad finem tendunt (445). Augeri 
sibi optaut tcmpora, sed quia concessa subsistere 
ncqueunt, quot augmenta vivendi percipiunt diu 
vivendi spatia quotidie perdunt. Momenta ergo 
temporum, quo sequuntur, fugiunt, quo accipiunt, 
amitlunt. Raptim itaquead convallcs tianseunt, quia 
in longum quidem volupiatum dcsideria pro per- 
trabunl, sed ad inferni claustra repenle perducuii- ^ 
tur. Quia elciiim hoc tempus quod qualibel longse- 
vilate extensum est, si fine claudilur, longum non 
cst : ex fine miseri colligunt breve fuisse quod 
amiuendo tenuerunt. Uude bene per Salomonem 
dicitur : Si multii annii vixerit homo^ ei hU omnibui 
Itetui fuerit, meuuniise debet tenebroii lemporii, et 
dierum fnuUorum qui^ cum venerinty vanitatii 352 
arguuntur pnsterita (Eceie. xi, 8). Stulta etenim 
mcns cum malum repente invenerit, quia nequa- 
quaai praetcriit, aeternitalem ejus toierando iiiteUi* 
gil qnia quod praeterire potuit, vanum fuit. 

CAPUT XI. 

DB PLATCA. 

In Scriptura sacra vlatece nomine atiquando auctO' C 
ritatii iatitudo, aiiquando libertas proprice volun- 
tatti^ aiiquando latitudo vit<B prasentii, 

(444) Plalcae noroine lalitudo inteUigitur, sicut 
per bealum Job ex persona sanclx Ecclesix dicitur : 
Quando procedebam ad portam civitatii^ et in platea 
ponebatur calhedra milii {Job xsix, 7). Quid enim 
per portam civitalis nisi bona quaeque actio designa- 
tur, per quam anima ad coiiventuin regni ccelestis 
ingreditur ? Quid vcro pcr calhcdram nisi magisterii 
aucioritas intelligitur? Gneca autem vocc, platea pro 
lalitudine dicitur. Hunc crgo sancta Ecdesia ad ci- 
vitatis portani procedit, quia ut aditum coelestis re- 
gni percipiatf in sanctis se actionibus exerit. Cui in 
platca paratur cathedra quia in magnae auctoritatis 
latitudine, sui magisterii exhibet Ubertatem. Qui D 
enim,recta qnx sentit, publica voce praedicat, quasi 
in platea super cathedram sedet, cum nuUum de sua 
praedicatione metuit, nuUius pressus terroribus se 
sub silehlio abscondit. 

Plate;fe nomine Ubcrtas propriae voluntatis intcUi- 
gitur, siciii dc quibusdam mirae abstinentiae, et coii- 
tiiiei;tiae ad pravitatem rcversus per Jeremiam dici- 
tur. Non iunt eogniti in plateii {Thren. iv, 8). Vide 
cap. 3t3, lib. ▼, distinct. I, io medio. 

(445) 353 Platearum noroinc latitudo vitae prac- 
scntis designatur, sicutperJercmianidicitur : Quo* 

(443) Haec sunt ante finem cap. 

(444) Ex I. XIX in Job. c. xi. 

(445) Ex II part. Pastor., c.7. 



S. VICTORIS PARIS. U9 

modo obicuratum ai «irrtim, mutatus est eolor opti' 
muSf dispersi sunt iapides sanctuarii in cep*te om- 
nium platearum (Thren, iv. I). Quid uamque auro 
quod caeteris metaUis praecminet nisi excelienlia 
sanctitatis ? Quid colore opiimo nisi cunotis ama- 
Lilis revercntia religionis exprimitur? Quid san- 
ctuarii lapidibus nisi sacrorum ordinuin personae 
signantur? Quid platearum nomine nlsi praesentis 
vitae latitudo figuratur ? Et enim Graeco eloquio 
ir^oToc latitudo dicitur, profecto a latiiudine plateae 
sunt vocatae. Aurum igilur obscuratur, cum terre- 
nis aclibus sanclitatis vita poUuitur. Color optimus 
commutatur, cam quorumdam qui degere religiose 
credcbantur, aestimatio anleacta minuiiur. Naro 
cum quilibct post sanctiutis habilum terrenis se 
actibus inseril, quasi colore permuialo, ante hunia- 
nos oculos ejus reverentia despecta pallescit. Saii- 
ctuarii quoque lapides, in piateas dispergiintur, 
cum causarum saecularium foras lata itinera expe- 
tunt, hi, qui ad ornamentum Ecclesiae internis 
mystenis, quasi in secretis sanctuarii vacare de- 
buerunt. Ad hoc quippe sanctuarii lapidcs fiebant» 
ut intra Sancta sanctorum in vestimcnlo summi 
sacerdotis apparerent. Cum vero ministri religionit 
a subditis honorem Redemptoris sui ex merito vitae 
exigunt, sanctnara lapides in ornamento ponUficis 
noii sunt. Qui oimirum sanctuarii lapides dispersi 
pjr plateas jacent, cum personae sacrorum ordi- 
nuin voluptatum suarum latitudini doditae terrenis 
negoiUs inbaerent. Et notandum quod non hos dis- 
persos in plateis, sed in capite platearum dicit, qoia 
et cum terrena agunt, summi vidcri appetunt* ut 
lala itinera teneant ex voluptate delcclaiiuiiis, et 
tamen sicut in platearum sint capite, ex honore 
sanctitatis. 

354 CAPUT xu. 

DE VIA. 

In Scriptura sacra cum via singulari numero poni^ 
tur^ atufuando ChristuSj aliquando transitus /m- 
manitatts ipsius Christi^ atiquando epecialis ad- 
ventus ejuSf ad cor nostrum^ aliquando tunc recti- 
tudinis, aliquando tatitudo proprice tibertatii 
convenatio; cum vero rwp pluraiiter dicuntur, ali- 
quando actiones nostrm^ aiiquando actiones Dei^ 
aliquando vivendi exprimuntur. 

(446) Viae nomine Christus inteUigitur, sicut voa*. 
Dominica ad beatum Job dicitur subinierrogatioiie: 
Per quam viam spargitur lux? (Job. xxxviii, 24«) Ipse 
quippc cst via, qui ait : Egosum via, veritas et vita 
(Joan. XIV, 6). Lux vcro fulgor praedicationis acci- 
pitur. Per hauc ergo viam lux spargilur, quia pcr 
Redemptovis nostri praeseniiam cuncta gentiliias il- 
lustratur. Spargitur autem convenientcr dixit, quta 
per apostolorum voccs non angustata aut coarctata, 
sed late fulgens lux praedicationis emicuit. 

(447) Viae nomine transitus humaniiatis Chrlsti 
iiitelligitur, sicut de sapientia per beaiuin J ^b dici- 



(446) Ex 1. xxu in Job, c. xii. 

(447) Ex I. XIX in Job, c. iii, 2. 



SGl 



<JRECORIAMJM. - UB. VI. 



202 



citiir : Beui mteliigH viam ejus^ et ip$e novil locum A (•^Mn.xiv).Sedquaiidovenilquaeubiqueest,venircsa- 



ejus {Job, xxvni, 25). Coaclcriia enim Deo sapien- 
tta, allter habel viam, atque aiiter locam : locum 
TcrOy si quls iiitelligat, non localem. Nam teneri cor- 
poraliter nou polesi Deus 355 ^» sicut dictum 
est, locQS intelligitnr, non localis. Locus enim 
sapientiae, Pater est. Locus Patris, Sapientia, 
aicat ipsa Sapientla atlestante dicitur : Ego in Pa- 
tre €t Paier in me (Joan, xiv). Aliter ergo sapientia 
habct viam, atquc alitcr locum. Viam enim liabrt 
per bonianitaiis transitum, locum vero per statum 
di^iotlatis. Inde namqae non transit, unde aeterna 
est, sed unde transit unde propter nos apparuit tcm« 
poralis. Sic quippe in Evangelio scriptum est quia 
egrediens ab Jericho Dominus transibat ; duo autem 
raeci sedentes juxta viam clamaverunt diccntcs : 
Domine^ miurere nostri^ fili David (Matth, xx, 30). 
Ad qnoram vocem, sicot illic scriplum est, Stelit 
Jesus, et lumen reddidit (ibid,), Quid est autem 
transeondo audire, standolumen restituere, nisi quod 
Dobis pcr Iiumanitatem saam misertus est, qui per 
diTlnitaiis potentiam, a nobis mentis nostrae tene- 
kras cxdusit ? Qui enim propter nos natus et pas- 
sos cst, qoi resurrexit et ascendit in ccelam, quasi 
transit Jesas, quia hoc nimirum actio temporalis 
est. Sed stans eos tetigit et illuminavit, quia non 
slcat illa dii«pensatio spiritalis, ita ubi aetcrnitas 
transit qux in se manens innovat omnia. Stare 
enim Dei cst incommatabili cogitatione mutabilia 
eancta disponere. Qui ergo voces petentium audivit 
transicns, stans lumen reddidit, quia et si propter ^ 
Dos temporalia pertolit, inde tamen nobis lucem 
triboit, unde haliere matabilitatis iransitum nescit. 
Qoia igitur quando per carnem appareret bomini- 
bas, incertum fuit, recte nunc dicitur : Dcus intei" 
U§it viam ejus^ et ipse novit locum illius, 

(448) Quamvis et boc aiiler intelligi potest ; nam 
via ejas non inconvenienter accipitur, boc ipsum 
quod venit ad cor, seseque nobis intrinsecus Infun- 
diu Locus vero ejus llt ad cor quod veniens per- 
manet de hac quippe via illiiis dicitur : Vox cia- 
mantUin de$erto : Parate viam Domino(Mattlt. lii, 5), 
Id cst in corde vestro venienti sapientiae adiliim re- 
serate, sicut et alias dicitar : Iter facite ei qui ascen 



pientiae est perilluminationem mcntis nostrae, judica- 
reprsescntiammajestatissuae, et quia bominibus in- 
certum vel in cujus cor veniat, vel iii qao postquam 
venerit permanendo requiescai, recie nunc dicitur : 
Deus inteliigit viam ejus^ et ipse novit iocum iHtus^ 
quia solius divin» visionis cst ceruere, vel quibiis 
modis intellectus sapientiae ad cor bominis veniat, 
vel cujus mens inteliectum vitae qiiem perceperit, 
roortiferis cogilationibus non amitlat. 

(449) Viae nomine ller rectitudinis intelligliur, 
sicut per beatum Job dicitur : Si deciinaverit gres- 
sus meus de via! (Job. xxxi, 7.) Quid est via ubi 
iier rectitudinis ? toties autem de via gressus decli- 
nat quoties cogilatio nostra itcr rectitudinis per 
n consensam relinquit erroiis, quasi enim tot gres- 
sus extra viam ponimus, quot perversis desideriis 
a coelestis vitae delectatione separamur. 

Viae nomine latitudo propriae libertatis de igna- 
tur sicut voce Veritatis in Evangelio dicilur : /n- 
trate per angustam portam^ quia iata porta^ etspa- 
ciosa est vta, quw ducit ad perditionem : et muiti 
sunt qui intrant per eam (Matt/i. vii, 13). Hiiic pcr 
Jacob dicitur : Fiat Dan coiuber in via, cerasles in 
semita^ mordens unguias equi^ ut cadat ascensor ejus 
retro (Cen. xlix, 17). Lcge lib. iii, cap. 2, dist. 5. 

Vite noniinc sancta convcrsatio intelligitur, sicut 
ilerum vocc Veritaiis iu Evangelio dicitur : Quam 
angusta porta et arcta via est qtiasdutit ad vitaml 
et paucisunt qui intenliut eam (Mattli. vii, 14). 

357 (^^0) Viarum nomine actiones nostrae dc- 
signantar sicut pcr Job jjlc divino dicitur : f^onne 
ipse considerat vias meas^ et cunctos gressus dinu- 
merat?(Job xxi, 4.) Quid enim viarum Doroine n!si 
actiones denuntiat? hinc per Jeremiam diciiar : 
Bonas facite vias vestras, et studia vestra (Jer. vii). 
Quid vero gressaum appellatlone, nisi vel mentium, 
vel provectus accepimus meritonim ? quibus gros- 
sibus verilas nosad sc vocat dicens : Venite ad 
me omnes qui iaboratis et onerati estis (Mattlu 
XI, 28). Ad se quippe nos Dominus venire praecipit 
nimirum non gressibus corporis, sed profcctibus 
cordls : ipse najnqae ait : Veniet hora quando ne- 
que in monte hoc^ neque in Jerosoiymis adorabitit 



iil super occasnm (Psai. lxvii. 5). Super occasum d Patrem (Joan. iv, 21). Et paulo post : Veri adorato- 



qoippe fuit ascendere ipsam mortem qiiam pertu- 
lerat resurgendo soperasse ; alt ergo ei qui ascendit 
saper S56 occasum : Iter facite^ id esl resurgenli 
Bomino in vestris cordibus per fidem viain pnebete, 
bfDC Joanni per Spiritam dlcitur : Pranbis ante 
faciem Domini parare vias ejus (Luc. i, 76). Quis- 
qois enim praedicando a sordibus vitiorum corda 
eoiandal aadientium, venienti sapientiae viam praepa- 
rat habet ergo viam ista sapientia habet locum ; viam 
qoa venit locum quo manet. Si quit^ inquit^ diiigit mf , 
urmonem mium urvabit, et Pater meut diiigel eum 
et ad eum veniemut et mansionem avud eum fac)emut 

(448) Ex eod. lib. et cap. 

(449) Ex I. XXI in Job, c. v, 17. 



ret adorabunt m tphritu et veritate; nam et Pater 
taies quaerit qui adorent eum (ibid., 23). In corde 
vero gressus esse insinuat , quando et ut veniamits 
vocat, et tamen mota corporis nequaquam ad alias 
nos translre deountiat ; sic autem Dominus unius- 
cujosque considerat vias, sic numeral gressus, ut 
ne minutissimae quidem cogilationes ejus judicio ac 
verba tenuissima quae apud nos usn vilueruni, in- 
discussa remaneant, hinc etenim dicit : Qui irasci- 
tur fratri suo^ reus erit judicio ; qui dixerit fratri 
tuo^ raca^ reus erit contilio : qui dixerit fatue, reut 
erit gehennnB (Mattlu v, 22). Raca quippe in He* 
(450) Lib. XX in Job, c. iv, 5. 



8G5 GARNERI CAN. REG. 

braeo eloquiovox inierjaeiionis est, quaequidem ani- a 
muin irascenlis oslendit, nec lamen plene verbum 
iracundia? exprimit. Prius ergo ira reprehendilur 
sine voce, poslmodum vero ira cum voce, sed nec- 
dum pleno verbo formata ; ad extremum vero cum 
dicilur fatuus* ira redarguitur, quae cum excessu 
vocis expletur. El notandum quod ira perbibet reum 
esse judicio in voce irae, quse est raca, reum con- 
silio in verbo quod est fatuus reum gehenns ignis. 
Per gradus enim culp^ currit ordo sententiae : quia 
in jttflicio adhuc causa discutitur. In consilio au- 
lem jam causae sententia definitur. In gebenna vero 
ignis, ea quse egreditur de consilio sententia exple- 
tur. Quia igitur humanorum actuum Dominus sub- 
tili examine gressus enumerat, ira sine voce, judi- 
cio, ira in voce, consilio. Ira vero in voce atque ^ 
sermone gehennse ignis mancipatur : hanc subtili- 
tatem consideratiouis 358 propbeta aspexerat, 
cum dicebat : Fortissimus , ma^itf , potent^ Domi" 
nus exercituum nomen tibi;magnu8 consilio^ et tn- 
comprehensibilis cogitatu^ cuju$ oculi aperti sunt su- 
per omnes vias filiorum Adam^ ut reddat unicuique 
secundum vias suas^ et secundum factum adinventio- 
num manuum tjus {Jer, xxxii, 19, iO). 

(451) Viarum Dei noroine actioues ejus intelli- 
guntur, sicul ipsius voce ad beatum Job dicitur : 
Jpte esl principium viarum Dei (Job xl, 14). Quid 
eium Tias Domini nisi actiones ejus accipimus? de 
quibns ipse Dominus iterum per prophetam dicit : 
Non emm sunt viw me<e sicut viw vestras {Jta. lv, 8). q 
£t prindpium viarum Dei diabolus dicitur , quia 
nimirum cum cuncta creans ageret hunc primum 
condidit, quem reliquis angelis emineiitiorem fecit, 

i Jcirco ei-go ad tam mulu fortiter, sufficit, quia in 
natura rerum hunc creando per substanliam Con- 
ditor primum fecit. 

(452) Yiarum Dci nomine vivendi ordines iutcUi 
guntur sicut in libro beali Job, de perversis et su- 
perbis perEliam dicitur : Qui quasi de industria 
recesserunt a Deo, et omnes vias ejus intelligere no- 
luerunt (Job xxxiv, 27). Sciendum quippe est quod 
peccaluro tribus modis admittitur. Nam aut igno- 
rantia, aut infirmitate, aut studio perpetratur. Et 
gravius qiiidem infirmilate quam* ignorantia sed 
mulio . gravius studio quam infirmitate peccatur. D 
IgBOrantia Paulus peccaverat, cum dicebatur : Qui 
priut fui blasphemus^ et persecutor et cotttumelio^ 
sus : sed minam consecutus sum^ quia ignorant feci 
incredulitate (i 7tm. i, 15). Petrus vero infirmitate 
pcccavit, quando in eo omne robur fidei, quam 
Doiniao perbibuit, una vox puellse concussil, ct 
Deum quem corde tenuit, voce denegavit. Sed quia 
infii-mitaiis culpa vcl ignorantiae eo facilius tegitur, 
quo non studio perpetralur, Paulus quae ignoravit, 
sciendo correxit, et Petrus montem et quasi are- 
scentem jam radicem fidei lacrymtsrigando solidavit* 

Ex induslria vero peccaverunt hi de quibus ipse 

(451) Lib. XXXII, in Job, c. xviii, 24. 

(452) £x iib. xxv in Job, cap. xi, 16. 



S. YICa^ORIS PARIS. m 

per se mtgister dkel^at : Hi nm venittem^ ei hc^' 
tut eis fuissem, peccatum non haber^t. Nunc autem 
excusationem non 359 habent de peccato suo (Joan^ 
xv).£t paulopost : £t viderunt et oderunt me et Ptarem 
meum (ibid,). Aliud est enim bona nonfacere, alliid 
bonorum odisse doctorem, sicut aliud est praecipi- 
tatione, aliuddeliberationepeccare. Saepe entm praeci* 
pitatione committitur quod tamen consilio et delibo- 
beratione damnatur. Ex infirmitate eniio piurimum 
soiet accidere amare bonum, sed implere non 
posse. Ex studio vero peccare est bonum nec fa- 
cere uec amare. Sicut non unquam gravius est peo- 
catum diligere quam perpetrare; ita nequius est 
odisse justitiam quam non fecisae. Sunt ergo noo- 
nulli in Ecciesia, qui non solum bona non faciunt, 
sedetiam persequunlur^ etquae ipsi facere uegligunt, 
etiam in aliis detestantur. Horum peccatum non 
ex infirmitate, vel ignorantin, sed solo studio per- 
petratur, quia videlicet, si vellent implere bona, nec 
tamen possent, ea quae in se negligunt, saltem ia 
aiiis amarent. Si enim e^ ipsi vel solo voto appete- 
rent, facta ab aliis non odissent. Sed quia boua ea- 
dem audiendo cognoscunt, vivendo despiciunt, 
animadvertendopersequuntur, recte dicitur : Qus 
ex industria a Deo recessei-unl. Unde apte subjun- 
gitur : Et omnes viat ejut intelUgere noluerunt. Non 
enim ait iufirmitate non inteiligunt» sed inuUigere 
noluerunt : qui saepe quae facere despiciunt, etiam 
scire contemnunt. Etenim scriptum est : Sertaut 
tcient volutttatem domini^ et facient digna plagit 
vapulabit paucit. El tervut tcient voluntatem dfh- 
mini «ui, et non facient juxta eam, plagit vapuleitit 
multit (Luc. XII, 48) ; impunitatem peccandi aesti- 
mat remedium nesciendi. Qui nimirum sola super- 
biae caligine tenebrescunt, atque ideo non discer- 
nunt, quia aliud est nescisse, aliud scire noluisse. 
Nescire enim ignorantiaest, scire noluisse super- 
bia. Et tanto magis excusationem habere non 
possunt, quia nesciunt, quanto magis eis etiam 
noleutibus opponitur quod cognoscant. 

360 CAPUT XIII. 

DE SEMITA. 

In Scriptura tacra cum temita tingulari numero po» 
nt/ttr, aliquando intentio Dominicce incarnationit^ 
aliquando operatio, aliquando anguslia vitce regu- 
laris imelligitur ; dum vero oiuraliter temito! di- 
cuntur, aliqnando arctiora Domini prwcepta, a/t- 
quando tubtilet taactorum doctorum prmdicaliO" 
neSf aliquando cogitationes designantur. 

Semitae nomine humilitas seu intentio Dominica» 
incarnalionis inteiligilur, sicut per beatum Job de 
perfido Jud;]eorum populo dicitur : Semitam ignora» 
vit avis (Job xxviii). Vide cap. i, lib. 2, di- 
stinct. I. 

(455) Semitae nomine operalio intelligitur, sicut 
voce Dominica de Auiicbrislo ad beatum Job dici- 
tur : Post eum litcebit semita. Post Anticlirislus 
quippe semita. Lucere dicitur, quia qoaqua traus- 

(455) Ex lib. xxxiv in Jol), c. xv, 41. 



teS gREGORlANUBl. — LIB. VI. 2Cg 

sU« admiriUoBeni iiiBkiit.ex mmeulorum «uorom A de et ips» nobes oe oae perfecia 8clefida doceotur. 



d a riu ie derdiquil, el sive per se» seu per minl 
fllros tuos qaolil)et prodeat, mendacibus signis ro- 
rascat. Unde in Evangeiio Ya*itas dicit : Surgent 
ptemdochrtiU ei pundoprophttiB^ et dabunt iigna 
mut^ia ei prodigiaf ita ut in errorem indueantur^ $i 
feri p^Uet^ etiam electi {MattH. xxi?, 24). Semita 
^tar post Anticlirislum lucet, quia quorum corda 
penelrat eoram opera prodigiis iiiustrat ut nimirum 
lanio nitios eorum merces iii erroris tenebris teiieal, 
qvaniopereosforis quasi polentius lucem de mi* 
racslis ostenui. 

361 Semiue nomine angustia vit» regularis in- 
tdfigiuiry sicul per iacob in liiiorumsuorumbcnedi- 
ctione didtur : Ftaf Dan coluber in vta, cerastes in 
Memita {Gen. XLit). Yide cap. 2, lib. ii, distinct. 3. 

Semitaram nominearctioraprsceptaDomini iniei- 
igiintur sicut per Psaimistam Dominodicitur: Vias 
iuoM^ Ihmne^ demon$tra nuhiet temitas lucis edoce 
me {Psal. ixiv» 4). Per vias enimcommuhis^ quam 
d leviora praDcepta quibus ad Dominum itur, desi- 
gnanlur. Per semitas vero qu£ strictiores sunt qiue 
^iae el rectius ducunt arctiora ei graviora Dei prjs- 
c^u exprimuntor et^bene dicitur: Viae demon- 
streoiur,et semit^ edoceantur qu» in cognoscendis 
eonHniinibuspnBceptisqttsampla sunt, ut vis non 
esl mullum ial>orandum, sed in cognoscendis el 
leneDdis strictioribus mandatis qus stricta sunl el 
ocenlta sicol semite maxima esl adiiibenda diiigen- 
liadoclrips. 

^54) Semilaram nomine sui)iiIessanctoram doe- 
tonmi praBdicationes inteiliguntur, sicut voce Domi- 
nica ad bealnm Job didtur : Nunquid nosti semitas 
MiNani magnas , et perfectas scientias ? {Job xxxviii 
16.) Nobes quippe sunl sancti praedicatores. Habeni 
islae nitbes semilas subtiiissimas, scilicet sanclae 
praadieationis vias. Angusta quippe porta est^ qum 
dmctt aa tntam {Math. vii, 14). Eos ergo sancti prae- 
dicatores per eemitas astringunt qui ab intentionis 
eoraoi tramiie per lata mundi desideria vagando 
non exeont. Arcta etenim bcne vivcndi ccnsura 
non esl ampk^via, sed semita inqua prsedicator quis- 
que studiose constringitur: quse sub praeceptoris cu- 
stodia soiiidte coangostatun An non quasi quaedam 



cum ds voce YeritaUs dicitur : Cum feceritis omnia 
quw prwcepta sunt nobis^diciu : JnutHes servi sumus 
{Luc XVII, 10). Perfecta scientla esl sdre omnia, cl 
tamen juxta quemdam modum scientiae se esse 
nesdre; quia etsi Jam Dd praecepta novimus, etsi 
jam virtulem verborum iiilus sollicita considera- 
tioue ponderamus, etd jam quae intellexisse nos 
credimns, agimus adhuc tamen acta eadein, quae 
districtione examinis sint discutienda, ncscimus. 
Necdum Dei faciem cernimus, necdum occulla ejus 
consiiia videmus. * 

Scmitaram nomine cogitatioiies designantur, si- 
cut per beatum Job Domino dicitur : Posuisti in ner" 
vo pedem mcum et observasti omnes semitas meas 

B (Job XIII, 29). Vide cap. 42, lib. v 

(455) Grcssuum nomine operationcs, vd cogita- 
lionum motu*' designantur, sicut per Eliu de Do- 
miiio dicitur : Oculi ejus supervias hominum^et om- 
nes gressus eorum considerat (Job xxxiv, 21). Sac|>e 

. evenit, ul dum peccaiores superna ciemcnlia ex- 
specut, in majorem caccitatem cordisprosilianl, unde 
scriptum csl : Jgnoras quoniam benignitas Dei ad 
pcsnitentiam te adducit; tu autem secundum duritiam 
tuam et cor imposnitens thesaurizas tibi iram in die 
ira^ et revelationis justi juduii Dei {Rom. u, 5). El 
ecce dum violentus quisque quod valuerit rapit, 
dum invalidos opprimit et dum diuomne quod ne- 
quiler coucupiscit exercel, quia non subito percu- 

^ titur , sed ^us in fincm poena diirerlur, ncquisdnia 
ejus actio a Deo vidcrinoncredilur. Sed nonita csse 
teslatur uunc Eliu qui didt : Oculi e)us super vias 
hominum et omnes gressus eorum considerat. Tunc 
nequaquam considerare credebat quando pravus 
quilibet omne malum quod poterat inulte perpe- 
trabat,^a*stimabatur Dcus justa acla non cernere, 
quia differebal justc damnare 863 ^ magna ejus 
patientia quasi quaedam negligeritia putabatur. Ini- 
quus qttoque ipse toties se iu peccaiis suis iion vi • 
deri adeo credidit, qooiies inulte pcccavit, cui por 
quemdam sapieulem dicitur : Ne dicas^ peccavi^ et 
quid acciditmihi iriste? (Eccle. v,5.) Emcndarenoii 
vult nequitiam, pro qua dignam iion perlulit p«e^ 
nam. Qui quo pie exspcctatus est, eo est ad peccan- 



angoslia esl itineris in boc mundo vivere, sed de D dum ncquiter instigatus, et patientiftm supernae ion- 



bujus nmndi coucupiscentia nibii babere, alicna non 
appetere, propria non tenere, laudes mundi desiticc- 
re, despictenles honorare, adulantes despicere, de- 
spectam sequi, et pro Dco opprobria amare el gio- 
liaoi fagere, mala nocentium ex corde dimittere et 
erga eos dilectionis gratiam immobilem in corde re- 
linereTQuae viddicet omnia semitaesunt, sed inagnae 
363 V^ quanio in praesenti vita pro ipsa vivendi 
cosUNfia anguslae sunt, lanlo amplius in aeterna 
reiributione dilalantur. Unde el hem subditur per- 
fecta sdeniia : perfecla quippe scientiaest cuncta hxc 
sottidte agere,etde suis meritis sdrc nihii esse. Un- 

454) Ex L xxvii in Job c. xxii. 
Patiol. CXr.111. 



ganimitatis despidens, onde corrigere culpam sttom 
debuit inde cumulavit, sicul per eumdem Job dici- 
tur : Dedit ei JJeus locum ptenitentiai ; etille abutiiur 
eo in superbiam {Job xxiv, 23). Saepe etiam quia poc- 
nam, quam meretur, repente non suscipit, hoc Deo 
non aestimal displicere quod facit. Dat itaque nunc 
Vt ad quamlibct blasphemiam praesumendo proram- 
pat, voiuptalum suaram nequithis impleat, alieoa 
vapiat, inn(»cenlem oppressione satietur,etquia nec- 
dum percutitur, vias sua» a Domino aut non vidert 
xstimet,aut(quod pejusest) approbari. Veniet pro- 
fecto, veniet aeterna ei repenHna percussiOi ei lunc 

(455) Ex I. xxviii in Job e. fii. 



^ -GARNEin CAT^. REC 

cognoscet.a Deocuncia conspici, qiiando se impro- A 
viso exilu videril pro cunclofiim relribulione dam- 
nari. Tuncin poena suaoculos aperiel, quos diu le- 
nuil clausos iii culpa. Tunc considerasse omnia ve- 
rum judicem scnlit et qiiando malorum suorum 
merilum jam evadere senliendo non possit. Tniquus 
igitur qui diuexspectatus cst, idcirco est repente su- 
blatus, quia oculi Domim <up<rr via$ hominum, et om- 
nes gressus eorum considerat. Ac si diceret : Quia ea 
quae diu patienter conspicil, quandoque inuUa non 
dcsorit. Nam ecce subito violentum rapit et mala 
ejus qu.'e exspectando protulit, animadverlendo re- 
secavit. Nemo igitur dicat humana facta Dominum 
non coj;noscere, cum .iniquum quempiam iniquita- 
tes suas libcre prospicit cumulare. Subito enim tolli- 
tur, qui diu toleratur. Gressus vero hominum vocat ^ 
vel£i9|[ulas operaliones quibus inniiimur, vcl alter- 
iianics motusintimsecogitalionis» quibusquasipassi- 
bus vel longe k Domino recedimus, vel pie Doml- 
no prppinquamus. Ad Deiim enimquasi tot gressibus 
uiens acccdit, quoi bonis motibus proficit» et rur- 
sum, tot gressibus longe fit quot malis cogitalioni- 
but decrescit. 

364 CAPUT XV. 

DE INVIO. 

(456) Invia dicitur gentilitas, sicut voce Domini- 
ca ad l)eatumJob dicitur : Qui^ dedit vehementissf- 
mo inibfi cursum^ uLtmpieret inviam et desolatamf 
eiproduceretherbas virentes? (lob xxxviii, 27.)Invia 
namque dudun^ gentilitas fuit ad quam via Dei ver- q 
bo non patuit. Redempiore quippe Bostro veniente, 
sic accepit vocationem gratiae ut non in ea prius fuc- 
rit via prQphetiae. Qui desolata etiam recte vocala 
est vcl ratione, videUcet consilium, ve! operis fructu 
destiluta. Dedit ergo homims vehementissimo im^ 
bri 4:ursum., ut implerel invianiM desolatam etprodu- 
ceret herbas vinntes, id est, exteriori praedicatio- 
ni intcrnam aspirationem contulit , ut corda 
geutilium iiiania implerentur, infecunda germina- 
rcnt. 

(457) Potcst etiam quselibet fidelium mens invia 
dici, quse ct verba vitse aiidiat, ea tamen transire 
usquead internacordis minime permittat. Prava enim 
desideria incordetali sedem invcniunt, recta vcrosi 
quando inveucrint, ac impeHantur, decurrunt. Sed D 
cum misericors Deus imbri suo <;ursum dare digna- 
tur, compuucti per internam gratiam verbis vita; an- 
res cordis aperiunt ; etimpletur tcrra invia, quse 
dum prsebct aditum verbo, cumulatur mysterio. Et 
producit herbas virentes : quia pergratiam eom- 
punctionis infusa pnedicationis verba non soluni li- 
bcnter recipit ; sed etiain ubertim fundil , ut quod 
audirc non potcrat, jam toqui concupiscat, et quse nos 
audiendo etiam intrinsecus aruerat, jam loquen- 
do quse sancta sunt, viriditate suaquoslibcl esurlcn- 
les pascat. 

(456) Ex 1. xxixin Job c. xiv. 

(457) Ex fine c. % 1. supcr. 

(458) Ex bom. 7 iu Evang. 



S. VICT0R19 PARIS. 263 

865 CAPUT XVI. 

DE DBSERTO. 

In 'Scriptura sacra cum desertum singulariter pont" 
ftir, aliguandoludwa^gentiUtas^ aliquando ceAum^ 
atiquando cor Anfideliumf vel mullitudo immundo- 
rum spirituum designatur; cum vero deserta dicun^ 
tur, hareticorum aogmata designaniur, 

(458) Deserti nomine Judxa intelligUur, sicut per 
Joannem Baptistam dicitur : 'Ego vox ciamantis in 
deserto (Luc. iii, i). Scimus quia unigenitns Dei 
Filius Verbum Pafris vocatnr, Joanne eTangelisfa 
attestante, qui ait : In principio erat Vefbum, et Ver- 
bum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan, i, i). 
Et. ex ipsa nostra locutione cognosclmus quia vox 
piius «onat verbum postmoddm possil audiri. Joan- 
iies crgo vocem esse se asserit, quia verbuin prae- 
cedit. Adventum itaque Dominicum percurrens vox 
dlciiur, quia per ejus ministerium Patris Verbum 
ab homiiiibiis auditur. Qui etiam in deserto damat, 
quia derelict»4ic dcstitutae Judaeas solatium Redem- 
ptoris "annuntiat* 

Deserti nomine gentilitas designatur, sicol voce 
Dominica ad beatum Job dkitur:: Quis dedit tehe" 
mentissimo imbrieursum, et viam sonanti tomtrui ut 
plueret super terram absque homine in deserto (Job 
xxxviiii, ^). Vide cap. i hujus lib., dist. 4. 

(459) Deserti nomliie coelum intelligilur, sicut 
evangelica voce Veritatis dicitur : Quis ex vobis 
homo qui habeat tentum ave$, ei n perdidmt unam 
ex Hlis, nomie^d^dimittitnonagiirta novem in de- 
serto^ et vadit ad Hlam qum ^perierat (Luc. xv, 4). 
Ecce mira pietatis dispensatione similitadineni Ve- 
ritas dedit quam et in se ipsc homo ivcognoscerctt 
tamenliaec specialiter ad ipsnm' auctorem bominum 
l(»ertineret. Quia enlm eentenaHus perfc>ctu8 cst nu- 
nierus, Ipse centum oves iiabuit, cum sanctorum 
angelorum substanXiam et hominum possedit. Sed 
ovis una tunc periit, quando peccando homo pascua 
vitae reliquit. Dimlsit autem uonaginta novem oves 
in descrto, quia iilos sommos angelorum choros re- 
Uquit in cifito. Cur autem coelam desertom vocator, 
nisi quo4 dcserlum dicitur derelictum. Tunc enim 
coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto au- 
tem nonaginta novemeves remanserant; quando in' 
terra Dominus unam quaerebat quia ratlonalia crea- 
turae numerus angelorum videlicet et hominum, qiiae 
ad videndum Dominum, condita fuerat, pereunie 
bomine erat imminutus. Et ut perfecta summa 
ovium redintegraretur in coelo, bomo perditus qua^- 
rebatur in tcrra. Nam quod hic cvangelista dicit in 
dcserto , alius dicit in montibus (Matth. xviii, i2)» 
ut signiOcet in excelsis, quia nimirum oves, quse 
non peiierant, in sublimibus stabant. 

(460) Dcserti nomine vel cor fidelium, vel multi- 
tudo immundorum spirituum designatur, sieut ad 
bcatum Job de filiorum suorum ac filiarom morte 
pcr nuntiom dicitur : Fiiiis tuis^ et fiiiabus ftescett- 

(459) Ex hom. 54 in Evang 

(460) £x 1. u in Job c. xx. 



9C9 GUEGORIANUM. 

lf6Mf ^ibibeniibiii viHum in domo fratri$ sui primo» A 
§mki : rqteute ventus tkhemens irruil a regione de" 
serti^ d emuuuit qualuor angulos domus qux cor^ 
rmet» appmtit liberos luos : et mortui suut {Job 
1, 18, 19), et eibgi ^o solus ut nuntiarein tibi. Per 
Job quippe Redemptorem nostrum, per fllioset fi- 
lias €jus pr^edicatores apostolos ac piebcs subditas 
seoUmus. Qui in domo fratris sui primogeniii con- 
vivare refeninlur : quia in babitatione adhuc Ju- 
daid populi sacr» prsedicationisdcliciisvescebanlur. 
Religio deserti est cor infideiium, quod dum Crca- 
toi deserit» nuUus inhabitalor colit. Ventus auteni 
vebemens, quid uliud quam tentatio fortis accipitur? 
Tenlus crgo vehemeiis a regione irruit : quia in 
367 passlone Redemptoris nostri conlra fiilclcs 
ejas fortis teutatio a cordibus Judseorum venit. 

(461) Dcserti Ikomiue potest dcrelicla immundo- 
mm spi.ituum multiuido conveiiicntcr iiitelligi a 
qua ventus venit, et domum concutit, quia ab eis 
tentatio prodiit, et persccutorum corda commovit. 
Sed luBC domus in qua convivabantur filii in qua- 
iQor angulis slabat. Tres enim regentium ordines 
in Sjnagoga cognovimus, sacerdotum scilicet, scri- 
barum atque seniorum populi. Quibus si Pharisaeos 
juogimas, qualuor in bac domo angulos invenimus. 
A regione igitur deserti ventus venit et quatuor 
domus angulos concutit : quia ab immundis spiri- 
tibus tentatio irruit» et mentes quatuor ordinum in 
roatiiiam perseculionis excitavit. Qux domus cor- 
roens oppressit iiberos : quia dum Judaea in crude- q 
litatem Dominicae pcrsccutionis cadit, apostoiorum 
fidem desperationis formidiiie obruit. 

Desertorumnominehaereticorumdogmata, vel vitae 
tcmporalis commoda intelliguntur : sicut per bcatum 
Job de ipsorum haereticorum sequacibus quibuslibel, 
roondi amatoribus, dicitur : In deurtis habiiant tor- 
nnium {Job xxx, 6). Videlib. vii, cap. 8, dist. 6. 
CAPUT XVII. 

DE SOLITUDINE. 

In Scriptmra sacra soUtudims nomine^ aliquando se* 
ereia quies mentis^ aliauando gentilitaSf aliquando 
separatio ab Ecclesia aesignalur, ' 

(162) Solitudinis nomine secreta quies mentis in- 
teUigiUir» sicut ad t>eatum Job voce Dominica de soli- 
lario viro, sub onagri figura dicitur : Cui dedi in so- D 
iitudine domum^ ei tabemacula 868 <'' ^^^^ salsu* 
gimt (Job ixxix, 6). Hoc loco solitudinem debcmus 
iuteUigere corporis, aut soliludinem cordis ? Sed 
quid prodest solitudo corporis» si solitudo defuerit 
cordis? Qui cnim corpore rcmolus vivii, sed tumul- 
libus coQversatiouis huraanae terrenorum desiderio- 
nim cogitationi se inserit, non est in solitudine. Si 
vero prematur aliquis corporaliler popularibus tur- 
bis, et umai nuUos curarum ssecularium tumultus 
ia corde patiatur, non esV in urbe. Itaque bene con- 
tersantibus primum soUtudo mentis tribuitur ut 

(461) Ex iisdem lib.^ cap. 

f46i) Ex I. XXX in Job c. xii, xxiii, xxiv 

(465) Lib. 1, c. 3, dist. i. 



- LIB. VI. 270 

exsurgentem iiitrinsccus stpepituro tcrrenorum de- 
sideriorum premant, ut ebullientes ab infimis cu- 
ras cordis per superni graliam rcslringant arooris 
omnesque molus importunc se ofi^erenlium Icvium 
cogitationum, quasi quasdam circumvulantes mu- 
scas ab ocuHs mentis abigant manu gravilatis, et 
quoddam sibi cum Domino intia se sccretum quo^- 
rant, ubi cum illo exteiiore cessante strcpitu pcr 
interna dcsidcria silentcr loqualur. De hoc sccrcto cor- 
dis aliiis dicitur : Factum est silentium in conlo quasi 
dimidiahora(Apoc. viii, i). Qusercin capilc De coelo. 

(463) Scicndum vero nobis est, quia nequaquam 
culmen contcmplationis attingimus, si non ab cxte- 
rioriscurseopprcssionccessemus. Nequaquam nos- 
nietipsos iutuemur, ut sciamus aHud in nobis ra- 
tionale esse, quod regit ; aiiud animale quod regi- 
tur, nisi ad secrelum hujus silentii lecurrcutes omnl 
exleiius pcrturbalione sopiamur. Quod silentium 
nostrum bciie etiam Adam dormiens figuravit, de 
cujus latere mox mulier proccssit : Quia quisquis 
ad interiora inlelligenda rapitur a rcbus visU)UiLus 
oculos claudit, et tunc iu se ipso vel quse praeesse 
virilitcr debeant, vel quae subesse possunt infirma 
distinguit, ut aliud in UIo sit quod regere valeat 
lanquam vir, aliud tanquam femiiia quod regatur. 
In hoc itaque silentio cordis dum per contemplatio- 
nem interius vigilamus, exierius quasi obdormiscl^ 
mus. Quia ergo remoti viri, id est a dcsideriis car- 
nalibus alicni, hoc sUentium roeiitis inhabitant, 
huic onagro Dominus in solitudine domum dcdit, 
ui turba desideriorum tcmporaliuro non prcroatur. 
De hac iterum solitudine per beaturo Job dicitur : 
Quiaedipcant sibi solitudines (Job iii| 14). 868 ^<< 
(404) Solitudines quippe sedificare, est a secreto 
cordis terrenorum desideriorum tumultus expeUcre : 
et una intentione aeternae patriae in aroore intiinae 
quietis anbelare. Aiinon cunctos a se cogitatioiium 
tumuUus expulerat qui dicebat : Vnam petli a Do^ 
mino^ hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini 
omnibus diebus vitOi mea (Psal, xxvi, 4). Frcqueo- 
tia quippe terrenorum desiderioruro fugerat et ad 
magnara videlicet solitudinera scroetipsuiu contulc- 
rat, ubi et tulius nihil extrancura conspicerci, quo 
incompctens nihU amaret. Hinc iterum dicit : Elon- 
gavi fugiens^ et mansi in soiitudiiie (P^al. liv, 8). 
Fugiens quippe elongat qui a turba desiderioruro 
temporaliuro in altaro Dei conlemplationem sc sub- 
levat. Manct in solitudine, qui perseverat in re- 
mota mentis intentione. 

(465) SoHtudinis nomlne geniililas dcsignatur. 
Unde ct boc quod in pcrsona soHtarii supra posui- 
mus, videlicet, cui dedi in soUtudine do:num, ct 
tabernacida ejus in terra salsuginit etiam in persona 
nostri Redemptoris potest inteUigi. In geiitilitate 
eoim in qua patriarcha non fuit, prophela non fuit» 
quia ad inteUigendum Deum, qui ratione uterelur 

(464) Ex I. IV in Job c. xxviii. 

(465) Ex I. XXX iu Job, c. xv, 30. 



$71 GAnNeRI €AN. REG. 

iion fuit, homopenc non fuU. De liac soliladine pcr A 
4saiam dicilur : Lwtabitur dezerta et imia exsui- 
iabit solitudo, et (torebit quasi lilium (Isa. xxiv, I). 
f)l rursum de Ecclesta dicilur : Ponet deserlum ejus 
ipiasi deliciaSf et tolitudinem ejus quasi horlum Do- 
mini{Isa. li, 5). Terra vcro salsugiiiis haeceadem 
solitudo repctita est^ quae priusquam veram Dei sa* 
pientiam cognosceret» sadsuginem protuierat : quia 
jmllam viriditatem boni inleliectus proferens pcr- 
'versa sapiebat. Domum crgo in soliludine, taberna- 
<;ulum in tcrra salsuginis accepit Dominus : quia 
«ncarnatus pro imminibus derdicta gentilitatis 
corda possedit. Unde ei Patris^voce per Psalmistam 
dicitur : Postula a me, et dabo tibi gentes hmredita- 
iem tuam, et possessionem tuam ierminos terrae 
{Psat, 11, 8). Qui juxta hoc qnod Deus est, cum Pa- ^ 
trc dat omnia : juxta vero hoc quod homo est, a 
Patre accipit omnia, sicut scriptum est : Potesta- 
tem dedit ei judicium focere, quia Filius hominis est 
^Joan. v^ 27). Et rursuro scriptum est : Sciens quia 
nmnia dedit ei Pater in manus {Joan, xiii, 5), 369 
Tcl sicut ipse dicit : Omue auod dat mtVit P<i(er, ad 
me veniet {Joan, vi). 

(466) Solitudinis nouiine scparatio ab Ecclesia 
intclligitur, sicut pcr beatum Job de haereticis dici- 
iur : Qui rodebant in solitudine^ squalentes calami' 
tate et miseria {Job xxx, 5). Rodi quippe solel 
quod cenedi non potest. Hseretici autem, quia Scri- 
pturam sacram intdligere sua virtutc moliuntur, 
eam procul dubio apprchendere nequaquam pos- q 
sunu Quam dum non intelligunt, quasi non edunt. 
Et quia superna gratia non adjuti hanc edere ne- 
queual, quasi quibusdam iliam nisibus rodunt. Ex- 
lerius quippe illam contrcctanl cum quiddam co- 
nantur, sed iien ad ejus interiora perveniunt. Qui 
quia ab universalis Ecdcsis socielatedisjuncti sunt, 
nen quolibet rodcre, sed in solitudine memorantur. 
Ad quam niminim solitudinem, quia praedicatores 
falsi sequentes suos iraherent, longe ante Yeritas 
pnemonuii dicens : Si dixerint vobis^ ecce in deserto 
4>sf, nofite exire {Maitk, xxiv, 26). Qui recte perhi- 
bcntur calaroiuieel miseria squalidi, quia el morum 
sunt pernicie el sensuum pravitate dcspccti. 

CAPUT XVllI. 

DEAGCERE. 

(467) Aggcris nomine moles lentationum desi* 
gnanlur, sicul ad Ezcchielem dicitur : FHi hominis, 
sume tibi laterem^ et pones eum coram /e, et descri- 
bes in co dtitatem Jerusalem^ tl ordinabis adversus 
eam obsidionem et wdificabis munitiones^ et compor- 
tabis aggerem ei dabis conlra eam castra^ et pones 
arietes in gyro {Exech. iv, i, 2). Ubi nobis prius in- 
quirendum esi, cum Ezcchiel proplieta quoties su- 
blimia conspicil, vel quoties agere aliqua mystica 
lubetur, prius filius homiuis appellatur. Sxpc cnim 
sublevatur ad coelestia, cl occuliis ac invisibiiibus 

ri66) Ex 1. XX in Job c. xi. 



S. VICTORIS PARIS. 274 

rebus ejus mcns pascitur. Ncccsse csl ergo iH inter 
occulta qu® penctrat, tiiius hominis vocetur nt sem- 
pcr agnoscat quod est, et nanquam cxtoilatur de 
his ad quae ducitur. Quid est enim prophetae ad spi* 
ritualia sublevato semper fili hominis 3G9 ^'< ^i- 
ccrc, nisi eum inlirmitalis propriae memorcm facerc ? 
Utconscius condilionis infirmne elevari in cognitionc 
non debeat de magnitudine contempiationis su:e. 
Quia ergo idem propheta typuro prsdtcaiitium vel 
doctorum tenet, recle ei nunc dicitur : Sume tibi 
laterem^ et pone eum coram te, Omnis enim doctor 
cum terrenum quempiam auditorem ad coclestis 
verbi doctrinam suscipit, lalercm assumit. Cui dum 
loqui coeperil quffi sil retribulio coelcslis patrii^', quas 
visio pacis supcrna;, civitatem Jerusalem describitiii 
latere. Quem coram se ponil cum intcnta mente 
qualitaiem audieiitis considerat, Id est profectum, 
vel defecium conspicit, ct juxta cjusdem intelligen- 
liam, praedicationis suae verba moderalur ut describi 
in audicntis mente civitas Jerusalem, id e^t visio 
pacis possit. Dicatur ergo : Sume tibi laterem, id esl 
proximi cor lenerum, poti^s eMtti coram fe, scilicet 
ut vilam atque intcllectum illius intcnta mente cu- 
slodias, et describes in eo civitatem Jerusalem^ ut ei 
quae sinl supema gaudia de visione supernx pacis 
iiinotescas. Quasi cnim jani Jerusalem descripta esi 
iii iatere, cum terrena mens coepcrit quae sint ilia 
internae pacis gaudia vera cognoscere, ct ad conspi- 
ciendam gioriam patriae coelestis aiihelare. Quasi 
inteniae pacis visio dcscribitur, quando mens qiiae 
terrena prius sapucrat per amorem, jam ad con* 
lemplandam gloriam regni coelcstis elcvatur. Sed 
mox ut animus amare coeleslia coeperit, mox ut ad 
visionem pacis inlims lola se inlentioiie collegerity 
antiquus illeadversarias, qui de ccelo lapsus esl,iiH 
vidcl, et insidiari ampliiis Incipit, et acriores, quam 
consueveral tentationes admovet, ita ut plerumque 
sic resislentem animam tentet, sicut ante nunquam 
lenlaverat, quando possidebat. Unde scnptum esl : 
Fi7t, accedens ad servitutem Dei^ sta injustitia et ti- 
more^ et prcpara animam tuam ad tentationem {Ec- 
cli, 11, i). Uiide et dacmoniacus qui a Domino sana- 
lur ab exeunle dsemone disccrpiiur, sicul scriptum 
esl : El clamans, et multum discerpens eum exiit ab 
eo {Marc. v, 5). Quid est enim quod obsessum homi- 
nem antiquus hostis qucm posscssum iion di»cer- 
pserai, deserens discerpsit, nisi quod plerumqiic, 
dum de cordc expeHilur, acriores iii 370 ^ tcnlap 
tiones generat quam prius excitaverat quando hoc 
quictus possidebat. Unde Israelitse quoque ad Moy- 
sen et Aaron dicunl : Videatur Dominus^ et judi'- 
cet quia fetere fecistis odorem nostrum coram Pha- 
raone et urvis ejus^ et prcebuistis ei gladium ut occi- 
deret nos {Exod. v, 21). In Hoyscn cnim ei Aaron 
lcx et prophct» figurati sunt. El sscpc apud se ani- 
rous infirmus quasi conlra sacra eloquia murmurat, 
quia postquaro verba coelestia audire, cl sequi ccfr- 

(4G7) Ex hom. 12 in Ez«M:b, 



273 



GREGORIANUM. ~ LIB. VF. 



«71- 



pcrii, regis ii^gyptii adversilas, iJ csi maligni spiri- A ^ooqiie quia noiiniiUa vitia ad mcntemnon simi^ 



tiis teutat.o excrescit. Debei ergo \igilanter doctor 
proQcienli animx quae illam sequatur tentationes 
inuotesecrc, ut cautam se valcat conira nialigni spi- 
rilus iosidias praeparare. Unde bene nunc post de- 
scriptam civitatem Jerusalem in latere dicitur : Et 
ordwahn adver$us eam obiidionenif etadificabii mti* 
miiotus ei ccmportabi$ aggerem. In qua enim jam 
Tisio {»acis describitur, ei necesse esi ut tentatio- 
Dum bella nuntientur. Nam ut valeat ad illa pacis 
gaudia aRtema pertingere, banc bic procul dubio 
oportet tribolationum tcntamenta multa sustiiiere. 
De qua bene dicitur : Ordinabii advenn* eam obsi- 
dionem, Praedtcatores quippe contra erudiendam 
aoimam obsidionem ordinant, cum pra^.roovendo 



veniunt, sed supponuntur, ut unum alleri in tenta* 
tione succcdat. Et aliud contra faciem venit, aliiid 
vcro in tenlatione se ex latcre subjicit : quatenus> 
dum alteri resistitur, ab altero mens deeepta ea* 
piatur. Ipsa enim quae superius diximus vitia pl6- 
rmnque se alia pro aKis ftirtive siipponunt^ sicot 
nonnunquam, dum iram vincere in nobismetipsis 
conamur, ptusqnam necesse est lcnitas mentem oc- 
cupat ut aspcritatem peccantibus quam oportet mi^ 
nime proponat. Sxpe vero dum nobis incssc incauta 
lciiitas dispticct, zelos se in fervorem trabit, atque 
extra patiouti;e limitem animum captivum rapit. 
Quia ergo pcrntista viti^ atque adunata contra men* 
tein veniunt, rccte in prgedicatoris ore contra de- 



UMlicant qoibus se modis vitia virtutibus opponant, " scriplam Jerusalcm castra proponuntur ; quia ali 



quomodo luxuria castitatem feriat, qoaliter ira tran- 
qoIUitatem animi perturbet, q^antum inepta la*titia 
vigorero mentis resolvat, qualitcr multiloquium 
taiaiiitionem cordis destruat, quomodo invidia cba- 
ntaleoi ioterGciat, quemadmodum supcrbia arccm 
bomililatis effodiat, qoaliter fallacia cum verilatem 
io sennoQC corruperit, hanc etiam in cogitatiouc 
corrumpat, ut qui verum dicere uoluit quod intel- 
lexit, jam nec intelligat quod dicere valeat. Ordina- 
tor ergo a praedicatorc obsidio, cum per san- 
ctx admonitionis verba singulis quibus virtulibus, 
quae vel quibus modis vitia iusidientur ostendi- 
tur. 

Adbuc quoque subditur : El comportabi$ agge- q 
rent.Quoenim mens desiderare coelestia ca:perit, co 
io illam maligni spiritus tentationibus suis terrfjiias 
amplius cogiutiones exaggerant. Propheta autem 
afgerem comportat, com praidicator sanctus bonis 
nicntibus qiialiter 371 tcrrena desidcria subripere 
solent, denuiitiat : Et dabi$ contra eam castra, ct 
fwnes arietes in gyro. Qiiasi dat praedicator contra 
animam castra quando malignorum spirituum con- 
tra eam collectas atque adunatas insidias indicat, 
ot aliquando non solummodo ex uno, sed ex con- 
jnnctis vitiis tentent. Nam sunt quaedam vilia quasi 
per quamdam sibi cognationem propinqua, sicut 
dissolulio spiritqs, appetitus gulae et immunditia 
Inxorix; sicot moltiloquium, fallacia ct pcrjurium. 
Ex dissolutiooe qoippe spiritus meus ad ingluviem D <^«»»»^ respicit, cujus facies foveam attcndi*, et bene 



qiiando singula hinc inde scnsuni feriunt, in gyro 
ai ictcs ordiiiautur. Ponit crgo praHiicator arietes in 
gyro dum cauie denuiitiai quam blande luxuria per- 
cuiit, qiiain aspcrc impaticnlia occidit, 872 <IuAm 
laboriose avaritia accciidit, intcrimit» quam tumide 
superbia exstinguit. In gyro arielcs poncrc esl prao- 
dicando ostcndei*c qui uiidique solcant aniniam rou.- 
croiics vitiorum fcrirc* 

CAPLT XIX. 

bE lOVEA» 

In Scriptura sacra fovew noiiiine atiquando terrena^ 
rum rerum abjectio^ vet bnrathrum inferni, ali' 
4fuando latebra defenshnis intelHguntur. 

(iG8) Fovcas nomine vel terrenarum rerum abje- 
ciio vcl barathrum inferni dcsignatur, sicut voce 
Doininica ad bealum Job de supt^rbis dicitur : Abs- 
conde eos pulvere simut et facies eorum demerge in 
foveam (Job sl, 8). Hunc pravarum cogilationum 
piilverein oppressa mens tolerat quem ventus nequis- 
SMOX tenlationis apportat. Hinc est enim quod de 
unaqiiaquc anima tcrrcnis desideriis aggravata sub 
Ephraim spccic per prophctam dicitur : Cur faetus 
est Ephraim subcinericius panis qui non reversatur? 
(Ose. Tii, 8.) Aptcautcmsubjungitur:Stmii/el facies 
eorum demerge in foveam. Ac si dicat : ut ego^ 
Justo namque judicio superborum facies Dominus 
in foveam merglt, quia intcntionem cordis eorum 
se ultra hoinines erigentem kifisrius dejicit. Ima 



ventris rapitur, et dum cibis vcnter extenditur, ad 
loxuriam caro trahitur superbicndo captiva. Et rur- 
soni ex moltiloquio fallacia gcneratur, quia valde 
dilBcile est ut qui multa loquitur, non etiam mcn- 
tiator. Et saepe mendaciom perjorio tegitur, nt ante 
homana jodicia veletur. Superbia quoque esse sine 
iuTldia et inani gloria. non esse potrst. Superbus 
etenim qoisque honorem quem ipse ambit, aliis in- 
videt, et cum hunc fortasse obtinuerit, in elationem 
temporalis «loriae attoliitur, atque quod alios con- 
spidt roinlnie percipere potuisse, hoc se per ina- 
nefii gloriam gaudct prae caeteris habere. Sciendum 



de superbis dicitur quod eorum facies in foveani 
demerguntur, quia im» petunt, dum superbiendo 
altiora appetunt,.et quo magis extotlendo se erlgunt, 
co niagis rucndo biferius tendmit. Tcrrenam quippe 
gloriam quaerunt,. et iofim» suni quae prospiciuAt, 
duin Buperbiendo alta sectantur. Recte ergo eorum 
Cacies in fovcam mergi pcrbibentur, quia^ sequcntes 
infima, ad iiiferni barathrum tendunt. 373 ^^^ 
enim judicio agitur, ot quos hic voluntaria aversio 
excaecat, illic ab intuitu veri luminis digoa supplicii 
fovea abscondat. 
(469) Foveae nomine latebrae defensionis desi- 



(408) Ei I. xxxii io Job c. vit remotius a fine. 



(469) Bx L xxxiii in Job xix, 32. 



275 GARNERI CAN. REG. 

goantur, sicut, per Prophetam coutra Judseam di- A 
citur : Ibi cubavil lamia^ el invenit $ibi requiemf ibi 
habuit foteam erieiu$ {ha. xxxiv, 11). 
CAPUT XX. 

DE FOSSA. 

(470) Fossae nomine iiumilitas designatur, sicut 
ad Isaiam vocc Dominica dicitur : Ingredere in pe- 
tram^ abicondere in fossa /mmo, a facie timoris Do- 
ffttnt, et gloria majestutis ejus (Isa, ii, 20). Petram 
quippe ingredimur cum in cordis nostrl duritiam 
penetramus, atque a facie timoris Domini fossa 
humo abscondimur, si terrenas cogitationch ege- 
leutes ab ira districti judicis in humilitate no- 
stne mentis celamur. Quo enim plus terra fodtendo 
projicitur, eo pavimentum semper inferius demon- 
stratur : unde et nos si a nobis studiosius terre- ^ 
nas cogitationes ejicimus, qno apud nosmetipsos 
abscoudamur, humiiius inveQimos. Ecce enim quia 
divini judicii dies immiuet, quasi ipsa jam timo- 
ris ejus facies apparet tantoque magis necesse 
estut utiusquisque illum tenribiliustimeat, quanto 
Jam gloria majestatis ejus appropinquat. Quid ergo 
agendum est, quove fugiendum ? Quomodo enim 
quis latere potest eum, qui ubique est? Sed ecce 
peccatum ingredl, fossa bumo occuluri praedpl- 
mur, ut videiicet cordis nostri duritiam disruHi- 
pentes» eo Iram iiivisibiiem dediuemus, quo ab 
amore rerum visibilium apud nosmetipsos in corde 
subtrabimur : ut cum pravae cogitationls terra 
ejicUur, mens apud semetipsam tanto tutius quanto ^ 
et humilius abscondatur. 

(471) Fossae nomine patientia designatur. Unde 
apud Ezecbielem esse in altari fossa dicitur : Vt in 
ea superposita 874 holocausta serventur {Euch, 
XLiii, 27). Si enim in aitari fossa non esset, omne 
quod ineosacrifldum reperiret, superveniens aura 
dlspergeret. Quid vero accipimus altare Dei, uisi 
anlmam juati? Qusequot bona egerit, tot superse 
aute Del oculos sacrificia Imponit. Quid autem est 
allaris fossa, iiisl bonorum patientia? Qux dum 
inentem ad adversa toleranda humiliat, quasi roore 
foveae, hanc in imo positam demonstrat. Fossa 
ergo in altari flat, ne soperpositum sacrifldum aura 
dispergat, id est electorum mens patientlam cuslo- 
diat, ne commota vento impatientiaeetiam hoc quod D 
bene operata est, amlttat. Bene auiem uuius cubili 
baec eadem fossa esse memoratur, quia nimirum, 

81 patientla non deseritur, unitatls mensura senra- 
tur. Unde et Paulus alt : Invieem onera vestra por- 
tate^ et sic adimplebiiis legem Christi {GaL vi, 2). 
Lex quippe Christi est unitatis charltas quam sdi 
perfidunt, qui nec cum gravantur excedunt. 
CAPUT XXI. 

DE CAVERNA. 

Cavernae nomiue cor pravum inielligitur, sicut 
per prophetam de Redemptore nostro dicftur : De^ 

(470) Ex 1. sxxi in Job cap. xiii, 22. 
U71) Ex III part. Pastor., admonit. iO. 

(472) Ex 1. XVII in Job c. xvii 5. 



S. VICTORIS PARIS. 276 

lectabitur infans ab ubere super foramine aspidis, et 
in caverna reguii qui ablactatus fuerit manum suam 
mittet. Vide cap. 29, lib. iii, dist.l. 

CAPUT XXII. 

DE AIITRO. 

In Scriptura sacra antri nomine^ aliquando cogtta- 
tio, vel cor bonorum designatur. 

(472) Antri nomine cor pravum intelligitur : si- 
cnt per Eliu de diabolo didtur : Ingreditur bestia 
875 iatibulum suum^ et in antro suo morabitur 
{Job. xxxvii, 8). Quis alius nomine l)estis nisi dia- 
bolus a<^ipitur? Quia omnium reproborum corda 
nunc priusquam apertus appareat, possidet, eaque 
per occultam malitiam quasi propriuin antmm te- 
uet atque ad omne quod nocere bonis appetlt, In 
eorum obftouris nientlbus abscondit. An Judseorum 
persequentium corda antrum hujus bestise non fue- 
runt in qnorum diu consiliis latuit; sed repenle 
vodbus erupit damautium : Crucifige^ crucifige 
{Luc, xxiii, 21). Et quia ad lacerationem mentls 
pertingere non potuit tentando, in Redemptoris no- 
stri mortem carnis anbelavlt. 

(473) Antrorum vel specuum nomine cogitatio- 
nes seu corda bpnorum Intelliguntur, sicut voce 
Dominica ad Job de apostolis dicitur : Nunquid ca- 
pies ieemte prcsdam , aut animam catulorum ejus 
impiebis quando cubanl in antris^ et in specubus tit- 
sidiantur f {Job xxxviii, 39») 

CAPUT xxni. 

DE LUTO. 

In Scriptura sacra luti nomine atiquando Judma^ 
aliquando infirmitas conditionis nostrw^ aiiquando 
terrenarum rerum muitipiititast aiiquando do* 
ctrina sordidum sapiens^ aiiquando desiderii car* 
nalis iiiecebra^ aiiquando mens Sviritus $ancti 
gratia perfusa designatur, 

(474) Lutl nomine Judsea Intelligitur, sicut vooe 
Dominica de ipsa ad Job diciiur : Restitueiur ut 
iutum.signaculum^ ei stabit sicut vestimentum {Job. 
xxxviii, 14). Quid cnim aliud Dominus plebem 
Israeliticam rcpcrit, 376 "is'i lutum, quantum 
obsequiis gentium dcdilam in iEgypto servicntem 
hiteribus invenit. Quam dum tot miraculis ad ter« 
ram repromissionis duxit, dum perductant cogiil- 
tionls suae scientia replevily dum tot arcana sccre- 
torum per prophetam contulii, quid eam aiiud 
quam servandi mysterii slgnaculum fecit : ipsa quo- 
que in divina prophetia clausum continuit quidquid 
severitas In fine revelavit. Sed dum posttot divlna 
secreta, post tot percepta miracuhi in Redemptoris 
sui adventu plus terram quam verltatem diiexit, 
per sacerdotes dicens : Si dimittamus eum stc, oifi- 
nes credent in eum : et venient H^mani^ et toiient 
nostrum ioeum et gentem {Joan. xi, 4H). Quasl ad 
eos qnos In Egypto rdiquerat, iateres rcdilt, et 
quae facta jam Dei signacuium fuerat, ad boc sc 
Iterum quod desemerat inflexit, lutumque se posi 

(473) Ex I. XXX in Job c. xi. 

(474) £x 1. XXIX in Job cap. iii. 



<277 GRCGORIANIJM 

aignaciiluin in oculis Veritatis e\1iibuit, cum pcr A 
impietatis malitiam accepri verbi m^^ieria perdidit, 
et sola terrena sapere qu» Inquinant clcgit. Ubi 
apCe sohjongitur : Et stabit $kut vestimentum, Im- 
poliu naroqne et grossiora vesUmenta etiaro cum 
induta fiierint, quia indoentis membris bene ap** 
plicau non bserent, sUre reiVsruntur. Judiea ergo 
circa veritatis notitiam cum servire videtur, sicut 
veslimentum sterit, quia per exteriora. maiidata 
servire se Deo ostendit, sed adhaerere el pcr cba- 
ritalis intelligentiam noiuit; et duin solhm in prae- 
cqvtis Der lUteram tcnuit, clnequaquain sepcr spi- 
ritum lensibus intimis junxit, quasi ei qui se in* 
dotraty non adhaesit. 

(175) Luti nomine infrrmitas conditionis nostrae 
desiguatur. Tnde et hoc, quod jam eiposuimus, ° 
aliter iiiteltigi potest. Horoinem quippe Dominus, 
qula ad siroiUtudinem suam condidit, quasi quod- 
dam potentiae suae fecit signaculum. 

Quod tamen ut lutum restituetur, quia licet ae- 
tenia supplicia, per conversionem fuglat, lii ultionem 
tamen perpetratae superbiae carnis morte daronatur. 
Ex luto quippe homo conditus, etroentis accepu ra- 
tione, simllitudine divinae imaginis decoratus, ela* 
•iuiie cordis intumescens, quam de inGmis rorroatus 
esset, oblitusest. UndemiraGonditoris justitiaactum 
377 ^* vt quia per eonsensuin intumuit quem 
ratlonalem aceepit, rursus-terra per roortem fferet 
qnam esse se considerare huroiliter noluit : et'qoia 
pcccando Deisiroilitudinem pepdidU>» moriendo vero q 
ad lirai sui materiani rediit, recte nunc dicitur : jRe- 
stitmetur ut lutum signaculum. Et quia de corpore, 
cam spiritus vocatur, quodam quasi luto suae carnis 
exuitar , apte deeodem subtiungitur : Et stabit sicut 
vestimenium, Lutum namque nostruro sicutvesti- 
HkgMum sUre , est usque ad resurrectionis teropus 



— UB. VI. 



878 



exntumque perdurare. Hanc condtiionis uo- 
stiae infirmiurein beaius Job pieUti judicis obji- 
ciens supplicat ; cumdicit : Memento^^Meso, quod sic- 
ut lutum feceris me, et in puherem reduces me (Job, 
X, 9) (476). Angelorum quippe ^piritus idcirco ir- 
reoussibiliterpeccaverunt, quia Unto robustiussure 
poterant quanto eos camis admistio non tenebat. 
Homovero post calparoveniaro meruit, quiaper cor- 
pus caruale, aliquid quo seroetipso minor esset ao- D 
cepit. Unde et apud respecturo judicis arguroenturo 
pieUiis est baec eadem inflrmlUs camis, sicut per 
PsalmisUm dicitur : Ipse autem est misericors et pro^ 
pitius ^l peccatis eorum^ et multiplicamtf ut averte- 
ret iram suam et non accendit omnem iram suam et 
recordatus est quia caro funt {Psal. lxxvii, 39). Ut 
loiora ergofactus est homo, quia <Ie limo est ad coii- 
ditionem assuinptus. Lutum quippe fit, cum se aqua 
teme conspergit. Sicut lutum iUquc conditus est 
homo, qula quasl aqua infundit pulverem, curo ani- 
tua rigat carnem. Quod sanctus vir bene pieUti Ju- 

(475) Ex 1. XXIX in Job c. vi, in flne, 5. 

(476) Ex I. XLix in Joh c. xxviii, 56. 
f 477) Ex I. XXXIV ia Job. c. xiii, 9. 



dicis objicit, cum postulans dicit : Memento^ qumso^ 
quod sicut lutum feceris me, Ac si aperte dicat : Inflrmi- 
Utem carnisconsidcra, ct reatum iniquiutislaxa. Ubi 
aptc quoque mors cjusdem camis adingitur [f, altiiv- 
gitur],cum protinus subinfcrtur : Et in putveremde» 
duces me, Ac si patcnter postulet, dicens : Memenlo, 
quaesoy quod per carnem a terra venio, et pcr ejus 
interilum ad terram tendo. Materiam itaque qriginis 
ct poenam (inisasplce, et culpam citius transeuntis 
dcle. 

(477) Luti nomine terrenamm reruro roultijdrci- 
Us dcsignatur, sicut per Habacuc propheum dicL- 
tur : Vceeiqui multiplicat nonsua ! usquequo aggravat 
contrase ^J^densum lutum ? {Habac.Ut 6.) Dfcnso 
enim lul03eaggravat, qui peravaritiamtenena mul- 
tiplicans, peccati sui oppressione se coangusUt. 

(478) Luti nomine docirina sordidum sapienssi- 
gnatur, sicut pcr eumdem prophcUm Domino dici- 
tur : Viam fecisti in mari equis tuisin luto aquarum 
muUarum {Habac. iii, 15). Ac si diceret : Aperuisti 
iter praedicatoribus tuis inter <jk>cirinas hujus sa^ctHi 
sordida et terrena sapientes. 

(47^) Luti quoqiie nomine desiderii carnalis ille^ 
cebra designatur , sicut Psalroistx dcprecans ait i. 
Eripe me de luto^^ut non inpgar. {Psai. lxviii^15). 
Luto quippe inhaerere est sordidis desideriis conc& 
pisceiitiae caraails ioquinari 

(480) Luti nomine potest etiam signiflcari roen? 
superfusa spiritus divinl gratia, qula qaod de exte- 
riori bomine explicatum est, hic de interiori valei 
inteliigi : Memento^ qumso^ quod sieut iutum feeeris 
^ne, et in puiverem reduces me {Job x, 9). Sicut lo- 
turo quippe boroo noster interior cxistity quia san- 
cti Spiritus gratia terrena; menti infunditur, ut ad 
intellectum Conditoris sui erigatur. Huroana nam- 
que cogiutio, quae peccati sui sterilitate aruit, per 
vim Spiritus sanctl, quasi irrigau terra, viridescit, 
sed 8X1)0 dum perceptis doiii superni virtutibos sine 
corrupiione utiinur, ad privatam fiduciam usu con- 
tinux prosperiutis elevaraur. Unde fit plurlmuro ut 
idem, qui sublcvaverat, paruroper spiritus deserat, 
quatenus ipsum sibi hominem ostendat : quod san- 
ctus vir exprimit cum subjungit : Et in puherem re- 
duces me. Quia enlm per substractionem spiritus, 
mens aliquantulum iu tenUtione deseritur , quasi 
ab humore pristino terra siccatur, ut inflrroitatem 
suam derelictus sentiat, et sine infusione supcrnae 
gratiae, quantum horooarait, agnoscat. Quiapte quo- 
que ad pulverero reduci dlcitur, quia dimissus siJu 
cujuslibct tentationis aura rapitur. 
879 CAPUT XXXIV. 

DE SIEBCOIIE.. 

/n Scriptura sdcra stercoris nomine aliquando ws 
transitoria deMignatur, aliquando fetor luxurieSt 
aliquando peccatum quodlibet. 

Stercoris nomine rcro transitoriam designal Sa 

(478) Ex eod. lib. ct cap. 

(479) £x eod. lib. ct cap. 

t480> £x 1. IX in Job cap. xxix, 37. 



t79 GARN£IU GAN. REG. S. YIGTORIS PARIS.' i80 

lomon dicens : De $tercore baum tapidabitur piger A talibus deprecari. Uode et cnllor vineae dicil : iio- 



{Eccfi. XXII, i). Vide lib. l,c.5, dist. 8 

Stercoris noniine fetor luxuriac intelligitur apud 
ioelem. Vide 1. iii, c. 1, dist. 3. 

(481) Peccatum quodlibet per stercus signiGcat 
eyangelista ubi culior vinese doniino suo, qui arbo- 
rem lici plantatam in vinca babebat, et fructum In 
ea uon inveniens, dixit ei ut succideret illam, re- 
spondissedicitur : Domtne, dimitte itlam el hoc anno^ 
u%que dum fodiam circa iliam et mittam in cophi- 
num stercori$ {Luc. xiii, 8). Arbor namque anima 
uniuscujusque intelligitur. Unusquisque autem juxta 
modum suum in quantum locum vitae praesentis le- 
net, si fruclum bonae operationis non exhibet, ve- 
lutinfructuosa arborterram occupat, quia In eo loco 



nifiie, dimitte illam et hoc anno et fodiam drea t/- 
iam, Quid est enim circa flculueam fodere, nltl In- 
fructuosam mcntem Increpare ? Omnis qiiippe fossa 
in imo est, et nimirum Increpatio, dum mentem slbi 
demoustrat, bumiliat. Quoties ergo de peccato sua 
aliquandocorripinius, quasi exculturae debito clrca 
lufructuosam arborem 880 fodimus. Posl fossio- 
nem vero quid dicat, audlamus : Et mittam cophi* 
num $tercori$, Quid est enim copbinus stercoris, nisi 
memoria peccatorum ? Peccata eteiilm camis ster* 
eora vocaiitur. Nos iuque quotiescamalem mentem 
desuis peccatis increpamus, quoties ad ejus memo- 
riam vitia ante acta reduclmus ,-quasi infructuom 
arbori cophinum sterooris versamus ut malorum qnQB 



in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. ^ egil recolat, et ad compunctionis gratiam quasi de 
Terram quippe occupat, qul mcntes alienas graval ; 6tercore pinguescal. Ex fetore igitur ad fruclum re- 
terram occupat qui ,' iocum quem tenet , in boni j Viviscit arbor , quia de consideralione peccati ad 
operibus non exercct. Sed lamen nostrum esl pra Dona se opera resuscilal animus. 



INCIPIT LIBER SEPTIMUS. 



S81 €APUT PRIMUM . 

DR AQ0A. 

kn Seriptura $a€ra aquarum nomtne aliquando $ancti 
Spirilu$ infu$ia de$i§natur^ atiquando$ancta $ci$n' 
tiaf aliquando prava $cientia^ aliquando tribula^ Q 
tion€$^ aliquanao poputi^ atiquando bonorum meih 
te$ fidel vrtedicamenta $equentium , aliquando 
9ancti$$im% angetmtm ehari^ aliquando eruciatu$ 
iHfernali$ inapiw^ atiquando dudum moUia corda 
Judeeorum^ aliquando $acrm ScripturcB hi$toria^ 
aliquando snenffa, atiquando ftuxa loeutio^ a/t* 

?mudo lubriea pravorum corda^ atiquatido infide^ 
ita$ vet friaora torpeutium actionum^ atiqaando 
mcerori$ undte^ alufuando iametita immHitati$ vei 
compunctio coste$ti$, 

(482) Aqu» iiomine sancti Spiritus infusio desi- 
gnatur sicut in Evangclio dicitur : Qui eredit in ttte, 
$icnt dicit Scriptura^ flumina de ventre ejus fluent 
$icut aqum vivoi (Joan. vii, 58). Ubl autem evange- 
lisla secutus adjunxit : Hwc autem dixit de Spiritu 
eancto quoniam acrepturi erant credente$ in eum 
(ibid.f 39). Rursus per aquam sancta scientia desi - p 
gnatur, 382 ^^^^^ dicitur : Aqua $apientiee $atutari$ 
potabiteo$ {Eccii. xv, 5). Per aqnamquoque prava 
srientia appellari solet, sicutapod Salomonem mu- 
Her, quae typum haefeseos tenel, eallidis snasionlbos 
blanditur, dicens : Aqum furtivcs duiciore$ $uttt 
(Prov. IX, 17). 

(483) Aquarum nomine nonnunquam solenl Iri- 
bulationes intelllgi, slcul per,Psalmistam dicitur : 
Saivum me fac^ Deus^ quoniam intraverunt aquce 
u$que ad animam meam {P$ai. Lxviii, 2). 



(484) Aquarum nomlne popnli deslgnantor, •icot 
per Joannem : Aqum vero $unt popuii (Apoe. xvii, 
15). Idcireo aulem aquis popoli desfgnanlor, qiila 
ei Invita sonom habei ex tumultu carnls ei quotidio 
defluit ex decorsu mortaliuils. 

(485) Aqnarum nomine oon solom floxuscorren* 
tium populorum, sed etiatt bonorum mentes fidel 
praedicamenta seqoentlum deslgoantor, sieol prophe- 
la ait : Beati qui $eminati$ super omne$ aqua$ {l$m» 
xxxii, 5tO). El per Psalmistam didlor : Yox Domimi 
$uperaqua${P$al.xxyiyuZ^). Et Job dldl desandis : 
Aqua$ttppenditin meiiftiro(/oftxxviii,i5) (486). Quia 
videlicet sanctilpsi qol,suo1evante 8pirilu,adsumma 
rapiuntur quandlu In hae vlusunl, ne aliqua elatioiie 
superblant, quibusdaro lentatlonibus reprimunlur : 
ut neqnaqoam tantum proficere valeanl, qoantom 
volonl : sed ne extollantur soperbla, flt in eis iptt* 
rom qo»dam mensora virlutom (487). Ad ima qoippe 
iralih caro, ne exieHlat ^ritos : ei ad aonima Irabil 
spiritus, ne prostemal caro. Splritos levai, ne ]a- 
ceamus In InOrafis : caro aggravat, ne extollamor 
ex snmmis. Si, oon levante sphilo, not caro tenu* 
ret, perfectione proculdoblo tenUlionli 80« in ima 
dejicerel. 

Aquarum nomlne sanclisslmi desSgnanlor ango- 
lorom chori, sicol per PsalmlsUm dldtor : Katm^ 
den$ cceium eicut peUem, qui tegi$ aqaie iupiriara 
eju$ {P$aL ciii, 3). Vide lib. i, cap. S, disl. 5 

(488) Aquae nomloe cmeiatus Infenallt tnop» 



(481) Ex hom. 31 in Evang. 

(482) Exl. xixln Jobe. 4. 

(483) Bx eodem c. ii, et t. su« 

(484) Ibidem. 



K\ flne, c. IV, lib. soper • 
Ex c. V, iib. sop. In Job. 

i487) Hxc sunl In medio c. 

488) fix lib. xviu in Job c. 12, 



m GREGOHIAMJM. 

exprHnilar, licvt in iob de dannatione iniqui divi- h 
tit 383 ^^^^'^1' * Apprehendet emm qutut Mqua mcjriM 
{Job xxTii» 90). Non immerko enim aqose illa tunc 
lnopia comparatur, qiiia in liirerno cruciat» qiii su- 
aeeplos in pronindis absorbens solet lacus nomlne 
de^gBari. Unde per prophelam qooque liomani go- 
neris Toce didtor : Lapsa ett in lacum vita mea 
(Tkrem. iii« 55). Ercptorom vero exsoltatione canta- 
tnr : ikmdHe Deu$ mfics, elamati ad le, et $ana$ti 
we. Akttraxiiii ab inferit animam meam^ $alvaili me 
M d€teendentibi$ in lacum {P$aL xvit, 5,4). 

(489) Aqoaroro nomine dodoin niollia corda Jo- 
dxonim designantnr, sicot per Job scriptom est : 
/m timiiiludifum lapidis aqucs durantur (iob xxxviii, 
30). In lapi.dc enim gentiliom doritia designator* 
Ipsi quippe lapidet coluerunt, et de eis per Pro- ^ 
pbetam dictum est : Simiiet iUi$ fiani qui faciunt ea^ 
€i omnet qm cenfidunt m ei$ {P$al. cxiii, 8). Uude 
Joaniies iadam aspiciens se de stemmale genera- 
Ikmis extoUere, el genitlea praeridens ad Abrahie 
prolem Sdei cognitioueni transire ait : Ne velilit di' 
cere imter vot : Patrem habemut Abrakam. Dico enim 
voHt, quia potent ett Deut de lapidibut ittit tutcitara 
fitiat Abrakm (Mattk. iiH 0). Lapides itaque, du- 
ros perlidia gentiles vocans, per aquas vero moUia 
prius sigBantur oorda iudasomm. Qoia ergo pri- 
inum Jodgea Deo credidit, gentilitate omni in perfi* 
«lix soae obstinatiOBe remanente : postmodum rero 
ad Gdem gentilium corda moUita sont, et Judeorum 
infidelitas obdorata.beBe dictum est : In timHitudi" q 
aem lupidit aqum duraittur. Ac si diceret : Ula mol- 
Sa et penetrabilta fide corda Judaeonim, in insen* 
sibHitaiem Tertuntur gentium. Com enim miseri- 
cors Deus gentes traxii, iratus Judaeam repulit. 
AetiiiBqiie est iU sleut dodum ad percipiendam fldem 
gealilitas Aierat obdorata, ita postmodum ad fidem 
fMitaiute siiseepu Judttae poimlns perfldiie torpore 
daresceret. 

(490) Aquae nomine sacrap Scripturfle bistoria de- 
siguaMr. Unde in EvaageUo scriptum est, quod 
Jossil DomiBas Impleri bydrias aqua» quam proti- 
•os Tertil In riBom {Joau. ii» 7). Quid enim per hy- 
drios Bisi corda nostra : Quid per aquam nisi sacrae 
lecliODisblstoriadesignantur?384Qii^ AUtem muta- 
reaqaamln?inumpotuit»etiamvacuashydria8vakiit D 
vino statim replere. Sed implere aqua bydrias Ju- 
bei, qula prius per saene lectionis historiam corda 
noslra replenda sunt. Et aqua nobis in vinum 
venitar» qnando ipsa historia per aliegoriae my- 
slerlum In spiriialem nobls inteUigentiam commu» 



(4M) AquaB nomine scienlia mteUigUur, sicut Sa- 
lomoo, ail : Aqua profunda^ verba ex ore viri^ et tor» 
retu raiimdmtt font tapicHlim {Prov. xviiit 4). Aqua 
^iiguarl seienllam David propbeta testatur dicens : 

(489) Ex 1« XXIX in Job cap. xv, longioscolc a 
princiii4o. 

(49U) Ex hom. 6 in viii Ezech. 
tidi) Ex K xviii in Jobc. 14. 



- LIB. VII. m 

Tenebrota aqua in nubibut aerit {Ptal. xvii, It) ; 
id est, occulta scientia in propbetis. Aqoa signari 
scientiam Job noveral, qui de Doroino diccbat : Qui 
ligat aquat in nubibut siits, ut non erumpant pariter 
deor$um (Job xxvi, 8). (^uid enim hoc loco . aqoam 
nisi scientiaro appeUal? nubiom vero nomine quiil 
aliod qoam praedicatores sancti, id est apostoli» 
deslgnat, qoi per mondi partes circoraqoaqoe trans- 
missi, et verbis noverant ploere, et miracoUs coru- 
scare? (49i) Aqua autem ligator In nobibos, quia 
praHlicatorum scientia infirmorum mentibos lo- 
qoens, quantoro sentire valct, doccre prohibetur. 
Nam si scicntiam, ut haoricbant corde, ita ore fun- 
derent, immcnsitate cjos aoditores suos opprime- 
rent potios qoani rigarent. Unde religata intrinse-* 
eus scientia, ut non pariter deorsum erumperet, au* 
ditores suos distillatione vcrboruro iiutriens, nabes 
illa loquebatur diccns : Non potui ioqui vobit quad 
tphritatibut^ ted quati camatibut tanquam parvuiit 
lac potum dedi vobit^ non eteam, {1 Cor. uu ^)* Qais 
enim ferre potuissety si raptus ad tertium coelam, 
raptus tn paradisum arcana verba audiens quae loq^il 
hominibas non liceret, tam immcBsossdeotiae sinas 
aperiret? Aat cujus noa virtatem aoditoris oppri- 
meret, si ea quae intrinsecus haurire poterat, io 
qoantam Ungua camis suflicerel, extrinsecus inun- 
dans aquae hiijus immensitas emanasset? Scd ul 
auditores rudes, non inundatione sdentiae, sed mo- 
derata praDdicattonis dlstiliatioue foveantor, ligal 
Deus aquas in nubibus, ut non erumpant pariler 
deorsom ; quia doctorum praedicationem tcmperal^ 
ut auditorum infirmitas dodorum rore nulrita con- 
valescai. 

385 (^d^) Aquae nomine fluxa locutio designa- 
tur , sicut per Salomonem dicitur : Qui dimittit 
aquam^ caput ett jurgiorum {Prov. xvii, 14). Aquam 
qaippe dimittere, est Unguam lu floxum eloquU re- 
Uixare. Quo contra et in bonam partem Salomou aS'^ 
serit dicens : Aqua profunda ex ore viri {Prov, xviii^ 
^)* Qni .ergo emittit aquaro* eapul est jurgiorum, 
quia qui Ungoam non refrenat, concordiam dissi- 
pau Quibusdam enim ruinae susb gradibus mens de-* 
sidiosa In foveae hipsus impelUtur.Nam dum otiosji 
cavere jverba negligimus» ad noxia pervenimus, al 
prius loqui aUena lUieat» et postmodum detraetioBl^ 
bus eorum vitam» de quU>us loquitur» Ungua mor^ 
deat, quandoque aulem usque ad apertas eonlume^ 
lias erumpat. Hinc irarum seniinantui stimulift 
oriuntur rixae» accenduntur bces odiorum, pax tota 
exstinguitur cordium. Unde e diverso scriptum esl : 
i2iil imponit ttutto ulenttum » tram nUtigat (Prot. 
XXVI, 10). 

(494) Aquarum nomine lubrica pravorum desido* 
ria designantur» sicut per Psalmistam dicitur : Stth 
tuit aquat quati in utre {Ptai. lxxvii» 15). A^aaB 

[492) Haec sunt in medio cap. 
493) Ex li. vii in Job c. xviii. 
[494) Ex lib. viii in Job c^ xi, ad ancnis 1& 



28$ GARNCRI CAN. REG. 

qulppe in utresunt, cum carnalium mentium tumi- A 
da iusanaque desidena ad peragenda mala qu» 
appetunt, impossibilitatis suae angustia gravantur. 
Saepe enim meliorilnis mali dominari concupiscunt, 
8Ad tamen eis divino judicio cuncta.mirabiliter dis- 
ponente subtracia sunt. Nocere bonis elati tamen 
desiderant, et subjecti ab eis solali^ sperant. Aquae 
ergo in utre sunt, cum lubrica pravorum desideiia, 
quia operis effcctum non inveniuut sub camali 
deprimuntur. 

(495) Aquarum nomine vel infldelitas, vel frigora 
torpentium aciionum designantur, sicut in beato 
iob, de pervcrso quolibet scriplum est : Ad mmium 
eaiarem iranseatf ab aquit nivium (Job xxiVi 49). 
Ivlci co iniquitas frigori comparatur, quia peccantis 
mentem torpore constringit. Unde scriptum est : 
Sicut frigidam faeit ci$terna aquam , sic frigidam fa- 
cit animam maHlia sua {Jer, vi, 7). Quo contra cba- 
ritas calor est, quia vidclicel liiente acccndii quam 
replet. De quo calore scriptum est : 386 Abundabit 
ittiquitaif refrigescet eharitas multorum(Matth. xxiv, 
42). Bene ergo de perverso quolibet, propfaetantis 
duntaxatsententia non opUntis dicitur : Ad nimium 
ealorem tranMeat ab aquis nivium, Ac si aperte di- 
ceretur : Qui bumiliter sub disciplinae viuculis non 
restringjfur, ab infidelitate sua, vel a perversi operls 
frigore per imrooderatam sapientiam in errorero la- 
bitur. Unde bene quoque egregius praedicator disci- 
pnlorum suorum cordibus bunc exquisit» sapien- 
tiae nimium calorem devitans ait : Non plus sapere 
quam oportet sapere^ sed sapere ad sobrietatem{Rom. 
XII, 3). Ne fortasse nimins calor interimeret quos 
prius aquae nivium, id cst infidelitas, vel torpen- 
lium actionum frigora morituros tenebant. 

(49^) Aquarum nomine moeroris nndae deaignan- 
Inr, sicut per beatum Job dicitur : Et quasi tntiR- 
dantes aquCB^ sie rugitus meus {Job iii , 24). Aquae 
cum inundant, cum impeiu veniunt, et crescentibus 
mnltipliciter voluminibus Intumescuut. Electi ergo 
dum mentis suft oculis divina Judicia opponunt, 
dum deocculu super se senteutia Irepidant, duro se 
ad Deum pervenire posse confidunt, sed tamen ne 
non perveniant mctuunt;dum praeteritorum suorum 
recolunt quae deflent ; dura quae sibi adhuc fiitura 
sunt, quia nesciunt pertimescunt: quasi quaedam in o 
els aquarum more volumina colliguntur quae in moe- 
Toris rugitus , quasi in subjecta littora defluunt 
Vir igitur sanctus vidit quanta slnt in lamentis poe- 
nitentiae volumina cogitationum ; atque ipsas moe- 
roris undas inundantes aquas vocavit dicens : Et 
ifuasi inundantes aquas^ sie rugitus mei. 

(497) Aquarum nomine lamenta bumilitatis, tel 
rompunctio coelestis designatur, sicul per beatum 
Job dicitur : Sl lotus fuero quasi aquis nvns^ et ful- 
serint veiut mundtssimm Manus mem^ tamen sordibus 
intiHgues Yne, et abominabuntur me vestimenta mea 
(Job IX, 30). Aquae etenim nivis, sunt lamcnta hu- 

U9n) Ex I. XVI in Job c. xvii, 50. 

(496) Ex 1. V iu Job c. vii. 



& TIGTORIS PARIS. 



iS4 



mlHtatis. Qu« profecto buroilitas, qiii autedistricti 
jndicis oculos caeteris virtutibus praseminely quasi 
per magni> meriti colorem candel. Sunt ijamq«e 
nonnulli qui lamenta babenl, aed bumilltalem noa 
babent, quia afflictl plangunt; sed lamen 3S7 ia 
fletibus ipsis vel contra proxlmontm vifam super- 
biunt, vel contra ordinationem Gonditoris ertguninr. 
Hi nimirum aquas habcnt> sed nivis aquas non ba- 
benl et muudi esse ncqueunl^: quia humiliutis Ae- 
tibus miiiime lavantur. Aquis autem nivis se lave- 
verat, qui confldentcr dicebat : Cor contriium et hur 
miliatum^ Deus^ nondespicies {Psai. l, 19). Qui eniia 
lanientis aflliguntur, sed murmurando rebelles sunf , 
nientcm quidem eonterunt, sed humiliari coniem- 
nunt. Quamvis aquae nivis ct aliter intelligi possiiM. 
Aqua enim fontis et Huminis ex terra oritnr, aqua 
vero nivis ex aere proruit. Et suni nonnulli qoi per 
orationum laroenta se cruciant, sed tamen loiis Ia« 
mentonim hiboribus ad sda fterrena desiderla exs»- 
daiit; componguutiH* in predbus, sed felicilatit 
transitoriae gaudia exqulrum. 

Hos itaque nivis aqua non abluit, quia eorum de- 
siderium ab imis venil. Quasi enim ex lerrae aqiia 
perfusi sunt, qui pro terrenis bonis in precibus 
Gompungunlur. Qul vero idcirco plorant, quia pra&- 
mia aetema desiderant j aqua njvis iios diluii ^ 
quia coelestjs compunctio infundit. Nam cum peren- 
uem pairiam per lamenu appelunt, ejusque acccnsi> 
desideriis plangunl, a summis accipiunt unde mun- 
dentur. Per manns auiem quid alind quam opcrai 
designantur?Notandum vero quod vir sanctus noa 
ail : Fulserint mundissimae manms meaSf sed veiut 
mundissimm mattus meee^ qoia quousque poena cor- 
ruptionis aslringimur, quamlibcl rectis operibiis 
insudemus, verani mundiliam nequaqiiam apprc- 
hcndimus, sed imitamur. Unde el apte subjungiuir : 
Tamen sordibus intingues me. Den% nos intinguere 
sordibus dicitur, inlinctos sordibus demonstrare, 
quia quanlo ad illum verius per bona opera surgi« 
mos, tanto subtiiius vitae noslrae sordes agnoscimus» 
quibus ab ejus munditia diseordamus. Ail ergo : 
Si lotus fuerOf quasi aquis ntvis^ elc.. Ac si apertiug 
dlcat : Qoamvis lamenlis supernae compunctionis 
infnndar ,, quamvis per studia rectae operatiouis 
exercear, in lua tamen munditia video, quia mundiis 
non sum. 

388 GAPUT U. 

DB ABTSSO. 

/n Scriplura satra abgssi nomine aliquantic infemu^ 

. aliffuando mens desperata^ aliquando incompreheU' 

sibtlitas divinorum» judiciorum^ aliquando profun- 

ditas astutia diaboii^ aiiquando corda prttvorum^ 

aliquando rationis hnmatUB judieium detiffnatur. 

(498) Abyssi nomine infernus deslgiialur« slcttl 

Dominus Job interrogans dicil : Nunqnid ingresnu 

£S in profundum maris et in novisHmis a^§$si item- 

buiasti f {Job xxxviii, 16.) Si mare more divini 

cloquii saecblum debet intelligi, nihil probibct pro- 

(497) Ex I. IX in Job c. xix. 

(498) Ex i. siix in Job c. vii. 



2SS GREG0R1ANUM. 

ruuib maris, inferni claustra senliri. Quod profun- A 
dam marts Dominus petiit, cum inferni novissima, 
dectorom suonimanimas ereptunis, intravit. Unde 
et per proplietam dicitur : Posuisti profundum ma' 
ris tuvtit, ut transirent liberati {ha. Li, iO). Hoc 
naraque profundum maris ante Redemptoris adven- 
toro non via, sed carcer fuit, quia in se etiam bono- 
nim aniinas, quamvis non in locis poenalibus, dau** 
sit. Quta tamen profundum Dominus viam posuit, 
qnia illuc veniens electos suos a clausiris infcrui 
ad coelestia iranstre concessit. Unde et aperte illic 
snbditur : Vl tramirent liberati. Quod vero profun- 
dum maris dixerat, hoc verbis aliis replicans, abyssi 
iiovissimum vocat. Quia sicut aquarum abyssus 
nulia nostra visione comprehenditur, ila occulta in- 
ferai nollo a nobis cogitationis sensu penetrantnr. ^ 
Qui enim hinc subtrahilur cemimus , sed quae iilos 
juxu meritum retributio suppliciorum maneat, non 
Tidemus. Dicit ergo : Nunquid ingreuus e$ profun- 
dnm marii^ etc. Ac 389 ^i dicat, ut ego qui non 
solnm mare, id est saeculum per assumptam huma- 
nitatem, camem et animam petii, sed etiam per eam 
sponte in morte positus usque ad uUima inferni 
dcscendi. Yigilanti vero cura pensandum est quod 
in novissimis abyssi deambulasse se perhibet. 
Deanibulare quippe noii constricti, sed liberi est. 
Qncm enim vincola astringunt, ejus nihilominus 
gressus impediunt. Quia igitur Dominus nulla pec- 
cati vincula pertulit in inferao, deambulavit. Liber 
qui«»pe ad ligatos venit. Unde scriptum est : Factut q 
sum sicut homo sme adjulorio, mter mortuos liber 
{Psai. Lxxxvii, 6). In novissimls ergo abyssi Do- 
mino deambulare, est in loco damnationis nil suae 
retentionis invenire, attestante Petro qui ait : Solu- 
tis dotoribus inferni juxta quod impossibiie erat le- 
neri iiimm ab eo (kct. ii, 24). 

(499) Potest qnoque per abjrssom mens de^rata 
intcHigi, ut patet ex Job: Nunquid ingressuses pro- 
fundum maris (Job xxxviii, 4(>). Mare quippe mens 
cst humana cujus profunda Deus ingreditur, quando 
per cogoilionem suam ad lamenta poenitentlae ab 
intimis cogitationibus perturbator, quando prioris 
vilse iiequifas ad memoriam reducit, et ftuctuantem 
in confessione sua animum concutit. Profundiim 
maris Deus penetrat, quando eliam desperata corda ^ 
pemutat. Ipse enim mare intrat, quando cor sae- 
culare buniiliat ; profundum maris ingreditur, quando 
visiure mentes etlam scderibus pressas non dedi- 
gnatur. Unde et recte percuuctando suljungitur : 
£l m novissimis abyssi deambuiasti. Quid enim est 
abyssus nisi mens scelerata, quae dum semeiipsam 
comprehendere non valet, sese iu omne quod est, 
velut obscura abyssus latet? In novissimis ergo 
abyssi Deo deambulare, est etiam nequissimorum 
honinom corda convertere, et desperatas menies 
visiODii suae vestigiis tangendo mirabUitcr reforma- 

(499) Ex ejusdem 1. c. viii, 7. 

(500) Ex I. XXXIV in 4ob c. xvi. 
(50i) Ex \. XXIX ia Jub c. xv. 



- LIB. VII. 986 

re. Cum enini post immensa scelera onusquisquo 
compungitur, quid aliud quam in novissimis abyssi 
Deos deambolans rideturY 

(500) Abyssi nomine incomprehensiblHtas divi* 
nomm judiciomm exprimitur, sicot Dominus dia* 
bolo 390 ioquens testatur dioens : jEsiimabit abys* 
sum qnasi senescentem (Job xli, 55). Quod aeteroa, 
et inoomprehensibilia Dei jodicia abyssi soleant no- 
mine designari Psalmista testalur, dieens : JutHcia 
tua abyssus i/hulta (Psai. xxxv, 7). Senectus vero 
aliquando pro finis propinquitAte ponitur. Unde ait 
Apobtolus : Quod antiquatur et senescit, prope inte- 
rilum est (Ilebr. vui, 15). Diabolus itaque aestimat 
abyssum quasi senesceutem, qiiia reproborom eordi 
sic infatual ut suspicionem eis de venturo judicio 
quod quasi finialur infundat. Abyssum namque se- 
nescere aestiroai, qui terrainari qoandoque in sup- 
pliciis supernam aiiiimim adversionem [animadver- 
sionem] putat. Igrtorantiqous persuasor in membris 
suis, id est, iKiquorum, futuras pcenas quasi cerlo 
flne determinat, nt eorum culpas siiie termino cor- 
rectionisextendat,eteo magis hic peceata non finiant, 
quo illic aestiment peccatorum supplicia finienda. 

(50i) Abyssi nomine profiinditas astmiae diaboU 
designatur,«sicut de eo ad beatum io\y » Domino 
dicitur : Et superficies abyss§ constrtnykmr (Job 
xxxviii, 50). Quid entm in abysso nisi incomprdieih- 
sibilem antiqui hostis astutiam intelUgere dc^mus? 
Superlicics autem abyssi constringitor, quia frau- 
dulentae ejus insidiae a seductis bomluibus depre* 
bendi non possunl. Aliud quippe intrinsecus latet, 
atque aliud extrinsecus •stendit ; transfigurat enim 
se in angelum lucis, et callida deceptioiiis arte plu* 
rimum proponit laudabilia, ut ad iiUcita pertrahtit. 
Abyssi ergo superficles constrinf itur , quia dum 
quasi bona peisuasionis eijus species velut solida 
desuper glacies ostenditur, iu profundum latens ejoi 
malitia non videUir. 

(502) Abyssi nomine corda pravoram designan- 
tur, sicut per beatum Job de sapientia dicitnr : Abyp- 
sus dicit : Non estinme (Job xxtih, 14). Qdxi eoim 
hoc loco abyssum nisi corda pravorum iiominttm 
vocat, quae et per lapsum fluida et per duplicitatis 
sunt' caliginem tenebrosa? Qui nimirum abyssus 
non esse in se sapientiam banc profltetur, quia ini*^ 
qna mens dum esse sapien» carnaUter q>petit, stulr 
tam se ad spiritalia ostendit. Nam391 <|uia, testaute 
PaulOf Sapientia hujus mundi stuititia est apud 
Deum (1 Cor. iii, 19). Tanto quisquis amplius intus 
stultus fit, quanto coiiatnr exterius sa]>ien8 videri. 

(505) Abyssi nomine rationis humanae Judicium 
designatur, PsalmisU dicente : Abyssus abyssum in- 
vocat in toce cataractarum tuarum (Psal» xli, 8). 
Abysso namque abyssum invocare, est de judicio 
ad judicium pervenire. Creator quippe omnlpotens 
a eunctis insensibilibus ^^rationabilibusque distin- 



(502) Ex 1. xvin in Job c. xxv. 
(505) Ex 1. xxvii iu Job c. xvi. 



w 



^AHMCRI CAN. REG. S. VJCTORIS PARIS. 



ttS 



clAUi ralioaalem creafuramPioinineiii condidii, qua- A prsdicaloruHi suorum menles operilur. Sed dsdem 



tenus quod egeril, ignorare nou possiL Naturas enim 
lcge scirc coropeUilur, seu pravum seu reclum sil» 
quod operalur. Nam ad judicium pro aciione cur 
vcnil, si Bon poluil scire quod egil? Cl ipsi ergo 
qui praDcepiis Dominicis erudiri contemnunt, ulrum 
bona an maJa sint, qu» faciunl, sciunt. Nam si 
bona &e facere nesciunl, cur de aliquibus faclis in 
ostentaiione gloriantur? Rursus si mala se agero 
ignoranl, cur In eisdem faclis alieuos •oculos dccli- 
nant? Ipsi enim sibi testes suul quia sctunl malum 
esse quod agunl, quod videri ab aliis vorentur. Si 
enim veraciter malum esse non crederent, ncqua- 
quam hoc ab aliis vidert formidareuly unde bene el 
per quemdam Sapienldm dtcilur : Cmii iit timida 



sanctis praDdicaloribus nequaquam ad persuaden- 
dum verba sufliciunl, nisi eliam miracula tddanlar. 
Undc cum diaum sil : Si voiHerit exttndere iia- 
be$^ etc, recle subjuugilur, et fulgnrare Inmine $mo» 
Quid enim senlire fulgura itisi miracula debemus? 
de quilws per Psalmistam dicilur : Fulgura multi" 
plicabi$^ et cottturbabi$ eo$ {P$al. xvii» 15). Per bas 
autem nubes lumine suo Dominus desuper fulgurai, 
quia per pra^dicatores sanctos insensibiiitatis noslrse 
lcnebras ei miraculis illuslrat. Cum ergo nubes isls 
verbis pluunt, 89S cumque miraculis vim corusca^ 
lucis aperiunt, extremos etiam mundi terminos in 
divino amore convertunt : unde recle subditur : 
Cardine$ guogue mari$ operiet (505). Quld enini 



nequitiaf dat teetimonium condemHatiom$* Et dum B aiiud maris nomine quam praesens saeculum desi 

gnatur, in quo corda hominum lerrena quaerenlium 
diversls cogilationnm fluctibus iutumescunl : qui 
elalione superluae incilati, dum allcrna iutenlione 
se impetUBl : quasi adversanle se unda rollidunl ? 
(506) El qoid aliud cardines roaris quam exlremos 
mundi fines accipimus? Dicatur ergo : Si voluerii 
extendere nubee^ eic. Ac si dicerel : Si sanclos suos 
in roinlsterio praedicalionis extendil» eonimqoo 
verba mira^lis adjuvat, lotius mundi Umites ad i* 
dem vocat Quod fadendum quidem Elln voctbus 
audivimus : sed auctore Deo jam faclum cernimus. 
Omnipolens enim Deus coruscanlibus nubibus car- 
dinesmaris operuil, quia emicanlibus pnedicatorum 



de faeto $uo con$cientiam jimi$an$ timor redarguit^ 
ip$a $ibi te$timonium perhibet damnabile e$$e quod 
agit (Sap. xvii, 10, II). Quisconlra per Joannemdi- 
cilur : Si cor noetrum non reprekenderit no$^ fidudam 
habemu$ apud Dominum (1 Joan. iii, 21). Fugianl 
crgo iniqui humanos oculos, semeliptos cerle fugero 
non possunt. Elenim roalum quod (aciunl noverunl, 
balient leslem oonsdenliam, habenl judioem ralio- 
ncm suam. In peccato igilur quod commiltunt, 
prtus Gomra se judidum suae ralionis inveniunl; 
el posl ad districlionem eiiam Judicis perducuntur. 
BtMie crgo dicilur : Abg$$u$ abg$$um invocat , quia 
dum mira ordine disposilionis occullae malum non 



permitUtur nesdre quod agilur d suo se Jam ju- ^ miracuUs ad tidem ctiam terminos mundi perduxil. 



dicio peccator in consdenlia coademnal : el post 
coudemnaiioiiem propriam ad aelerni Judids senlen- 
liam properal. Aby&so iiaqiie abyssum invocare esl 
dc jttdicio ad judicrum pervenire. 

S98 CAPUT in. 

DB liAai. 

Ih Scriptura $acra mari$ nomine^ aliguando prm$en$ 

$ieculum^ aliquando gentilitae^ aliquando $(BCufa- 

rium hominum amara inquietudOf aliquando divi- 

num eloquiumt aliquamdo eor no$trum intetligitur. 

(504) Maris nomiiie praesens saeculum designatur, 

sicut scriplum esl : Si votuerit extendere nube$ 

qua$i tentorium stmm, et fulgurare lumine $uo de- 

$uper, eardine$ quoque mari$ operiet (Job xxxvi, 30). 

Nubes exiendil Dominus, cum minislris suis viam 



Ecce pene jam cunclarum geniium corda penelra- 
vit. Ecce in una fide Oricntis limites Occidenlisquo 
conjunxit. 

(507) Maris nominc genlililasdeslgnatur, sicutin 
psalmo scriplum est : Tran$ferentur montee in cor 
mari$ (P$al, xlv, 5.) Quid eiiim aliud per monies 
nisi sanctos aposlolos, quid per mare nlsi genlill* 
Utcm accipimus? Sedquia in ipso initiosanctaeEc- 
desiae nascenlis, dum sancti apostoli coelorum re- 
gnum Judaeae praedicare voloisseiil, videnles quodeis 
nihil proficerel , ad praedicandum geniibus deflu- 
xerunl, sicul ipsi in suis Aclibus dicunl : Vobi$ opor- 
tebat prhnum loqui verbum Dei ; $ed quia vo$ reputi$ti$ 
Ulud; et iHdigno$vo$ judicati$ teUrntevita, eccecou' 



praedicalionis aperiens eos in mundi laliludinem D veritmttr ad gente$ (Act. xiit, 46). Hinc iterum per 



circumquaque diffundit. Tentorium ab llinere poni 
solel. El cam praedicatores sancli in mundo roiuun-^ 
lur, iter Deo faciunl. Unde per Psalroistam didlur : 
Iter faeite ei qui a^eendit iuper oecamm (P$at. lxvii, 
5), In hoc aulem Itlnere leniorium Dei sunt, haec 
eadem corda sandomm, qulbus quasi in via quie- 
soendo tegitor, dum per haec ad menles hominum 
veniens agH quae disposaii, el non vldetur. Ei recie 
nubes isl», Id esl praedicalores tenlorium Del di- 
cunlur, quia ad nos Deus per graliam veniens inlra 



Isaiam dicitur: Erube$ce Sidon^ uit mare; Sidone 
quippe figuratur stabilitas iu lege positorom, in mari 
autem vita gentilium. Erube$ce ergo, Sidon^ ait mare 
(l$a. xxiii, 4), quia ex vita genlilium redarguitur 
viu sub lege positorum saecularium, confunditur 
aclio rdigiosorum ; dum illi eliam promiltendo non 
servanl quae iii praeceptis audiuni, el isli vivendo 
cusiodiunt, In qulbos neqoaquam mandatis legali- 
bus astringuntur. 
394 (508) Maris nomine faecularium hominvm 



(504) Ex I. xxvii io Job c. vi, 7, 8. 

!505i Ex I. xvii in Job c. xviii. 
506) £x 1. xxvii supra. 



(507) Ex I. XVIII in Job c. xix. 

(508) Ex i. xviii in Job c. xxv. 



f» GRE60RIAN1JM. — LIB. Vn. tM 

anara Ittqttieliido iotclligHur, aikk cum bealas Job A ti»^ ^ {P$ai. cxli, 6.) tlgno aiiteni» m dixi, efdil- 

tiir qul mare tninsit» el sclmiK qaia Scriptani sacra 



locuin sapieniiae qu«rerel, et hanc in mentibus buic 
niindo deditis invenirl non posse conspiceret, ait : 
Ei mare loquitur: Non eU mecnm (/06 xxviii, 14). 
Quid enim maris uomine nisl mentium sscularium 
liiqnietado slgnatur? Dum se victssim inimicitiis inn 
peiunt quasi adversanles se undse collidunt. Recte 
eienim mare vita ssecularium dicilury quia dum pro- 
eellosis actionum motibus conciuiur, ab seiemae sa- 
pientix quiete ac stabiliiate disjungitur. Quo contra 
bene per prophelam dlcitur : (509) Siiper quem re- 
^ieicet spiritu$meu$ nisi euperk::milem^ ei qukium ei 
iremeHiem urmones meo$f {Isa, lxvi, 7.) A lerrenis 
auiem mentibus tanto longius fugit spiritus» quanto 
apud has requiem non invenit. Hinc est quod de qui« 



lignum cruds per legem nobis praemintmt, cum df- 
dt : Matedictus omnis ifui pendet in iigno {Deut. xxi» 
95). Quod de Redemptore nostro Paulus auesutur 
dicens : Factus pro nobis maiedictum {Gai. iii, 15). 
Per propfaeUs quoque lignum adnunliatur, cum di- 
citur : (51 i) Domiiiicf regnavlt a iigno {Psai. xcv,40). 
Et rursum : Mittamus iignumjn panem ejus {Jer, xi, 
19). Per Evangelium vero lignnm crucls aperte os- 
lendilur^ ubi ipsa passio Domini quie propbeuta 
est, declaratur; per Apostolumautem h«c eadem 
crux etiam in verbis el operibus tenetur, cum Pau - 
tus didt : Milti mundus crucifixus est^ et ego mundo 
{Cai. VI, 14). £1 rursum : Mi/n autem ahsit gioriari 



busdam per PsalmisUm dicitur : Contrilio et infeii' B msi in cruce Domini nosiri Jesu Cliristi ! {Ibid.) No- 



ciias tn vHs eorum^ et vtam paeis non cognoveruui 
{Psai. XIII, 3). A qiia nimirum contritione pertur- 
bationis nos Dominusrevocatdioens : Vemtead me^ 
omnes qui iaboratis^ et oneratis estis^ et ego reficiam 
90S, ToUitejugum meum super vos et discite a me^ 
qma mitis sum et humiiis corde^ et invenietis reguiem 
animabus restris {Mattli. xi, 28). Quid enlm in hac 
viu laborosiusquam terrenis desideriis sestuare? Aut 
quid bic quietius quaro hujiis saeculi nihii appeterej 
In bis iUqike inquietudinum fluctibus habitare sa- 
pientiam non posse beatus Job cognoscens ait : Ei 
mare ioquitur: non esi mecum. 
(510) Maris nomine divinum eloquinm designa- 



bis ergo qui ad aetemam patriam tendimus, Scri- 
ptura saera mare est quaecrucem annuntbt,quia nos 
ad terram viventium ligno porUl. Nisl autem mari 
Scripittram sacram similem cemeret propheu, nii- 
nime dixisset: Repieta est Urra scientia Domini sp- 
cui aqum maris operientes {Isa. xi, 9). 

(513) Maris nomlne cor nostrum inldligltar. Uii- 
de ad beatum Job Dominns loquilur dicens : Quis 
eonciusii ostiis marCf quando erumpebai^ quasi de voi- 
va procedens. Qaid enim eslauure nid oornostram 
furoreiarbidam, rixis amamm, elatione supert)um, 
fraode malitiae obscorum ? Quid maie quantum sse» 
viat atlendit, quisquis in se occultas cogiuiionum 



lur, sicut ab Ezechieledidtttr : Ei aspectus rotarum^ ^ lenUliones inlelliglt. 396 ^^ ^^ J^ perver- 



eiopus earum quasi msio maris {Execlt. i, 16). Quid 
enim rourum nomine nlsi Scripluram sacram acci- 
fimas, quae ex omni part^ad audilorum memes vol- 
^lor» el nailoerroris aiigaioa praedkationis sa« 
tla retlnetar. Ex omni parte tolvitury quia Inter ad- 
versa el prospera et recle»et humiliter incedit. Cir- 
calas quippe praeceplomm ejus modo sursum, mo- 
do deorsum est» quia quae pcrfectloribus ejus spiri- 
uliler dicuntur» infirmis juxu litleram congruunt ; 
ei ipsa quae parvuii juxU Utteram Intdligunt, docti 
viri per spiriulem intdligentiam 895 ^n ^linm du- 
canL Rou ergo quasi per terram trahitur, quia par- 
volis Scriptura sacra humili sermoue concordat, et 
magnis tamen spirltalia Infundens quasl drculum in 



sa reliqaimus, jam desideriis rectis inhaeremus, jam 
prava opera foras abscidimus ; sed lamen latenier 
jastus ea cum qua huc venimuSv vilae veleris jiro- 
ceUa fatigamur. Quam nisi respedn judidi» aelerni 
pavore lormentiy immensllimoriselaustra eonstrin- 
gerent, concU in nobis penitus superaedificati operis 
fnudamenU cormlssent. Sl enim quod per sugges- 
lionem saevit intrinsecus, per deliberationem foras 
emmperel, vitae nosirse fabrica funditus cversa ja- 
cuisset. In iniquiUle namque concepti» et in ddicto 
ediil per inscitaecorruptionismolestiaspugnam cum 
bucdeiierimusv qaam cum labore vincandus. Uiide 
recle dicitur : Quando erumpebat quasi de vuiva pro^ 
cedens. Vulva enim prav» cogiutionis adolescentia 



altiim leval,el inde sursum erigitur. Dicat ergo : Et D est. Dequa per Moysem Dominus dicit : Sensus enim 



aspecius rotarum ei opus earum quast vuto mans. 
Recte elenim sacra doquia vislonl maris siroilia 
narrantur : quia in eis magna sunt volumina sen- 
lemiaram, et cumuli sensnum. (511) Nec immcrito 
aari similis Scriptura sacra dicitur, quia firman- 
lor in ea sententiae loculionis sacraroento baplis- 
nails ; vd certe considerandum est, quia navibus 
in nari navigarous curo ad desideraus terras tcndi- 
nnift. Nobls auum quid esi In desiderio nisi illa ter- 
ra de qua scrlptum est : Portio mea in terru viven- 

(509) Isa. LXVH ^ juxU LXX, auamvis paulo ali- 
ler el Grarci et Laiini co Jices haDcant. 

(510) Ex initio hom. 6 in Ezech. 

(511) Paulo ante med. ho. su. 



et cogiiatioltumani cordis prona estin maium ab ado- 
iescentia sua {Cen. viii, 21). Corruptionis iiamque 
maluro quod unusquisque nostraro ab ortu deside- 
rioruro carnaliuro suropsit in provectu aeutis exer- 
cet. El nisi hoc dtius divinai forroidinis manus re- 
primat, omne conditae nalurae bonum repente culpa 
in profundum vorat. Gum ergo Verius dicat : Quis 
conclusit ostiis mare^ etc., nemo sibi cogiUlionum 
suarum victm^iam tribuat, quia nisi ab ipso cogita- 
lionis priroordio» cordis fluctus divina gratia retiiie- 

(512) Sic Tcrtul. Judajo. et lib. 111 contra Mai. 
Just. |n Dialog. cum Tryp. 

" 1 Jobc.i 



(513) Ex i. xxviu in < 



• ult. inmedio, 18. 



W GARNEfU CAN. REG. 

rel, CMlAlienain proceUis mtre saevieiis terram pro- 
cul idubio kunanse meutis oliruisset, ut falsis flucti- 
Inis perfusa aresceret, id est pemiciosls carnis vo- 
luptatibus delectata deperiret. Oeatus ergo Job ne 
sibi tribuat quod contra procellas cordis fortiter 
stat, voce diviiia audit : Qui$ conclusit o$tiis mare^ 
qumdo erumpebal quasi de vulva proceden$ ? Ac si 
aperte diceretur : Incassum te eiterius in bonis ope- 
ribus pensas, si non me interius qui in te lentalio- 
nis undas compesco» consideras. Ul enim tu fluctus 
ferre possis in opere , mesB virtutis est qui flucius 
frango tentalionis in corde. 

897 CAPUT IV. 

DE FLUVIO. 

in Seriptura $acra fluviorum nomine^ aliquando 
igni$ extremi judicn^ aliquando decursio humani 
generiSf aliquando faUorum fidelium ftuxus^ a/t* 

?uando dicta antiquorum Patrum, aliquando ma-' 
igni $piritu$ dpctrina^ aliquando cur$u$ mutabili' 

ittCw, aliquando vita prm$en$ intelligitur. 

Fluvii nomine ignisjiidicii designatur, sicut pro- 
pbeta supeml Judids adventum contempUns testa- 
tur, dicens : Fluviu$ igneu$ rapidu$que egrediebatur 
« facie eju$ (DantW. vii, 20) : fluvio viddioet igneo 
et rapido, illum, qui a conspectu tremendi judids 
per ultimum examen egreUieus, atque electos et re- 
probos divisurus, ignem designans. 

(514) Flttvii nomine decursio bureanl generis de- 
signatur, sicut Oominus de ditbob), snb Behemotb 
specie loquens adteatumiobdicil : Ab$orbebit fiu" 
viuHi^ et non mirabitur; et habet (iduciam quod in- 
puat iordani$ in o$ eju$ (Job xl, 18). Quid enim 
hoc loco per fluvii nomen nisi bumani generis de- 
eursio designatur? qusevelut a footis sui origine 
naseetido surgit, sed quasi ad ima defluens mo- 
ricndo pertransit. Qiii autem slgnantur appellatione 
Jordanis, nisi hi qui jam imbuti sont sacramento 
baptismaUs? Quia enim Relemptor noster in boc 
flumine baptizari dignatus est, ejus numine debent 
baptizati omnes exprimi ; in quo boc ipsum c;oiitigit 
sacramentum baptismatis incboari. Quia igitur dia- 
bolus a mundi origine exortum (vix paucls electts 
evadentibus) bumanum genus in ima 898 defluens 
usque ad Redemptoris tempus, quasi qucmdam in 
se fluvium traxit , bene nunc dlcitur : Absorbebit 
ftuvium et non mirabitur. Quia vero et post Media- 
toris adventum quosdam qui recte vivere negligunt, 
etiam fideles rapit, recte subjungitur : Et habet /7- 
duciam quod influat Jordmi$ in o$ eju$. Ac si aperte 
diceretur : Ante Redemptorem mundi mundum non 
miratos absorbuity sed quod est acrius, post Re- 
demptoris adventum quosdam qui baptlsmatis sacra- 
Diento signati sunt, deglutire se posse confidit. 

(M5) Possunt autem per fluvium designari bi, 
quos per Jordanem diximus expriini. Qul enim d'' 
dem veritatis agnoverunt, sed vivere fideliter negli- 
gunt, recte fluvius dici possunt, quia vidclicet deor- 
sum fluunt. Jordanis vero Hebra^ vocabiilo descen- 



xxxiii in Job c. VII. 

in medio. 



(5U) Ex I 

(515) £x eod. cap. ct I. sup 



S. YIGTORI» PARIS. SOa 

A iio eorum dicitur. Et sunt nonnulli qui vias veritatis 
appetentes semetipsos abjiciunt, atquc a vitse vete- 
ris elatione descendunt. Cumque seterna capitmt, 
valde sc ab hoc mundo alienos reddunt, dum non 
solum allena appetunt, sed etiam sua derelinquuiit 
et non solum gloiiam in eo non quxrunt, sed baiic 
cum se obtulerit calcant. Uinc est enim quod voce 
Verilatis dicitur : Qui vult po$t me venire abneget 
umetip$um (Luc. ix, 23r). Semctipsum enim abne- 
gat qui calcato typo superbix aiile Dei oculos esse 
se a se aiienum demonslrat. Scd anliquus bosiis 
pro magno boc non babet, cum sub jure sux tyran^ 
nidis terrena quscrentes tenet. Pioplieta quippe atte- 
stante cognovimus Qiita e$ca eju$ electa {Habac. i, 
juxta LXX). Neque enim mlrum deputal si eos ab- 

^ sorbeat, quos superbia erlgit, avaritia tabcfacil, 
voluptas dilatat, malitia angustat, ira inflammat, 
discordia separat, invidia exulcerat, luxuria inqui- 
nans necat. Absorbebit ergo fluvium, et non mira- 
bitur, quia pro magno non aestimat cum eos devo- 
rat qui per ipsa vitae studia deorsum currunt. Sed 
ilios magnopere rapere uiiitur, quos de^pcctis ter- 
retiis studiis jungi jam coelesiibus conleniplalur. 
Unde absorpto fluvio, recte subjungitur : Et habet 
fiduciam quod influat Jordani$ ejus^ quia illos insi- 
diando rapere nilitur, quos pro amore supernae pa- 
tri» a praesentis vitae gloria semetipsos dejicere 
899 agnoscit. Nonnulli quippe mundum deserunt, 
et bonorum transeuntium vaua derelinquunt, et 

r ima humilitatis appeteutes human.% conver^ationis 
morem bene vivendo transcendunt atque in tanta 
studiorum arte proficiunt, ut signoruin jam viriutes 
operentur. Sed quia semeiipsos circumspiciendo tc- 
gere negligunt, inanis gloriae telo percussi pejus de 
alto ruuut. Uinc est quod aelernus Judex qui occulta 
cordis examinat, ejusdem ruinae casum pronuutians 
intentat cum dicit : Jlfii/(i (/tceiU mihi in illa die : 
Domine^ Domine^ nonne in nomine tuoproplietavimus^ 
et in tuo nomine d<emonia ejecvnu$, et in luo nomine 
virtute$ muita$ fecimu$? Et tunc confitebor illis quia 
nunquam novi vo$ : Discedite a nu, qui operamiui 
iniquitatem^ nescio qui esti$ {Matth. vii, 22, 23). 
Anliquus ergo bostis babet fiduciam quia iu os 
ejus et Jordanis influat, quia nonnunquam callidi- 

D tatis suae insidiis eos etiam qui jam eiecti putautur 
necat. 

(516) Fluviorum nomine dicta antiquorum Pa- 
trum designantur, sicut per beatum Job dicitiir : 
Profunda ftuviorum e$t $crutatu$f et ab$condita pro- 
duxitinluce$ (/o6 xxviii, 11). Quid namque bic 
aliud fluvii nisl dicta antiqqorum PaUiim nuncu- 
panlur? Quis enim pensare sufiiciat quara vchemens 
fluvius dum legem conderet, ex ore Moysi erupit ? 
(^am vehemens fluvlus ex David corde defluxit? 
Quanta^Salomonis orc atque omiiium prophetarum 
fluminuin fluenta manarunt. Sed horum fluviorum 
Judaea speciem tenuit, dum litter» superficicm ser- 

' (516) Ex lib. xviii in Job cap. xxi. 



«95 



CRECORIANOM. ^ LIB. VU. 



m 



vans, eoniiQ profanila ne8civit.Nos rero qai venien- A 401 FiutiuB iubfertU fmidmmmtum wrum (M 



tenn in Domino iu eis Interna spiritualia quaerimus» 
eamm profunda rimamur. Quod ipse Dominus fa* 
cere dfdtur, quia id nos agere, ipso donante, praeva- 
lcmus. Per nos ergo qui non litteram qua* occidit, 
sed spiritum qui \iviflcat« scquimur profunda flu- 
▼iorum Doroinus scrutatar, et abscondita producit 
in locem, quia dicta legis qua^ caliginosa nimis liis- 
toria obscuraty nunc expositio spiritualis illuminat. 
Unde et loqaens in parabolis per Evangelium Yerl* 
las discipuUs prscepit dleens : Quod dico vobit in 
tenekrit^ dicite in iumine; et quod in aure audilis 
prttdicate super tecta (Matth, x, 27). Aple namque 
dicta cxponentlnm fecemnt nobis 400 ^^^ j^>n 
conspicaas sententias anUqaorum Patrum. Unde 



XXII, 16). Iniqui, dam trafisire corde ad stemanegli- 
gunt, et cancta pnesentia fugitiva esse non intaeDtar, 
mentem in amonr vitae prsesenlis flngunt [/*. flguni], 
et quasi H>ng« habitationis in ea sibi fundamentum 
constmnnt, quia in terrenis rebus per desiderium 
solidantar. Sic primus in lerra Cain civitatem con" 
struxisse describitur (Cen, iv, 17), quia vidcHeet 
peregrinus a summis fundamentum iu imls posuit 
qui stationem cordis in terrena delectatione collo- 
cavit. Unde in ejus stirpe Enoch qui dedicatio in- 
terprctatur, primus nascitur ; in electomm vero 
progenie Eiioch septimus fuisse memoralury quia 
videlicet reprobi et in bac vita qose ante semetip- 
sos aediflcando dedicant ; electi vero sediflcationis 



Isaias propheta plana sanctae Ecclcsiae expositionis " suie dedicationem in fine temporis, id est in sepii 



verna conspiciens, et non allegoriarum tenebris ob- 
scara exclamavit, dicens : Locus fiuviomm rivi latit- 
simietpatentes (Isa. xxxiii, 21). Tcstamenti enim ve- 
teris dicta quasi angusti et clausi rivi fuerant, qui 
Immensas scienti» suse sententias coUectione ob- 
scarissima constringebant. At contra doclrina san- 
dae Ecclesi» rivi lati et palentes sunt, quia ejus 
dicta, et invenientibus multa suni, et quaerentibus 
plana. Ait ergo : Profunda fluviorum scrutalus est^ 
et abscondita produxit in iucem, Quia dum suis ex- 
positoribus inteUigentiae spiritum iufundit, antlquas 
prophetarum obscurltates aperait. Et hoc jam saii- 
cta Ecclesia per spiritum agnoscit, quod Synagoga 



mo tempore exspectant. Yldeas namqae plurimos 
temporalia sola cogitaref ambieudis rebas inhiare 
nihil post hanc vltam requirere. Quid itaque isti 
nisi in prima generatione dedicant ? £t videas 
eleclos nil praesentis glorise quaerere, libenter ino- 
piam sustinere, mala mundi sequanimiter perpetl 
ut possint in flne coronari. Eteeti quippe Enoch 
in septima generatione nasbitur, quia sui dedica- 
tlonem gaudii in extremaB retributionis gloria elcc- 
ti reqoirunt. Sed quia quotidiano temporis lapsd 
ipsa praeseniis vitae mortaUtas docurrit, atqae re- 
proboram dedicationem eosdem reprobod sabtra- 
heudo^destrait : recle de iniquis didtur : Fiutivs 



prius per litleram^ intelligere omnino non valuit. q *ubvertit fundameHtum eorum, qala vidclicel cursos 



Cude et Moyses eum populo ioqueretur^ faciem veia 
bat (Exod. xxxiv, 35), ul videlicel designaret qaiid 
ille Judaeomm populus legis verba cognosceret, sed 
(jusdem claritatem legis omnimodo non videret. 
Unde Paulus dicil : Vsque in liodiernum diem cum 
legitur MoyseSy veiamen est positum super cor eopum 
(Ji Cor. ui, 15). 

(517) Flavioram iiomine maligni spiritus doctrina 
deslgnatur, sicut Propbeta per doctrinam Ghristi, ' 
doeirinam diaboU destrai considerans ad Dominum 
loqaitur dicens : Tum dirupisti fontes et lorrenles^ 
tm siceasti fiuvios Etfian (Psai. lxxui, 15). Ethan 
qui|^ interprotatur fortis, nisi de quo per Evan- 
geliam Yeritas dicit : Nemo potest vasa fortis, in 



mortalitatis sutitm In eis sabmil pervers» con- 
stmcliuDis. 

(519) Fiuvii nomine vita praesens deslgnalur^ sic- 
ut in libro beati Job dicitur : Quomodo si recedawt 
aquas de mari, et fluvius vacuefactus arescai : "sk 
homo^ cum dormierit^ non resurget (Job xiv, II). 
Mare est mens hominis, ei quasi fluctas iharis sunt 
cogitationes mentis : quae aUquando ira tumescunt, 
per gratiam tranquillae flanl per amaritadiuem cum 
odio deflaunt. Sed cum aquae maris rcsedunl homo 
moritur, quia juxta Psalmislae vocem : Inilia dk 
peribit omnis cogitatio eorum (Psai. clv, 4). Et mr- 
sum : De morienle scrtptum est, Amor quoqne simui 
et odium peribunt (Eceie. ix, 6). \rescit ergo fluvius 



gressut domum ejus diripere^ nisi prius forlem alii- D vacuefactus, quia subducta anima vacuuin 402 



get (Marc. iii, 27). Fontes autem et torrentes Domi- 
nus dirapil, dum in apostolorum suomm cordibus 
ftuenta veritatis aperait. De quibus rursam per pro- 
phelam alium dicitur : Haurielis aquas in gaudio de 
fantibus Saivatoris (Isa. xii, 3). Ad eomm quippe 
ck>ctriuam scientos pergimus, et veritate plenas 
cordiom lagunculas reportamus. Sed emaiianlibas 
sois footibus Ethan fluvios Dominus noster exsic- 
eavil, dum doctrinam fortis, et maUgni spiritus 
oslenso radio suae veritatis arefecit. 

(518) Flavioram nomine cursus mutabiUtatis in- 
lelligitinr, sicul In libro beati Jfob de iniquis dicitur : 

(517) Ex Ub. xxxiu in Job cap. ix, post mediuro. 

(518) Ex Ub. XV in Job cap. 5. 



remanet corpus. Quasi enim atieajus fluminis vacuus 
alveus est corpiis exanime. Qua in re vigilanter 
intuendum est, quod vita praesens videUcet quons* 
que anima moritur, in corpore, mari comparatur el 
fluvio. Aqua enim maris est amara, fluminis dulcis. 
Et quia hic vivcntes modo quibusdam amaritudl- 
nibus aflicimnr, roodo a dulcedine tranquiUi ac mi- 
tes iuvenimur, praesentis vitae deeursus compara- 
tione exprimitur maris, et fluminis. Sed in his du- 
rum valde videtur esse quod subditur : Sic homo 
cum dormierit non resurgei (ibid.). Quomodo enim 
dicitur non resurgel, cum scriptum sit: Omues qui* 

(519) Ex lib. XII injob.cap. iv ante flnem. 



iH CARNERl CAN. REG. 

dem reiur§imu$f ud non omue$ immulabimur. Sed 
sub|iiii€U senlentia iiidicat quae discrelio in prac- 
missi laleat. Nam subditur : Donu aiuratur kb- 
lum^ uoneviplabi^ (Job xiy, 12). Liquet enim quod 
non resurget, sed donec atteratur coelum, quia nisi 
bujus mundi finis adTenerit, bumanum genus a 
somno mortis ad Titam» non evigilabit. Non ergo, 
quia omnino nou resurgat ; sed quia ante contri* 
tionem coeli bumanum geiius minime surgat» 
insinual* 

CAPUT V. 

' DC FLVMWB. 

/91 Sertptura $acra fluminum nomine aliquando Sffi^ 
rilu$ $anctu$t aUquando $ancti pradicatore$t aip- 
quando actione$ huiu$ $(iBCuti^ aliquando dona 
SpirUu$ $ancti intetliguntur, 

(520) Flumiuis nomine, Spiriius sanctus desi- 
fiiatur, sicut in libro Job de bypocrita dicitur : 
Non videat rivulo$ ltumini$ (Job xx» 17). Quid enim 
per flumen nisi Spirilus sanaus accipitur? Rivuli 
auttm fluminis, sunt dona Spiritus sancti. • Rivu- 
lus fluminis esl charitas; rivulus flnminis est fides; 
rivulus fluroinis est spes. Sied quoniam omnis by- 
pocrita nec proximum diligit, 403f ^um transito- 
riam mundi gloriam quserit, rivulos fluminis non 
videt/ quia irrigatione non infundltur cbaritatis. 
Uypocrita dum praesentia lucra qqaerit, munera 
futura despicit ; et fidem non habens» rivum flu* 
miuis mente non vtdet» quia fides est rerum» scd 
argamentum non apparentium (Hebr, xi, i). Et 
dum retinet hypocriu quae videntur specie, negli- 
git eorum quae non videntur. Rivulum ergo flumi- 
Disper desiderium non videt, quia solis visibilibus 
intendit. Scriptum quippe est : Quod rridet quis^ 
quid $perat (Rom, viiiy 24). Rivulos ergo fluminis 
vidisset» si a praesentis viiae gloria oculos dauderct 
eosque ad cedestis patriae amorem aperiret. 

(521) Fiuminum nomine saiicti praedicatores de* 
signantur, sicut per Saiomonem dicitur : Ad tocum 
de quo exeunt fiumina^ retertuntur ut iterum fluant, 
(Eccle. u 7). 

(522) Fluminum nomine actiones hujus saeculi 
dcsignantur» sicut menti reprolMe sub Babylonis 
specie per prophetam exprobrando dicitur : Denuda 
turpitudinem tuam^ diuooperi humerum^ reveta cru- 
ra^ tran$i /tumina (I$a. xLvii, 2). Nonnunquam qui 
quietus alicujus meriti esse creditur, positus in 
qualibet actione denudatur. Unde bene subditur : 
Denuda turpitudinem tuam, In admiuistratione 
quippe operis turpitudo denudatur» dum vilis mens 
abjectaque in ostentalione actionis cognoscitur: 
quae quieta priuft putabatur. Mens humerum dis« 
cooperit, quando opus suum, quod ignorabatur, 
ostendit. Crura revelat, qnia quibus desideriorum 
pasiibuSy lucris mundi inhiet, manifestat flumiua 



1 520) Ex 1. XV, in Job c. x. 
82i| Ex 1. XXX in Job c. II. 
^) Ex 1. VI in Job c. ii, post med. 
,525) Ex I. XIX in Job c. iv 



, S. VICTORIS PARIS. 290 

A etiam transit, quia actioncs tiujus sapcidi quae quo- 
tidie ad tcrminum defluunt, indesinenter appetit , 
dumque alias relinquit, alia asscquitur, quasi seoi- 
per de flumine ad flumen tendit. 

(523) Fiumiuum nomine dona sancti Spiritus de- 
signantur : sicut in Evangelio Dominus dicit : Qui 
credit in tntf, ut dicit Scriptura, Flumina de ventre 
eju$ fluent aquw vivw (Joan, vii, 58) : ubi evange- 
lista subjungit dicens : Ha^ autem de Spiritu dixit 
quem accepturi erant credente$ in eum (ibid,^ 59). 

404 CAPUT VL 

DE RtVIS. 

/n Scriptura $acra rivorum nomine atiquando $ancti 

prmaicatore$ , atiquando evan^li$tamm libri , 

aiiquando expo$itorum $ancta hccte$uB exptana' 

B tione$ , aliquando fluenta pradicationi$ de«t- 

gnantur. 

(524) Rivorum noroine sancti pnedicatores cxpri- 
rountur, sicutde sancta Ecclesia per Psalmistam 
dicitur : Hivo$ eju$ inebrian^^ multiplica generatio^ 
ne$ eju$ : in $tillicidii$ eju$ l^tabitur cum exorietur 
(525). Rivi quippe Ecdesiae sancti pnedicatores 
sunt, qui terram nostri cordis infindunt. Sed cum 
inebriantur rivi, generationes Ecciesiae muUipii- 
canlur, quia cum uberiorem gratiam Spiritus prae- 
dicatores accipiunt, fidelium numerus augctur. 
Quae sancta Ecclesia in suis stiliicidiis labtatur. In 
stillicidio etenim aqua de tecto in terram vadit, 
quae de coelo ceciderat in tectunu Tectum vero 
sanctae Ecclesiae sancti praedicatores sunt, qui nos 

C intcrcedendo et admonitionibus munieiido prote- 
gunt. Sed quia illorum cor divinitus in praedica- 
tione infunditur, quasi de coeio aqua venit iu tec- 
tis ; quia nos vero eorum verbis irrigamur, quasi 
aqua de tectoin terram cadit. Sancta ergo Eccle- 
sia dum exoritur, In siiliicidiis suis laetatur, quia 
cum in fide et bonis operibus nascitur, ea quae 
accepit dona, considerat et iii verbis praedicantium 
exsuliat. 

(526) Rivorum nomine evangeiistarum libri in* 
telliguntur, unde sub typo sancUe Ecclesiae Job lo- 
quitur dicens : Et pctra fundebat mihi rivo$ olei 
(Job xxixj. Etenim petrae nomine Christum acci- 
pit praedicator cgregius ; fateturdicens : Petra autem 

D Christus (I Cor. x, 4). Quem videlicet 405 1^^^ 
uunc ad usus Ecclesiae olei rivos fundit, quia iii eai 
loquens Dominus pnedicamenta unctionis iotimaB 
~ emanat. Dehac petra olim rivus exiit : liberMalth., 
liber Marci, liber Lucae, liber Joannis et in diversis 
hujus mundi partibus, quot praedicaroenta edidit, 
tot petra haec per ora apostoloruro omniom rivoa 
fundit. Toties adhuc de pelra hac olei rivns fundi- 
tur, quoties a Spiritu sancio ungendis mentibus 
auditorum ea quae in libris vcteribns de Christo 
dicta sunt, explanantur. Qui et rivi vocantor olei, 



1524) Ex hom. x in Ezech., longe post roedium. 

(525) Psalui. Lxiv : Aug. ct Cassiod. legunt ii 
Psait. 

(526) Ex i. XIX in Job c. tl, I Cor. x. 



ID 



i)7 



GREGORIANUM. — LIB. VI!. 



m 



qala decorrunt ct onguut. In quibus quisquis un- j^ torrcnicm nisi hujus morlalis vitse cursus exprimi* 



gitur, quisqnis tingitur intcrius impinguatur. 

Rivorum nomine expositorum sanctae Eccleside 
explanationes designantur. Unde Isaias prophcta 
plana sancta Ecclesiae exposilionis \erba conspi- 
cieos, et non allegoriarum tenebris obscura, excla- 
inaTit dicens : Locus fluviorum rfrt lalissimi et pa* 
tentei {Isa. xxxiii, 21). Yide supra c. 4, dist. L 

(52?) RiTorura nomine fluenta praedicationis de- 
signantur, sicut per Job de Domino dicitur : In petris 
rivos excidit. Quid eniin per petras nisi dura gcnti- 
Uum corda acciptmus? Quid per rivos nisi fluvios 
praedicaiionis intelligimus? In petris crgo Dominus 
rivos excidit, quia la duris gentilium cordibus flU' 
Tios prsdicationis aperuit, sicut per Prophetam 



tur? De quorursum per Prophetani loquentcm de 
Redeniptore nostro dicitur : De torrentt in via bibet^ 
propterea exaltabit caput {Psal. cix, 7). Redemptor 
quippc nostcr mortalis vil^ poenam in quodam 
transitu attigit, et idcirco diu eidem morti, cui 
sponte succubuit, non inhaesit. Unde die tertia hoc 
quod moricndo posuerat, resurgcndo, caput rele- 
vavit. Quid cst crgo quud de diabolo dlcitur: circum- 
dabunt eum salices torrentist nisi quod amalorcs vitse 
niortalis a bonis actibus, quasi a fructibus alicni 
tanto illi arctius inhserent, quanto eos largius de- 
lectatio transitori» voluptatis Infundit ? flos enim 
quasi in radicibus lorrens rigat, dum in suis cogi- 
tutionibus amor vit^ carnalis incbriat. Qui scilicet 



quoque de irrigauda dicitur ariditate gentilium : Po- B more salicum fructus uon fcrunt, scd in foliis viri- 



$mt deurtum in stagnum aquarum^ et terram sine 
cqua in exitm aquarum (Psal, cvi, 35). Atque ia 
Evangelio Doniinus promisit dicens : Qui credit in 
vie^ sicut dicit Scriptura, fiumina aquw vivo! fluent 
de ventre ejus {Joan, vii, 38). Quod promissum tunc 
aodivimus, etiam nunc impletum videinus. Ecce 
enim in sanctis prsedicatoribus, ct non ex Judaea 
progenitis per cunctam Ecclesiam in toto orbe dif- 
fusam fluenta coelestium mandatorum ubertim ma- 
lumt ex ore gentilium. In petrls itaque rivos excidit, 
i|aia ex duri» cordibus fluvius sanctx praedicationis 
eoiaiiavit. 



406 CAPUT VII. 

DE TOAREKTE. Q 

/r Scriplura satra torrens cum in sin^lari numero 
ponitur^ aliquando ignis extremi judicii, aliquando 
mortaiis vitce cursus, aliquando inundatio sancli 
SpirituSf aliquando hi qui transitoria diligunt, de- 
siananlur; cum vero pluraliler torrentes dicuntur, 
aliquando fluenla sacrorum librorum, aliquando 
inventores perversorum dogmatum^ aliquando prm- 
dicatores sancti inlelliguntur, 

(528) Torrentis iiomine ignis extrcmi judicii de- 
signatur, sicut per beatum Job dicitur: Lapidem 
puHfue caliginis et umbram mortis dividit torrens a 
fvpulo peregrinante (Job xxvni). 

i529) Torrentis nomine mortalis vit^ cursus ex- 
primitur, sicut ad beatum Job de diabolo loqucns 
Dominus testatur dicens : Circumdabunt eum salices 
tarrentis (Job xl, 17). Quid enim per salices tiifru- 
ciuos^ arl)ores, nisi stcrilitas reproborum sigiia- 
tur? Unde voce praedicantium contra Babyloniam 
Psalmista loquitur dicens : Jn salicibus in medio 
ejws sMpendimus organa nostra (Psal, cxxxvii 2). 
Sabjlonis quippe medio inesse salices describuntur, 
quia nimiium iufructuosi quippe, atque ab amore 
patriae ccBlestis alieni, totis visceribus cordis in 
liac saecubri confusione radicantur. Unde ct praedi- 
catores sancti in istis salicibus non exercent organa, 
sed suspendunt, quia cum infructuosas ac reprobas 
ineDles 407 aspiciunt, vim praedicationis suae non 
cxhibeat, Sed potius lugentes silent. Quid vero per 

!927) Ex I. xviu in Job, c. xx, post.nied. 
{»28) Ex. I. xviu in Job, c. xviii, ia liuc 17. 

Patrol. CXCIII. 



descunt, quia in ea quae gravia ad dicendum non 
sunt, aliquando honcstalis verba proferunt, scd nul- 
lura vitse pondus cx bonis operibus oslenduiit. Bc- 
ne ergo dicitur, circumdabunt eum satices torrentis^ 
qiiia infructuosi quiquc, dum amori \itx tcrnpora- 
lis inser\iunt, antiquo hosti perversis nioribus fa- 
miiiarius obscquunlur. 

(530) Torrentis nomine inundatio sancli Spiiitus 
designatur, sicul in libro beati Job, de hypocrita 
dicilur : Non videat rivulos fluminis, torrenlis mellis 
et butyri (Job xx, 17). Fluminis enim nomine Spi- 
ritus sanctus intcliigitur. Torrentis quoque nomine 
cjusdem sancti Spiritus inundalio designatur, quae 
In contemplantis animo, exuberanti infusionc colli- 
gitur, cum mcns plusquam intcUigcre suflicit, re- 
plctur. £t sciendum est quia cum nos Spiritus san- 
cti gratia infuiidit, melle nos pariter et but>ro re* 
plet : mel enim dcsuper cadit, butyrum vcro ex ani- 
malium lacte toilitur. Mel itaque cx aere, butyrum 
vero ex carne esJ. Summi autem Patris UnigenituSy 
cum sit Dcus super oninia, bomo est factus inter 
omnia. Qui cum nos dulcedinu divinitatis suse et 
mysterio lucarnationis replevit, melle nos pariter 
et butyro satiavit. Quia crgo spiritus 408 Christi 
mcntem quam rcpieverit et divinitatis ejus dulcedine 
Incarnationis Ode ketiGcat, isti rivuli torrenlis flu- 
minis melUs simul et butyri esse memorantur, quia 
et de cognitione Dei alla mentem suavitate reQciunt, 
Q et de Incarnalionis gratia cbarismatis banc myste- 
rio perungunt. Sed istos rivulos hypocriu non vi- 
det, quia exterioribus favoribus fusus, dum solis 
visibiiibus intendit, qua^ sunt dona Spiritusper amo- 
rem non attendit. 

Torrcntis uomine bi qui transitoria diligunt, de- 
signantur, sicut Job conquerendo loquitur dicens : 
Fralres mei prwterierunt me sicut torrens^ qui ra* 
piim transit in convallibus, Relege cap. 10, lib. \i, 
dist. 4. 

Torrentis nomine fluenta sacrorum libroruro de- 
signanlur Salomone dicente: Oculum qui subsarmat 
patrem, et qui despicit partum matris 5«(P, effodiani 



(529) Ex I. xxxiii in Job, c. vi. 
(550^ Ex I. XV in Job, c. x. 



•w 



illum corvi di torreiilibKS 
dist. 4. 

(551) Torrcnlium nomine invcnforcsperversorura 
dogmalum .designanlur, sicut Job de ipsorum se« 
quacibus loqucns, ail : In desertis habitani torren- 
tium (JobwK, 6). Torrenics dicimus rivos, qoi ab 
liquis hiemalihus colligunlur, qui eliam CEtcris 
temporibus arescunt. Jure Uaque invenlores pcr- 
versorum dogmatum torrenles vocantur, quia a co- 
lore cbaritatis frigidi quasi in lorpore lcmporis hie- 
Tnaiis excrescunt. Qui non perpetua plenitudine 
profluunt, scd Cathoiicorum ailegationibns quasi 
^stibus solis exsiccantur. Et quidem invcntores 
perversorwm dogmalum contra Ecclesiam exorii 
fervore pm vcritatis cxstincti sunt ; sed tamen eo- 



GARNEftl CAN. Rl^G. S. VICTORIS PARiS. 900 

Rcpcto cap. 7, lib. ii, A tamen cogi(alione.<ordcscit. Unde etiam per ftlism 
prophetam sub Judex specie de aniroa immundis 
desideriis occupata dkitur : Omnes qui quwrunt 
eam^non deficlent^ in memtruis ejus invenienteam 
{Jerem. ii, 24). Maligni quippe spiritus quaerentes 
non deficiunt, cum infcrre perditionem cupiunlet 
nulla rcctitudinis ben% cogilationis repellttniur, 
atqiie in menstruis suis animam inveniunt quando 
in 410 pollutis cogitationibus positam facile ad 
pervcrsam operalionem trahunt. Dicatur ergo : In 
die illa crit fons patens domus David^ elc. Quia 
npertus jam nobis esl fons misericordiae, Redemp- 
tor nostcr qui in domo David incarnari dignatus 
csl : ut peccatorcm lavcl, a perverso opere et men- 
struaiam meniem diluat, ab immunda cogitatione. 



rtim discipuli, qux iHi docucriint, tencre ac defen- " Patet ergo fons, curramus, cum lacrymis lavemur 



dcre, non desistont. l\\ ergo qni illormn scquuntur 
errorcs, el in descrlis habiianl torrentiuin, id cst 
in corum prsedicalionc conridunt, quorum cloquia 
Calholicorum jam rcsponsione atque raliocinatione 
siccata sunt. 

(552) Possunt quoque per torrentcs prnedicatores 
sancli intelligi, qui, dum iu prsesenti vita divinis 
Hobis 409 ^loquiis influunt, aquarum muititudine, 
{|uasi in hieme coUiguntur. Qui et sestivo sole adve- 
liienle se subtrahunt, quia, cum .Tlcrnnc patriiB lux 
cmicuerit, praedicare cessabunt. Ilorum autem lor- 
rentium deserta sunt vila; temporalis commoJa. 
Ea namque deserunt, et ad lucra se co^leslia adipi- 



hoc fonte pietatis : In hoc fonte ipse quoque David 
lotus cst cum rcdiit ad lamenta pcenitentise, posl 
maculas g^^is culpx. In hoc fonte misericordiae 
lota est Blaria Magdalene, quae piius fainosa pcc- 
catrix, postmodum lavit locrymis maculas corrt- 
gendo mores. In hoc fonte omnibus aperto, lavit 
Pctrus quod negaverat, quia flevit amare. In hoc 
fonte miscricordiae, in flne suo lotus est latro, qui 
semetipsum in morle reprehendens, a culpa ablutus 
est confessione veritatis. 

(554) Fontium nomine dona gratiae spiritalis de* 
signantur, sicut per Psalroistam de Domino dicitur : 
Emittis fontes in conraUibu» (Psal, ciii, 6). QuM 



scenda convertunt. Cuncta aulcm haec torrens ille q namque per fontes nisi spiritalia dona : quid per 

reliqueral qui dicebat : Propter quem omnia detri^ 

menlum feci et arbiiror ut stercora (Pliilip, iii, 8). 

ISed quia pravorum mcntcs ea in hac vita adipisci 

appetunt quae despicienles justi dcrelinquunt in de- 

senis lorrentium habitare rcferuntur. llla enim quae 

sanctis indigna sunt ipsi percipere pro magno con* 

cupiscunt. 

CAPUT vm. 

DE FONTE. 

(555) Fontis nomine Redcmptor noster designa- 
tur, sicut per propheiam dicitiir : In die illa erit 
fons patens domui David, habitanlibus Jerusalem^ 
in ablutionem peccatoris el menstruatas (Zach. xiii, 
/1). Quid enim fontis uomine nisi Redemptor noster 
accipitur? fons autem oceultus est Unigenitus Pa- D 
tris invisibilis Deus : fons patens est idem Deus 
incarnatus. Qui fons patens recie domus David di- 
citiir, quia ex David gcncre noster ad nos Redem- 
ptor processit. Jerusalem vero visio pacis interpreta- 
tur. Hi autem Jerusalem habitanl, qui in visione 
pacis intimae menlem flgunt. Peccator vero et mens- 
truaia est, vel Is qui delinquit in opere, vel mens 
quae labitur in prava cogitatione. Menstruata nam- 
que ista pollutio esl, quae et aliena carnc non tan- 
gitur, et sua carne inquinatur. Sic itaque, sicom- . 
nis anijua qux, etsi malum opus noik aigit, pollltfa 

1551) Ex I. XX in Job, c. xiii; iri principio. 
552) Exl. sup.,c. xiii, U. 
(o35) Lx hom. 20 iu Ezcch. anloiinem. ' 



convalles uisi humiles, accipimus? Omnipotens au 
tem Deus emiltit fonles in convallibus, quia dona 
spiritalis gratiae humilibus praeslat. 

Foutium nomine fluenta veritatis designantur, 
sicut per Psalmistam Doinino dicitur : Tu dirupisti 
fontes ei torrentes, tu siccasti fluvios Ethan (P«a/. 
txxiii, i5). Vide cap. 4 supra, dist. 5. 

411 CAPUT IX. 

DE PUTEO. 

In Scriptnra sacra puteus cum singnlari numero po^ 
nitur^ allquando peccati prQfunditns^ aliquando 
vitw prwsenlis profundilas designatur ; cum vero 
pluraliter ponitur^ aliquando Scriptura: sacra: libri^ 
aliquando profunda cordium noslrorum tHfe/-* 
liguntur. 

(555) Pulei nomine peccati profunditas designa- 
tur. Unde David sub specie peccantium exorat, di- 
cens : Non me demergat tempestas aquce neque ab^ 
sorbebat me profundum^ neque urgeat super me pu^ 
teus os suum (Psal, lxviii, 5). Quod enim mali ope^ 
ris iniquitas a boni stabilitate commovit, quasi 
tempestas aquae rapuit. Sed si ad haec longa consue— 
tudine non pnievaluit, non demcrsit. Omnis autem 
qui viam vitae deserens in peccatorum tenebras m 
dcjicit, semeiipsum quasi in puteum Tel iii foveatfn 
mergit. Sed si ad baec Ic^nga consuctudo non de— 

(55 i) Ex hom. 30 in Evang. 

(555) £x 1. XXVI in Job, cap. xxix in princip. 



B 



SOf CAEGORIANUM. 

primit, ncquaqiiam os suum puteus coangustaTit. A 
Si Tero diutina perpelraiione etiam in consueludine 
iniquitatis opprimitur, ne ad superiora possit ex- 
trahere, quasi angusto ore putei coarctatur. Tanto 
ergo facilius aggredilur, quanto minore consuetu- 
6\oe constringitur. 

(536) Putei nomine vitie praesentis profuudilas 
teignatttr, de qoo qnia diTiais a montibus et pra&- 
«edmtinm exemplis adjuti liberamur, bene per Je- 
remiami : Propketam in pulenm mioHm signatum 
4st^ fa»\ ut ievetur ex fmteo^ funes ad eum et pmni 
weteree deponutttur {Urem. xxtiii, II, 12). Qiiid 
enim putce nisi hujus vitx profundum signalur? 
Quld fonibus nisi praecepta Domiuicat^gurantur? 
412 Qtt^ ^i^ ^^ >A ™^1^ operatione positos ct 
conYincttnt, et eripiunt, quasi ligant et trahunt» 
ooarctant et leyant. Quid vero per pannos Teceres 
«isi antiquorum patrum exempla inteUiguntur? Nc 
autem his funibus, id esi^ praeceptis Domiaicis li- 
gatos quis dum trahitur, incidatur, simul etiam 
panni releres deponuntur ; quia, ne praecepta divina 
nos terreant, antiquorum nos exempla confortant, 
ct ex eorum coroparatione facere uos posse prae- 
sumimns qnod ex nostra imbedllitate formidamus. 

(S36*) Puteorum nomine] Seripturae sacrae| libri 
designantur, sicut ex Isaac opere cognoscimus, qui 
paleos fodisse legitur. Quos tainen puteos Allophyli 
lerrae congerie replebant. Quid enim per puteos nisi 
aacrae Scripturae libros accipirous? Puteos quippe 
fbdimus, cum Scripturae sacrae abditis sensibus alta q^ 
penetramus. Quos tamen occulte repient Allophyli , 
qnaodo oobis ad alta tendentibus immundi spiritus 
lerrenae cogitationes ingerunt» ei quasi inTenlam 
^Tinae scieniiae aquam toilunt. Saepe namque cum 
doquiis sacris inlendimus, malignorum spirituum 
iosidias gravius toleramus, quia menli noslrae cogi- 
Caliooam terrenarum pulverem spargunt, ut inten- 
lioois Dostrae oculos a iuce intimae visionis obscu- 
renl. Quod nimirum Psalmista perluleral, cum di- 
eebet : Deelbiale a me maligni^ et urulabor mandata 
De$ mei (Psal, cxvni, 9) : videlicet patenter insi- 
onans, quia roandata Dei perscrutari non poterat 
eom malignorum spirituum insidias in mente to- 
lerabat. 

(537) Possunt vero per puteos profunda cor- ^ 
diom nostrorum intelligi. Unde bene Isaac apud alie- 
oam gentem pnteos fodisse describitur. Quo videlicct 
exemplo discimus, ut in bac peregrinalionis 
aerumna positi cogitationum noslrarum profunda 
peoetremus : et quonsque nobis vcrae intelligenliae 
oqoa respondeat, nequaquam nostrae inquisitionis 
nMDQS ab exhaurienda cordis terra torpescat. Quos 
tamen puteos Allopbyli insidiantes replesse dicun- 
tor, qjmsk nlmirom immundi spiritus cum nos stu- 
diose cor fodere 413 conspiciunt congestas nobis 
leoiatiooum cogiiationes ingerunt : unde seroper 

(536) Ex I. xxTiii in Job, c. vii. 
(536*) Ex 1. XVI in Job, c. iii, 9. 
(557) Ex 1. xxxi in Job, c. xiii, iS. 



— LiB. vn. sot 

mens evacuanda est, incessanterqne fodienda ne si 
indiscussa relinquitQr usque ad tumorem perverso- 
rum operum, cogitationum super nos terra curou- 
letur. Quarovis eniro seroper intento mentis oculo 
in supemis evigilerous , quarovis cuncta quae in 
imo praeterfluunt pede rigidi contemptus calcerous, ex 
corruptione taroen terrenae camis cui adhuc iropti- 
cati surous, pleruroque cogilationuro pulverem io 
corde patimur. Curoque foris aliis ad appetenda 
coelestia persuaderous, nosroetipsos seroper intrin* 
secus suhtili inquisitionc discutcre deberous : ne 
qua imrooranle dio in nobis inCroa cogitatione pol- 
luarour. 

CAPUT X. 

DE LACO. 

In Scriptura $acra laci nomine, aliquando peccatum^ 
aliquando infernus designatur, 
(558) Laci noroine peccaturo designatur, unde 
propheta Jereroias duro quaedaro in iniquitatis longa 
consuetudine obmtam fuissc considerat, in lamentis 
suis sub ejus specie seroetipsum deplorat, dicens : 
Lapea eU in tacum vUa medf et posuerunt lapides 
enper me {Tkren. iii, 53). Quid enim laci noroine 
nisi iniquiUs, et quid lapidis noroine nisi dura ini- 
quiutis consuetudo signatur?In lacum autero vita 
labitur, cora labe iniquiutis inquinatur. Lapis vero 
superponitur coro eUam dura consuetudine roentis 
peccato devoraturutetsi velit exsurgerejam utcun- 
que oon possit ; quia moles desuper malae consue-' 
tudinis premitur. 

(539) Laci nomine infemus designatur, sicut pro- 
pheu tesUtur qui de quibusdam ignorantibus ait -, 
Poruverunt ignorantiaro suaro curo his qui descen- 
dunt 414 ^^ lacuro. Infernus quippe non imroerito % 
lacus dicitur, quia hos quos seroel coeperit, semper 
fluctuantes et trepidos torroenlis circumfluentibus 
absorbet. 

CAPCT XI. 

DE PROFUNDO. 

(540) Profundi nomine profundius cogiutionum 
designatur, sicut in libro beati Job a Domino de 
ultiroa diaboli saevitia dicit : Fervescere faciet quasi 
otlam profundum mare {Job xli, 2). Quid enim per 
mare nisi vita saeculariuro, etquid per profundum 
uisi altae et abditae eoruro cogiutioncs exprirountur? 
Quid profunduro roare diabolus facit quasi ollam 
fervescere, quia niroimro consUt quod perseculionis 
extreroae teropore coutra electoruro vium studeat 
aniroos reproboruro per flamroaro cmdeliutis exci- 
Ure. Tunc profunduro roare quasi olla fervescet, 
cum corda dilectorum saeculi valido ardore succen- 
det : et quae hoc pacis tempore intra suam malitiam 
clausa latuerunt, tnnc in aesturo iroroanissiroae per- 
secutionis ebulliunt, ac per abrupUro cmdeliuiis 
aperUe licentiaro, ea quae diu presseraot odia anti- 
qui livuris exhalant. 

53B) Ex I. XVI in Job, c. xxiv, 30, 31. 
'539) £x I. IX in Job, c. xxxviii. 
540) Ex l. XXXIV in Job, cap. xiv, 10. 



U05 GAnNERI CAN. REG 

PrOfundi nomine infernus dcsignatnr, sicut per 
proplieiam Domino dicilur : *Posuhii profundnm 
maris rtam, ut transirent tiberati (Isai. li, 10). Vide 
cap. 2 supra, dist; U 

CAPUT Xll. 

DE GURGITIBUS. 

(54!) Gurgilum noroine mulliplcx exposilorum 
sanctae Ecclesiae praedicatio designatur, sicul per 
Eliu de Domino dicitur : Qui aufert stiltas pluvia^, et 
tffundit imbres ad instar gurgilum {Job xxxv, 27). 
Possunt quippe per stellas pluviae sancli aposloli 
designari de quibus Judicx reprobatae per Jeremiam 
dicitur : Prohibilas 415 «««' «'«''<» pluviarum de 
€0gtOf et serolinus imber non fuit {Jer* iii, 5). 
CAPUT xin. 

DE STILLICIDIIS. 

Stiilicidiorum nomineverba praedicantmm desi- 
gnantur. Yide supra cap. 6, dist. 1. 
CAPUT XIV. 

DB CANALIBUS. 

CanaliQm noBsine libri divini designantur, sicut 
per Moysen dicitur : ToUens Jucob virgas popnleas 
virides, et amggdalinas^ et ex ptatani» ex parte decor- 
ticavit^ eas detracti^que cortidbus in his quw spo • 
liata fuerant^ eundof apparuit : itta vero quas integra 
€rant virida permMnserunt, aique in hunc modum 
color effectus est varius ; ubi et subditur : Posuitque 
eas in eanatibus inquibus effundetnitur aqua , ut cum 
venissent greges ad bibendum, ante oculos liaberent 
rirgas et asp^etu earum conciperent, Factumque est 
ut in ipso calore coitus oves intuerentur virgaSy €t pa- 
rerent maeulosa et varia et diverso colore respersa, 
$ Legec. 13, dist. 2*1. iii. 

CAPUT XV. 

DE FLliXTIBUS. 

In Scriptura sacra flnctuum nominej aliquando lumul- 
tus tentalionum, aliquando s^mitas pruvorum intel- 
liguntur. 

(542) Fluctuum nomine tumultus teniattonum de- 
^ignatur ; unde cum Dominus de pravorum saeviiia 
gub appellatione maris ad beatum Job loqueretur, 
subdidit dicens : Circumdedi iilud terminis meis, et 
posui vectem et ostia^ et dixi : Hucusque venieSf ei 
hic confringes tumentes fluctus iuos {Job xxxviii, 10). 
Si cnim per mare416 ^^^ nostrum accipirous, bene 
per fluctus tcntaliones et vitioruro strepitus acci- 
peie possumns. Termiuis ergo suis Dominus hoc 
inare circumdat : quia cor nostrum adhuc corru - 
ptionis suae molestia, et cura turbulentum, sub 
mensura contemplationis humiliat : ut lieet pius 

(541) Ex 1. xxYu in Job, cap. v. 



. S. VICTORIS PARIS. 804 

A appetat, uitra tamen quam sibi conceditur non 
ascendat. Vel certe hoc mare terminis suis Domi- 
nus circumdat, quia cor nostruin tehtationibus tu- 
midum, occultis donorum dislrlbutionibus mitigat : 
modo agens, ne pravorum suggestione ad delecta- 
tioneni veniat, modo ne pravorum delectatio usque 
ad consensum prorumpat. Qui ergo iilic.tos motas 
cordis respicit, et in quibu^dam eos usque ad con- 
sensum venire prohibet, in qiiibusdam vero illos 
etiam a deleclatione restrtngit : niminim fureuli 
mari terminum ponit, ut ncquaquam in opere 
exeat, sed intra sinum mentis tentationum submur- 
murans se unda coliidat. Et quia tunc valenter re- 
stringitur, cum ei dileciione Dei, atqiie inspiratis 
virtutibus obviatur, recte subjungitur : Et posui 

B vectem^ et ostia^ et dixi : Hucusque, venies et non 
procedes ampiius {Job xxxviii, 11), etc. 

Quid enim moraliter aliter per ostia, nisi virtu- 
tes : quid per vectem, ;nisi robur cbaritalis accipi- 
mus? Haec Haque osiia seiltcet virtuies operationum 
ii!are'saefviens dissipat, nisi eas ex occulto mentis 
opposita charitas astringat. Facile enim omne vir- 
tutuni bonum tentatione cordis irruenlc destruitur 
nisi ab intimis flxa charitate solidetur. Unde et 
Paulus in suis praedicationibus, dum qusJam vir- 
tutum ostia maris tentationibus opponeret, iliieo 
eisdem ostiis quasi robur adjunxit' dicens : Super 
omnia autem charitatem hatentes^' quod est vinculum 
perfectionis {Coloss, iii, 14). Perfectionis eniro vin- 

p ciilum cbaritas dicitur, quia omne bonum quod 
agitur, niniirnm pcr illam ne pcreat, ligatur, a ten- 
tatione namque citius quodiibet opu3 evellitur, si 
solutum a vinculo charitatis invenilur. Si autem 
meiis Dei ac proximi dilcctione <M>ustringitur, cnni 
tentationum motus quaelibet ei injusta suggesserint» 
obicem illis dilectio opponit, et pravae pcrsuasio- 
nls undas virtulum ostiis et Tecle intimi amoris 
frangit. Bene, ergo dicitur : Posui vectem, et ostia^ et 
dixi, etc. {Job xxxviii, 10). 417 Qu>^ ^^^ dcctus 
quisque et tentatur vitiis, et tamen facere male sug- 
gesta renitltur, quasi mare ciausum tenetur. <2uod 
etsi intus tumultuosis cogitationum iluctibus nien- 
tem percutit, statula taracn bene vivendi littora noo 
cxcedit. Quod mare quidem in tumores se erigit» 

D sed dum fixa cordis deliberatione illiditur, fractuod 
redit. 

Fluctuum nomiue semitae pravorum designan- 
tur, sicut per beatum Job in persona Ecclcsiae di- 
citur : Pedes meos subverteruut et oppresserunt quasi 
fluctii)us semitis buis {Job xxx, 12). Vide lib. v, cap. 
56, dist. 9. 

(542) E% I. xxviii in Job, <:ap. ix, sparsim xix. 



*** INGIPIT LIBER OCTAVUS. 



CAPCT PRIMUM. 

DB AURO. 

in Scriptura sacra auri nomine, aliquando divini' 



tatis claritaSf aHquando sptendor suptmm civitth- 
tis^ aliqttando diaritas, aliquando nitor giorioi 
iemporaliSf aliquando spiendor sanciiiatis, aU^ 



305 



CRECORIAMJM 



quando ingenium^ uUquando sensus bene operan^ A 
fts, aliquando anima fidelis dcsignatur, 

(543) Auri nomine ipsa iutima divinilatis clarit:is 
designalur, sicut in Canlicorum Ganticis species 
ftfionsi describilur : Caput- eju^ aurum oplimum 
(Caitl. Y, 17). Quia enim capulCbristi Deus, uil 
veru est in meiallis auro fulgentius» sponsi caput au- 
nim dicitur: quia ejus bumanitas ex diviuitatis 
siue nobis daritate principatur. 

(544) Auri uomine splendor supernx civitatis acci-* 
pitor, sicut banc Joannes se vidisse tesiaturdicens i 
iftl9 ^P*^ ciritas aurum mundum, simiUs vilro mundo 
(Apoc, XXI, i8). Quia enim sancti omnes summa in 
ea bcatitudiius cldritate rulgebuut, iustructa civi-r 
las auro dicilur. Et quia ipsa eorum claritas vicis* 
ftinn sibi in alternis cordibus patet, et cum uiiius B 
ctijusque vultus accenditur, simul et conscientia 
penetratur: hoc ipsum aurum idcirco vitro mundu 
siroile csse dicitur. Ibi ^uippe uniuscujusque mcn- 
tem ab altcrius oculis, membrorum corpulentia uon 
abscondet, sed palcbit animus; patebit corporali-^ 
bas ocalis ipsa etiam corporis barmonia. Sicque 
mujsqaisque tunc eritconspicabilis alteri, sicut nuuc 
esse non potest conspicabiiis sibi. fieue itaque 
civitas illa superna ex auro constat^ simili vitro 
quia per aorum clara et per vitrum perspicua di- 
gnoseitur. 

(545) Auri nomine charitas designator. Stcut an«-' 
gelam qucm sibi loqui Joannes asp^xit, ad niamil- 
las zona aurea cinctum vidit: quia • nimimm so^ 
pcrnonim civiom pectora dum po^ali jam nequa- 
qaam timori subj^cta sunt atque a se vicissim nuUa 
BCtssione.solvuniur, ex sola se cbaritate constrin- 
guoL Zonam qi^ippe auream circa ; mamilla^ ba- 
bere^est cunctos mntabilium cogi.tationnm motus. 
per solius jam amoris vincula restPingQre. 

(54G) Auri nomine nitor glorise temppralts expri- 
mitur, sicut per prophetam (Mciiurz Caiixaureus. 
Babylon (Jerem. li, 7). Quid enim fiabylonis no- 
arine, nisi bujus muudi gloria designatur? <}use 
calix aureus dicitur : quae dum pulcbra esse tem- 
poralia ostenlat, stultas mentes in sui conciipiseentia) 
debriat, ut speciosa temppralia appetaut>',eii inyU 
sibilia-pubthra coutemnant. Hoe aiii?eo calice prima; 
spontesua £vadebriata est, dc qua bistoria^ verita» D. 
tis dioit : quia cum vetitum lignum conspiceret, vi- 
dlt quod esset pulchrum visu» aspectuqoe delecta* 
Lile, et comedit. Aureus ergo fiabylon calix est». 
quia diim visum exterioris puichFitudinis ostendit, 
teosum internae rectitudinis sobtrabit. 

Auri nomine splendor sanctitatis accipltuv» ^icut: 
Jodaicum populum ab splendore justitia ad 420 
neqoitiae tenebras commutatum Jeremias depio* 
ratdic!.'ns: Quomodo obscuratumest aurum^ mutalus 
€st color optinuufj (Thren, if 1.) Vide lib. vi, cap. 
11, disU 3. 

^43) Ex I. XXXIV in Job, c. xiii iu initio S. 

(544) Kx 1. xviii in Job, c xxviiy3U 

(545) £x I. XXXIV iu Job c. xm iuitio iO. 



, — LIB. \in. 306 

(547) Auri noniine ingcnium deslignaiuis sicut 
per beatum Job dicilur : Si putati aurum- robur 
n^um {Job xxxi, 24). Quid enim aurum accipimus, 
nisi praeclari intcllectus ingenium ? Ncc abborrel a 
rationis ordine quod.aurum dicimus ingenium desi- 
gnare t quia sicut in ornamenlo aurum supponitur, 
ut ge^nmarum desupor ordo disponatur : ita clara 
sanclorum iugenia diviuis muneribus humiliter 
substernuntur, et distincla supcr se gratiarum dona 
percipiunt. Saucli autem viri robur suum aurum 
nou dcputant : quia quaniolibet ingenio fulgeant ni? 
bii se esse ex suis viribus peusant. Et cum sentire 
omnia valeutcr possunt, prius intelligere semetipso^ 
cupiuut^ quatcnus lumeu iugenii more solis prius 
ilkistret locum in quo oritur, postmodum caeiera 
ad quse procedendo dilatalur : no si cognoscentes 
alia semetipsos ucsciant, ibi solis radius ubi oritur 
tcuebrescat. lugenii itaque virtutcm ad cognoscer»-^ 
dam infirmilatenrpropriam dirigunt, atqueex iuflr* 
mitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurunv 
ergo non robur creditur^ si in accepto ing^nio fldu- 
cia uon babetur. 

(548)A.uri uomine seusus bene opcrantis desi-» 
gMatur, sicut per Salomonem dicitMr : Si^ut proba^- 
tur in cenflatorio argentum^ el in fqniace aurum : ilu> 
probaturhonworelaudantis{Prov» xxyii,!^!). Argen^ 
tum quippe vel aurum, si reprobuni. est igoe cou- 
sumitur : si vero probum, igne declaratur. Sic ni- 
mirum est etsensu&operaniis. Nam qualis sit la 
eaquod laudatur, ostenditur. Si enim se auditis 
suis laudibus extoliit, quid is(e aliud quam rcpro* 
bum argentum, vel aurum fuit,quem videlicet for- 
nax linguse consumpsit? Si autem favores suos an- 
dieus, ad superni judicii considerationem redeat^ 
ac ne de bis apud occultum arbiirum grayeiur, (pe- 
tuit, quasi ex purgationis igiie ad magnitvidinem^ 
daritatis excresccre : et unde iiicendium . trepidar 
tionis sustinuit, inde darius fMlget. 

4S1 Auri nomine anima fidelis acctpltur» sicut 
in libro beati Job ab Heliu dicitur : Ab Aquilone. 
aurum veniei (/o6 xxxvii, 22). Yide lib. i, cap. 15, 
disu ^i 

GAPJUT IK 

DB OBRTZO* 

InScriptnrdisacTa obry:ii nomine^ atiquando angeUcet. 
natt^ra^ aliquando mens perfecta designatur, 

Obryzi nDmine angeli)ca accipitur naturat sicul 
per beatum Job, cum sapienlise pretium requireret^ 
dicitur : Non dabitur aurum . obryzum pro ea (Job 
xxviii, i5). Quid nempe per aurum obryzum nisl 
saacti angeU desigoantur? Qui recte et aurum vo^ 
cantur, et obryzum : aurum, quia fulgent clarilate 
justitiae; obryzum, quianiUbjim uoquam habueruot 
contagium culpae. Homines vero justi quandiu in 
Ikic carne corruptibiii mortaliter vivunt, aurum 
quideiP' esse possuftt» obiyzum omuino esse non 

(546) Ex ejusdem I. proximi c. 

(547) Ex 1. XXII in Job, cap. ii, post med. 
(54^) £x I. XXII in Job, c. v, poot medium i% 



507 GARNEHI CAN. REG 

possuDt» quia corpu» quod corrumpHur aggravat 
animam et terrena tnkabUatio deprimit $en$um^ 
multa cogitantem {Sap, ix, 15). Nam qaamvis in 
bac vita ex roagtia jusiitiae claritatc respIendeanCy 
nequaquam tamen ad purum peccatorum sordibus 
careni Joann«^ apostolo atteslante qui dicit : Si dixe-- 
rimus quia peccalum non habemu»^ no»metipso$ se- 
ducimu$^ et verita$ non e$t in nobi$ (Jac. i, 8) : 
affirmante Jacobo qui astruit dicens : In multi$ 
enim offendimu$ omne$ (fac. ni, 2). Propheta 
etiam deprecante, qi|i ah : Non intre$ in judicium 
cum $ervo tuo : quia non ju$tificabitur in con$pectu 
tuo omni$ viven$ (Jvb xiiif, 15).. Aurum ergo obry- 
zum illi nuncupantur, qui in ea m qua conditt sunt 
jnnocentia perdurantes,, etfulgent charitate justitie, 
et nullis vel mhnimis maeuhintur sordibus culpoe. 
Sed quia pro hac sapientia nulhis angelorum re* 
demptor humanr generis mittendus fuit, ne quis 
spem in his quos in adjutorio hominum saepius ap- 
paruisse didiciinus, 422 angeUs ponerel, dictum 
est : Non dabitur aurum obryzum pro ea. Ac si 
aperte diceretur : Per semetipsam sapientia maulfe- 
stabitur ut humanum gentts a culpa redimaUir. 
Nullus Tieo ejus augelus mittilur, quia per Greato- 
rem necesse est ut creatura liberetur. Unde et ia 
ETangeiio Dominus dicit : Si vo$ FUin$ tiberaverit, 
vereltberi eriti$. 

Obryzi nomine mentis pulchritudo designatur; 
iinde a beato Job dicitur : Si putavi aurum robur 
meum^ et obryzo dixi, fiduciajnea (Job xxxi, 24). 
Quid enim aurum nisi praeclari inteliectus ingenium 
accipifflus? Quid obryzum nisi menfeem humanam, 
q«ae dum igne amoris excoquitur, seroper in se ser- 
Tat claritatem pulchritudinis quotidiana innovatione 
fervoris. Nescit enim mens per torporem vete- 
rascero, .quae studet per desiderium semper iii- 
choare. Uinc namque per Paulum dicitur : Renova" 
mini $piritu mentit ve$tr» (Epke$. it, 32). Hinc 
Psalmista qui ad perfectiouis jam culmen pervene- 
rat, quasi inchoans dicebat : Dixi^ nunc eospi (P$ah 
ULxvi, 11). Quia videlicet si lassescere ab inchoatis 
l>ouis nolumus, valde necesse est ut inchoaie nos 
quotidi(S ci^edamus. Dicat erga : Si [putaTi aurom 
rebur meum, et obryzo dixi, fiduiAi mea. Ac si 
aperte hteatur dicens : Nec ea quad Teracher intel- 
lexi, meo ingenio tribui, nec menti proprlae si qua 
nie egisse bona contigil, haec principaliter depu- 
uvi. 

iiAPUT m. 

M TALEHTIS. 

(549) Talentorum nomine donagratlae designao-. 
turi sicut in Evangelio dicitur : Ucmo quidam pere- 
gire prolici$cen$ vocavit $ervo$ $uo$f el tradidit iUi$ 
bona $ua, Et uni dedit quinque talentaf alii autem 
diio, alii vero unum : Vnicuique $ecundum propriam- 
virtutem, et pfofectu$ e$t $tatim (M^itth» «xv« 14)s 

(549) Ex hom. in Evang. 

(550) Ex I. XXII Job, xxni. 46. 

(551) Ex bom. 9 iu Evang. iu medium cir^ 



6. VICTORIS PARIS. 308 

A Quis enim iste homo est nisi ^edempter noster, qui 
in cairne quam assumpsit^ abiit in coelum? Carnis 
namque locus proprie terra esi, quae quasi ad pere- 
griua ducitur, dum per Redemptorem nostrum in 
coelo coHpcatur. Sed 423 ^^^ ^^^^ peregre proff- 
ciscens servis bona sua tradidit : quia Qdelibus suIb 
spirituaiia dona concessit. Et uni quidem quinqae 
talenta, alii duo, aKi vero commisit unum. Quiuqua 
eteuim sunt corporis sensu&» TideKcet visus, audh^ 
tus, guslus, odoratus et tactus. Quinque igitur ta- 
ientis donum quhique sensuum, id est exteriorun» 
scientia exprimitur ; duobus vero intelleclus cl ope- 
ratio ; unius autem latenti nomiae intciiectus tan- 
tummodo designaHir. 

CAPUT IV. 

B DE PECUXIA. 

(550) Pecuniae nomiiie doctriu» sanctae miiiisle^ 
rium dcsignatur, sicut per bealvm Job dici;ur ^ 
Si fructu$ lerrce mees comedi abeifue peeunia (Job 
XXXI, 39). Terrae enim nominc vel privata domus, 
vei sancta Ecclesia intelligitur. Fructus ergo tcrne 
absque pecunia comcdere, est ex Ecclesia sumptiis 
quidem accipere ^ sed eidem Ecclesiae praMlicatio- 
nls pretium non praebere. De qua videKcet prx-di- 
cationis pecunia auctoris voce dicilur : Oportuii te 
committerepecuniammeam nummulari{$, et veuieneege 
recepi$$emutiquequodnuum erat, cum u$ura (Matlk. 
\xT, 17). (551) Pecuniam namqne Hunimulariis 
dare est eis scientiam prxiUcatkiiils iinpenderc, qur 

^ hanc valeant et operibus csercere. In usura quippe 
pecunia etiam non data recipitur. Cum enini hoc 
redditur, quod aceeptum fuerai etiain iditd supeF 
iinpenditur, quod acceptum non est. Dc acccpta 
ergo verhi peeunia usuram solvit, qui cx eo quoil 
audivit, etiam alia studet inlclligcre qiiae nou audi- 
vit, quatenus alia ex aUis coHigens etiam Hla discai 
ex semetipso agere, qua; iiecdum ex praedicatorls 
ore didicit. (552) Terrae igitur fructus absque pc- 
cunia comedit, qui ecdesiastica commoda ad usuni 
corporis percipit, sed exhortationis ministeriuiii 
noH impendit. Quid adhuc nos pastores didmus, 
qui adventum judicis praecurrentes, officium praedi- 
cationis susciplmns, sed aiimenta ecdesiastica rout^ 
mandttcamus? Exigimus quod nostro debetur cor-- 

D pori» sed non impendimus» quod subjectorum de- 
betur cordi. Ecce vir sanctus tot hi hoc saeculo pi« 
gneribus 424 dstrictns inter innumeras occupatio- 
nes \\\m ad studium praedicatioiiis fuit. Qui fructus 
terrae nunquam siue pecunia comedit, quia nimi- 
rum sulMiitis verbum bonae adroonitionis reddidit, 
ft quibus fructus corporeae servitulis accepit. 

Sequitur ; Et animam agricelarum ejus afflixi. 
Agricol» quippe hujus terrae sunt hi qui minori 
loco positi, quo valent zelo, quanto possunt opere, 
ad. eruditionem sanctae Ecclesiae in praedicaiionis 
gratia cooperantur. Quos videlicct agricolas, hoo 

citer. 
(553) Ex sup. lib. in Job. 



500 GREGORIANIM. — LIB. MU 

^ non aflligerey eorum laloribus non invidcre : \ lemplalus ait 



sia 



ue reetor Ecciesis lUuu sibi soli jus prai<Iicaiionis 
vindical» eliam aliis recle praedicanlibus iuvidia, se 
mordente contradicat. Pia etenim pastorum mens, 
quia non propriam gloriam sed aucloris quaerit, ab 
omnibus vult ad]u.vari. Fidelis namque praedicator 
optaisifleri valeat, ut veritatem quam solus loqui 
uon sufficit, ora cunctorum sonenl. Unde cum J<»- 
soe-duobus in castris remanentibus vclici obsislerct. 
recte per Moysen dicitur : Quid wmularis pro me ? 
Qmi$ tribuat ul omnis populus prophelet, et det eis 
Dominui ipirilum suum {Num. xi, 29).Propbetare 
quippe oranes voluit,,qui bouum, qqod babuit, aliis, 
nou iuvidit» 

CAPUT V. j, 

BE THESAURO. 

Tbesauri nomine coeleste desiderium designatur, 
sieul in Evangeiio voce veritatis dicitof : Simite est 
reqnum aelotum thesauro absrondito in agro quem 
qmi invenit homo^ abscondit^ et prce gaudio illius va- 
dit^ et vendit universa qute habet et etmt agrum illum 
(Matth. XIII, 44). (553) Thesaurus namque coeleste 
esl desiderium. Ager vero in quo tbesaurus abscon- 
ditur est disciplina studii coelestis. Quem profecto 
agrum venditis omnibus comparat, qui voloptatibus 
camis renuntians, cuncta sua terrena desideria per 
disciplime ccBlestis custodiam calcat : ut nil jam 
quod caro blanditur libeat, nibil quod carnalem vi- 
tam trucidat, spiritus perhorrescat. Qua in re boc 
qaoque notandum 425 ^^^» 4^<>^ inventus tbesau- G 
nis abscondilur, ut servetur : quia studium coelc- 
stis desiderii a malignis spiritibus custodire non 
sufficit, qui buc et ab humanis laudibus non abscoii- 
dil. lu praesenli elenim vita, quasi in via sumus, 
qua ad palriam pergimus. Aluligni autem spbitus 
inter nostruin quasi quidam lalrunculi obsident. 
I>epraedari ergo desiderat, qui ibesaurum publice 
portat in via. iloc autem dico, non ut proximi nostri 
opera nostra non videanl, cum scriptum sil : Vi- 
deant opera vestra bona et glorificcnt Palrem vestrunif 
qmi est in coetis (Matth. v, IG). Sed ut per boc agi- 
nius, laudes cxtcrius non quaeramus. Sic autem iiit 
opus in publico, quatenus inU.^ntio maneat in oc- 
cullo>: ul de bono operc proximis pra:beamus excm- 
plem» el lamen per iatentioneiu qua soli Deo pla- ^ 
cere quaerimus, semper optemus sccrctum. 
CAPUT \I. 

©E DIVITIIS. 

(55^) Divitiarum nomine consiHorum acumina 
designantur, sicut per beatum Job dicitur : Si lce- 
tatus tiim super multis divitiis, est quia piurima re- 
perit manms mea (Jvb x\xi,^5). Quid cnim mullas 
divitias appellatas per signilicationcm credimus, 
nisi abundanlia acumina consiliorum? Qux qu%- 
renlis manus invenit, cum haec cogitatio traclantis 
^gnit ; has quippe Salomou sapicntix divilias con- 



Corona sapientium divUiof eorunt 

(Prov. XIV, 24). Qui qnia divilias non metalla ler- 

rena, sed prndcnliam nominat, illico per contne 

rietatcm .subdit : fatuitas stultorum imprudentia. 

Si enim coronam sapientium terrenas divitias di- 

ceret, procui dubio fatuiiatcm stuUorum pauper- 

talem potius quam imprudentia^n faieretur. Sed 

dum fatuilateni slultorum imprudentiam subdidit» 

sapicntium divilias, quia prudentiam dixerit, indi- 

cavit. BfuUas itaque apud nos divitias reperimus, 

cum dona abundantis inteUigentiae sacra eloquia 

investigando percipimus, atque in his plura, nec 

lamen sibimet diversa sentimus. Non est autem se- 

cura Ixtitia, in divinis paginis vel fortia 426i ^^^ 

multa cognoscere, sed cognita custodire. Nam qui 

l)ene intelligit, quid intelligendo opcrari debeal 

agnoscit. Quanto enim intellectus latius extenditur, 

tanto ad explenda opera enixius ligatur. Unde et in^ 

Evangelio dicitur : Cui muUum dalum est, multum 

quceretur ab eo; [et cui commendaverunt multum^^ 

plus petent ab eo (Luc, xii, 48). Deputemus ergo 

inteltigentiam datam quasi pecuniam muluam, quia 

quo plus nobis creditur ex benignitate, eo quoque 

debitores amplius tenemur iu opere. Quia igitur 

jiisti virl in bis 'quse vigilanter iotelligunl, secura 

l^titia non exiolluntur, dicatur recte : Si laetatus 

sum snper multis divitiis meis, etc. Ac si aperte 

diceretur : Nequaquam me in eo locupletem ex 

justitia credidi quorecta quae agere debui etiaro 

multa eognovi : uee intclligentia cor extuli, quia 

illud consideraiio debitae operationis pressit. 

(5o5) Divitiarum nomine divina eloquia designan- 
tur, sicul de Judaico populo, vel quolibet stulto 
ingenioso per Eiipbas dicitur : Et bibent sitientes 
divitias ejus (Job v, 5). Jiidaici namque populi di* 
vitias silicntes bibunt quia fluentis sacra! locutio- 
nis, qua3 in snperbiae ostentatione possederat, coa- 
vetsai gentilium menles irriganlur. Aliter : Sape 
slullus habet inierni fontis liquorem, sed non bibil : 
quia ingenium quidem intelligentise accipit, sed ta- 
raen vcritatis senteniias cognoscere legendo cun • 
lemnit (556). Scit quia intelligere studendo prse- 
valeat, sed ab omni doctrinae studio fastidiosus 
cessat. Divitiae quoque mentis, sunt verba sacrae 
locutionis : sed has divitias stultus oculis aspicit, 
et in ornamenti sui usum minime assumit, quia 
verba legis audiens magna qiiidem esse considerat, 
sed ad comprehendenda hxc nullo studio amoris 
elaborat. At contra alius sitim habet, ingenium 
non habet. Amor ergo ad meditandum hunc per- 
trahit, sensus hebetudo contradicit el sa;pe hoc in 
divinae legis erudilione quandoque studendo intel- 
ligit, quod per negligcnliam ingeniosus nescit, 
hujus ergo stulti divitias sitieutes bibuul, dum 
praecepta Dei quaa ingeniosi fastidientes nesciunt, 
hel)etes amantcs assequuntur. 



(55.3) Ex hom. 11 in Evang. 
(55i) Ex I. xxii in Job, c. m, 



4. 



(565) Ex I. 

{oo(y) Ex C. 



VI in Job, c. III. 
v, lih. sup. lY^ 



ni 



GARNEHI CAN. REG. 
427 CAPUT Vfl. A 



DE ARGF.NTO. 



In Scriptura sacra argenti nomiue^ aliquando diti' 
num eloquium^ aliquando divini eloquii scriptores 
designanlur, 

(557) Argenti ijamine divinum eloquium designa- 
lur, sicul per Psalmislam dicitur : ELoquia Domini 
etoquia cai:a, argentum igne examinatum (Psal. xi, 
7). Bene eloquia Domini argentum igne eiamina- 
tum dicuntur, quia sermo Dei si in corde ligilur, 
tribulationibus probatur. Sed quia nonnuUi elo* 
quium Domini non intcrius per exhibitioncm, sed 
cilerius per ostensionem babere concupiscunt, 
beneper prophetara dicitur : Disperierunt omnes 
involuti argento {Soph. i, H). Ili nimirum, qui 
eloquia Dei non intcriori rcfectione se replent, sed B 
cxteriori ostensione sc vestiunt. Unde Judaeis so- 
lam litleram servaDtibus per Prophetam dicitur: 
Quare appendiiis argentum^ et non in panibus {Isai. 
Lv, 2) (558) : Ac si diccret : Pensatis sacra eloquia, 
sed non in refectione : quia dum soium speciem 
litterae custoditis de spirituali intelligentia pingae- 
dlnem internae refectiEonis amittitis. 

(559) Argenti uominc divini eloquii scriptores 
designantur, sicut cum.beatus Job sapientiae pre- 
lium rcquireret, ait : Non appendetur argentum 
in commutatione ejus. Quia cnim argento sxpe 
eloquia divina signantur, possont argenti veca- 
bulo etiam ejusdem eloquii scriptorcs intelligi, 
quorum vita inter turbas bominum resplen-* 
duit luce virtulum. Sed quia lex peccata indi- 
care potuit, non auferre : Don quisquam veterum 
patrum, non legislator Moyses buinani generis re« 
dcmpior exstitit. Argentum ergo in commutatione 
bujus sapientiae non appenditur : quia quilibet san- 
cii esse potuerunt in comparalione unigeuili fllii 
42S nullius meriti esse pensantur. Qui nisi bujus 
sapientise servos se cognosccrent, sancti nullatenus 
fuissent. Ad hoc quippe illi missi sunt, ut in cor- 
dibus bominum viam buic sapieiitiae prsedicando 
praeparent, neque u( pro ea, sed per eam subjectos 
populos regant. Quia enim certum erat quod per 
accessum temporum deficientis saeculi languores 
excrescerent, actum est ut aeterna Dei sapientia in 
line saecuIoruQi per semetipsam venirct ad gran- d 
dem bunc et nimiae infirmitatis aegrotum, Id est, 
per tolum inuDdum jaceiis languidum genus bu^ 
manum ; ut traDsmissis prius pra^icaloribus, quasi 
quibusdam viatoribus tanto post modum major 
fieret potentia medici, quanto magis morbus cre- 
▼isset aegroti. Quia vero nuUus vitae ejus ad salvan- 
d08 nos mittitur, recte dicitur, nec appendetur ar- 
gentum in commutatione ejus : quia viia justorum 
pra^dicantium quantalibet sanctitatis luce poUeat, 
, dventum nobis supernae sapientiae pcr suam prae- 
entiam noncommutat. 

(557) Ex I. IV in Job c. xxviii, ante finem 55, 
50; et 1. XVIII, c XI. 

(558) Ex 1. XXIII, in Job, c. xvii. 



S, VICTORIS PARIS. S12 

CAPUT ym. 

DB ELECTRO. 

(560) Electri nomlne Redemptor noster designa* 
tur, sicut per Eaecblelem de ipso dicHur. De medto 
ejus quasi species electri^ hoe est, de medio igni^ 
{Ezech. I, 4).'lgnis quippe boc nomine ardor per^ 
secutionis intelligititr, quo Jndaea contra aactorem 
suum exarsit. Quid vero electri specie nisi Christus 
Jesus mcdiator Dei ct bominum designatur ? Ele- 
ctnim quippe ex auro et argento est. In electro 
dum aurum argenturoque miscetur, argentum ad 
claritatem crescit, aurum vero a suo fnlgore palles- 
cit. Illud ad claritatem proficit, boc claritate tem* 
peratur. Quia igitur in unigenito Del FUio natune 
divinitatis unica est natura nostra, in qua aduiia- 
tione humanitas in roajestatis gloriam crevit, divi- 
nitas vero a sui fulgoris poteutia bumanls se oculis 
temperavit, per ^boc, quod bumana natura clarior 
facta est, quasi per aurum crevit argentum. Et quii» 
divinitas a f^lgore suo nostris aspeclibus est tem- 
perata, qaasi auroro iiobis palloit 489 P^>* ^i^gen- 
tum. IIIaeDim nattira iromutabilis, quae in se ma« 
ncns innovat oronia, si ita' ut cst, nobis apparere 
vohiisset, fulgore suo nos incenderet potius qnam 
renovaret. Sed claritatem suae magnitiidinis tem* 
peravit nostris ocuHs Deus, ut dum nobis ejus cla- 
ritas temperatur, etiam nosira infirmitas per ejus 
similitudinem in ejus luce clarcsceret, et per ao- 
ceptam gratiaro, ut ita dicaro, su» habitudinis co- 
lorero mutaret. Quasi electrum ergo in |igne est 
Dcus factus homo in persecuiione. Ignis namque 
malitiae qui a Judacorum cordibus arsit in persecu- 
tione, priusquam sanctos apostolos saeviendo ^OiU 
geret, in ipso sc exercuit auctore ac Redemptoro 
generis huroani. 

CAPUT IX. 

PE FEBRO. 

/n Scriptura sacra ferri nomfue, aliquando aomfer^ 
sorum soliditas, aliquando fortitudo^ aliquanda 
pra^dicationis jaculum, atiquando ts, qui nocendi 
malitiam non deserit^ designatur. 

(561) Fcrri noroine conversoruro soliditas desU 
gnatur, sicnt beatus Job testalur dicens : Ferrum 
de terra lollitur {Job xxviii, 2). Occulto coDsilio 
suo omDipotcns Deus quosdam ab exordiis suis in-r 
nocentes custodiens usque ad virtutum summa prcH 
vebit, ut SRtate crescente simul in eis proficiat et 
annoruro nuroerositas, et celsitudo meritorum. Alios 
vero in exordiis suis descrens, scaturientibus vi- 
tiis ire per abrupta permittit^ Pleruroque tameu 
etiam eos respicil, et ad sequenduro se sancti amoris 
igne succendit : atque inolitas in eoruro cordibus 
prurigines vitioniro verlit in fervorem virtutum : 
et eo magis ignescunt ad desiderium requirendae 
pietalis Dei, quo magis crubescunt memoriam ini- 
quitatis sua^. Sicut 430 ^P^ contingit ut in pu- 

(559) Ex l. XVIII in Job, c. xxvin, 15. 

(560) Ex hom. 2 in Ezech. paulo post med. 
(5Gl) E\ I, xviii in {ob. c. xy. 



m GREGORIANUM. — LIB. Vm. 5U 

gns certamine miles ante diicis sui oculos consli- A doribus frangl, ne coganiur post dc corpore ncgU- 
tatQS hosiili virtuli turpiter cedat, et encrviter prx- 
bens lerga leriatur : Qui tamcn hoc iysum quod 



turpiter cessit erubescens, ante ducis sui oculos 
majores ex ipsa verecundia vircs sumil : tantaque 
post fortia exercet, quantis et praesentem gloriam 
Tirtutis peragat, et prseterilae ignominia debilitatis 
lergai. Sic ergo nonhunquam quidam in Dei ser- 
Titlo ex anteacta acrius debilitate roborantur, eos- 
que ad custodienda mandata et futurorum trahitde- 
slderiuro el impeilit memoria pra^tcriiorum : ut 
hinc ad ventura amor proTOcet, illinc de praitcritis 
memoria instiget. Quod tamen adversarii Ecclesiae 
dum 8uromis proedilos virlulihu^ vident, eisque in 
pnesenti vita unde dcrogent quia invenire nequa- 
quam possunr, accusare illbs dc prxlcriti^ moliun 
tur sicut Moysen nostrum Manichaeus impelit in 
qoo sequentium virtutum gratram transacli homi- 
ctdii conatur culpa foedare. In quo non attendit 
posimodom quam patiens ad susiincndum, sed 
prius quim praeceps ad feriendUm fuerit. Talibhs 
ergo adTcrsariis J6b subtitissima coiisideratiohe 
obvtans ait : Ferrum de terra lonitur, ut scilFcet qui 
infintius prios despectusque fuerat por tcrrcna iie- 
gotia, fortis postmodom factus e$t, ad coelestia prae- 
dtcaxnenta. 

(563) Ferrinominefortitudo designatur, sicut ad 
Czecbtelem a Domino dicitur : Et lu $wrie tibi sar^ 
laginem ferream, et pones eam murum ferreum iill^r 
tc ei dvitatem {Ezech, it, 3). Per saRtaginem nam- ^ 
qtte frixora, per ferrum vero fortitudo signatur.. 
Qat^ autem ita magistri atque doctoris mcntem 
quaro zelus BomiRt frigai et excruciat? Etquidem 
Paatus hujus sartaginis incendebalur friiura, cum 
dkeret ; Qnis infirmatur, et ego non infiimOr? Et 
quis seandalizatnr et ego non uror ?{II Cor.xi, 29.) 
Ct qiiia quisquis zelo Dci contra peccantes accen- 
dilQr, forli in perpetuum custodia munitur ne ex 
neglecta pncdicationis ct rcgiminis cura damnclur 
rccte dicitur : Pones eam murum ferreum inter te 
et civilatem. 431 Sartago cnim ferrca et murus 
lerreus iuler prophctam et civitaiem ponitur : quia 
cum nuuc fortem zelum doctoresexhibent, eumdem 
postmodum zelum inter sc et anditores suos fortem 



genlise igne gchenn» cruciari. Sed aliud est quod 
fnjuslis et subditis, aliud quod justis et non sub- 
ditis deberous. Ad illorum nos correptionem atqud 
custodiam reddendarum rationum debet timor ac- 
cenderc, ad istorum vero venerationem ipsa consi- 
derata ^uius incUnare. Sed arrogantes viri, quia 
hujns formam discretionis ignorant, justiset non sub- 
ditis exhibent quod a bonis prxdkatoribus iieriin- 
justis et subditis vident. 

(5Go) Ferri nomine praedicationis jaculum desi- 
gnatur. Unde Doniinus de diaboli violcntia per aii- 
tichristum acturus cum loquens ad Job dicit : Ae- 
pittabit ut paleas ferrum, et quasi lignum putridum 
css \Jbb XLi, 1^).' Ferrum namque acuitur ut ad- 
~ " versarius vulneretur. iEs autem rubigine pene uulla 
cOnsumitur. Ferro ei^go praedicationis jaculum, aere 
autem longanimitatis consiantia designalur. Unde 
et sub Aser spccie de sancia Ecclesia per Moyseu 
dicitur : Ferrum et <ei catceamentum ejus (Deut» 
xYXiii, 25). CalceamentDm quippe in Scriptura sa- 
cra munimen praedicallonis accipitur, sicut scri- 
plttm est : Calceati pedes iit pra^aratione Evangelii 
pacis (Ephes. vi, 18). Quia ergo per ferrum expri- 
mitur virtus, et aes calceamcntum ejus diciiur, dum 
praedicatio illius acumhie simutet constantia mu- 
nitur. Pcr ferrum enlm mala adtersantia 432 
pencctat, per a^s autem bona quaa proposuit, lon- 
ganlmitcr servat. Cujus profecto illic perseveran • 
tium apertius insinuat subdcns : Slcut diics juven- 
tuiiscjus, iia erU et senectus ilHus. Sed diabolus 
cum antichristtinf in etercitationem suae iniquila- 
tis assumpserit, et f^rrum vclut palcas, et aes velut 
lignum putridum reputabit, quia nisi divina gra- 
tia protegat, et pfaedlcantium vires velut palcas ne- 
quiliae suae igne cohsumet, et patienlium constan ^ 
tiam quasi lignum putriduni in pulvcrem redi- 
get. Et acumen igitur fcrri, ct aeris fortttudo deft- 
cil : dum per violentiam virtutisillius; et praedica- 
tionis sensus obtunditur, et patientiae longanimitas 
dissipatur. 

(564) Ferri nomine is qui nocendi oialitiam non 
deserit dcsignatur : sicut captivo Israelitico populo 
numero tamen ab iniquitate cOnverso DOminus ex- 



monitioncm tenent ; ne tunc ad vindictam desiituti d probrat dicens : Versd est mihi domusjsrael in sco^ 



nnt si nunc foerint in corruptione dissoiuti. Hanc 
sartagincm prophcta idem ut inter se' et audilores 
fioos murum sumeret, audicbat, cum ei divina vox 
praemilteret, dicens : Si tu annuntiaveris impio et 
ilie non fuerit conversus ab impietate sua, et a via 
impia : Ipse guidem in iniquitatc sua morieiur^ tu 
muem animam' tuam liberasti {Ezech, iir, 19), Hanc 
ttrtaginem inter se et discipulos murum Paulus 
posuerat cum dicebat : Mundus sum a sanguine om^ 
nium vestrum {Act, xx, 26). Non enim subcerfugi 
qoominus annuntiarem omne consilium Dei Tobis. 
Nonc ergo doctores necesse est, ut appetant zeli ar- 

(5G2) Ex 1. XXVI in Joh, c. xii. 
(565) Ex 1. XXXIV io Job, c. viiii 5, 



rtam : omnes isli as^ et stanniim, el ferrum^ et 
plumbum in medio fornacis {Ezech, xxii, 18). Ac si 
aperte dicat : Purgare eos per igiiem 'tribulationis 
volui, et argentum illos vel aurum fieri quaesivi ; 
sed in fornace mihi in aes, stannum, ferrum et 
plumbum versi sunt, quia non ad virtutem, se4 
ad vitia eliam in tribulatione proruperunt. iEs 
quippc dum* pcrculilur amplius mtfallis caetcrfs so- 
nitum reddit. Qiii igiturinpcrcussione pOsituserum-» 
pit ad sonitum murmurationis, in aes versos est ii\ 
medio fornacis. Slannum vcro cum ex'arte' compo* 
nituT, in argenti speciem mittitur. Qui vero simU;* 

(564) Ex III parl. Past. c. xn% 



519 GARiNERl CAN. REG. S. YICTORIS PARIS. Sia 

lalioDiavitio.non caret in tribiAlatione, stannum fa- A praedicationem sonorus flat. QuoJ l)ene per Isaiam 



ctus est in fornace« Ferro. autem utitur, qui viUe 
proximi insidiatur : Ferrum itaque in fornace est^ 
((ui Qocendi malitiam non amixtit in Iribiilatione. 
Plumbum quoquc cxteris metallis est gravius, In 
fornace ergo plumbum invenitur, qui sic peccati sui 
pondere premitur, ut etiam iu tribulatione positus 
a (errenis desideriis non levetur. 

433 CAPUT X. 

DE iERE. 

M Scriptura sacra wris nomine, aliquando Christus 
intelltgitur, atiquando vera fortiludo , aliquando 
constantia tonganimitatiSt aliquando sonora pro- 
dicantium vox, aliqtiando obscura patrum veterii 
festamenti praidicatio, aliquando dicitur eL insensi-- 
bile pravorum cor^ aliquando is^ qui in (lageUo po- 
situs murmurat^ designatur, 

^ris nomine Ghristus inleHigitur, sicut pcr Eze- 
Cblelem de ipso dicitur : Et ecce vir, cujus erut spe- 
0es quasi species ceris (Eze^h, xi^, 3). Quis enim. 
viri nomine nisi mediator Dei ^l bominum homo 
CJiristus Jesus intelligiiur ? Sed qu^rendam est 
cur de hoc viro dicltur, cujus era^ species, quasi, 
species «ris. Cuncti autem novirous. metalluni, 
scris valde esse durabHe , atque ooinimoslo sooo- 
rum. Quid est ergo quod aspectus mediatoris Dei 
et hominum speciei comparatur seris, nisi hoc quod. 
:iperte novimus, quia unigenitus Dei Filius formam. 
servi accipiens, fragilitatem carnis humanae, per 
resurrectionis suae gloriam, verUt in aeternitatemt. 



dicitur : Qui conpdunt in Domino^ mulubunt forti* 
tudinem {Isai. xi«, 51). Fortitudiuem qnippe muta- 
mus, cum conversi tanta virtule prsesens saeculum 
fugimus quanta hic ante quxrebamus. 

iEris nomine constanlia longanimitatis dcsigiia- 

' tur Sicut Domini voce di^licimus ad beatum Job de 

diaboli malitia sic loquentis ; Reputabit ut palea» 

ferrum et quasi lignum puiridum ces (Jub iLi, 18).. 

Lege cap. 9, disl. 5, supra. 

iEris noniine sonora pr^eJicanlium vox dcsigua- 
tur, sicut de ipsis sub specie aiiimalium per Eze-. 
chielem dicilur : El scintillx quasi aspeclus ctrts. 
candentis (Ezech. i, 7) (565). iEris .metallum valde 
sonorum est : et recte voces praedicautium xr\ com- 
fi parantur, quia in omnem terram exivit ignus eorum, 
et in fines orbis terne verba eorum (Psal, xviii, 7). 
Bene aulem aes candens diciiur» quia vita prauli- 
cantiiun sonat ct ardet. Ardet enim desiderio, so- 
qai verbo. Ms ergo candens» est praedicatio acceu- 
sa. 435 ^^ ^^ candente aere scinlillae prodeunt^ 
quia de eorum exhortationibus verba flaromantia ad. 
auires audientium procedunt. Becte autem praedica* 
toruip verba scinUUae ^ppellata sunt^ quja eos quos. 
in corde tetigerint, iqcendunt. Considerandum quo* 
que est quod scinlillai subtiles vaide, et tenues sunt 
quia, cum praedicatores sancti de coelesti patria io- 
quuntur, non tantum valent aperire verbo, quau*^ 
tum possunt ardere desiderio. Ex eorum lingua 



quia in eo jam caro facta sine fine durabilis. Nam q quasi quaedam ad nos scintillae veniuct, quia do- 



surgens a morluis, jam non moritur, ei mors illi ti/- 
tra non dominabitur (Rom. vi, 4). Quid est autem. 
quod ipsa ejus incarnatio sonoro metallo c«)mpara- 
tur, nisi quod per eamdem assumptionem humani- 
tati,s nostrae insonuit omnibus gloria majcslatis 
sua:? Qui quasi aspectum aeris habet ex cocpore» 
qnia Deus mundo innotuit ex carne. Dicatur ergo : 
Aspectus ejus, quasi 434 specles aeris : quia prae- 
dicatio ejus quasi quidam sonitus ex sere est. 

(564*) iEris nomine vera fortil^do iuteliigitur, 
fiicut pcr beatum Job dicilur : Et lapis catore solutus 
in ces vertitur (Job xxviii, 2). Quid eniin per lapidem 
n|si cor durum est, quid per aes nisi vera fortiludo 
designatur? Tunc autem lapis calore solvitur, cum 



coelesli palria in eorum voce vix tenue aliquid co-^ 
gnoscitur, qupd tamen ab ei^ non («eniiiter crematur.. 
Neque enim coeleslem gloriam aut tamen videre suf- 
flciunt aut quantum est : aut tantum loqui praeva- 
lent, quantum] videnl. Candens ergo aes scintillas. 
projicit : quando vix tenuiter praedicator loqui suf- 
ficit hoc unde ipse forliter ignescit. 
K (o6G) iErisnomine ob^cura Palrum veteris lesta- 
menti prsedicatio designalur : Unde in constructione 
tabernaculi tit cohimna; argentsw inieriii^ siarent^ pa- 
xitli ccreifigiper circuitmn extcrius jus^i sunt iit qjuibu^ 
retigalumtabi^rnacutum leneTeiur {Exod. xxxvni, 31)^ 
Columnse itaque urgcnleit; ijncriiis pasilli vero^rei, 
in circuitu iiguniur, auiue in ipsis fuiics Ijjjati sunt,. 



cordurum a(que a divini amoris igiie frigidum eo- f) ut flxum tahernacuLum Dxan^^ret, quia videlicet, ut 



4em divioi qLinoris igne taiigitur, et in fervore spi- 
ritiis.liqualur„ ut ^d sequentem vitaro desideriorum 
sestu ardeal quam prius audiens insensibilis mane- 
bat. Ex q,uo ajrdore scilicet emollitur ad amorem et 
roboratur ad opcrationemj^ ^ut sicut prius durus 
fuerat in amore saeculij ita se ppstmpdum fortem 
exerat in amqre Dei, et quod antea audire renuebat 
jam et credere et praedicare incipiat. Lapis ergo ca- 
lore solutus iit aes vertitur, quia dura mens superni 
ainoris igne liquefacta ad veram fortitudinem com- 
mutatur : ut peccator qui prius insensibilis exstite- 
rat, postmodum et per auctoritatem fortis, et per 

(564*) Ex I. xvni in Job, c. xvii. 

(565) Ex hom. iit iu Ezech, post initium» 



sancti aposiuli iti Lucc scrmonis sui solldi starem 
et totum tjabi^H^^aculum, id est saiicta Eccle^ia, in fi?^ 
dei integhljtt!! conbiaierel» l»iLqiiam paxUii aerei 
patres Veteiisj Tt^stameiiu ac proplicUB exlerius ttxi 
sunt qui veiborum suorum funibus prjHiieftiorum 
raentes in soliditate stringerent. Extra ergp paxitli 
sunt, quia ante tempus hujus sanctae Ecclesia; fue- 
runt, sed tamen eos Hgant qui in ipsa sunt, quia 
ventura coelcstia mysleria pi-aedicant, haec poslquam 
ostensa sunt, credibilia oninibus fecerunt. Ul ergo 
intMS columnae immobiles stent, foris paxilli fuiict 
cpntinent, quia ut sancti aposloli perfccte Incarna^ 
(566) Ex bom. 15 in Ezech. post mcd.. 



M7 



CREGORIANCM. — LIB. Vl!l. 



318 



^'2^:!r:^:z^i'-^x'-'^.^''-->-->'^'i>''^^«''<^^ 



dlcauooblinuil, qui hoc priusquam Oeret et vidcre 
et pnEdicerepctuerunt. Nec immerito columnae ar- 
Sentes» paxUli vero arei faeti sunt.quia, 43g quod 
clare iani apostoli pr.icdicant, lioc propheta sub in- 
• lcUcciu mystico obscure locuti sunt. RecCc ergo per 
ams melallum sigoaU sunr, qui clari in suis pra^ 
dicationibus uon fuerunl. Sancli vero apostoli, quia 
Redcinptoris noslri mysterium luce prjedicaiionis 
habuerunt, argenteis columnis expressi sunt. Ei no- 
tandani quod argenium sonat et lucct, as vero so- 
nat et non lucet, quia prapdicalorcs Novi Teslameiiti 
aperte locuii sunt qua etiam monsirarc potuerunt, 
prardicatores vero Veieris Testainenii, quia per al- 
Ifgoriarum umbras de coelesli mysterio obscura 



designaiur, sicut in captivo Israclitico populo, nec 
tamen ab iniquiiate converso Dorainus exprol)r^t. 
dicens : Versa est mihi domus Israel in scoriam 
(Eieclu^ XIII, i8). Omnes isti as, et stannum, et 
fferrum, ct plumbum in medio fprnacis. Yide suprai 
cap. 9, dist. 4. 

CAPUT XI. 

DE PLUMBO. 

In Scriptura sacra ptumbi nomine^ aliquando Judaa^ 
aliquando peccatum avaritio!, aliquando quittbit 
peccatorum pondere pressus designatur.\ 

(567*) Plumbi nomine Judaea designatur, unde 
per beatum Job dicitur : Quu mihi tribuat, ut scriba»^ 



«Mcu protulerunt, quasi sine luce sonitum dedG-^ t^rsermonesmei? Quismihidetut eKarenturinlibro 

stijlo ferreo, et plumbi lamina vel celte sculpantur in, 
sHice (Job xix,24). Concta quae pertulit beatus Job, 
quia forti Patrum sententia doctus gravis ille Judaeae 
populus agnovit, stylo ferreo, et plumbi lamina scri- 
pta 8uni. Quia vero haec etiam dura gentiHum corda 
cognoverunt quid ea sculpta in silice videmus? Et 
notandum quia in plumbo quod scribitur ipsa metalK 
438 mollitie citius deletur. In silice vero tardlus 
quidem valenl litterae imprimi, sed difficilius deleri. 
Non ergo iromerito per plumbi laminam Judaea ex* 
primitur, quse prsecepta Dei et sine labore percepit, 
et cum celeritate perdidit. Rect^ quoque per silicem 
gentilitas Gguratur, quse verba sacri doquii vix cu-. 



nint. 

(567) iEris iioinine durum et insensibile cor pra- 
▼orum pjMr Job dicitur : Nec fortitudo lapidum, forti- 
tvdo mea, nec caro mca cmea est (Job vi, 12). Qiiid 
eiMin boc loco aere ac lapidibus nisi insensibilium 
bofninum corda signantur? Qui saepe ct supernos 
ictus acdplnnt, et tamen nuUa disciplinae percus- 
«one moUcscunt. Quo contra electis per prophetam 
pollieente Domino dicitur : ToUam a vobis cor /npt- 
deum €t dabo vobis cor carneum (Ezech. xi, 19). Pau- 
las quoque ait : Si linguis hominum ioquar, et an- 
fetor,um charitatem non habeam, factus sum velut ws 
tonans, aut cymbalum tinniens (l Cor. xiii, 1). Sci- 



mus autcm quoniam percussi lapides clarum sonum r s^odienda suscipere potuit, sed fortiter suscepta ser 

reddere nequeunt, aes xero cum percutitur, canorus ^ * '^ ' 
vaUle sonus ex ejus percussiope formatur. Quod 
<(iiia at lapis vita caret, sensuni in sonitu non ha- 
beU Ct sunt nonnulli qui lapidibus similes, ita ad 
fietatis praeoepta duruojunt, ut cum eos pprcussio 
Mpemae animadversionis examinat, nequaquam sp-. 
iltufB bumilis confessionis reddant. Quidam vero a 
IKUllo aeris iu nuUo dlscrepantes, cum flagella su- 
|iin^ pcrcussionis accipiunl, piae coufessionis so- 
ittam emittunt ; sed quia humilitatis voces ex corde 
Mto proferunt, ad statum salutis reducti nesciunt 
qood promiserunt. llli ergo more lapidum percussi 
oec ¥Oces habent, isti autem in nuilo aeris imitaiio- 
fagiunt qui in percussione positi bona qu» 



vavit. Per stylum vero ferreum quid aliud quam for- 
tisDei sententia designatur? Undeet per prophe- 
tam dicitur : Peccatum Judce scriptum est stylo fer^ 
reOf m tin^tte adamantino (Jerem, xvii, 1). 

(568) Per plumbum quoque cujus natura gravi» 
est ponderis, pcccatum avaritiae designatur : qula- 
mentem quam inlecerit ita gravem reddit, ut ad 
appetenda sublimia attolli nequaquam possit, hinc 
enini in Zaeharia scriptum est : Leva oculos tuos^ 
et vide, quidesi hoe-quod egreditur^eic. (Zach. v, 5). 

Plumbi nominequllibet peccatorum pondere pres- 

sus designatur : sicut in capli^o Israelitico populo, 

nec tamen ab iniquitate converso Donlnus expro- 

brat, dicens : yersaestmihi domus Israet iw scoriam 

AOD seoiiunt loquuntur. Illi venerationem ferientis D (Execk. xxii, 18). Omnes isti aes et sunt» et ferrum» 



clTerbera denegant ; isti polliceutes quod non im- 
plenl sine vita clamant. Vir igitur sanclus reprobo- 
miQ daritiam 437 <Q^^r verbera fugiens clamat : 
Ncc fortitudo lapiduin fortitudo mea, nec carq mea 
xiiea est ; ac si apcrte fateatur dicens : Reprobo- 
nim similitudinem sub disciplinae verbere fugio, 
q«ia oec inore lapidum ita obdurui, ut sub percus- 
Bionis stimulo a ministerio coniessionis resono, et 
aeiiftiun vocis i(^oro. Sed quia , ad percussionem 
reprobi debiliter fortes sunt, electi autem valentec 
InQnni : beatus Job, dum forteiiLse per insaniam non 
esse asserit, fortem se per statum salutis innotescit. 

(567) Ex L vii in Job, c. u,10. 
(567*) Ex I. XIV in Job, cap, xxv, xxvi. 



ct plumbum in raedio fomacis. Yide supra. cap* 9^ 
dist.. 4. 

€APIJT XIK 



OE STANNO. 



Siannum designat simulatorem sanctitatis. 
ilidem^ 

439 GAPUT XIIL 



Vido 



DE ARMIS. 



In Scriptura sacra armorum nomine, aliquando san* 
clorum miracula^ aliquando humana patrocinia^ 
aliquando fraudes diaboli, aliquando necessitatei 

(568) Ex k XIV in Job, c. xxvi, xxvu. 



n9 



GAn.XERI CAN. REG. 



vitm pmtemis^ dliquando membra corporis no- A 
slrt deiignantur. 

(569) Armomin noinine sanclortim miraciila dc- 
tignanlur, sicut scriptiim est : In lumine jacula tua 
ibunt in splendore fufgoris armorum luorum (Habac. 
lii, 4). Jacuia quippe Dei in lumine ire, cst verba 
cjus npcrta verrlaic resonare. Scd qiiia s;vpe Iiomi- 
nes verba vits, etiam intellecta despiciunt, adjuii- 
guntur etiam miracula. Unde illic subdidit : In 
splendore futgoris armorufn tuorum (570). Fulgor 
qnippe armorum est clariias miraculorum. Armis 
namque nos tuemur, jaculis adversa dcstruimus. 
Arnia ergo' cum jaculis, sunt miracula com praedi- 
camcntis. Sancti eiiim prredicatores verbis suis* 
quasi quibusdam jaculis adversarios feriuni i armis 
vero, id est miraculis, semetipsos tuenuir, ut et ^ 
quantum sint audicndi soneni per impetum jaculo* 
runh etquantum sintreverendi clarescunt per arma 
miracuiorum» 

(571) Armorum nomlne hnmana patFOoinki desi'' 
gnantur, sicut per Psalmistaai dicitur: Arcum con- 
teret^ et confringH armoetscutacomburet igni{Psal. 
XLv, 10). Arcum namqiie conlerit Dominus, cum 
cuncta occulta insidiantiun maclilnamenta difsol- 
vit. Arma confringit, cunv€a'qutt«conlra se erecta 
fuerant patrocinia humaua» cooimimiit. Scuta igni 
comburit, cumpeccantiunrtneDtesobsiinala se du« 
riiia defendentes 440 ^^ poenitentiae et confessio- 
iiis ardorcm sancti Spiritus calore succendit. 

(572) Armoruro nomitiefraudesdiabdlt innume-^Q 
rx designantuTi sicut vece Dominica didicimus, qui 
de sancto prsedicatone sub-equi nomineloquens ait : 
Terram ungula fodil^ exsuUat audacter^ im oecursum- 
pergit armktis (Job \xxm 24). Terrara namqiie un- 
gula fodere, estdistricta abstinentia carnem doraaFc;. 
Quo autem phis caro premilur, eo de coelesti spe 
animus securius laetatur. Unde eflTossa tcrra apte 
subncctitur, exsultat audnoter^ Qui enim valenter 
rcprimit, quod ifflpugnat audacter de his exsultat, 
quse in «lerna paoe desiderat» tantoque roelius ad 
superna appetenda compouitur, quanto ab illicitis 
arctius corpus edoroatur. Quia vero quisque in ipso 
belH certamine positus taato facilius fraudem ho- 
stium conspjctt, quanto et districtius corpus pro^ 
prium> qiasi qnerodam hosttun adjutorero preroit, D 
recle posl coniriltonem corporis laetitiam cordis sub- 
jungit : In occursum pergit armatis. Hostes quippe 
armati sunt immundi spiriuis, innumeris contranos 
fraudibus accincti. Qui cum suadere nobis iniqua 
pequeunt, ea sub virtutum specie nostrls obtutibus 
Opponnnt, et quasi sub quxdam arma secontegunt, 
ne in siia malitia a nobis nudi videantur. Quibus 
boslibus armatis in occutsum pergimus, quando 
eorum insidias longe praeviderous. Effossa igitur 
terra armatis bostibus in occursum pergere, est 

(^9) Juxta Ixx et Ilier. ubi pro fulgore est co- 
fuscatio, 

(570) E« I. XXX in Job, c. n, 3. 

(571) Ex I. 3JXX1I1 in Job, c."xxiv. 



S. VICTORIS PARIS. 320 

edomita immundorum spiiiluam mirabitiler explo- 
rare. Eifossa tcrra armatis hOstibus in occursum 
pcrgcre, est, devicta camali neqtiitia contra spirl- 
talla ceriamen subire. Nam qui adfauc secam ener- 
vitcr pugnat, frustra cantra se bcMa extra posiu 
suscitat. Qui enim semetip^um camalibus suhjugat, 
quomodo spirtulibas vitiis resoltat ? Aoi quomodo 
de Ial)ore externi cerUmmis triumpbare appetit, qoi 
apud semetipsuro domestico libidinis bello suceom* 
bit ? Yel certe armatis hosiibus, in occursam pergi- 
mus, quando pcr exhortationis studium eoruro in^ 
dias, et in alicno corde prxvenimus. Quasi enini ex 
loco, in quo fuimus, ad locum alium obviam hosti- 
bus 441 pergimus, qirando nostra cura ordinate 
postposita accessum immundomm spirituum a 
proximi mente prohibemus. 

(573) Armorum iiomine necessiutes vit^e prae- 
sentis designantur, sioat per Job deavaro dicitur: 
Fugiet arma fertea «t irruet ih arcum cereum (Job 
XX, 2i). Quid enim sunt arma ferrea, nisi necessi* 
Utes vitae presentis, quse dure vttam inopis pre- 
munt, etiam insequontur. 

Armoramnominemerobra corporis nostri intelli- 
guntnr, sicut de reproborum damnaiione per pro- 
phetam dicitur : Descenderunt in infernum cum armis 
sui» (Etech. xxxii, 27). Arma quippe peccantium 
sunt membra corporis, quibus perversa desideria, 
quavconcipiunt, exsequuntur. Uude recte per Pau- 
lum dicitur : Neque exliibealis membra vestra arma 
iniqvitatis peccato (Rom, vi, 13). Cum armisergoad 
inferaum descendere, est cum ipsis quoqtie mem- 
bris, quibus desideria volupuiis expleverunt, aeter- 
ni judicii tormcnta tolerare ut tunc eos undique do- 
lor absorbcat, qui nunc sois delectationibus sub* 
diti undique contra justitiam juste judicantis pu« 
gnant. 

CAPUT XIV. 

DE UCCLO. 

(574) Jaculorum nomine verba sanctoruro desi- 
gnantur, sicut scriptum cst. In lumine jacula tua 
ibunt in splendore fulgoris armorum tuorum (Uabae^ 
III, 4). Jacula enim Domini sunt verba sanctorum, 
quse corda peccantium feriunt. Sed ista jacula ha- 
bent arma. Scitis, fratres, quia praeliatbres viri ja«» 
cula roittunt, armis vero inuniuntur. Dum ergo 
verbis addunt miracula, quasi armis se muniunt ne 
ipsi feriantor. In lumine jacula tua ibunt, quia in 
aperto exeunt verba Dei. Sed quia comitari debenl 
sententias doctorom, facu miraculorum, recte sub* 
jungitur : In splendore fulgoris arnvoram tuorum. 
Quia dom addont eis arma 44lft- niiraeulorum» 
mentes persequenUoro fulgurant, ul cos perse<^ul 
iion praesumant 



(572! 
(573 
(574 



Ex I. XXXI in Job, c. xvii, 28,29. 

Ex 1. XV in Job, c. xiv. 

£x horo. 5i iQ Ezcch; subihieni.. 



^\ 



CAPUT XV. 

DE 6CUT0. 

in Scriptnra sacra tcuti nomine^ aliquando protectio 
dhina^ aliquando humana repugnatio inteili" 
gitur. 

(S75) Scuti nomiQe protcctio divina designalur, 
vbl diciliir : Domine, ut scuto bonw^voluntatis tu<B 
corona$ti aos {PsaL v, 13). Sculo quippe nos Domi- 
nas coronare perhiticlur, quia quos prolegens ad- 
jiiyat, remuneraiis coronat. 

ScQti nomineliuii:ana Fcpugnatio designatur, sic- 
nt per Psalmistam dicilur: Ibi confregit comua^ 
arcnm^ Hutum, gladium et bellum (PsaL lxxv, 4). 
(576) In cornibus quippe clalio superborum, in arcu 
Tcro initidiae longe ferientium, in scuto aulein ob< 



GUEGORLiNUM. — LIB. VIIL 322 

A sonabit pharetra^ vibrabit hasta et ctypeus (Job xxr.ix, 
26). Pharelra namquc contra equum sonitum red- 
dit, cum contra pnedicatorcm sanctum ocetrita pra* 
voriim machinatio consilium suum quod fraudu- 
lctiter operit, fraudulenlius innotescit, ut prffimissis 
minis, quasi ex sonitu pliaretraterreat, cum praedi- 
cator Dei apertas conlumelias velut comiaus ferien- 
tia jacula non formidat. Cum vcro cisdem mininie 
terrelur, mox persecutionum crudelita&ad suppU- 
cia manifesla pcrducitur. Unde bene postquam 
diclum cst, supcr ipsum Fonnblt pliaretra, illico ad« 
diiur: Vibratit hasta. Contra pi*%dicalorcm Del, 
post pharetne sonitura hasta vibratur, quando post 
terrores exhibitos e vicino jam feriens aperta poena 
producitur, pisedicaloi-es autem sancti, cum pro 



,„- ^ p , — — . . . , ^ _ 

stinati duritia dcfensionum, in gladio vicina percus- defensione fidei supplicia subeunt, ad 444 <^^* 



sio, in bello autem ipsa contra Deum mentis niotio 
designattir. (577) Quod nimirum totum in sancta 
Ecdesla confringitur, dum mentes Dco rcsistentium 
Mperposito jugo humilitatisedomantur. Ilinc rursus 
per eumdem Proplietain dicitur : Arcum conteret^ 
tl confringet arma^ et scuta comburet ignis (PsaL 
XLT, 10). Hinc rursum Dominica voce ad l)eatum 
Job de diaboli corpore dicitur: Corpus ejus quasi 
$CHia'fusiIia. Durum quippe^ sed cum labitur fragile 
$oUt essCf vas omne quod fusile est {lob xli, 6). 
Scota ergo si siut fusilia in suscipienda sagittarum 
percassione robusta sunt, sed casu (ragilia. Ictu 
quippe ferientiom minime penetrantur, sed suo se 
lapsu per fragmenta dissolvunL Corpus ergo Xe- q 
viatban, id est omncs iniqui, qui per obstinationem 
dori sunt, sed per vitain fragiles, scutis fusilibus 
eoBiparantur. Cum cnim vcrba prxdicatioiiis au- 
diunt, 443 t^ull^ corrcctionis jiicula so penetrare 
permittunt» quia in omni pec>cato quod faciunt, scu- 
tum stiperbae defensionis opponunt. Nam cum quis 
lalium de reatu snx iniquitatis arguitur, non mox 
€<^itat quoroodo culpam corHgat, sed quid in adju- 
torio sux defensionis opponat. Nulla igitur veritatis 
sagitta penetranlur, quia verba saiict;» corrcctionis 
in scotocxclpi* stiiMjrkedcfcasionis.Beiie crgo di- 
dtur : Gorpus cjus quasi scuta fusUia, quia omnes 
iuiqui ne ad se curripieiiiiuin vcrLa pcrveniant 
quasi contra adversanliuni jacula scula defensionum 
par9nt. *^ 

CAPUT XYI. 

DE CLYPEO. 

Cl)*peorum nomine virtutum munitio designatnr, 
sicut in Canticis sponsi voce ad sponsain dicitur : 
Sicnt turrit David collum tuum qum wdificata est 
cum propugnaculis. Mille ctypei dependent ex ea om- 



w armatura fortium {CanL iv, 4). Relege lib. v 
cap. 22,disL 1. 

(578) Clypei nomine diaboli repugnatio designa- 
tor, sicut voce Dominica ad beatum Job de sancto 
prsdicatore sub equi nomine diciiur : Super ipsum 

(575) Ex L xxxiii in Job, c. xxiv, 20. 

(576) Pro cornua vulgo legitur, potentios. 

(577) Ei L et c. sup. 



•^ 



dem fldem quos valeiit rapere et inter veibera non 
desistunt; et cum paticntcr vulncra suscipiunt, 
prudenter contra corda infidelium sagitlas praedica- 
tionis reddunt. Unde nonnunquam agitur, ut ipsi 
qui in persecuiione saeviunt non tam doleant quod 
pnedicatores non emolliunt quam quod per cjus 
verba alios amittunt. Quia Igitur eum feriendo non 
superant, nc fortasse ct alii qui illum audiunl se 
derelinquant, inox contra loqucntis vcrba scutum 
responsionis parant. Undc cum dicerct: Vibrabit 
hasta, recte subjungitur : et clypeus. Persecutor 
enim saeviens, postquam praedicatoris corpus sup- 
plicio percutit, auditorum cor, quasi clypeo verbis 
suae disputationis muniL Vir igitur sanctus ut fe- 
riridebeat, hasta vibratur; sed, ne audih possit, 
clypeus opponitur. Dicatur ergo: Super ipsum so^ 
nabit pharetra\ vibrabit hastaet ctypeus, Contra 
sequum quippe Dei, quia pravorum consilia pcr- 
strepunt, pharetra sonat, quia aperta poena exqui- 
ritur Iiasta vibratur, quia vero ei etiam in dispu- 
tatione resistilur, clypeus antefertur^ 
CAPUT XVIL 

DE CLADIO. 

In Scripturu sacra gladii nomine, aliquando verbum 
Dei, atiquando futuri judicii senientiOj aliquando 
pcena wternce damnationis, aliquando vicitta per^ 
cussio^ atiquando trdbulatio temporalis, aliquando 
ira vet per&uasio matigni spiritus, utiquandfj blauda 
iniquorum persuasio designalur. 

445 (^^^) ^lfldii nomine vcrbum Dei designatur, 
sicut per Pauliim dicitur : Et gladiumspiritus, quodest 
verbwii Dei {Ephes, vi, 17). Hinc Salomon dum foi^cs 
spiritalis pugiiae describeret bciiatores ait : Omnes 
tenentes gladios^ el ad betia doctissimi {Cant, iii, 8). 
Quid enim per.gladium nisi vcrbum Dei flguratur? 
Salomon autein non ait : omnes habentes gladios 
sed tenentes : quia viddicet verbum Dei nou est ini- 
rabilc solummodo scirc, sed facere. Habet quippe, 
sed non tenet gladium, qui divinum quidem elo- 
quium novit; sed secundum illud vivere negligit. Et 
doctus esse ad bella jam non valet qui spiritalem 

(578) Ex L XXXI in Job, cap. xv, 26a 

(579) Ex L xixi in Jub, c. xvi, 28, 29. 



515 



GARNERI CAN. REG. S. VICTORIS PARIS. 



m 



Imr.c et gladium miniine exercet. Nam rcsistere A Verilas dicit : Beati pauperei spiritu^ quonlam ipso- 



B 



tciUationibus omnino non suflicit, qui hunc ^erbi 
Dei tenere gladium male vivendo postponit. • • 

(580) Gladii nomine futurijudicii scntcntia dcsi- 
gnitar,&icut de hxrelicorum sequacibus dicitur : Si 
muUipiieati fuerint fiiii ejus^ in gladio erunl {Job 
XXVII, 14). Filii haereticorum sequaces sunt ipso- 
niro, qui dum crroribus ipsorum consentiunt; quasi 
tx eorum praedicatione generantur. Scd multipiU 
ctti in gladio erunt : quia quamvis roodo iroroensa 
maltitadine in perdita libertate succrescunt, venturi 
tainen judicii sententia feriuntur. Unde et per 
Moysen Dominus dicit : Cladius meus devorabit car- 
nes (Deut. xxxii, 42). Dei enim gladiiis carnes de^ 
Torabit, quia in extremo judicio ejus scnienlia eos 
qui camaliter sapiunt, occidet, 

(58i)Gladii nomine aeterna! damnatiAnis poena de- 
signatur, sicut pcr Heliu dc liberato bomiiicdicitur : 
Eruens animam ejus de corruptione : et vitam illius 
ut non iranseat in gladium (Job xxxiii, 18). Omnis 
quippe peccator ex hac corruptione vilioruin illuc 
ad gladium compellitur transire poenarum , ut unde 
hic inique delectatus est, indejllic juste crucietur. 
Dominus autem quem salvare disponit, prius a 
corruptione, et post modum a gladio Hberat, quia 
nimirum illius vitam illic eripit ab ultione supplicii, 
cujus bic roentem subtrahit a delectatione peccati. 
Neque enim illic 446 babct quod formldare debeat 
de gladio senteiitiae quem hic post emend.itionem 
suam pollutio non corruperit culpje. Bene ergo dici- ^ 
tur : Eruens animam ejus de corruptione, el vilam 
iUius ubi non iranseat gladius. De corruptione nam- 
que ad gladium transire, est post peracta vitia ad 
colenda supplicia pervenire. 

(58i) Gladii nomine vicina percussio designatur, 
fticut per Psalmistam dicitur : Ibi eonfregit cornua 
arcuum, sculum^ gladium^ et bellum (PsaL lxxv, 4). 

(585) Gladii nomine tribulatio temponilis desi- 
gnatur, sicut Mariae de secuturis tribulationibus 
dicitur : Et tuam ipsius animam periransibit gla^ 
dius (Lnc. ii, 35). 

(584)Gladii nomine ira vel persiiasio maligni 
hostis exprimilur. Sicut per Psalmistam dicitur : 
Qm Uberasti David urvum tuum de gladio maligno 
(Psal. cxLiii, 10). Benignus quippe est sanctae prae- D 
dicationis gladius, quo percutimur, ut a culpa mo- 
riamur. Malignus vero est diabolics persuasionis 
gladiiis quo male quisque percutitur ut a vita re- 
ctltudinis exstinguatur. 

(585) Gladii nomine blanda iniquorum persuasio^ 
designatur, sicut per Eliphaz dicitur : Porro salvum 
facit de giadio oris eorum^ et de manu vioienta pau- 
perem (Job v, 15). Pauper quippe est quisquis apud 
ftemetipsiim elatas non esl. Uode et per Evangclium 

(580) Ex I. xviii in lob, c. vii. 
J5Hi} Ex 1. xxiii in Job, c. xiv, 2S. 
(589) Ex I. xxxin in Job, r. xxtv. 
t583) Ex I. xxxiv in Job, c. viti, 4. 
(584) IJbi io editioue vuigaia, ^st redemisti. 



rum est regnum coeiorum (Matth. v, 3). Duobus au < 
tem modis ad culpam unusquisque pertrahitur. 
Aut enim delectationc ducitnr, aut lerrore supera- 
tur. Gladius namque oris est iniquitas persUasionis ; 
manus autem violenta, est adversitas potestatis. Sed 
qnia veraciter humilis, qui boc loco pauper vocatur,' 
quo nuUa hiijus inundi prospera appetit, eo aUden* 
tor eliam adversa conteronunt dicitur : Salvum fo" 
ciet, etc. Ac si aperie diceretur t Sic in se Deus 
mentes humilium solidat, nt eas ad perpctrandam 
neqtiitiam nec blaiidimeiita persuasionum pertra- 
hant, necdolores suppliciorum franganl. 

447 CAPUT XVIU. 

DE ARCIT» 

/n Scriptura sacra^ arcus nomine^ aiiquando die$ 
extremi judicii designatur, aiiquando supernnm 
judicium, aiiquando pravomm insidia:^ aiiqmndo 
Scriptura sacra, aiiquando Spiritus sanclus. 

(586) Arcus nomine dies extremi judicii designa 
tur, sicut dicitur : Ostendisti populo tuo dura, po^ 
tasti nos vino compunctionis, Dedisti metuentibus te 
significationem ut fugiant a facie arcus (Psai. lix,3)* 
In arcu enim quanto longe trabitur chorda, tanto 
de eo districtior exit sagitta. Sic niroirum, extremi 
dies judicii, quanto longior differtur ut venial, 
tanto, cum venerit, de illo distriaior sententia pro- 
cedet. Idcirco autem diversis nunc cladibus percu^ 
timur, ut his correcti paratiores tunc inveniri valea- 
mus. Unde illic praemissum est : Ostendlsti populo 
tuo dura, flagella videlicet saeculi quse; secutunim 
gravius judicii diem praecurrunt. Potasti nos vino 
eompunctionis. Ut terrena gaudia in lacrymas m« 
terentur. Dedisti ergoy ait^ metuentibus te significa^ 
tionem ut fugiant a facie arcus. (Psal. lix, 6). Ae 
fti diceret : Hoc teropus misericordiae est, illud lem- 
pus judicii erit. Per ista ergo bujus temporis flagella 
ftignificas, quomodo tunc percussurus es, quando 
non parcens judicas qui sic districte modo percutis, 
quando parcis. 

(587) Arcus nomine supemum judicium designa- 
tur, sicut per beatum Job de perverso quolibet dici- 
tur : Fugiet arma ferrea,' et irruet in arcum cBreum 
(Job XX, 22). 

(588) Arcus nomine pravorum insidi» designan- 
tur, sicut per Psalmistaro dicitur : Inlenderunt ar^ 
cum rem amaram (Psai. lxiii, 4). Hinc iterum pcr 
eumdem Psalmistam 448 dicitur : Ibi confregit cor- 
nuaarcum, scutum^ giadium,etbeiium(Psai.LXi\^i). 
£t rursum : Arcum conteret^ et confringet arma^ et 
scuta comburet igni (Psai. xlv, 10). 

(589) Arcus nomiue Scriptura sacra designatur, 
sicut perPsalmisUm dicitur : Arcum suum tettndit 
et paravit iiium, et in eo paravit vasa mortis^ sagfitoM 



(585) Ex 1. VI in Job, cap. xiii, 16. 

(586) Ex I. XIX in Job, c xvi, 28. 

(587) Ex 1. XV in Job, c. xiv, 12. 

(588) Ex 1. XV in Job, c. xvi, 28. 

(589) Ex I. XIX in Job, c. xvi, 28. 



( 



B 



^cte tiREGORIA^XM. 

suas ardentibus effecit {Psal. vii, 15). Quid eiiiin per A 
arcum nisi Scripiura sacra signplur? Ipse quippe 
arcus est EcclesisR ipsa arcus est Doroini, de quo 
ad corda honiinum sicut ferientes sagitt», sic ter- 
rentes sententiae yeniunt. Arcum autem^suum Do- 
minus teleiidity quia cunctis peccatoribus per Scri- 
pluram sacram miuas exliibuit. In quo scilicet arcu 
Tasa mortis praeparat, quia secundum eioquii sui 
sententiam G0s,qui nunc corrigi negligunt, reprobos 
damnat. In quo etiam sagittas suas ardentibus effi- 
cit, quia ad eos quos per terrorem corrigit, accen- 
sas Terborum sentcntiaS emittit. 

(590) Arcus nomine Spiritus sanctus designatury 
sicut per Ezechielem de visione ignis dicitur : Velut 
uspectns areus cum fuerit in nube in die piuviai 
{Ezech. XIX, 28). Arcum omnipolens Deus inter se 
atque homines in signo posuit, ut ultra mundum 
diluvio non deleret dicens : Arcum meum ponam 
tu nubibttSj et eril signum fcsderis inter me et terram. 
Cumifue obduxero nubibus ccslum, apparebit arcus 
meus in nubibus : et recordabor fcederis mei vobis^ 
cum {Genes, ix, i3). Unde etin arcu eodem color 
aquae et ignis sitnul ostenditur, quia ex partc est 
eacnileus, et ex parte- rubicundus : ut utriusque 
judicii, testis sit, unius Tidelicet faciendi, et aitc- 
rius facti; sed. jam non ulterius faciendi, quia 
BUDdus quidem judicii igne cremabitur, s^d aqua 
jam diluvil non dcletur. Quid est autem quod splen* 
denlem Ignem a lumbis hominis throno praesidentis, 
sicut ait : Yelut aspectus arcus, cum fucrit in nube ^ 
in die pluTiae , propheta conspcxit? Quia enkn 
per ignem ardor sancti Spiritus designalur, quae 
siailUudo esi arcus et spiritus ut ignis qui apparuit, 
quasi aspectus arcus apparuisse diceretur. Scd si 
ipsi quam praediximus visioni arcus, intendimus : 
qnomodo arcus spiritum signiticet videmus. In arcu 
qnippe, 449 ^^^^ praefatus sum, aqua et ignis 
apparet. Et post mediatoris advenium eo virtus Spi- 
ritus sancti in humano gcnere claruit : quo electos 
Dei, et aqua baptismatis lavit, et igne divini amoris 
incendit. Quasi enim admisto colore aqua simul et 
ignlsquidam arcus in nube ad probationem ponitur, 
cum Yeritas dicit : Kisi quis renatus fuerit ex aqua 
et Spiritu sancto, ncn potest introire in regnum Dei 
{Joan^ III, 5). Qui arcus in nube est in die pluvia;, D 
quia in Dominica Incarnatione et in effusione prae- 
Ucationis ostenditur : ut ad vcniam corda creden- 
llum Domino parcente revoccntur. Nui)em enim 
Redemptoris carn«m non inconvenienter accipimus. 
De qua per Psaimistam dicitur : Qui ponit nubem 
ascensum suum {Psal. xcviii, 7). Nubcm quippe as- 
censum suum Dominus posuit,quia is qui divinilate 
tthique est, carne ad coelestia asccndit 

CAPUT XIX. 

DE rBARETR.V. 

In Scriptura sacra pharetref nomine, aliquando oc^ 

•^590) Ex hom. 8, in Ezech. 

(591) Ex 1. XX in Job, c. xvn, 19. 

(592) Ex 1. XXXI in iob, c. xiv, i5. 



LIB. vln. 



53G 



cultum Dei consilium^ aliquando pravorum machi* 
nalio intelligitur. 

(591) Pharetrae nomine occultum Dei consilium 
desijnatur, sicut per beatum Job dicitur sub per- 
sona Ecciesiae : Pharetram suam aperuit el afflisit 
me (Job xx\, 11). Quid enim per pharctram nisi 
occuUum Dei justumque consilium designatur. 
Sicut in pharetra sagittae, sic in occulto Dei consilio 
lateat senteniiae. Quasi auiem ex pharetra sagitla 
educitur, quando ex occuito Dei consilio aperta 
sententia jaculatur. Ait crgo : Pharetram suam ape- 
ruit, et affiixit me, id est occultum suum detexit et 
publica me percussione vuineravit. 

(592) Pharetrae nomine pravorum machinatio 
designatur, sicut per Psalmistam dicitur : Parave- 
runt sagittas i^^Qsuas in pharetra; ut sagittent in 
obscuro rectos corde{Psal. x,2).Iniqui enim cutn do- 
los quos bonis excogilant, secretis machinationibus 
occultaut, quasi in pharetra sagittas parant. Rt in 
hac praisentis vitae caligine velut in pbscuro rectos 
corde feriunt; quia malitiosa eorum jacula et sen- 
tiri per Tulnus possunt, et tamcn Tcnieiitia depre- 
hendi non possunt. 

CAPUT XX. 

DE SAGITTIS. 

In Scriplura sacra sa^ittarum nomfne^ aliquando 
sacri eloquii sententttSt aliquando prtedicationis 
verba, aliquando animadversionis ptrcussio^ ali^ 
quando doli pravorum designantur* 

Sagittarum nomine sacri eloquii iiententiae desl- 
gnantur, sicut per Psalmistam dicitur : Arcum'suum 
tetendit et paravit illum et in eo paravit vasa mortiSf 
sagitias suas ardenlibus effecit. Relege cap. 18 su- 
pra^^^dist. 4. 

(593) Sagitiarum nomine praedicationis Tcrba 
designautnr, sicutTcnienti Redemptori dicitur : Sa- 
gittce tuce aciUce potentissime populi sub te cadent in 
corda {Psal, xlit, 16). Praedicationis autemeloquia 
non iinmerito sagittis comparantur, quia in eo 
quod vitia feriunt male Tiventlum, corda transfi- 
gunt. De his sagittis iterum per eumdem Psalmi- 
stam dicitur : Sagittoe parvulorum factte sunt piagm 
eorum (Psal. i.xiii, 8). Quia scilicet verba humilium 
penetraverunt corda superborum. 

(594) Sagittarum nomine animadversionis percus- 
sio designatur, sicut Joas rcgi per Eiiseum dicitur : 
Jace sagittam.Quojaciente ait : Percuties Syriam do- 
nec consumaseum{IVReg. xiii, 17).Hinc perbeatum 
Job dicilur : Verba mea 451 doloresunt plena; quia 
sagittas Domini in me sunt quarum indignatio ebibit 
spiritum meum {Job lxvii, 4). (595) Yir namque 
sanctus quia peregrlnationissuaeaerumnam respieit, 
quia sub percussionibus Dominicae animadTermonla 
Ingemiscit, dicit : Yerba;mea dolore sunt plena, etc. 
Ae si aperte dlcat : Ego in exsilii mei damnatione 
non gaudeo, sed snb judicio posltus doleo, quia 

(593) E\ 1. Tii in Job, c. ii. 

(594) Ex I. xxxiv in Job, c. x, a. i 

(595) Ex 1. TU in Job, c. ii, 5. , 



327 GARNER! CAN, REG 

▼im percnssiODis agDOsco : pleriquc aulcm sunt quos 
tormenta cruciiSinti sed non emendant. Quo contra 
apte subjungitur : Quarum indignatio eliibit spiritum 
meum : Quid enim est spiritus bominis nisi spiritus 
elationis? Sagittxautem Domini spiritum hominis 
ebibunt, eum supernac animadversionis sentcntiae 
afflictam mentem ab elatione compcscunt. Sagittae 
Domini spiritum bominis ebibunt, quia inlentum 
extertoribus introrsus trahuat. Epotatus Oavid spi- 
ritu Tuerat cum dicebat : In deficiendo ex me spiri- 
tumineum tu cognovisti semitas meat (P$aL lxxvi, 
20). Et rursum : Negavi consolari animain meflm^ 
memor fui Dei, et deiectatus sum, exercitatus sum 
et defecit fMiulisper spiritus meus (ibid.^ 3); Sagitta- 
rum ergoindignatio ebibit spiritum ju:>t),:quia su- 
pern» senientise electos qtios in peccatis inveniuQt, 
dum Tulnerant immutant, ut duritiam suam Uans«- 
fixa mens deserat, atque ex salutifero vulnere san- 
guis confessionis curr^t. 

Sagittarum nominedoli pravorum. deatgnantur. 
Vide sopra eap. 19, dist. 4. 

CAPUT XXI. 

DE HASTA. 

Jtt Scriptura sacra Juutat nomine^ aliquando aperie 
M(Bviens pravorum persecutio, aiiquando prasdicatio^ 
nis jacuium designatur. 

Bastae nomine aperte saevicns pravorum persecu- 
tio designatur, sicut de sancto praedicatione sub 
equi nomine Dominica vece dicitur : Super ipsum 
sonabit pbaretra, vibnabit.452 b^s^ ^ clypeus. 
Relege cap. 16, dist. ^supra. 

(%9i6).Hastae nomine prsedicationis jaculum desi- 
gnatur, sicut voce Domiuica.de diaboli potenti ne- 
quitia sub Ogura Leviatban ad bcatum Job dicitur : 
Cum apprehendit ewn giadius subsistere non poterit 
neque luista, neque ^liorax (Job xli, 17). Gladius 
namque est antiqui bostis iile tunc damnatus bomo 
in.usum ministerii ejus assumptus, ipsum quippe 
pertjnalitiam etinlirmorum corda transfigit, hunc 
aiiteni Leviatlian jste gladius apprehendit, cum cum 
auus damnatus homo suscepit. Quid autem per ha- 
stam nisi prasdicationis jaculum ; quid per thora- 
cem nisi fortitudo patientiae designatur ? Per kaslam 
quippe adversarium percutimus, thorace vero ab 
adversario munimur ; per hastam vulnera inferi- 
rous, per thoracem tegimur, ne vulueremur. Le- 
Vialban ergo istequia per assumptum reprobum 
homiuem kam orenimodo cmdelitatis elTrena, ap- 
prehendi gladio dicitur. Nam per ostensionem im- 
mensae lunc fortitudinis exbibet quidquid nequiter 
potest. Sed Jieque hasta neque thorax subsistere 
poierit, quia in Antichristo venieus malignus hostis 
lantae virtutis apparebit, ut si supemum adjutorium 
desit, et praedicantiitro acumen obUindat, et longa- 
nimitatem patientium destruat Nisi eaim justonim 
vita superna gratia soUdetur, non subsistit hasta, 
quia pranlicalorum virtus frangitur; non subslitit 

(596) Ex 1. XXXIV in Job, c. viii, 4, 5. 

(597) Ei 1. xiii iu Job, c vi, 9, 



. S. YICTORIS PARIS. >&g 

A tliorax, quia constautium patientia disrupta pene- 
tratur* 

CAPUT XXU. 

DE LA9CEiA. 

(597) Lancearum nomine tentationiim Jacula de- 
signantur, sicut per Job sancta £cclesia conqueri* 
Uir dicens : Circumdedit me ianceis suis (Job xti, 
i4). Sancta namque Ecclesia lanceis ab hoste suo 
circumdatur, quando iu membris suis ab impugna- 
t;)re calido tentationum jaculis impetitur. Bene au- 
tem circumdari lanceis dicitur, quia453^i>^'4"tis 
hostis tentationis suaevulnere nos impeiit. Saepeenim 
dum gula reslringitur, ut lUiido subigatur, inanis 
gloriae aculcus mentem pulsat. Si autem corpus 
abstinentiae afilictione non atteratur,contra mentem 

B libidinisflamma se excitat. Saepe dum servarc par- 
cimoniam nitimur, ad tenaciam labimur. Et saepe 
diun possessa eifuse tribuimus, ad avaritia.m duci- 
mur ; quia rursum coUigere quaerimus quod tri- 
buamus. Dum crgo anUqui jacula hostis ubiquc nos 
impetuni, recie nunc dicitur : Circumdedit me hin- 
ccis suis> 

CAPUT XXIII. 

DE TnORACE. 

Thoracis nemine patientiae longanimitas designa- 
tur, sicut Dominica voce de diaboli polentia quam 
per antichristum ostensurus est dicitur. Ciim ap^ 
prehetidil eum gladius^ subsistere non poterit neque 
hasta neqne ihorax (Job lxi, 17). Cousule cap. De 

^ hasta, dist. 2. 

^ CAPUT XXIV, 

D£ FERRAHENTIS. 

(598) Ferramentorum nomine minora Domini fla- 
gella designantur, sicut de aedificatione templi Sa- 
lomonis dicitur : Maileus, et securis, et omne ferra" 
menium non sunt audita in domo, cum adificaretur 
(III Reg. VI, 7). Quid enim doiuus iUa nisi san 
ctam Ecclesiam, quam in coeleslibus Dominus in- 
habitat,Ogurabat?Adcujus aidificationem clectorum 
animae quasi quidam expoliti bpides deferuniur. 
Quicum aedificantur, incoelis nulli ictus audiuntur: 
quia in aeterna patria omnes jam percussionum 

. strepitus couticescunt. Nequaquam ibi malleus per- 

cutit, quia nulla animadversio afiligit. Nequaquam 

l^ sccuris incidit, qoin receptos interius nuUa foras 

severilatis sententia projicit. Nequaquam ferramcnta 

perstrepunt, quia nec qu;elibct minima uitra jain 

,flagcUa seutiuntur. 

454 CAPUT XXV. 

DE SECURI. 

* In Scriptura sacra securis nomine, aiiquando Redem'- 
ptor nostertaiiquando donum inteiiectus^ aliquando 
dintrictas animadversionis senlentia^ aiiquando tii- 
crcpatio des:gnatur> 

(599) Securis nomine Redemplor nosler designa* 
tur, liicut per Joannem Baptistam dicitur : Jam se* 
curis ai radicem arboris posila est. Omnii emm 

(598) Ex I. XXXIV in Job, c. x, 7. 

(599) £x hom. tO iu Evang. Mattb. m. 



5» 



GREGORIANUM. — LID. IX. 



530 



arbor noH faeienM fructum bonum excidetur et in A MoyseTi Dominus pr^ipit Jicens : 5t ^ii abierit 



igtUm mitutur (Matih. iit. 10J. Arbor hujus mundi 
est genus hnmanum : sccuris vero est Redemptor 
iKisfer, qui vclut ex manubrio et ferro tenetur ex 
tramanitale, sed Incidit ex Divinitate. Qua6 Viddicet 
sccoris ad radicem arboris posita est : quia etsi per 
patienthrai exspectat, Tidet enlm quid ftctufa cst. 
Ofliiils tamen arbor non faciens fructum bolinm 
etcidet«r et in ignem mittetilr, quia unusqulsque 
pervcrsus paralam Cflias geheunag concremiKio- 
nem inTcnii, qui bic fhictum boni operis focere 
cviiteiiinit, 

(600) Sceuris nomtne donum intelleeuis destgna* 
tar, sicHi m Rfgum Volumine legltnr. Quia eUm 
prophetarmm fiiii i4 lofdane ii§na caderent^ urti io- 



cum amico nmpliciter in silvam ad ligna ecedienda^ et 
4eeuris fugeril manum^ ferrumque lapsum de manu^ 
brio amicnm ejus pereunerit et occiderit : liic ad 
umam supradictarum urbium fngiat : et vivat : ne 
foru proximus ejui cujui effutus est sangui» doloris 
stimuto persequalur et apprehendat eum et percutiat 
nnimam ejns (Deut. xix, 5). A'l silvam quippe cum 
amico Imus, quoties cum quolibet proximo ad in- 
tuenda nostra delicta convertimur: et simplicitor 
Itgna succidimus , cum delinqueiitium vitia pia in- 
tentione reseramus. Sed securis mantini fugit, cuin 
sese increpalio plnsquam necesse et in asperiU' 
lem pertrabit, ferrumqite de manubrio prosilit, cum 
de coiTeplione sermo durior excedit, el amicun 



securis eM manUbrio in profundum lapsa dhfa^ " percutiens occidit, qnia auditoren sua prolata ^n 



mit (I Y Reg. vi, I). Fermm qvippe io inantthrio, 
e«t donum infcllectifs fn eofde. Llgna vero per boc 
cgdeie, esl pfare ageittes increpare. Qiiod noiinun- 
quam dum Otixe agitur, dum lapsus Tanse glorlae in 
accepia eidem scietilia iiOfi Titatur, ferrum in aqaa 
perdHtii' ! qiiia ex dissohito opere intelligentia fi- 
tiMtur. 

Set«ri9«omki(i districtsB anlihidTerslOnis senten- 
lia designatur, sicut de aedificatione tcmpli Sab- 
DNMii» 499 dicllur : Domtis smtm ciim aedificare- 
Uir de laptdibus dolatis atque perfectis aedificata 
esir : et malleus et securis ei onlnia ferramenta non 
sviiC fttdlfa In domo cum aedificaretur. Require in 
eapimlo De ferramentis. 

Securia noffline iticrepatio designatur, sicnt per 



tumelia a splritu dilectionis interllcit. Correpti naro- 
que inens repente ad odlum proruii, si banc immo- 
defata increpatione plus quam debuit addidit. Sed 
is qui incaute llgna percutit, et amicum exstinguit, 
ad tres necesse est urbes fugiat, ut in uua carum 
defensus TlTat, quia poenilentue lamenta conversus, 
In vnilatc lacrainenti sub fide, spe et cbariiate abs- 
condltur : reus perpetrati horoicidii non tenetur 
cnraque exatinctl proximus , el cum invenerit, non 
occldit. Qtue cum dislrictus judex Tenerit, qul se no- 
bia per natttrse nostne consortium junxit ab eo pro* 
col diibio Tlndictam de culpae reatu non expetitf 
qtiam sub ejus Tcnia fides, spes, chariias abscondit. 
Q Citiusei*go culpa dimitliteir quae nequaque maliliaB 
studio iierpetralur. 



INCIPIT LIBER NONUS- 



45g CAPUT PRIMUM. 

DE LIGNIS. 

Jn Scriptura sacra cunt lignum irt singulari numero 
ponitur^ aliauat^o incamata Dei sapientia desi^ 
gmatur^ aliquamdo crux Domini, aliquando mentis 
msenstbilitas , ali^uando cor elatum^ aliquando 
juslus^ aliquando tnjustus, atiquando dnima humd- 
M. Ctcm pturaiiur liana dicuntur^ aliquando exem- 
pla patrum^ aliquando fortes patrum mentes intel- 
tiguHiur» 

(601) Nomlne ligrn incarnata Del sapientia desi- 
gnatur, sleut de ea scriptum est : Lignum vitw est 
his qui apprehenderint eam(Proverb, iii,18)# £t sicut 
ipse Domimis arit : Si in viridi ligno hoe faciunt^ in 
mrido quid fiet f (Luc. xxiii, 31.) Unde et per Psal- 
Biistam dlcitur: Eterit tanquam Hgnum quod planta'* 
fxm est ueus decursus aquarum (Psal. i, 5). Decur- 
tas qtnppe aquarum sunt quotldiaHl trausilus 
deficientium populorom. Ligauro ergo secua decur- 

((M)0) Kx Ub. XXII, in lob cap. it, 5. 
(601) Cx I. xii iit Job c. iT, 5 ; el lib. xix, eap. 
XTI , ti. 

PiTnoL. CXClll. 



sus aquarum esl qui, fructum et proteciionem sui 
nohis obumbraculi proferens, apparult Creator in 
carne ut 457 humanum geuus pex resurrectioncm 
robustum flgerel* quod per defectura quotidie ibat 
in mortem. 

(602) Ligno crux Doraini figvr.;tur, sicut per le- 
D gera dicttitr : Maledictus omnis qui pendet in ligno 

(Deut. XXI, 25). Quod de Redemptore nostro Pau^ 
his atlestatus est dicens : Factus pro nohis maledi^ 
etuiri (Galat. iii, 51). £t rursus scriptura est: Mitta^ 
mus ligttum in panem ejus (Jer. xi, 19). Llgnum 
quippe in panem mittere, est Dominieo corpori cru- 
cem ^faibere. 

(603) Ligni nomlne mentis insensibilitas desigiia- 
tur, sicut per Jeremiam de qnlbusdam de abstinen* 
lia sua nimirum praesumentibus dicitur : Adhassit 
cuiis eorrnn ossibus (Thren, it, 8). Require in ca- 
pitulo De ossibus, lib. t, cap. 59, dist. 5. 



(002) Ex hom. 6 in Ezech. 
605) Ex lib. xii In iob cap. it, 3. 



It 



f5l CARNERl CAN. REG 

I jgni nomiiie cor elatum intelligiiiir. Unde cum 
lilii proplieiarum iii Jordane ligna csederent, et uni 
oruiu securis ex manubrio in profundum labere- 
tur, mox Elisaeus vcniens lignum deorsum misit ei 
fcrrum in superliciem atlolUt. Require in capitulo 
De s*'curi, lib. tiii, cap. 25, disl. 2. 

(G04) Ligni nominc jusius designator, sicut per 
beatum Job diciliir : Lignuin kabet tpem : si pras- 
ciium fuerit, rursum virescit:et ramiejus pullulant 
(Job XIV, 7). Iloc eiiim loco cum lignum praifcr- 
lur homini, quid bomo nisi carnalis quisque acci- 
pitur? Et quid ligni noniinc nisi justi uniuscujus- 
que viUi liguratur ? Lignum ergo babet spem, st 
prsecisum fucrit : rursum virescit, quia, cum in 
morte passionis pro veritate justus afficiiur, in ae- 
lerna vil» viridilaierecuperalur; et qui hic vire- 
bat pcr li lem, illic \iresccl per spcciom. Et rami 
ejus pullulanl, qnia . plerumque ex passione jiistl 
lldelcs quique a:l aiiiorom ccclesiis patri» miiltipli- 
cantur et viriditntem vitx spiritualis accipiunt, 
dum bic pro Dco fortiter egisse gratulantur. 

Ligni nomine vir injustiis exprimitur, sicut per 
Proplietam Domiuus dicit : Ergo Dominus iiumiiia- 
vitiignnm sublime, et exaitaviilignumkumile{Ezeehn 
xvii,2i). Quia 458 Ju^^^ ejusdem Veritatis vocem : 
omnis qui se exaltat humiliabiturf et qui §e humiliat^ 
exaltabiiur (Luc. xrv, M). Salomon qaoque ail : 
Si cecideiit lignum ad aHstrum^ atU ad aquilonem 
in quocunque loco ceciderit, ibi erit \Eccie, xi, 3). In 
die etenim mortis suse justus ad austrum cadit, 
pcccator ad aquilonem : quia et justus per fervo- 
rem spiritus ad gaudia duciiur, el peccator cum 
aposiata angelo qui dixil : Sedebo in monte testa^ 
menti^ in lateribus Aquilonis (Isa. xiv,15) in frigido 
corde suo reprobatur. 

(605) Potcst vero in Ik)c testimonio ligni noniine, 
iiidelinite anima huioana intclligi. Si ligiium ceci- 
derit ad austrum, aui ad aquilonem, in quocun- 
que loco ceciderit, ibi erit; bumani namque casus 
temporc sive sancius, sivc malignus spiritus egre- 
dicntcm claustra carnis animam acceperil in aeter- 
Tium secum sine ulla permutatione retinebit : ut nec 
exaliata ad supplicium proruat, nec mersa seternis 
suppliciis ulira ad remedium ereptionis ascendat. 

(606) Lignorum nomine exempla patrum, seu 
senientiae sacrx Scriptiir» designantur : sicut a 
Domino ad Moyseii dicitur : Ignis in altari semper 
ardebitf quem nuiriet sacerdos subjiciens tnane ligna 
per singulos dies (Lev. iv). Altare quippe Dei esi 
cor nostruni in quo jubetur ignis semper arderci 
quia necesse est ex illo ad Dominum charilaiis 
flammam indesinenter accendere. Cui per singulos 
dies saccrdos ligna subjiciai ne exslinguatur. Om- 
nis cnim Christi Hde perdiius mcmbrum ulique 
<ummi sacerdoliseirecius est, sicut cunclis fldelibus 
Petrus apostolos dicii : Vos autem genus electum^ 

(60i) Fx lib. XII in Job c. iv, 3. 
(i>05) I: i lib. in Job cap. xiii. 
(606) £\ lib. XXV in Job cap. vii. 



S. \1CT0R19 PARIS. ZM 

A regnie sacerdotium (I Petr. ii, 9). Et sittti Joaunea 
ipostoliis dicit : Fecisti nos Deo nostro regnum et 
sacerdotes (Xpoc, v, 9). Sacerdos ergo in altari 
ignem nulricns quotidie iigna subjiciat,. id est lido- 
lis quisque ne in eo chariuiis flamma deflciat, in 
corde suo um exempla pnecedenlium quam Scri* 
pturae sacrae iestimoniiscongcrere nonVJesistat. Nam 
qiiasi quaedam iomenta igni dare, est in excita^ 
tione cbaritatis» vel exempla patrum vd praecepta 
Dominica ministrare. Quia enim iuterna novitas no- 
stra ipsa quolidie bojus vitae conversalioae vetere- 
scit, ignis iste lignis adhibiiis nutriendus.est, ot» 
dum per usum se noslrae venustatis 4S8 exteiraat, 
per Scripturae testimonia et patrum exempla ren- 
viscat. Et bene illic praecipitur ut mane ligoa per 
B singuios dies congerantur. Hatc quippe non liunt, 
nisi cum uox cxcitatis exstinguit vel certe, quae 
mane prima pars est diei postpogitis cogitationibus 
vitae praescntis, hoc primo loco quisque fidelium 
cogilet, ut quod in se jamjamque quasi deficit, qui- 
bus valct nisibus sludium charitatis inflamoMt. 
Iguis enim iste in altari Domiai, id est in corde 
noslro citius exstinguiiur,' nisi solerter adhibitift 
exemplis patrum et Doniiuicis teslimoniis repa - 
relur. 

(607) Lignorum nomine fortes patrom mentes ii^ 
teliigitur : Unde et Salomon de lignisLibani ferculmm 
fecis$e dicitur (Cant* iii, 9). Libani quippe iigflft 
oedrina vakie imputribilta sunt. Fercuium itaqua 

^ pacifici regis nostri sancta Ecclesia est quae da, 
fortibus patribus, id est imputribilibus menlibos 
esi conslructa. Qua: recte ferculum dicilur, quia 
ipsa ferl quotidie animas ad aeternum convivium 
Coiiditoris sui. 

(608) Lignorum nomine opera designantur, sicut 
pcr Moyseu